ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ತಯಾ ವಿನಾಪಿ ತತ್ಕ್ಷೇತ್ರಂ ವಾಗೂನಂ ವ್ಯವತಿಷ್ಠತ । ತತೋ ಗಣಪತಿರ್ವಾಕ್ಯಮಾಕಾಶಾಖ್ಯೋಽಬ್ರವೀತ್ ತದಾ ।। ೧೭.

ಗೌರಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಾತಿನ ದೇವತೆಗಳು ಇದ್ದೇ ಇತ್ತು. ಆಗ ಆಕಾಶ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಗಣಪತಿ ಮಾತಾಡಿದನು.

ನ ಮಯಾ ರಹಿತಂ ಕಿಞ್ಚಿಚ್ಛರೀರಂ ಸ್ಥಾಯಿ ದೂರತಃ । ಕಾಲಾನ್ತರೇತ್ಯೇವಮುಕ್ತ್ವಾ ಸೋಽಪಿ ನಿಷ್ಕ್ರಮ್ಯ ದೇಹತಃ ।। ೧೭.

ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಏನೂ ದೂರವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವನು ಕೂಡ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟನು.

ಪೃಥಗ್ಭೂತಸ್ತಥಾಪ್ಯೇತಚ್ಛರೀರಂ ನಾಪ್ಯನೀನಶತ್ । ವಿನಾಕಾಶಾಖ್ಯತತ್ತ್ವೇನ ತಥಾಪಿ ನ ವಿಶೀರ್ಯತೇ ।। ೧೭.

ಅವನಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟರೂ ಆ ದೇಹ ನಾಶವಾಗಲಿಲ್ಲ; ಆಕಾಶ ಎಂಬ ತತ್ವವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅದು ಚೂರುವಾಗಲಿಲ್ಲ.

ಸುಷಿರೈಸ್ತು ವಿಹೀನಂ ತು ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಮ್ । ಶರೀರಧಾತವಃ ಸರ್ವೇ ತೇ ಬ್ರೂಯುರ್ವಾಕ್ಯಮೇವ ಹಿ ।। ೧೭.

ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ರಂಧ್ರಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅದು ಉಳಿದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಎಲ್ಲಾ ದೇಹದ ಅಂಶಗಳು ಹೀಗೆ ಮಾತಾಡಿದವು.

ಅಸ್ಮಾಭಿರ್ವ್ಯತಿರಿಕ್ತಸ್ಯ ನ ಶರೀರಸ್ಯ ಧಾರಣಮ್ । ಭವತೀತ್ಯೇವಮುಕ್ತ್ವಾ ತೇ ಜಹುಃ ಸರ್ವೇ ಶರೀರಿಣಃ ।। ೧೭.

'ನಮ್ಮಿಲ್ಲದೆ ದೇಹ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.' ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಎಲ್ಲಾ ದೇಹದ ಅಂಶಗಳು ಹೊರಟುಹೋದವು.

ತೈರ್ವ್ಯಪೇತಮಪಿ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ಪುರುಷೇಣ ಪ್ರಪಾಲ್ಯತೇ । ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತ್ವಬ್ರವೀತ್ ಸ್ಕನ್ದಃ ಸೋಽಹಂಕಾರಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ ।। ೧೭.

ಅವರು ಹೋದರೂ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪುರುಷನು ಕಾಯುತ್ತಲೇ ಇದ್ದನು. ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ, ಅಹಂಕಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸ್ಕಂದನು ಮಾತಾಡಿದನು.

ಮಯಾ ವಿನಾ ಶರೀರಸ್ಯ ಸಂಭೂತಿರಪಿ ನೇಷ್ಯತೇ । ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಶರೀರಾತ್ ತು ಸೋಽಭ್ಯಪೇತಃ ಪೃಥಕ್ ಸ್ಥಿತಃ ।। ೧೭.

'ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ ದೇಹ ಹುಟ್ಟುವುದೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.' ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಅವನು ಕೂಡ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ನಿಂತನು.

ತೇನಾಕ್ಷತೇನ ತತ್ಕ್ಷೇತ್ರಂ ವಿನಾ ಮುಕ್ತವದಾಸ್ಥಿತಮ್ । ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕುಪಿತೋ ಭಾನುಃ ಸ ಆದಿತ್ಯಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ ।। ೧೭.

ಅವನೂ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಆ ಸ್ಥಳ ಮುಕ್ತಿಯಂತೆ ಉಳಿದಿತು. ಇದನ್ನು ನೋಡಿ, ಆದಿತ್ಯನು, ಭಾನು ಕೋಪಗೊಂಡನು.

ಮಯಾ ವಿನಾ ಕಥಂ ಕ್ಷೇತ್ರಮಿಮಂ ಕ್ಷಣಮಪೀಷ್ಯತೇ । ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಪ್ರಯಾತಃ ಸ ತಚ್ಛರೀರಂ ನ ಶೀರ್ಯತೇ ।। ೧೭.

'ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ ಈ ಸ್ಥಳ ಕ್ಷಣವೂ ಉಳಿಯುವುದೇ ಹೇಗೆ?' ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಅವನು ಹೊರಟನು, ಆದರೂ ದೇಹ ಚೂರುವಾಗಲಿಲ್ಲ.

ತತಃ ಕಾಮಾದಿರುತ್ಥಾಯ ಗಣೋ ಮಾತೃವಿಸಂಜ್ಞಿತಃ । ನ ಮಯಾ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತಸ್ಯ ಶರೀರಸ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಿಃ । ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಸ ಯಾತಸ್ತು ಶರೀರಂ ತನ್ನ ಶೀರ್ಯತೇ ।। ೧೭.

ಆಗ ಕಾಮ ಮತ್ತು ಇತರರು, ಮಾತೃಗಳು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಎದ್ದುಬಂದರು. 'ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ ದೇಹ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.' ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಅವನು ಹೊರಟರೂ ದೇಹ ಚೂರುವಾಗಲಿಲ್ಲ.

ತತೋ ಮಾಯಾಽಬ್ರವೀತ್ಕೋಪಾತ್ ಸಾ ಚ ದುರ್ಗಾ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ । ನ ಮಯಾಽಸ್ಯ ವಿನಾ ಭೂತಿರಿತ್ಯುಕ್ತ್ವಾಽನ್ತರ್ದಧೇ ಪುನಃ ।। ೧೭.

ಆಮೇಲೆ ಮಾಯೆ, ದುರ್ಗೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವಳು, ಕೋಪದಿಂದ ಮಾತಾಡಿದಳು: 'ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ ಇದಕ್ಕೆ ಉಳಿವೇ ಇಲ್ಲ.' ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಆಕೆ ಮತ್ತೆ ಅಡಗಿಹೋದಳು.

ತತೋ ದಿಶಃ ಸಮುತ್ತಸ್ಥುರೂಚುಶ್ಚೇದಂ ವಚೋ ಮಹತ್ । ನಾಸ್ಮಾಭೀ ರಹಿತಂ ಕಾರ್ಯಂ ಭವತೀತಿ ನ ಸಂಶಯಃ । ಚತಸ್ರ ಆಗತಾಃ ಕಾಷ್ಠಾ ಅಪಯಾತಾಃ ಕ್ಷಣಾತ್ ತದಾ ।। ೧೭.

ನಂತರ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಎದ್ದು, ಮಹತ್ವದ ಮಾತು ಹೇಳಿದರು: 'ನಮ್ಮಿಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ.' ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಬಂದು ಹೋದವು.

ತತೋ ಧನಪತಿರ್ವಾಯುರ್ಮಯ್ಯಪೇತೇ ಕ್ವ ಸಂಭವಃ । ಶರೀರಸ್ಯೇತಿ ಸೋಪ್ಯೇವಮುಕ್ತ್ವಾ ಮೂರ್ಧಾನಗೋಽಭವತ್ ।। ೧೭.

ನಂತರ ಧನಪತಿ, ವಾಯು, ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ನಾನು ಹೋದರೆ ದೇಹಕ್ಕೆ ಉಳಿವೇನು?' ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಅವನು ತಲೆಮೇಲೆ ಇಳಿದುಹೋದನು.

ತತೋ ವಿಷ್ಣುರ್ಮನೋ ಬ್ರೂಯಾನ್ನಾಯಂ ದೇಹೋ ಮಯಾ ವಿನಾ । ಕ್ಷಣಮಪ್ಯುತ್ಸಹೇತ್ ಸ್ಥಾತುಮಿತ್ಯುಕ್ತ್ವಾಽನ್ತರ್ದಧೇ ಪುನಃ ।। ೧೭.

ನಂತರ ವಿಷ್ಣು, ಮನಸ್ಸು, ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ ಈ ದೇಹ ಕ್ಷಣವೂ ಉಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.' ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಅವನು ಮತ್ತೆ ಅಡಗಿಹೋದನು.

ತತೋ ಧರ್ಮೋಽಬ್ರವೀತ್ ಸರ್ವಮಿದಂ ಪಾಲಿತವಾನಹಮ್ । ಇದಾನೀಮಪ್ಯುಪಗತೇ ಕಥಮೇತದ್ಭವಿಷ್ಯತಿ ।। ೧೭.

ನಂತರ ಧರ್ಮನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: 'ನಾನು ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಾಯ್ದಿದ್ದೇನೆ. ಈಗ ನಾನು ಹೋದ ಮೇಲೆ ಇದಕ್ಕೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?'

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಗತೋ ಧರ್ಮಸ್ತಚ್ಛರೀರಂ ನ ಶೀರ್ಯತೇ । ತತೋಬ್ರವೀನ್ಮಹಾದೇವಃ ಅವ್ಯಕ್ತೋ ಭೂತನಾಯಕಃ ।। ೧೭.

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಧರ್ಮನು ಹೊರಟನು, ಆದರೂ ದೇಹ ಚೂರುವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಅವ್ಯಕ್ತನಾದ ಮಹಾದೇವನು, ಭೂತಗಳ ನಾಯಕನು, ಮಾತಾಡಿದನು.

ಮಹತ್ಸಂಜ್ಞೋ ಮಯಾ ಹೀನಂ ಶರೀರಂ ನೋ ಭವೇದ್ ಯಥಾ । ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಗತಃ ಶಮ್ಭುಸ್ತಚ್ಛರೀರಂ ನ ಶೀರ್ಯತೇ ।। ೧೭.

'ಮಹತ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ ದೇಹ ಉಳಿಯುವುದೇ ಇಲ್ಲ.' ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಶಂಭುನು ಹೊರಟನು, ಆದರೂ ದೇಹ ಚೂರುವಾಗಲಿಲ್ಲ.

ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪಿತರಶ್ಚೋಚುಸ್ತನ್ಮಾತ್ರಾ ಯಾವದಸ್ಮಭಿಃ । ಪ್ರಗತೈರೇಭಿರೇತಚ್ಚ ಶರೀರಂ ಶೀರ್ಯತೇ ಧ್ರುವಮ್ । ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ತು ತೇ ದೇಹಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾಽನ್ತರ್ದ್ಧಾನಮಾಗತಾಃ ।। ೧೭.

ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: 'ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಇರುವಾಗ ಈ ದೇಹ ನಮ್ಮಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹಾಳಾಗಿದೆ.' ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅದೆಲ್ಲಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾದರು.

ಅಗ್ನಿಃ ಪ್ರಾಣೋ ಅಪಾನಶ್ಚ ಆಕಾಶಂ ಸರ್ವಧಾತವಃ । ಕ್ಷೇತ್ರಂ ತದ್ವದಹಂಕಾರೋ ಭಾನುಃ ಕಾಮಾದಯೋ ಮಯಾ । ಕಾಷ್ಠಾ ವಾಯುರ್ವಿಷ್ಣುರ್ಧರ್ಮ ಶಮ್ಭುಸ್ತಥೇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಕಾಃ ।। ೧೭.

ಅಗ್ನಿ ಪ್ರಾಣ, ಅಪಾನ, ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳು, ದೇಹ, ಅಹಂಕಾರ, ಭಾನು, ಕಾಮಾದಿಗಳು ನನ್ನಿಂದಲೇ; ಮರ, ಗಾಳಿ, ವಿಷ್ಣು, ಧರ್ಮ, ಶಂಭು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ವಿಷಯಗಳೂ ಸಹ.

ಏತೈರ್ಮುಕ್ತಂ ತು ತತ್ಕ್ಷೇತ್ರಂ ತತ್ ತಥೈವ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಮ್ । ಸೋಮೇನ ಪಾಲ್ಯಮಾನಂ ತು ಪುರುಷೇಣೇನ್ದುರೂಪಿಣಾ ।। ೧೭.

ಇವುಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದ ಆ ದೇಹ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದು, ಚಂದ್ರನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸೋಮನು ಅದನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.

ಏವಂ ವ್ಯವಸ್ಥಿತೇ ಸೋಮೇ ಷೋಡಶಾತ್ಮನ್ಯಥಾಕ್ಷರೇ । ಪ್ರಾಗ್ವತ್ ತತ್ರ ಗುಣೋಪೇತಂ ಕ್ಷೇತ್ರಮುತ್ಥಾಯ ಬಭ್ರಮ ।। ೧೭.

ಹೀಗೆ, ಹದಿನಾರು ಭಾಗಗಳಿರುವ ಸೋಮನು ಅವಿನಾಶಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಮೊದಲು ಹೇಗಿತ್ತೋ ಹಾಗೆ ಗುಣಗಳಿರುವ ಆ ದೇಹ ಮತ್ತೆ ಎದ್ದು ಸಂಚರಿಸಿತು.

ಪ್ರಾಗವಸ್ಥಂ ಶರೀರಂ ತು ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸರ್ವಜ್ಞಪಾಲಿತಮ್ । ತಾಃ ಕ್ಷೇತ್ರದೇವತಾಃ ಸರ್ವಾ ವೈಲಕ್ಷಂ ಭಾವಮಾಶ್ರಿತಾಃ ।। ೧೭.

ಮೊದಲು ಇದ್ದಂತೆ ದೇಹವನ್ನು ಸರ್ವಜ್ಞನು ಕಾಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ದೇಹದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ನಿರ್ಲಿಪ್ತ ಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದವು.

ತಮೇವಂ ತುಷ್ಟುವುಃ ಸರ್ವಾಸ್ತಂ ದೇವಂ ಪರಮೇಶ್ವರಮ್ । ಸ್ವಸ್ಥಾನಮೀಯಿಷುಃ ಸರ್ವಾಸ್ತದಾ ನೃಪತಿಸತ್ತಮ ।। ೧೭.

ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಆ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ತಮತಮ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠ.

ತ್ವಮಗ್ನಿಸ್ತ್ವಂ ತಥಾ ಪ್ರಾಣಸ್ತ್ವಮಪಾನಃ ಸರಸ್ವತೀ । ತ್ವಮಾಕಾಶಂ ಧನಾಧ್ಯಕ್ಷಸ್ತ್ವಂ ಶರೀರಸ್ಯ ಧಾತವಃ ।। ೧೭.

ನೀನೇ ಅಗ್ನಿ, ನೀನೇ ಪ್ರಾಣ, ನೀನೇ ಅಪಾನ, ನೀನೇ ಸರಸ್ವತಿ; ನೀನೇ ಆಕಾಶ, ನೀನೇ ಧನದ ಅಧಿಪತಿ, ನೀನೇ ದೇಹದ ಭೂತಗಳು.

ಅಹಂಕಾರೋ ಭವಾನ್ ದೇವ ತ್ವಮಾದಿತ್ಯೋಽಷ್ಟಕೋ ಗಣಃ । ತ್ವಂ ಮಾಯಾ ಪೃಥಿವೀ ದುರ್ಗಾ ತ್ವಂ ದಿಶಸ್ತ್ವಂ ಮರುತ್ಪತಿಃ ।। ೧೭.

ದೇವಾ, ನೀನೇ ಅಹಂಕಾರ, ನೀನೇ ಸೂರ್ಯ, ಎಂಟು ದೇವತೆಗಳ ಗುಂಪು; ನೀನೇ ಮಾಯೆ, ಭೂಮಿ, ದುರ್ಗೆ, ದಿಕ್ಕುಗಳು, ಗಾಳಿಪತಿ.

ತ್ವಂ ವಿಷ್ಣುಸ್ತ್ವಂ ತಥಾ ಧರ್ಮಸ್ತ್ವಂ ಜಿಷ್ಣುಸ್ತ್ವಂ ಪರಾಜಿತಃ । ಅಕ್ಷರಾರ್ಥಸ್ವರೂಪೇಣ ಪರಮೇಶ್ವರಸಂಜ್ಞಿತಃ ।। ೧೭.

ನೀನೇ ವಿಷ್ಣು, ನೀನೇ ಧರ್ಮ, ನೀನೇ ಜಯಶಾಲಿ, ನೀನೇ ಅಜೇಯ; ಅವಿನಾಶದ ಅರ್ಥರೂಪದಲ್ಲಿ ಪರಮೇಶ್ವರನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

ಅಸ್ಮಾಭಿರಪಯಾತೈಸ್ತು ಕಥಮೇತದ್ಭವಿಷ್ಯತಿ । ಏವಮತ್ರ ಶರೀರಂ ತು ತ್ಯಕ್ತಮಸ್ಮಾಭಿರೇವ ಚ ।। ೧೭.

ನಾವು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಇದು ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ? ಹೀಗಾಗಿ ಈ ದೇಹವನ್ನು ನಾವು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

ತತ್ ಪರಂ ಭವತಾ ದೇವ ತದವಸ್ಥಂ ಪ್ರಪಾಲ್ಯತೇ । ಸ್ಥಾನಭಙ್ಗೋ ನ ನಃ ಕಾರ್ಯಃ ಸ್ವಯಂ ಸೃಷ್ಟ್ವಾ ಪ್ರಜಾಪತೇ ।। ೧೭.

ದೇವಾ, ನೀನು ಆ ಪರಮ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಾಯುತ್ತೀ; ನಮ್ಮಿಂದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕದಡುವುದು ಬೇಡ, ನೀನೇ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾಗಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದೀಯಲ್ಲ.

ಏವಂ ಸ್ತುತಸ್ತತೋ ದೇವಸ್ತೇಷಾಂ ತೋಷಂ ಪರಂ ಯಯೌ । ಉವಾಚ ಚೈತಾನ್ ಕ್ರೀಡಾರ್ಥಂ ಭವನ್ತೋತ್ಪಾದಿತಾ ಮಯಾ ।। ೧೭.

ಹೀಗೆ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೇವರು ಬಹಳ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ಹೇಳಿದರು: 'ಕ್ರೀಡೆಯಿಗಾಗಿ ನಿಮಗೆ ನಾನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದೇನೆ.'