ತಸ್ಮೈ ದತ್ತ್ವಾ ಪಾದ್ಯಮರ್ಘ್ಯಂ ಆಸನೇ ಚೋಪವೇಶ್ಯ ಚ
ಅವನು ಅವನಿಗೆ ಪಾದ್ಯ, ಅರ್ಘ್ಯ ನೀಡಿ, ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು.
ನಾರದ ಉವಾಚ ಅಶೋಚ್ಯಾನನ್ವಶೋಚಸ್ತ್ವಂ ಪ್ರಜ್ಞಾವಾನ್ನಾವಬುಧ್ಯಸೇ
ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು: ನೀನು ಶೋಕಪಡುವುದಕ್ಕಿಲ್ಲದವರಿಗಾಗಿ ದುಃಖಪಡುತ್ತೀಯೆ, ಜ್ಞಾನಿಯಾದರೂ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ.
ಗತಾಸೂನಗತಾಸೂಂಶ್ಚ ನಾನುಶೋಚನ್ತಿ ಪಣ್ಡಿತಾಃ
ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಬದುಕಿರುವವರಿಗಾಗಲಿ, ಸತ್ತವರಿಗಾಗಲಿ ಶೋಕಪಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಅಮಿತ್ರಾಸ್ತಸ್ಯ ಹೃಷ್ಯನ್ತಿ ಸ ಚಾಪಿ ನ ನಿವರ್ತ್ತತೇ
ಅವನ ಶತ್ರುಗಳು ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅವನು ಹಿಂತಿರುಗುವುದಿಲ್ಲ.
ದೇವತಾಸುರಗನ್ಧರ್ವಾ ಮಾನುಷಾ ಮೃಗಪಕ್ಷಿಣಃ
ದೇವತೆಗಳು, ಅಸುರರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಮಾನವರು, ಮೃಗಗಳು, ಹಕ್ಕಿಗಳು—
ಜಾತಸ್ಯ ಸರ್ವಭೂತಸ್ಯ ಕಾಲೋ ಮೃತ್ಯುರುಪಸ್ಥಿತಃ
ಹುಟ್ಟಿದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಜೀವಿಗೂ ಕಾಲ ಎಂಬ ಮರಣ ಸದಾ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ.
ತವ ಪುತ್ರೋ ಮಹಾತ್ಮಾ ವೈ ಶ್ರೀಮಾನ್ನಾಮ ಶ್ರಿಯೋ ನಿಧಿಃ
ನಿನ್ನ ಮಗನು ಮಹಾತ್ಮ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತಿಯ ಧನಸಂಪತ್ತಿಯಾಗಿದ್ದನು.
ಮೃತ್ಯುಕಾಲಮನುಪ್ರಾಪ್ಯ ಗತೋ ದಿವ್ಯಾಂ ಪರಾಂ ಗತಿಮ್
ಮರಣದ ಸಮಯ ಬಂದಾಗ ಅವನು ದಿವ್ಯವಾದ ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು.
ನಾರದೇನೈವಮುಕ್ತೇ ತು ಶ್ರುತ್ವಾ ಸ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಃ
ನಾರದನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಆ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನು ಅದನ್ನು ಕೇಳಿದನು.
ಭೀತೋ ಗದ್ಗದಯಾ ವಾಚಾ ನಿಃಶ್ವಸಂಶ್ಚ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ 187.
ಭಯದಿಂದ ಅವನು ಕಂಗೆಟ್ಟ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡುತ್ತಾ, ಪುನಃ ಪುನಃ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಹಾಕಿದನು.
ಅಹೋ ಮುನಿವರಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಹೋ ಧರ್ಮವಿದಾಂ ವರ
ಅಯ್ಯೋ ಮಹಾಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೆ! ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಲ್ಲವರಲ್ಲಿ ನೀನು ಶ್ರೇಷ್ಠನು!
ಪ್ರಣಯಾತ್ಸೌಹೃದಾದ್ವಾಪಿ ಸ್ನೇಹಾದ್ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ತಚ್ಛೃಣು
ಪ್ರೇಮದಿಂದ, ಸ್ನೇಹದಿಂದ ಅಥವಾ ಹೃದಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಇದನ್ನು ಕೇಳು.
ಕೃತಸ್ನೇಹಸ್ಯ ಪುತ್ರಾರ್ಥೇ ಮಯಾ ಸಂಕಲ್ಪ್ಯ ಯತ್ಕೃತಮ್
ನಾನು ಮಗನ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ, ಅವನಿಗಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿದೆ.
ಪಶ್ಚಾದ್ವಿಸರ್ಜಿತಂ ಪಿಣ್ಡಂ ದರ್ಭಾನಾಸ್ತೀರ್ಯ ಭೂತಲೇ
ನಂತರ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಭೆ ಹಾಸಿ, ಪಿಂಡವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದೆ.
ಶೋಕಸ್ಯ ತು ಪ್ರಭಾವೇಣ ಏತತ್ಕರ್ಮ ಮಯಾ ಕೃತಮ್
ದುಃಖದ ಬಲದಿಂದ ನಾನು ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದೆ.
ನಷ್ಟಬುದ್ಧಿಸ್ಮೃತಿಸತ್ತ್ವೋ ಹ್ಯಜ್ಞಾನೇನ ವಿಮೋಹಿತಃ
ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿ, ನೆನಪು, ಧೈರ್ಯ ಎಲ್ಲವೂ ಕಳೆದು ಹೋದವು.
ಭಯಂ ತೀವ್ರಂ ಪ್ರಪಶ್ಯಾಮಿ ಮುನಿಶಾಪಾತ್ಸುದಾರುಣಾತ್ ನ ಭೇತವ್ಯಂ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ ಪಿತರಂ ಶರಣಂ ವ್ರಜ
ಮುನಿಯ ಭಯಾನಕ ಶಾಪದಿಂದ ಭಯಂಕರ ಭಯವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಆದರೆ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ಭಯಪಡಬೇಡ; ತಂದೆಯ ಶರಣಾಗು.
ಅಧರ್ಮಂ ನ ಚ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಧರ್ಮೋ ನೈವಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ
ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅಕ್ರಮವೂ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ; ಇದು ಧರ್ಮವೇ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ.
ಕರ್ಮಣಾ ಮನಸಾ ವಾಚಾ ಪಿತರಂ ಶರಣಂ ಗತಃ
ಕರ್ಮದಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಮಾತಿನಿಂದ ಅವನು ತಂದೆಯ ಶರಣಾದನು.
ಧ್ಯಾಯಮಾನಸ್ತತೋಽಪ್ಯಾಶು ಆಜಗಾಮ ತಪೋಧನಮ್ 187.
ಹೀಗೆ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ, ಆತನು ಶೀಘ್ರವೇ ತಪಸ್ಸುಳ್ಳ asceticನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು.
ಪುತ್ರಮಾಶ್ವಾಸಯಾಮಾಸ ವಾಗ್ಭಿರಿಷ್ಟಾಭಿರವ್ಯಯೈಃ
ಅವನು ಮಗನಿಗೆ ಶುಭಕರವಾದ, ನಾಶವಾಗದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಧೈರ್ಯ ನೀಡಿದನು.
ಪಿತೃಯಜ್ಞೇತಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾ ಧರ್ಮೋಽಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಸ್ವಯಮ್
ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪಿತೃಯಜ್ಞ ಎಂದು ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಧರ್ಮವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.
ಕೃತಃ ಸ್ವಯಂಭುವಾ ಪೂರ್ವಂ ಶ್ರಾದ್ಧಂ ಯೋ ವಿತ್ತ್ವಿತ್ತಮಃ
ಸ್ವಯಂಭುವು ಮೊದಲು ಈ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಿದನು, ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆ.
ಶ್ರಾದ್ಧಕರ್ಮವಿಧಿಂ ಚೈವ ಪ್ರೇತಕರ್ಮ ಚ ಯಾ ಕ್ರಿಯಾ
ಶ್ರಾದ್ಧ ವಿಧಿಯ ಕ್ರಮವೂ, ಪ್ರೇತಕರ್ಮದ ವಿಧಿಯೂ ಹೀಗೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ.
ಮಮ ಚೈವ ಪ್ರಸಾದೇನ ತಸ್ಯ ಬುದ್ಧಿಂ ದದಾಮ್ಯಹಮ್
ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ.
ಅವಶ್ಯಮೇವ ಗನ್ತವ್ಯಂ ಧರ್ಮರಾಜಸ್ಯ ಶಾಸನಾತ್
ಧರ್ಮರಾಜನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ತಪ್ಪದೆ ಹೋಗಲೇಬೇಕು.
ಜಾತಸ್ಯ ಹಿ ಧ್ರುವೋ ಮೃತ್ಯುರ್ಧ್ರುವಂ ಜನ್ಮ ಮೃತಸ್ಯ ಚ
ಹುಟ್ಟಿದವರಿಗೆ ಸಾವು ಖಚಿತ; ಸತ್ತವರಿಗೆ ಹುಟ್ಟು ಖಚಿತ.
ಸತ್ತ್ವಂ ರಜಸ್ತಮಶ್ಚೈವ ತ್ರಯಃ ಶಾರೀರಜಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ
ಸತ್ತ್ವ, ರಜಸ್ಸು, ತಮಸ್ಸು—ಈ ಮೂರು ದೇಹದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಸಾತ್ತ್ವಿಕಂ ನಾವಬುದ್ಧ್ಯನ್ತಿ ಕರ್ಮದೋಷೇಣ ತಾಮಸಃ
ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು ತಮ್ಮ ಕರ್ಮದ ದೋಷದಿಂದ ಸಾತ್ವಿಕವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲಾರರು.
ಸಾತ್ತ್ವಿಕಂ ಮುಕ್ತಿಯಾನಾಯ ಯಾನ್ತಿ ವೇದವಿದೋ ಜನಾಃ 187.
ವೇದಗಳನ್ನು ಅರಿತ ಸಾತ್ವಿಕರು ಮುಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ.