ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ಏವಂ ವ್ಯವಸ್ಥಿತೇ ಸೋಮೇ ಷೋಡಶಾತ್ಮನ್ಯಥಾಕ್ಷರೇ । ಪ್ರಾಗ್ವತ್ ತತ್ರ ಗುಣೋಪೇತಂ ಕ್ಷೇತ್ರಮುತ್ಥಾಯ ಬಭ್ರಮ ।। ೧೭.

ಹೀಗೆ, ಹದಿನಾರು ಭಾಗಗಳಿರುವ ಸೋಮನು ಅವಿನಾಶಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಮೊದಲು ಹೇಗಿತ್ತೋ ಹಾಗೆ ಗುಣಗಳಿರುವ ಆ ದೇಹ ಮತ್ತೆ ಎದ್ದು ಸಂಚರಿಸಿತು.

ಪ್ರಾಗವಸ್ಥಂ ಶರೀರಂ ತು ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸರ್ವಜ್ಞಪಾಲಿತಮ್ । ತಾಃ ಕ್ಷೇತ್ರದೇವತಾಃ ಸರ್ವಾ ವೈಲಕ್ಷಂ ಭಾವಮಾಶ್ರಿತಾಃ ।। ೧೭.

ಮೊದಲು ಇದ್ದಂತೆ ದೇಹವನ್ನು ಸರ್ವಜ್ಞನು ಕಾಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ದೇಹದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ನಿರ್ಲಿಪ್ತ ಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದವು.

ತಮೇವಂ ತುಷ್ಟುವುಃ ಸರ್ವಾಸ್ತಂ ದೇವಂ ಪರಮೇಶ್ವರಮ್ । ಸ್ವಸ್ಥಾನಮೀಯಿಷುಃ ಸರ್ವಾಸ್ತದಾ ನೃಪತಿಸತ್ತಮ ।। ೧೭.

ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಆ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ತಮತಮ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠ.

ತ್ವಮಗ್ನಿಸ್ತ್ವಂ ತಥಾ ಪ್ರಾಣಸ್ತ್ವಮಪಾನಃ ಸರಸ್ವತೀ । ತ್ವಮಾಕಾಶಂ ಧನಾಧ್ಯಕ್ಷಸ್ತ್ವಂ ಶರೀರಸ್ಯ ಧಾತವಃ ।। ೧೭.

ನೀನೇ ಅಗ್ನಿ, ನೀನೇ ಪ್ರಾಣ, ನೀನೇ ಅಪಾನ, ನೀನೇ ಸರಸ್ವತಿ; ನೀನೇ ಆಕಾಶ, ನೀನೇ ಧನದ ಅಧಿಪತಿ, ನೀನೇ ದೇಹದ ಭೂತಗಳು.

ಅಹಂಕಾರೋ ಭವಾನ್ ದೇವ ತ್ವಮಾದಿತ್ಯೋಽಷ್ಟಕೋ ಗಣಃ । ತ್ವಂ ಮಾಯಾ ಪೃಥಿವೀ ದುರ್ಗಾ ತ್ವಂ ದಿಶಸ್ತ್ವಂ ಮರುತ್ಪತಿಃ ।। ೧೭.

ದೇವಾ, ನೀನೇ ಅಹಂಕಾರ, ನೀನೇ ಸೂರ್ಯ, ಎಂಟು ದೇವತೆಗಳ ಗುಂಪು; ನೀನೇ ಮಾಯೆ, ಭೂಮಿ, ದುರ್ಗೆ, ದಿಕ್ಕುಗಳು, ಗಾಳಿಪತಿ.

ತ್ವಂ ವಿಷ್ಣುಸ್ತ್ವಂ ತಥಾ ಧರ್ಮಸ್ತ್ವಂ ಜಿಷ್ಣುಸ್ತ್ವಂ ಪರಾಜಿತಃ । ಅಕ್ಷರಾರ್ಥಸ್ವರೂಪೇಣ ಪರಮೇಶ್ವರಸಂಜ್ಞಿತಃ ।। ೧೭.

