ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ಏವಂ ಸ ರಾಜಾ ವಿವಿಧಾನುಪಾಯಾನ್ ವರಾಶ್ರಮೇ ಪ್ರೇಕ್ಷಮಾಣೋ ವಿವೇಶ । ತಸ್ಮಿದ್ ಪ್ರವಿಷ್ಟೇ ತು ಸ ತೀವ್ರತೇಜಾ ಮಹಾತಪಾಃ ಪುಣ್ಯಕೃತಾಂ ಪ್ರಧಾನಃ । ದೃಷ್ಟೋ ಯಥಾ ಭಾನುರನನ್ತಭಾನುಃ ಕೌಶ್ಯಾಸನೇ ಬ್ರಹ್ಮವಿದಾಂ ಪ್ರಧಾನಃ ।। ೧೭.

ಹೀಗೆ, ಆ ರಾಜನು ಆ ಮಹಾಶ್ರಮದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಒಳನುಗ್ಗಿದನು. ಅವನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ಮಹಾತಪಸ್ವಿಯು ತೀವ್ರ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದನು, ಪುಣ್ಯವಂತರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯನಾಗಿದ್ದನು, ರೇಷ್ಮೆ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದನು, ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದನು, ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿದ್ದನು.

ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸ ರಾಜಾ ವಿಜಯೀ ಮೃಗಾಣಾಂ ಮತಿಂ ವಿಸಸ್ಮಾರ ಮುನೇಃ ಪ್ರಸಙ್ಗಾತ್ । ಚಕಾರ ಧರ್ಮಂ ಪ್ರತಿ ಮಾನಸಂ ಸೋ ಅನುತ್ತಮಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ನೃಪೋ ಮುನಿಂ ಸಃ ।। ೧೭.

ಮೃಗಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಯಶಾಲಿಯಾದ ರಾಜನನ್ನು ನೋಡಿ, ಮುನಿಯ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಿಂದ ಅವನ ಮನಸ್ಸು ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಮರೆತಿತು. ಆದರೆ, ಆ ಮಹಾತ್ಮನನ್ನು ಪಡೆದ ಮೇಲೆ, ರಾಜನು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಧರ್ಮದ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಸಿದರು.

ಸ ಮುನಿಸ್ತಂ ನೃಪಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪ್ರಜಾಪಾಲಮಕಲ್ಮಷಮ್ । ಅಭ್ಯಾಗತಕ್ರಿಯಾಂ ಚಕ್ರೇ ಆಸನಸ್ವಾಗತಾದಿಭಿಃ ।। ೧೭.

ಆ ಮುನಿ, ಪಾಪರಹಿತನಾದ ಪ್ರಜಾಪಾಲಕನನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನಿಗೆ ಆಸನ, ಆತಿಥ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಗತದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು.

ತತಃ ಕೃತಾಸನೋ ರಾಜಾ ಪ್ರಣಮ್ಯ ಋಷಿಪುಙ್ಗವಮ್ । ಪಪ್ರಚ್ಛ ವಸುಧೇ ಪ್ರಶ್ನಮಿಮಂ ಪರಮದುರ್ಲಭಮ್ ।। ೧೭.

ಮೇಲೆ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕೂತ ರಾಜನು, ಆ ಮಹರ್ಷಿಗೆ ವಂದಿಸಿ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ಬಹಳ ಕಷ್ಟವಾದ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು.

ಭಗವನ್ ದುಃಖಸಂಸಾರಮಗ್ನೈಃ ಪುಮ್ಭಿಸ್ತಿತೀರ್ಷುಭಿಃ । ಯತ್ಕಾರ್ಯಂ ತನ್ಮಮಾಚಕ್ಷ್ವ ಪ್ರಣತೇ ಶಂಸಿತವ್ರತ ।। ೧೭.

ಭಗವನೇ, ಸಂಸಾರದ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವವರು ಅದನ್ನು ದಾಟಲು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ನನಗೆ ದಯಮಾಡಿ ಹೇಳಿ. ನಾನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ, ನಿಮ್ಮ ವ್ರತಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ.

ಮಹಾತಪಾ ಉವಾಚ । ಸಂಸಾರಾರ್ಣವಮಜ್ಜಮಾನಮನುಜೈಃ ಪೋತಃ ಸ್ಥಿರೋಽತಿಧ್ರುವಃ ಕಾರ್ಯಃ ಪೂಜನದಾನಹೋಮವಿವಿಧೈರ್ಯಜ್ಞೈಃ ಸಮಂ ಧ್ಯಾಯನೈಃ । ಕೀಲೈಃ ಕೀಲಿತಮೋಕ್ಷಭಿಃ ಸುರಭಟೈರೂರ್ಧ್ವಂ ಮಹಾರಜ್ಜುಭಿಃ ಪ್ರಾಣಾದ್ಯೈರಧುನಾ ಕುರುಷ್ವ ನೃಪತೇ ಪೋತಂ ತ್ರಿಲೋಕೇಶ್ವರಮ್ ।। ೧೭.

ಮಹಾತಪಸ್ವಿಯು ಹೇಳಿದನು: ರಾಜನೇ, ಸಂಸಾರದ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯ ಪೂಜೆ, ದಾನ, ಹೋಮ, ವಿವಿಧ ಯಜ್ಞಗಳು ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಒಂದು ಬಲವಾದ ದೋಣಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು. ಅದನ್ನು ಮೋಕ್ಷದ ಕೀಲಿಗಳಿಂದ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಬೇಕು, ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಜೀವದ ಮಹಾರಜ್ಜುಗಳಿಂದ ಬಲಪಡಿಸಬೇಕು. ಈಗ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಒಡೆಯನನ್ನು ನಿನ್ನ ದೋಣಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು.

ನಾರಾಯಣಂ ನರಕಹರಂ ಸುರೇಶಂ ಭಕ್ತ್ಯಾ ನಮಸ್ಕುರ್ವತಿ ಯೋ ನೃಪೇಶ । ಸ ವೀತಶೋಕಃ ಪರಮಂ ವಿಶೋಕಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ವಿಷ್ಣೋಃ ಪದಮವ್ಯಯಂ ತತ್ ।। ೧೭.

ರಾಜಾಧಿರಾಜನೇ, ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನರಕವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ದೇವತೆಗಳ ಒಡೆಯನಾದ ನಾರಾಯಣನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಶಾಶ್ವತ ಮತ್ತು ಪರಮವಾದ ದುಃಖರಹಿತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ನೃಪ ಉವಾಚ । ಭಗವನ್ ಸರ್ವಧರ್ಮಜ್ಞ ಕಥಂ ವಿಷ್ಣುಃ ಸನಾತನಃ । ಪೂಜ್ಯತೇ ಮೋಕ್ಷಮಿಚ್ಛದ್ಭಿಃ ಪುರುಷೈರ್ವದ ತತ್ತ್ವತಃ ।। ೧೭.

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು: ಭಗವನೇ, ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನೇ, ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಶಾಶ್ವತನಾದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನನಗೆ ನಿಜವಾಗಿ ಹೇಳಿ.

ಮಹಾತಪಾ ಉವಾಚ । ಶ್ರೃಣು ರಾಜನ್ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ ಯಥಾ ವಿಷ್ಣುಃ ಪ್ರಸೀದತಿ । ಪುರುಷಾಣಾಂ ತಥಾ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಸರ್ವಯೋಗೀಶ್ವರೋ ಹರಿಃ ।। ೧೭.

ಮಹಾತಪಸ್ವಿಯು ಹೇಳಿದನು: ರಾಜನೇ, ಮಹಾಜ್ಞಾನಿಯೇ, ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಇಬ್ಬರೂ ಹೇಗೆ ಎಲ್ಲ ಯೋಗಿಗಳ ಒಡೆಯನಾದ ಹರಿಯನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಳು.

ಸರ್ವೇ ದೇವಾಃ ಸಪಿತರೋ ಬ್ರಹ್ಮಾದ್ಯಾಶ್ಚಾಣ್ಡಮಧ್ಯಗಾಃ । ವಿಷ್ಣೋಃ ಸಕಾಶಾದುತ್ಪನ್ನಾ ಇತೀಯಂ ವೈದಿಕೀ ಶ್ರುತಿಃ ।। ೧೭.

ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು, ಪಿತೃಗಳು, ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಡದೊಳಗಿನವರು ಕೂಡ ವಿಷ್ಣುವಿನಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವೇದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಅಗ್ನಿಸ್ತಥಾಶ್ವಿನೌ ಗೌರೀ ಗಜವಕ್ತ್ರಭುಜಂಗಮಾಃ । ಕಾರ್ತಿಕೇಯಸ್ತಥಾದಿತ್ಯೋ ಮಾತರೋ ದುರ್ಗಯಾ ಸಹ ।। ೧೭.

ಅಗ್ನಿ, ಅಶ್ವಿನಿಗಳು, ಗೌರಿ, ಆನೆಮುಖನಾದ ಗಣಪತಿ, ನಾಗಗಳು, ಕಾರ್ತಿಕೇಯ, ಸೂರ್ಯ, ಮಾತೃಗಳು ಮತ್ತು ದುರ್ಗೆಯೂ ಸಹ—

ದಿಶೋ ಧನಪತಿರ್ವಿಷ್ಣುರ್ಯಮೋ ರುದ್ರಃ ಶಶೀ ತಥಾ । ಪಿತರಶ್ಚೇತಿ ಸಂಭೂತಾಃ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯೇನ ಜಗತ್ಪತೇಃ ।। ೧೭.

ದಿಕ್ಕುಗಳು, ಧನಪತಿ, ವಿಷ್ಣು, ಯಮ, ರುದ್ರ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳು—ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯನಿಂದ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭಸ್ಯ ತನೌ ಸರ್ವಂ ಏವ ಸಮುದ್ಭವಾಃ । ಪೃಥಕ್ಪೃಥಕ್ ತತೋ ಗರ್ವಂ ವಹಮಾನಾಃ ಸಮನ್ತತಃ ।। ೧೭.

ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನ ದೇಹದಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದರು. ನಂತರ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಹೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತು, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳತ್ತ ಹೋದರು.

ಅಹಂ ಯೋಗ್ಯಸ್ತ್ವಹಂ ಯಾಜ್ಯ ಇತಿ ತೇಷಾಂ ಸ್ವನೋ ಮಹಾನ್ । ಶ್ರೂಯತೇ ದೇವಸಮಿತೌ ಸಾಗರಕ್ಷುಬ್ಧಸನ್ನಿಭಃ ।। ೧೭.

ಅವರಲ್ಲಿ, ದೇವತೆಗಳ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಗರ್ಜನೆಗೆ ಸಮಾನವಾದ ದೊಡ್ಡ ಶಬ್ದ ಕೇಳಿಬಂದಿತು: 'ನಾನು ಮಾತ್ರ ಯೋಗ್ಯನು, ನಾನು ಮಾತ್ರ ಪೂಜೆಗೆ ಅರ್ಹನು' ಎಂದು.

ತೇಷಾಂ ವಿವದಮಾನಾನಾಂ ವಹ್ನಿರುತ್ಥಾಯ ಪಾರ್ಥಿವ । ಉವಾಚ ಮಾಂ ಯಜಸ್ವೇತಿ ಧ್ಯಾಯಧ್ವಂ ಮಾಮಿತಿ ಬ್ರುವನ್ ।। ೧೭.

ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ವಾದಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ರಾಜನೇ, ಅಗ್ನಿ ಎದ್ದು, 'ನನ್ನನ್ನು ಯಜಿಸಿ, ನನ್ನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ' ಎಂದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೇಳಿದರು.

ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯಮಿದಂ ನೂನಂ ಶರೀರಂ ಮದ್ವಿನಾಕೃತಮ್ । ವಿನಾಶಮುಪಪದ್ಯೇತ ಯತೋ ನಾಹಂ ಮಹಾನಹಮ್ ।। ೧೭.

'ಈ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ದೇಹ ನನಗೆ ಇಲ್ಲದೆ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ನಾನು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಮಹಾನ್' ಎಂದು ಅವನು ಘೋಷಿಸಿದನು.

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಶರೀರಂ ತು ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ವಹ್ನಿರ್ವಿನಿರ್ಯಯೌ । ನಿರ್ಗತೇಽಪಿ ತತಸ್ತಸ್ಮಿಂಸ್ತಚ್ಛರೀರಂ ನ ಶೀರ್ಯತೇ ।। ೧೭.

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಅಗ್ನಿ ಆ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟನು. ಆದರೆ ಅವನು ಹೋದರೂ ಆ ದೇಹವು ನಾಶವಾಗಲಿಲ್ಲ.

ತತೋಽಶ್ವಿನೌ ಮೂರ್ತಿಮನ್ತೌ ಪ್ರಾಣಾಪಾನೌ ಶರೀರಗೌ । ಆವಾಂ ಪ್ರಧಾನಾವಿತ್ಯೇವಮೂಚತುರ್ಯಾಜ್ಯಸತ್ತಮೌ ।। ೧೭.

ನಂತರ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಅಪಾನ ರೂಪದ ಅಶ್ವಿನಿಗಳು, 'ನಾವು ಮುಖ್ಯರು, ನಾವು ಪೂಜೆಗೆ ಅರ್ಹರು' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಶರೀರಂ ತು ವಿಹಾಯ ಕ್ವಚಿದಾಸ್ಥಿತೌ । ತಯೋರಪಿ ಕ್ಷಯಂ ಕೃತ್ವಾ ಕ್ಷೇತ್ರೀ ತತ್ಪುರಮಾಸ್ಥಿತಃ ।। ೧೭.

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಅವರಿಬ್ಬರೂ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹೋದರು. ಆದರೂ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಹೋದರೂ, ಆ ದೇಹವು ಕ್ಷೇತ್ರಸ್ಥನಿಂದ ಉಳಿಯಿತು.

ತತೋ ವಾಗಬ್ರಬೀದ್ ಗೌರೀ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯಂ ಮಯಿ ಸಂಸ್ಥಿತಮ್ । ಸಾಽಪ್ಯೇವಮುಕ್ತ್ವಾ ಕ್ಷೇತ್ರಾತ್ ತು ನಿಶ್ಚಕ್ರಾಮ ಬಹಿಃ ಶುಭಾ ।। ೧೭.

ಆಗ ಗೌರಿ ಮಾತಾಡಿದಳು: 'ಮುಖ್ಯತೆ ನನ್ನಲ್ಲಿದೆ.' ಇದನ್ನು ಹೇಳಿ, ಆ ಶುಭಳಾದಳು, ಇನ್ನೇನು ಹೇಳದೆ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟಳು.

ತಯಾ ವಿನಾಪಿ ತತ್ಕ್ಷೇತ್ರಂ ವಾಗೂನಂ ವ್ಯವತಿಷ್ಠತ । ತತೋ ಗಣಪತಿರ್ವಾಕ್ಯಮಾಕಾಶಾಖ್ಯೋಽಬ್ರವೀತ್ ತದಾ ।। ೧೭.

ಗೌರಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಾತಿನ ದೇವತೆಗಳು ಇದ್ದೇ ಇತ್ತು. ಆಗ ಆಕಾಶ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಗಣಪತಿ ಮಾತಾಡಿದನು.

ನ ಮಯಾ ರಹಿತಂ ಕಿಞ್ಚಿಚ್ಛರೀರಂ ಸ್ಥಾಯಿ ದೂರತಃ । ಕಾಲಾನ್ತರೇತ್ಯೇವಮುಕ್ತ್ವಾ ಸೋಽಪಿ ನಿಷ್ಕ್ರಮ್ಯ ದೇಹತಃ ।। ೧೭.

ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಏನೂ ದೂರವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವನು ಕೂಡ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟನು.

ಪೃಥಗ್ಭೂತಸ್ತಥಾಪ್ಯೇತಚ್ಛರೀರಂ ನಾಪ್ಯನೀನಶತ್ । ವಿನಾಕಾಶಾಖ್ಯತತ್ತ್ವೇನ ತಥಾಪಿ ನ ವಿಶೀರ್ಯತೇ ।। ೧೭.

ಅವನಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟರೂ ಆ ದೇಹ ನಾಶವಾಗಲಿಲ್ಲ; ಆಕಾಶ ಎಂಬ ತತ್ವವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅದು ಚೂರುವಾಗಲಿಲ್ಲ.

ಸುಷಿರೈಸ್ತು ವಿಹೀನಂ ತು ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಮ್ । ಶರೀರಧಾತವಃ ಸರ್ವೇ ತೇ ಬ್ರೂಯುರ್ವಾಕ್ಯಮೇವ ಹಿ ।। ೧೭.

ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ರಂಧ್ರಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅದು ಉಳಿದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಎಲ್ಲಾ ದೇಹದ ಅಂಶಗಳು ಹೀಗೆ ಮಾತಾಡಿದವು.

ಅಸ್ಮಾಭಿರ್ವ್ಯತಿರಿಕ್ತಸ್ಯ ನ ಶರೀರಸ್ಯ ಧಾರಣಮ್ । ಭವತೀತ್ಯೇವಮುಕ್ತ್ವಾ ತೇ ಜಹುಃ ಸರ್ವೇ ಶರೀರಿಣಃ ।। ೧೭.

'ನಮ್ಮಿಲ್ಲದೆ ದೇಹ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.' ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಎಲ್ಲಾ ದೇಹದ ಅಂಶಗಳು ಹೊರಟುಹೋದವು.

ತೈರ್ವ್ಯಪೇತಮಪಿ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ಪುರುಷೇಣ ಪ್ರಪಾಲ್ಯತೇ । ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತ್ವಬ್ರವೀತ್ ಸ್ಕನ್ದಃ ಸೋಽಹಂಕಾರಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ ।। ೧೭.

ಅವರು ಹೋದರೂ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪುರುಷನು ಕಾಯುತ್ತಲೇ ಇದ್ದನು. ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ, ಅಹಂಕಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸ್ಕಂದನು ಮಾತಾಡಿದನು.

ಮಯಾ ವಿನಾ ಶರೀರಸ್ಯ ಸಂಭೂತಿರಪಿ ನೇಷ್ಯತೇ । ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಶರೀರಾತ್ ತು ಸೋಽಭ್ಯಪೇತಃ ಪೃಥಕ್ ಸ್ಥಿತಃ ।। ೧೭.

'ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ ದೇಹ ಹುಟ್ಟುವುದೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.' ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಅವನು ಕೂಡ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ನಿಂತನು.

ತೇನಾಕ್ಷತೇನ ತತ್ಕ್ಷೇತ್ರಂ ವಿನಾ ಮುಕ್ತವದಾಸ್ಥಿತಮ್ । ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕುಪಿತೋ ಭಾನುಃ ಸ ಆದಿತ್ಯಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ ।। ೧೭.

ಅವನೂ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಆ ಸ್ಥಳ ಮುಕ್ತಿಯಂತೆ ಉಳಿದಿತು. ಇದನ್ನು ನೋಡಿ, ಆದಿತ್ಯನು, ಭಾನು ಕೋಪಗೊಂಡನು.

ಮಯಾ ವಿನಾ ಕಥಂ ಕ್ಷೇತ್ರಮಿಮಂ ಕ್ಷಣಮಪೀಷ್ಯತೇ । ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಪ್ರಯಾತಃ ಸ ತಚ್ಛರೀರಂ ನ ಶೀರ್ಯತೇ ।। ೧೭.

'ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ ಈ ಸ್ಥಳ ಕ್ಷಣವೂ ಉಳಿಯುವುದೇ ಹೇಗೆ?' ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಅವನು ಹೊರಟನು, ಆದರೂ ದೇಹ ಚೂರುವಾಗಲಿಲ್ಲ.