ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ಧರಣ್ಯುವಾಚ । ಭಗವನ್ ಗೌರಮುಖಃ ಕೋಽಸೌ ಅನ್ಯಜನ್ಮನಿ ಕಃ ಸ್ಮೃತಃ । ಕಥಂ ಚ ಸ್ಮೃತವಾನ್ ಸ್ಮೃತ್ವಾ ಕಿಂ ಚಕಾರ ಚ ಸತ್ತಮಃ ।। ೧೫.

ಧರಣಿಯು ಕೇಳಿದಳು: ಭಗವಂತ, ಆ ಗೌರಮುಖನು ಯಾರು? ಅವನು ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಯಾರಾಗಿದ್ದನು? ಅವನು ಹೇಗೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡನು, ನೆನೆಸಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಏನು ಮಾಡಿದನು?

ಶ್ರೀವರಾಹ ಉವಾಚ । ಭೃಗುರಾಸೀತ್ ಸ್ವಯಂ ಸಾಕ್ಷಾದನ್ಯಸ್ಮಿನ್ ಬ್ರಹ್ಮ ಜನ್ಮನಿ । ತದನ್ವಯಾತ್ಮಜಸ್ತ್ವೇಷ ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯೋ ಮಹಾಮುನಿಃ ।। ೧೫.

ಶ್ರೀ ವರಾಹನು ಹೇಳಿದನು: ಬ್ರಹ್ಮನೇ, ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಅವನು ಭೃಗುಮುನಿಯಾಗಿದ್ದನು; ಈ ಮಹಾಮುನಿಯಾದ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಅವನ ವಂಶಜನು.

ಪುತ್ರೈಸ್ತು ಬೋಧಿತಾ ಯೂಯಂ ಸುಗತಿಂ ಪ್ರಾಪ್ಸ್ಯಥೇತಿ ಯತ್ । ಪ್ರಾಗುಕ್ತಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ತೇನ ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯೇನ ಬೋಧಿತಃ ।। ೧೫.

ನಿಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ನಿಮಗೆ ಜ್ಞಾನ ಬಂದು, ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಕುತ್ತೀರಿ ಎಂದು ಬ್ರಹ್ಮನು ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದ್ದನು; ಅದನ್ನು ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡನು.

ಸಸ್ಮಾರ ಸರ್ವಜನ್ಮಾನಿ ಸ್ಮೃತ್ವಾ ಚೈವ ತು ಯತ್ಕೃತಮ್ । ತಚ್ಛೃಣುಷ್ವ ವರಾರೋಹೇ ಕಥಯಾಮಿ ಸಮಾಸತಃ ।। ೧೫.

ಅವನು ತನ್ನ ಎಲ್ಲ ಜನ್ಮಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡನು, ಮತ್ತು ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನೂ ನೆನೆಸಿಕೊಂಡನು. ಓ ಸುಂದರಿ, ನಾನು ಇದನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು.

ಏವಂ ಶ್ರಾದ್ಧವಿಧಾನೇನ ದ್ವಾದಶಾಬ್ದಂ ತತಃ ಪಿತೄನ್ । ಇಷ್ಟ್ವಾ ಪಶ್ಚಾದ್ಧರೇಃ ಸ್ತೋತ್ರಂ ಸ ಮುನಿಸ್ತೂಪಚಕ್ರಮೇ ।। ೧೫.

ಹೀಗೆ, ತನ್ನ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷ ಶ್ರಾದ್ಧವಿಧಾನವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ ಆ ಮುನಿಯು ನಂತರ ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.

ಪ್ರಭಾಸಂ ನಾಮ ಯತ್ತೀರ್ಥಂ ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ವಿಶ್ರುತಮ್ । ತತ್ರ ದೈತ್ಯಾನ್ತಕಂ ದೇವಂ ಸ್ತೋತುಂ ಗೌರಮುಖಃ ಸ್ಥಿತಃ ।। ೧೫.

ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವಾದ ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ, ಗೌರಮುಖನು ದೈತ್ಯರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ದೇವರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದನು.

ಗೌರಮುಖ ಉವಾಚ । ಸ್ತೋಷ್ಯೇ ಮಹೇನ್ದ್ರಂ ರಿಪುದರ್ಪಹಂ ಶಿವಂ ನಾರಾಯಣಂ ಬ್ರಹ್ಮವಿದಾಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಮ್ । ಆದಿತ್ಯಚನ್ದ್ರಾಶ್ವಿಯುಗಸ್ಥಮಾದ್ಯಂ ಪುರಾತನಂ ದೈತ್ಯಹರಂ ಸದಾ ಹರಿಮ್ ।। ೧೫.