ನೀನೇ ವಿಷ್ಣು, ನೀನೇ ಧರ್ಮ, ನೀನೇ ಜಯಶಾಲಿ, ನೀನೇ ಅಜೇಯ; ಅವಿನಾಶದ ಅರ್ಥರೂಪದಲ್ಲಿ ಪರಮೇಶ್ವರನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

ಅಸ್ಮಾಭಿರಪಯಾತೈಸ್ತು ಕಥಮೇತದ್ಭವಿಷ್ಯತಿ । ಏವಮತ್ರ ಶರೀರಂ ತು ತ್ಯಕ್ತಮಸ್ಮಾಭಿರೇವ ಚ ।। ೧೭.

ನಾವು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಇದು ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ? ಹೀಗಾಗಿ ಈ ದೇಹವನ್ನು ನಾವು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

ತತ್ ಪರಂ ಭವತಾ ದೇವ ತದವಸ್ಥಂ ಪ್ರಪಾಲ್ಯತೇ । ಸ್ಥಾನಭಙ್ಗೋ ನ ನಃ ಕಾರ್ಯಃ ಸ್ವಯಂ ಸೃಷ್ಟ್ವಾ ಪ್ರಜಾಪತೇ ।। ೧೭.

ದೇವಾ, ನೀನು ಆ ಪರಮ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಾಯುತ್ತೀ; ನಮ್ಮಿಂದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕದಡುವುದು ಬೇಡ, ನೀನೇ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾಗಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದೀಯಲ್ಲ.

ಏವಂ ಸ್ತುತಸ್ತತೋ ದೇವಸ್ತೇಷಾಂ ತೋಷಂ ಪರಂ ಯಯೌ । ಉವಾಚ ಚೈತಾನ್ ಕ್ರೀಡಾರ್ಥಂ ಭವನ್ತೋತ್ಪಾದಿತಾ ಮಯಾ ।। ೧೭.

ಹೀಗೆ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೇವರು ಬಹಳ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ಹೇಳಿದರು: 'ಕ್ರೀಡೆಯಿಗಾಗಿ ನಿಮಗೆ ನಾನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದೇನೆ.'

ಕೃತಕೃತ್ಯಸ್ಯ ಮೇ ಕಿಂ ನು ಭವದ್ಭಿರ್ವಿಪ್ರಯೋಜನಮ್ । ತಥಾಪಿ ದದ್ಮಿ ವೋ ರೂಪೇ ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕಶೋಽಧುನಾ ।। ೧೭.

ನಾನು ನನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ್ದೇನೆ, ನಿಮ್ಮಿಂದ ನನಗೆ ಬೇರ್ಪಡುವಿಕೆ ಯಾವುದು? ಆದರೂ, ಈಗ ನಿಮಗೆ ಪ್ರತಿೊಬ್ಬರಿಗೂ ಎರಡು ರೂಪಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ.

ಭೂತಕಾರ್ಯೇಷ್ವಮೂರ್ತೇನ ದೇವಲೋಕೇ ತು ಮೂರ್ತಿನಾ । ತಿಷ್ಠಧ್ವಮಪಿ ಕಾಲಾನ್ತೇ ಲಯಂ ತ್ವಾವಿಶತ ದ್ರುತಮ್ ।। ೧೭.

ಭೂತಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ರೂಪವಿಲ್ಲದೆ ಇರಿ; ದೇವಲೋಕದಲ್ಲಿ ರೂಪದಿಂದ ಇರಿ. ಕಾಲಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಲಯವನ್ನು ಸೇರಿ.

ಶರೀರಾಣಿ ಪುನರ್ನೈವಂ ಕರ್ತ್ತವ್ಯೋಽಹಮಿತಿ ಕ್ವಚಿತ್ । ಮೂರ್ತ್ತೀನಾಂ ಚ ತಥಾ ತುಭ್ಯಂ ದದ್ಮಿ ನಾಮಾನಿ ವೋಽಧುನಾ ।। ೧೭.

ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ನಾನು ದೇಹಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಬಾರದು; ಹಾಗೆಯೇ, ಈಗ ನಿಮಗೆ ನಿಮ್ಮ ರೂಪಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ.

ಅಗ್ನೇರ್ವೈಶ್ವಾನರೋ ನಾಮ ಪ್ರಾಣಾಪಾನೌ ತಥಾಶ್ವಿನೌ । ಭವಿಷ್ಯತಿ ತಥಾ ಗೌರೀ ಹಿಮಶೈಲಸುತಾ ತಥಾ ।। ೧೭.

ಅಗ್ನಿಗೆ ವೈಶ್ವಾನರ ಎಂಬ ಹೆಸರು, ಪ್ರಾಣ ಅಪಾನಗಳಿಗೆ ಅಶ್ವಿನಿಗಳು, ಗೌರಿ ಮತ್ತು ಹಿಮಪರ್ವತದ ಮಗಳು ಕೂಡ ಹೀಗೆ.

ಪೃಥಿವ್ಯಾದಿಗಣಸ್ತ್ವೇಷ ಗಜವಕ್ತ್ರೋ ಭವಿಷ್ಯತಿ । ಶರೀರಧಾತವಶ್ಚೇಮೇ ನಾನಾಭೂತಾನಿ ಏವ ತು । ಅಹಂಕಾರಸ್ತಥಾ ಸ್ಕನ್ದಃ ಕಾರ್ತ್ತಿಕೇಯೋ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।। ೧೭.

ಭೂಮಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಗುಂಪು ಗಜಮುಖನಾಗುತ್ತದೆ; ದೇಹದ ಭೂತಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜೀವಿಗಳಾಗುತ್ತವೆ; ಅಹಂಕಾರನು ಸ್ಕಂದ, ಕಾರ್ತಿಕೇಯನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಭಾನುಶ್ಚಾದಿತ್ಯರೂಪೋಽಸೌ ಮೂರ್ತ್ತಾಮೂರ್ತ್ತ ಚ ಚಕ್ಷುಷೀ । ಕಾಮಾದ್ಯೋಽಯಂ ಗಣೋ ಭೂಯೋ ಮಾತೃರೂಪೋ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।। ೧೭.

ಭಾನು ಸೂರ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣುಗಳಾಗಿ ರೂಪವಿದ್ದೂ ರೂಪವಿಲ್ಲದದಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತಾನೆ; ಕಾಮದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಗುಂಪು ಮತ್ತೆ ಮಾತೃರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ.

ಶರೀರಮಾಯಾ ದುರ್ಗೈಷಾ ಕಾರಣಾನ್ತೇ ಭವಿಷ್ಯತಿ । ದಶ ಕನ್ಯಾ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ಕಾಷ್ಠಾಸ್ತ್ವೇತಾಸ್ತು ವಾರುಣಾಃ ।। ೧೭.

ಈ ದೇಹವು ಮಾಯೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಕೋಟೆಯಂತೆ ಇದೆ; ಕಾಲಚಕ್ರದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಹತ್ತು ಯುವತಿಯರು ಆಗುತ್ತಾರೆ, ಅವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ವಾರುಣನ ರೂಪಗಳು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಅಯಂ ವಾಯುರ್ಧನೇಶಸ್ತು ಕಾರಣಾನ್ತೇ ಭವಿಷ್ಯತಿ । ಅಯಂ ಮನೋ ವಿಷ್ಣುನಾಮಾ ಭವಿಷ್ಯತಿ ನ ಸಂಶಯಃ ।। ೧೭.

ಈವನು ವಾಯುವೂ ಧನದೇವರೂ ಆಗಿ, ಕಾಲದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಉಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ಈವನು ಮನಸ್ಸು, ವಿಷ್ಣು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಧರ್ಮೋಽಪಿ ಯಮನಾಮಾ ಚ ಭವಿಷ್ಯತಿ ನ ಸಂಶಯಃ । ಮಹತ್ತತ್ತ್ವಂ ಚ ಭಗವಾನ್ ಮಹಾದೇವೋ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।। ೧೭.

ಧರ್ಮವೂ ಯಮನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಮಹತ್ತತ್ವವು ಮಹಾದೇವನಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತದೆ.

ಇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಾಶ್ಚ ಪಿತರೋ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ನ ಸಂಶಯಃ । ಅಯಂ ಸೋಮಃ ಸ್ವಯಂ ಭೂತ್ವಾ ಯಾಮಿತ್ರಂ ಸರ್ವದಾಮರಾಃ ।। ೧೭.

ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ವಿಷಯಗಳು ಪಿತೃಗಳಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಇದೂ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಈ ಸೋಮನು ಸ್ವತಃ ಆಗಿ, ಎಲ್ಲ ಅಮರರಿಗೆ ಸದಾ ಸಂಗಾತಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

ಏವಂ ವೇದಾನ್ತಪುರುಷಃ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ನಾರಾಯಣಾತ್ಮಕಃ । ಸ್ವಸ್ಥಾನೇ ದೇವತಾಃ ಸರ್ವಾ ದೇವಸ್ತು ವಿರರಾಮ ಹ ।। ೧೭.

ಈ ರೀತಿ ವೇದಾಂತದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾದ, ನಾರಾಯಣಸ್ವರೂಪನಾದ ಪುರುಷನನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು. ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು; ದೇವರು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದನು.

ಏವಂ ಪ್ರಭಾವೋ ದೇವೋಽಸೌ ವೇದವೇದ್ಯೋ ಜನಾರ್ದನಃ । ಕಥಿತೋ ನೃಪತೇ ತುಭ್ಯಂ ಕಿಮನ್ಯಚ್ಛ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಸಿ ।। ೧೭.

ರಾಜನೇ, ವೇದಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯಬಹುದಾದ ಜನಾರ್ದನನ ಮಹಿಮೆ ಈ ರೀತಿ ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು. ಇನ್ನೂ ಏನು ಕೇಳಲು ನೀನು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೀಯೆ?

thumb|ಪಞ್ಚಮಹಾಭೂತಾಃ ಪ್ರಜಾಪಾಲ ಉವಾಚ । ಕಥಮಗ್ನೇಃ ಸಮುತ್ಪತ್ತಿರಶ್ವಿನೋರ್ವಾ ಮಹಾಮುನೇ । ಗೌರ್ಯಾ ಗಣಪತೇರ್ವಾಽಪಿ ನಾಗಾನಾಂ ವಾ ಗುಹಸ್ಯ ಚ ।। ೧೮.

ಪ್ರಜಾಪಾಲನು ಕೇಳಿದನು: ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ಅಗ್ನಿಯು ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿದನು? ಅಶ್ವಿನಿಗಳು, ಗೌರಿ ಮತ್ತು ಗಣಪತಿ, ನಾಗರುಗಳು ಮತ್ತು ಗುಹನು ಹೇಗೆ ಉದ್ಭವಿಸಿದರು?

ಆದಿತ್ಯಚನ್ದ್ರಮಾತೄಣಾಂ ದುರ್ಗಾಯಾ ವಾ ದಿಶಾಂ ತಥಾ । ಧನದಸ್ಯ ಚ ವಿಷ್ಣೋರ್ವಾ ಧರ್ಮಸ್ಯ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ ।। ೧೮.

ಆದಿತ್ಯರು, ಚಂದ್ರಮಾತೃಗಳು, ದುರ್ಗೆ, ದಿಕ್ಕುಗಳು, ಧನದ, ವಿಷ್ಣು, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಪರಮೇಶ್ವರರು ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿದರು?

ಶಮ್ಭೋರ್ವಾಪಿ ಪಿತೄಣಾಂ ಚ ತಥಾ ಚನ್ದ್ರಮಸೋ ಮುನೇ । ಶರೀರದೇವತಾ ಹ್ಯೇತಾಃ ಕಥಂ ಮೂರ್ತ್ತಿತ್ವಮಾಗತಾಃ ।। ೧೮.

ಶಂಭು, ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನು ಹೇಗೆ ದೇಹಧಾರಿಗಳಾದ ದೇವತೆಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತರಾದರು ಎಂದು ಹೇಳು, ಮುನಿಯೇ.

ಕಿಂ ಚ ತಾಸಾಂ ಮುನೇ ಭೋಜ್ಯಂ ಕಾ ವಾ ಸಂಜ್ಞಾ ತಿಥಿಶ್ಚ ಕಾ । ಯಸ್ಯಾಂ ಯಷ್ಟಾಸ್ತ್ವಮೀ ಪುಂಸಾಂ ಫಲಂ ಯಚ್ಛನ್ತ್ಯನಾಮಯಮ್ । ಏತನ್ಮೇ ಸರಹಸ್ಯಂ ತು ಮುನೇ ತ್ವಂ ವಕ್ತುಮರ್ಹಸಿ ।। ೧೮.

ಮುನಿಯೇ, ಅವುಗಳಿಗೆ ಯಾವ ಆಹಾರ, ಯಾವ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ, ಯಾವ ತಿಥಿಯು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದದು? ಯಾವ ದಿನ ಪುರುಷರು ಅವುಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ಅವುಗಳು ನಿರಂತರ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ? ಈ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ನನಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸು.

ಮಹಾತಪಾ ಉವಾಚ । ಯೋಗಸಾಧ್ಯಃ ಸ್ವರೂಪೇಣ ಆತ್ಮಾ ನಾರಾಯಣಾತ್ಮಕಃ । ಸರ್ವಜ್ಞಃ ಕ್ರೀಡತಸ್ತಸ್ಯ ಭೋಗೇಚ್ಛಾ ಚಾತ್ಮನಾತ್ಮನಿ । ಕ್ಷೋಭಿತೇಽಭೂನ್ಮಹಾಭೂತೇ ಏತಚ್ಛಬ್ದಂ ತದದ್ಭುತಮ್ ।। ೧೮.

ಮಹಾತಪನು ಹೇಳಿದನು: ಯೋಗದಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದಾದ ಆತ್ಮ, ನಾರಾಯಣನ ಸ್ವರೂಪನು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದವನು. ಅವನು ಲೀಲೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾಗ, ತನ್ನೊಳಗೆ ಭೋಗದ ಆಸೆ ಹುಟ್ಟಿತು. ಆ ಮಹಾಭೂತವು ಕದಲಿದಾಗ, ಅದ್ಭುತವಾದ ಶಬ್ದವು ಉದಯವಾಯಿತು.

ತಮಪ್ಯಪ್ರೀತಿಮತ್ತೋಯಂ ವಿಕಾರಂ ಸಮರೋಚಯತ್ । ವಿಕುರ್ವತಸ್ತಸ್ಯ ತದಾ ಮಹಾನಗ್ನಿಃ ಸಮುತ್ಥಿತಃ । ಕೋಟಿಜ್ವಾಲಾಪರೀವಾರಃ ಶಬ್ದವಾನ್ ದಹನಾತ್ಮಕಃ ।। ೧೮.

ಆ ಶಬ್ದದಿಂದ, ನೀರು ಅಸಂತೋಷದಿಂದ ಕದಡಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಒಂದು ರೂಪಾಂತರ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಆ ರೂಪಾಂತರದಿಂದ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜ್ವಾಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಶಬ್ದಮಯವಾದ, ದಹನಸ್ವರೂಪದ ಮಹಾಗ್ನಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಉದಯವಾಯಿತು.

ಅಸಾವಪ್ಯತಿತೇಜಸ್ವೀ ವಿಕಾರಂ ಸಮರೋಚಯತ್ । ವಿಕುರ್ವತೋ ಬಭೌ ವಹ್ನೇರ್ವಾಯುಃ ಪರಮದಾರುಣಃ । ತಸ್ಮಾದಪಿ ವಿಕಾರಸ್ಥಾದಾಕಾಶಂ ಸಮಪದ್ಯತ ।। ೧೮.

ಆ ಅಪಾರ ತೇಜಸ್ವಿಯು ಕೂಡ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡನು. ಆ ರೂಪಾಂತರದಿಂದ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಭಯಾನಕವಾದ ವಾಯು ಹುಟ್ಟಿತು; ಆ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡ ವಾಯುವಿನಿಂದ ಆಕಾಶವು ಉಂಟಾಯಿತು.

ತಚ್ಛಬ್ದಲಕ್ಷಣಂ ವ್ಯೋಮ ಸ ಚ ವಾಯುಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್ । ತಚ್ಚ ತೇಜೋಽಮ್ಭಸಾ ಯುಕ್ತಂ ಶ್ಲಿಷ್ಟಮನ್ಯೋನ್ಯತಸ್ತದಾ ।। ೧೮.

ಆ ಶಬ್ದದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಆಕಾಶ, ಆ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ವಾಯು ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯು ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆದು, ಪರಸ್ಪರ ಸೇರಿಕೊಂಡವು.