ಗೌರಮುಖನು ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ಶತ್ರುಗಳ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಮಹೇಂದ್ರನನ್ನು, ಶಿವನನ್ನು, ನಾರಾಯಣನನ್ನು, ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞರು ಆಶ್ರಯಿಸುವ ಆಧಾರವನ್ನು, ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ಅಶ್ವಿನಿಗಳೊಡನೆ ಇರುವ ಪ್ರಾಚೀನನನ್ನು, ದೈತ್ಯರ ಸಂಹಾರಕನಾದ ಸದಾ ಇರುವ ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಚಕಾರ ಮಾತ್ಸ್ಯಂ ವಪುರಾತ್ಮನೋ ಯಃ ಪುರಾಕೃತಂ ವೇದವಿನಾಶಕಾಲೇ । ಮಹಾಮಹೀಧೃಗ್ವಪುರಗ್ರಪುಚ್ಛ - ಛಟಾಹವಾರ್ಚ್ಚಿಃ ಸುರಶತ್ರುಹಾದ್ಯಃ ।। ೧೫.

ವೇದಗಳು ನಾಶವಾಗುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಯಾರು ಮೀನು ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಮಹಾ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ಅವರ ಬಾಲದ ಹೊಳಪು ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು, ದೇವತೆಗಳ ಶತ್ರುಗಳ ಮೊದಲ ಸಂಹಾರಕನು—

ತಥಾಬ್ಧಿಮನ್ಥಾನಕೃತೇ ಗಿರೀನ್ದ್ರಂ ದಧಾರ ಯಃ ಕೌರ್ಮ್ಮವಪುಃ ಪುರಾಣಮ್ । ಹಿತೇಚ್ಛಯಾ ಯಃ ಪುರುಷಃ ಪುರಾಣಃ ಪ್ರಪಾತು ಮಾಂ ದೈತ್ಯಹರಃ ಸುರೇಶಃ ।। ೧೫.

ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಮಥಿಸಲು, ಯಾರು ಪುರಾತನವಾದ ಕರ್ಮ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಪರ್ವತವನ್ನು ಹೊತ್ತನು, ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಯಾರು ಪ್ರಾಚೀನ ಪುರುಷನಾಗಿ, ದೇವತೆಗಳ ನಾಯಕನಾಗಿ, ದೈತ್ಯರ ಸಂಹಾರಕನಾಗಿ ಇದ್ದನು—ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ.

ಮಹಾವರಾಹಃ ಸತತಂ ಪೃಥಿವ್ಯಾಸ್ ತಲಾತ್ತಲಂ ಪ್ರಾವಿಶದ್ ಯೋ ಮಹಾತ್ಮಾ । ಯಜ್ಞಾಙ್ಗಸಂಜ್ಞಃ ಸುರಸಿದ್ಧವನ್ದ್ಯಃ ಸ ಪಾತು ಮಾಂ ದೈತ್ಯಹರಃ ಪುರಾಣಃ ।। ೧೫.

ಯಾರು ಮಹಾ ವರಾಹ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಸದಾ ಭೂಮಿಯ ತಳದಿಂದ ತಳವರೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಮಹಾತ್ಮನು, ಯಜ್ಞದ ಅಂಗವಾಗಿ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧರು ಪೂಜಿಸುವವನಾಗಿ, ಆ ಪುರಾತನ ದೈತ್ಯರ ಸಂಹಾರಕನು ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ.

ನೃಸಿಂಹರೂಪೀ ಚ ಭವತ್ಯಜಸ್ತ್ರಂ ಯುಗೇ ಯುಗೇ ಯೋಗಿವರೋಗ್ರಭೀಮಃ । ಕರಾಲವಕ್ತ್ರಃ ಕನಕಾಗ್ರವರ್ಚಾ ರತ್ನಾಶಯೋಽಸ್ಮಾನಸುರಾನ್ತಕೋಽವ್ಯಾತ್ ।। ೧೫.

ಯಾರು ನೃಸಿಂಹ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಯುಗ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಜರಾಮರನಾಗಿ, ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರನಾಗಿ, ಭಯಾನಕವಾದ ಮುಖ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ತುದಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನಾಗಿ, ರತ್ನಗಳ ನಿವಾಸಿಯಾದ ದೈತ್ಯರ ಸಂಹಾರಕನು ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ.

ಬಲೇರ್ಮಖಧ್ವಂಸಕೃತೇ ಮಹಾತ್ಮಾ ಸ್ವಾಂ ಗೂಢತಾಂ ಯೋಗವಪುಃಸ್ವರೂಪಃ । ಸ ದಣ್ಡಕಾಷ್ಠಾಽಜಿನಲಕ್ಷಣಃ ಪುನಃ ಕ್ಷಿತಿಂ ಚ ಪದಾ ಕ್ರಾನ್ತವಾನ್ ಯಃ ಸ ಪಾತು ।। ೧೫.

ಬಲಿಯ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು, ಯಾರು ತನ್ನ ಯೋಗಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಗುಪ್ತವಾದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ದಂಡ, ಕಷ್ಟ ಮತ್ತು ಅಜಿನ ಚರ್ಮದ ಗುರುತುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮತ್ತೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಪಾದದಿಂದ ದಾಟಿದ ಮಹಾತ್ಮನು ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ.

ತ್ರಿಃಸಪ್ತಕೃತ್ವೋ ಜಗತೀಂ ಜಿಗಾಯ ಜಿತ್ವಾ ದದೌ ಕಶ್ಯಪಾಯ ಪ್ರಚಣ್ಡಃ । ಸ ಜಾಮದಗ್ನ್ಯೋಽಭಿಜನಸ್ಯ ಗೋಪ್ತಾ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭೋಽಸುರಹಾ ಪ್ರಪಾತು ।। ೧೫.

ಯಾರು ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಬಾರಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಜಯಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಕಶ್ಯಪನಿಗೆ ದಾನಮಾಡಿದ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯು, ಜಮದಗ್ನಿಯ ಪುತ್ರನು, ಸಜ್ಜನರ ರಕ್ಷಕನು, ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನು, ದೈತ್ಯರ ಸಂಹಾರಕನು ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ.

ಚತುಃಪ್ರಕಾರಂ ಚ ವಪುರ್ಯ ಆದ್ಯಂ ಹೈರಣ್ಯಗರ್ಭಪ್ರತಿಮಾನಲಕ್ಷ್ಯಮ್ । ರಾಮಾದಿರೂಪೈರ್ಬಹುರೂಪಭೇದ- ಶ್ಚಕಾರ ಸೋಽಸ್ಮಾನಸುರಾನ್ತಕೋಽವ್ಯಾತ್ ।। ೧೫.

ಯಾರ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ರೂಪವು ನಾಲ್ಕು ವಿಧವಾಗಿದ್ದು, ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನಂತೆ ಕಾಣಿಸುವವನು, ರಾಮನಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ದೈತ್ಯರ ಸಂಹಾರಕನು ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ.

ಚಾಣೂರಕಂಸಾಸುರದರ್ಪಭೀತೇ- ರ್ಭೀತಾಮರಾಣಾಮಭಯಾಯ ದೇವಃ । ಯುಗೇ ಯುಗೇ ವಾಸುದೇವೋ ಬಭೂವ ಕಲ್ಪೇ ಭವತ್ಯದ್ಭುತರೂಪಕಾರೀ । ಯುಗೇ ಯುಗೇ ಕಲ್ಕಿನಾಮ್ನಾ ಮಹಾತ್ಮಾ ವರ್ಣಸ್ಥಿತಿಂ ಕರ್ತ್ತುಮನೇಕಮೂರ್ತ್ತಿಃ ।। ೧೫.

ಚಾಣೂರ, ಕಂಸ ಮತ್ತು ಇತರ ದೈತ್ಯರ ಭಯದಿಂದ, ಭಯಗೊಂಡ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಭಯಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲು, ಯುಗಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸುದೇವನಾಗಿ, ಪ್ರತಿ ಕಲ್ಪದಲ್ಲೂ ಅದ್ಭುತ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಯುಗಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಕಿಯೆಂಬ ಮಹಾತ್ಮನು ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬರುತ್ತಾನೆ.

ಸನಾತನೋ ಬ್ರಹ್ಮಮಯಃ ಪುರಾಣೋ ನ ಯಸ್ಯ ರೂಪಂ ಸುರಸಿದ್ಧದೈತ್ಯಾಃ । ಪಶ್ಯನ್ತಿ ವಿಜ್ಞಾನಗತಿಂ ವಿಹಾಯ ಅಥೋಪ್ಯನೇಕಾನಿ ಸಮರ್ಚ್ವಯನ್ತಿ । ಮತ್ಸ್ಯಾದಿರೂಪಾಣಿ ಚರಾಣಿ ಸೋಽವ್ಯಾತ್ ।। ೧೫.

ಯಾವನು ಶಾಶ್ವತನು, ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಪುರಾತನನು, ಅವನ ರೂಪವನ್ನು ದೇವತೆಗಳು, ಸಿದ್ಧರು, ದೈತ್ಯರು ಜ್ಞಾನಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನೋಡಲಾಗದು; ಆದರೂ ಅವರು ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ಸ್ಯಾದಿ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಅವನು ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ.

ನಮೋ ನಮಸ್ತೇ ಪುರುಷೋತ್ತಮಾಯ ಪುನಶ್ಚ ಭೂಯೋಽಪಿ ನಮೋ ನಮಸ್ತೇ । ನಮಃ ಪುರಸ್ತಾದಥ ಪೃಷ್ಠತಸ್ತೇ ನಯಸ್ವ ಮಾಂ ಮುಕ್ತಿಪದಂ ನಮಸ್ತೇ ।। ೧೫.

ಪರುಷೋತ್ತಮನೆ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ನಮಸ್ಕಾರ! ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ! ಮುಂದೆ, ಹಿಂದೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ! ನನ್ನನ್ನು ಮುಕ್ತಿಪಥಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯು, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ!

ಏವಂ ನಮಸ್ಯತಸ್ತಸ್ಯ ಮಹರ್ಷೇರ್ಭಾವಿತಾತ್ಮನಃ । ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷತಾಂ ಗತೋ ದೇವಃ ಸ್ವಯಂ ಚಕ್ರಗದಾಧರಃ ।। ೧೫.

ಆ ಮಹರ್ಷಿಯವರು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದ ದೇವರು ಅವರ ಮುಂದೆ ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರಾದರು.

ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತಸ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನಂ ನಿಸ್ತರಙ್ಗಂ ಸ್ವದೇಹತಃ । ಉತ್ತಸ್ಥೌ ಸೋಽಪಿ ತಂ ಲಬ್ಧ್ವಾ ತಸ್ಮಿನ್ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ಶಾಶ್ವತೇ । ಲಯಂ ಜಗಾಮ ದೇವಾತ್ಮಾ ತ್ವಪುನರ್ಭವಸಂಜ್ಞಿತೇ ।। ೧೫.

ಅವನನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ಆ ಮಹರ್ಷಿಯವರ ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಗಿ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಂತೆ, ಏಳಿತು; ಆ ಶಾಶ್ವತ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪಡೆದ ಅವರು, ಪುನರ್ಜನ್ಮವಿಲ್ಲದ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದರು.

ಧರಣ್ಯುವಾಚ । ತದಾ ದುರ್ವಾಸಸಾ ಶಪ್ತೋ ದೇವರಾಜಃ ಶತಕ್ರತುಃ । ವಸಿಷ್ಯಸಿ ತ್ವಂ ಮರ್ತ್ತ್ಯೇಷು ಸುಪ್ರತೀಕಸುತೇನ ತು ।। ೧೬.

ಭೂಮಿಯವರು ಹೇಳಿದರು: ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವೇಂದ್ರನಾದ ಶತಕ್ರತು, ದುರ್ವಾಸರಿಂದ ಶಾಪವನ್ನು ಪಡೆದನು; ನೀನು ಸುಪ್ರತಿಕನ ಮಗನ ಮೂಲಕ ಮಾನವರೊಳಗೆ ವಾಸಿಸುವೆ.

ಉತ್ಸಾದಿತೋ ದಿವೋ ಮೂಢೇತ್ಯೇವಮುಕ್ತಸ್ತು ಭೂಧರ । ಇನ್ದ್ರೋ ಮರ್ತ್ತ್ಯಮುಪಾಗಮ್ಯ ಸರ್ವದೇವಸಮನ್ವಿತಃ ।। ೧೬.

ಭೂಧರನು, 'ನೀನು ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೀಯ, ಮೂಢಾ,' ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ, ಇಂದ್ರನು ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾನವರ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಬಂದನು.

ಕಿಂ ಚಕಾರ ಚ ತಸ್ಮಿಂಸ್ತು ದುರ್ಜಯೇ ಚ ನಿಪಾತಿತೇ । ಪರಮೇಷ್ಠಿನಾ ಭಗವತಾ ತೇನ ಯೋಗವಿದುತ್ತಮೌ ।। ೧೬.

ಅಜೇಯನಾದವನು ಪರಮೇಶ್ವರನಿಂದ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಏನು ಮಾಡಿದನು?

ಸ್ವರ್ಗೇ ವಿದ್ಯುತ್ಸುವಿದ್ಯುಚ್ಚ ತೌ ಚ ಕಿಂ ಚಕ್ರತುಸ್ತದಾ । ಏತನ್ಮೇ ಸಂಶಯಂ ದೇವ ಕಥಯಸ್ವ ಪ್ರಸಾದತಃ ।। ೧೬.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ಸು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುಚ್ಚನು ಏನು ಮಾಡಿದರು? ದೇವಾ, ಈ ಸಂಶಯವನ್ನು ದಯಮಾಡಿ ನನಗೆ ವಿವರಿಸು.

ಶ್ರೀವರಾಹ ಉವಾಚ । ದೂರ್ಜಯೇನ ಜಿತೋ ಧಾತ್ರಿ ದೇವರಾಜಃ ಶತಕ್ರತುಃ । ಭಾರತೇ ಹಿ ತದಾ ವರ್ಷೇ ವಾರಾಣಸ್ಯಾಂ ತು ಪೂರ್ವತಃ । ಆಶ್ರಿತ್ಯ ಸಂಸ್ಥಿತೋ ದೇವೈಃ ಸಹ ಯಕ್ಷಮಹೋರಗೈಃ ।। ೧೬.

ಶ್ರೀ ವರಾಹನು ಹೇಳಿದರು: ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದೂರ್ಜಯನು ಗೆದ್ದನು, ದೇವೇಂದ್ರನಾದ ಶತಕ್ರತುನು ಸೋತನು; ಭಾರತಖಂಡದಲ್ಲಿ, ವಾರಾಣಸಿಯ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಅವನು ದೇವತೆಗಳು, ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಮಹಾನಾಗರೊಂದಿಗೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದನು.

ವಿದ್ಯುತ್ಸುವಿದ್ಯುಚ್ಚ ತದಾ ಯೋಗಮಾಸ್ಥಾಯ ಶೋಭನೇ । ದೀರ್ಘತಾಪಜ್ವರಂ ವಾಯುಕರ್ಮಯೋಗೇನ ಸಂಶ್ರಿತೌ ೧೬.

ಆಗ ವಿದ್ಯುತ್ಸು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುಚ್ಚರು ಯೋಗವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು, ವಾಯುಯೋಗ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಯೋಗದಿಂದ ಉಂಟಾದ ದೀರ್ಘ ಜ್ವರವನ್ನು ಸಹಿಸಿದರು.

ತಂ ದುರ್ಜಯಂ ಮೃತಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸಮುದ್ರಾನ್ತಃಸ್ಥಿತಂ ತದಾ । ಆನೀಯ ಚತುರಙ್ಗಂ ತು ದೇವಾನ್ ಪ್ರತಿ ವಿಜಗ್ಮತುಃ ।। ೧೬.

ದೂರ್ಜಯನು ಸತ್ತನು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರದೊಳಗೆ ಇದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಕೇಳಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಚತುಷ್ಪದ ಸೇನೆಯನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ದೇವತೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ಹೊರಟರು.

ಆಗತ್ಯ ತೌ ತದಾ ದೈತ್ಯೌ ಮಹತ್ಸೈನ್ಯೇನ ಪರ್ವತಮ್ । ಹಿಮವನ್ತಂ ಸಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ಸಂಸ್ಥಿತೌ ತು ಬಭೂವತುಃ ।। ೧೬.

ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಮಹಾಸೈನ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬಂದು, ಹಿಮವಂತಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದರು.

ದೇವಾ ಅಪಿ ಮಹತ್ಸೈನ್ಯಂ ಸಂಹತ್ಯ ಕೃತದಂಶಿತಾಃ । ಮನ್ತ್ರಯಾಞ್ಚಕ್ರುರವ್ಯಗ್ರಾ ಐನ್ದ್ರಂ ಪದಮಭೀಪ್ಸವಃ ।। ೧೬.

ದೇವತೆಗಳೂ ಕೂಡ ದೊಡ್ಡ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ಇಂದ್ರಪದವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಉತ್ಸುಕವಾಗಿ ಸಭೆ ಸೇರಿ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸಿದರು.

ಅಬ್ರವೀತ್ ತತ್ರ ದೇವಾನಾಂ ಗುರುರಾಙ್ಗಿರಸೋ ಮುನಿಃ । ಗೋಮೇಧೇನ ಯಜಘ್ವಂ ವೈ ಪ್ರಥಮೇನ ತದನ್ತರಮ್ ।। ೧೬.

ಅಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಗುರುವಾದ ಆಂಗಿರಸ ಮುನಿಯವರು ಹೇಳಿದರು: ಮೊದಲು ಗೋಮೇಧಯಾಗವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು, ನಂತರ ಇತರ ಯಾಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಿರಿ.