ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ಯವಾಮ್ಬುನಾ ಚ ದೇವಾನಾಂ ದದ್ಯಾದರ್ಘ್ಯಂ ವಿಧಾನವಿತ್ । ಸುಗನ್ಧಧೂಪದೀಪಾಂಶ್ಚ ದತ್ತ್ವಾ ತೇಭ್ಯೋ ಯಥಾವಿಧಿ । ಪಿತೄಣಾಮಪಸಕವ್ಯೇನ ಸರ್ವಮೇವೋಪಕಲ್ಪಯೇತ್ ।। ೧೪.

ಯವಜಲದಿಂದ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ವಿಧಿಯಂತೆ ನೀಡಬೇಕು, ಸುಗಂಧ ಧೂಪ, ದೀಪಗಳನ್ನು ಕೂಡ ನೀಡಬೇಕು. ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಅಪಸವ್ಯದಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು.

ಅನುಜ್ಞಾಂ ಚ ತತಃ ಪ್ರಾಪ್ಯ ದತ್ತ್ವಾ ದರ್ಭಾನ್ ದ್ವಿಧಾಕೃತಾನ್ । ಮನ್ತ್ರಪೂರ್ವಂ ಪಿತೄಣಾಂ ತು ಕುರ್ಯಾದಾವಾಹನಂ ಬುಧಃ । ತಿಲಾಮ್ಬುನಾ ಚಾಪಸವ್ಯಂ ದದ್ಯಾದರ್ಧ್ಯಾದಿಕಂ ಬುಧಃ ।। ೧೪.

ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ಎರಡು ಭಾಗ ಮಾಡಿದ ದರ್ಭೆಯನ್ನು ನೀಡಿ, ಜ್ಞಾನಿಯು ಮಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಬೇಕು. ತಿಲಜಲದಿಂದ ಅಪಸವ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಘ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕು.

ಕಾಲೇ ತತ್ರಾತಿಥಿಂ ಪ್ರಾಪ್ತಮನ್ನಕಾಮಂ ದ್ವಿಜಾಧ್ವಗಮ್ । ಬ್ರಾಹ್ಮಣೈರಭ್ಯನುಜ್ಞಾತಃ ಕಾಮಂ ತಮಪಿ ಪೂಜಯೇತ್ ।। ೧೪.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಊಟಕ್ಕೆ ಬರುವ ಅತಿಥಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಯಾತ್ರಿಕನು ಬಂದರೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಅನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವನಿಗೂ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಸತ್ಕಾರ ಮಾಡಬಹುದು.

ಯೋಗಿನೋ ವಿವಿಧೈ ರೂಪೈರ್ನರಾಣಾಮುಪಕಾರಿಣಃ । ಭ್ರಮನ್ತಿ ಪೃಥಿವೀಮೇತಾಮವಿಜ್ಞಾತಸ್ವರೂಪಿಣಃ ।। ೧೪.

ಯೋಗಿಗಳು ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಾರೆ, ಜನರಿಗೆ ಉಪಕಾರ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಅವರ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪ ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದು.

ತಸ್ಮಾದಭ್ಯರ್ಚಯೇತ್ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಶ್ರಾದ್ಧಕಾಲೇಽತಿಥಿಂ ಬುಧಃ । ಶ್ರಾದ್ಧಕ್ರಿಯಾಫಲಂ ಹನ್ತಿ ದ್ವಿಜೇನ್ದ್ರಾಪೂಜಿತೋಽತಿಥಿಃ ।। ೧೪.

ಆದುದರಿಂದ, ಶ್ರಾದ್ಧ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಬಂದ ಅತಿಥಿಯನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಅತಿಥಿ, ಯಾರು ದ್ವಿಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸದೆ ಹೋದರೆ, ಶ್ರಾದ್ಧದ ಫಲವೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

ಜುಹುಯಾದ್ ವ್ಯಞ್ಜನಂ ಕ್ಷಾರೈರ್ವರ್ಜ್ಯಮನ್ನಂ ತತೋಽನಲೇ । ಅನುಜ್ಞಾತೋ ದ್ಬಿಜೈಸ್ತೈಸ್ತು ತ್ರಿಃ ಕೃತ್ವಾ ಪುರುಷರ್ಷಭ ।। ೧೪.

ಉಪ್ಪು ಅಥವಾ ಕ್ಷಾರವಿಲ್ಲದ, ರುಚಿಕರವಾದ ಅನ್ನವನ್ನು ಬೆಂಕಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದ ಮೇಲೆ, ಇದನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಮಾಡಬೇಕು.

ಅಗ್ನಯೇ ಕವ್ಯವಾಹನಾಯ ಸ್ವಾಹೇತಿ ಪ್ರಥಮಾಹುತಿಃ । ಸೋಮಾಯ ವೈ ಪಿತೃಮತೇ ದಾತವ್ಯಾ ತದನನ್ತರಮ್ ।। ೧೪.

ಮೊದಲ ಅರ್ಪಣೆಯನ್ನು 'ಸ್ವಾಹಾ' ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಹವನವನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವ ಅಗ್ನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ತಕ್ಷಣದ ನಂತರ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೋಮನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ವೈವಸ್ವತಾಯ ಚೈವಾನ್ಯಾ ತೃತೀಯಾ ದೀಯತಾಹುತಿಃ । ಹುತಾವಶಿಷ್ಟಮಲ್ಪಾಲ್ಪಂ ವಿಪ್ರಪಾತ್ರೇಷು ನಿರ್ವಪೇತ್ ।। ೧೪.

ಮೂರನೇ ಅರ್ಪಣೆಯನ್ನು ವೈವಸ್ವತನಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕು; ಅರ್ಪಣೆಯ ನಂತರ ಉಳಿದಿದ್ದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಕಬೇಕು.

ತತೋಽನ್ನಂ ಮೃಷ್ಟಮತ್ಯರ್ಥಮಭೀಷ್ಟಮಭಿಸಂಸ್ಕೃತಮ್ । ದತ್ತ್ವಾ ಜುಷಧ್ವಮಿಚ್ಛಾತೋ ವಾಚ್ಯಮೇತದನಿಷ್ಠುರಮ್ ।। ೧೪.

ನಂತರ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿದ, ಬಹಳ ಇಷ್ಟವಾದ, ಸರಿಯಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, 'ನಿಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾದಂತೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿ' ಎಂದು ಸೌಮ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕು.

ಭೋಕ್ತವ್ಯಂ ತೈಶ್ಚ ತಚ್ಚಿತ್ತೈರ್ಮೌನಿಭಿಃ ಸುಮುಖೈಃ ಸುಖಮ್ । ಅಕ್ರುಧ್ಯತಾ ಅತ್ವರತಾ ದೇಯಂ ತೇನಾಪಿ ಭಕ್ತಿತಃ ।। ೧೪.

ಅವರು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಮೌನದಿಂದ, ಸಂತೋಷಭರಿತ ಮುಖದಿಂದ ಸುಖವಾಗಿ ಭೋಜನ ಮಾಡಲಿ; ಕೊಡುವವನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಕ್ರೋಧವಿಲ್ಲದೆ, ಆತುರವಿಲ್ಲದೆ ಕೊಡಬೇಕು.

ರಕ್ಷೋಘ್ನಮನ್ತ್ರಪಠನಂ ಭೂಮೇರಾಸ್ತರಣಂ ತಿಲೈಃ । ಕೃತ್ವಾಽಧ್ಯೇಯಾಶ್ಚ ಪಿತರಸ್ತ ಏವ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಾಃ ।। ೧೪.

ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಿ, ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಎಳ್ಳನ್ನು ಹಾಸಿ, ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು.

ಪಿತಾ ಪಿತಾಮಹಶ್ಚೈವ ತಥೈವ ಪ್ರಪಿತಾಮಹಃ । ಮಮ ತೃಪ್ತಿಂ ಪ್ರಯಾನ್ತ್ವದ್ಯ ಹೋಮಾಪ್ಯಾಯಿತಮೂರ್ತ್ತಯಃ ।। ೧೪.

ನನ್ನ ತಂದೆ, ತಂದೆಯ ತಂದೆ, ಮತ್ತು ಅವರ ತಂದೆ, ಹೋಮದ ಮೂಲಕ ಪೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅವರ ರೂಪಗಳು, ಇಂದು ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ.

ಪಿತಾಪಿತಾಮಹಶ್ಚೈವ ತಥೈವ ಪ್ರಪಿತಾಮಹಃ । ಮಮ ತೃಪ್ತಿಂ ಪ್ರಯಾನ್ತ್ವದ್ಯ ವಿಪ್ರದೇಹೇಷು ಸಂಸ್ಥಿತಾಃ ।। ೧೪.

ನನ್ನ ತಂದೆ, ತಂದೆಯ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ತಂದೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವವರು, ಇಂದು ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ.

ಪಿತಾ ಪಿತಾಮಹಶ್ಚೈವ ತಥೈವ ಪ್ರಪಿತಾಮಹಃ । ತೃಪ್ತಿಂ ಪ್ರಯಾನ್ತು ಪಿಣ್ಡೇಷು ಮಯಾ ದತ್ತೇಷು ಭೂತಲೇ ।। ೧೪.

ನಾನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಪಿಂಡಗಳಿಂದ ನನ್ನ ತಂದೆ, ತಂದೆಯ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ತಂದೆ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ.

ಪಿತಾ ಪಿತಾಮಹಶ್ಚೈವ ತಥೈವ ಪ್ರಪಿತಾಮಹಃ । ತೃಪ್ತಿಂ ಪ್ರಯಾನ್ತು ಮೇ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಯನ್ಮಯೈತದುದಾಹೃತಮ್ ।। ೧೪.

ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹೇಳಿದುದರಿಂದ ನನ್ನ ತಂದೆ, ತಂದೆಯ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ತಂದೆ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ.

ಮಾತಾಮಹಸ್ತೃಪ್ತಿಮುಪೈತು ತಸ್ಯ ತಥಾ ಪಿತಾ ತಸ್ಯ ಪಿತಾ ತತೋಽನ್ಯಃ । ವಿಶ್ವೇಽಥ ದೇವಾಃ ಪರಮಾಂ ಪ್ರಯಾನ್ತು ತೃಪ್ತಿಂ ಪ್ರಣಶ್ಯನ್ತು ಚ ಯಾತುಧಾನಾಃ ।। ೧೪.

ನನ್ನ ತಾಯಿಯ ತಂದೆ, ಅವರ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ತಂದೆಯ ತಂದೆ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ; ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಪರಮ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ, ದುಷ್ಟ ಆತ್ಮಗಳು ನಾಶವಾಗಲಿ.

ಯಜ್ಞೇಶ್ವರೋ ಹವ್ಯಸಮಸ್ತಕವ್ಯ- ಭೋಕ್ತಾಽವ್ಯಯಾತ್ಮಾ ಹರಿರೀಶ್ವರೋಽತ್ರ । ತತ್ಸನ್ನಿಧಾನಾದಪಯಾನ್ತು ಸದ್ಯೋ ರಕ್ಷಾಂಸ್ಯಶೇಷಾಣ್ಯಸುರಾಶ್ಚ ಸರ್ವೇ ।। ೧೪.

ಯಜ್ಞದ ಒಡೆಯನಾದ, ಅವಿನಾಶಿಯಾದ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಹರಿಯು ಇಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾನೆ; ಅವನ ಸನ್ನಿಧಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಕ್ಷಸರು ಮತ್ತು ಅಸುರರು ಕೂಡಲೇ ದೂರವಾಗಲಿ.

ತೃಪ್ತೇಷ್ವೇತೇಷು ವಿಪ್ರೇಷು ಕಿರೇದನ್ನಂ ಮಹೀತಲೇ । ದದ್ಯಾದಾಚಮನಾರ್ಥಾಯ ತೇಭ್ಯೋ ವಾರಿ ಸಕೃತ್ಸಕೃತ್ ।। ೧೪.

ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ತೃಪ್ತರಾದ ಮೇಲೆ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ಮತ್ತು ಆಮೃತಪಾನಕ್ಕಾಗಿ ನೀರನ್ನು ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಅಥವಾ ಪುನಃ ಪುನಃ ಕೊಡಬೇಕು.

ಸುತೃಪ್ತೈಸ್ತೈರನುಜ್ಞಾತಃ ಸರ್ವೇಣಾನ್ನೇನ ಭೂತಲೇ । ಸಲಿಲೇನ ತತಃ ಪಿಣ್ಡಾನ್ ಸಮಾಗೃಹ್ಯ ಸಮಾಹಿತಃ ।। ೧೪.

ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತಿಯಾಗಿ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದ ಮೇಲೆ, ಭಾವಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಪಿಂಡಗಳನ್ನು ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಎತ್ತಬೇಕು.

ಪಿತೃತೀರ್ಥೇನ ಸಲಿಲಂ ತಥೈವ ಸಲಿಲಾಞ್ಜಲಿಮ್ । ಮಾತಾಮಹೇಭ್ಯಸ್ತೇನೈವ ಪಿಣ್ಡಾಂಸ್ತೀರ್ಥೇನ ನಿರ್ವಪೇತ್। ದಕ್ಷಿಣಾಗ್ರೇಷು ದರ್ಭೇಷು ಪುಷ್ಪಧೂಪಾದಿಪೂಜಿತಾಮ್ ।। ೧೪.

ಪಿತೃತೀರ್ಥದ ನೀರನ್ನು ತೆಗೆದು, ಅದೇ ನೀರಿನ handful ನೊಂದಿಗೆ, ತಾಯಿಯ ವಂಶದವರಿಗೆ ಪಿಂಡಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಅವುಗಳನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ದರ್ಭೆಯ ಮೇಲೆ ಹೂವು, ಧೂಪ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ ಇರಿಸಬೇಕು.

ಸ್ವಪಿತ್ರೇ ಪ್ರಥಮಂ ಪಿಣ್ಡಂ ದದ್ಯಾದುಚ್ಛಿಷ್ಟಸನ್ನಿಧೌ । ಪಿತಾಮಹಾಯ ಚೈವಾನ್ಯಂ ತತ್ಪಿತ್ರೇ ಚ ತಥಾಽಪರಮ್ ।। ೧೪.

ಮೊದಲ ಪಿಂಡವನ್ನು ತನ್ನ ತಂದೆಗೆ, ಉಳಿದ ಆಹಾರದ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಎರಡನೆಯದನ್ನು ತಂದೆಯ ತಂದೆಗೆ, ಮೂರನೆಯದನ್ನು ಅವರ ತಂದೆಯಿಗೂ ಹೀಗೆಯೇ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ದರ್ಭಮೂಲೇ ಲೇಪಭುಜಃ ಪ್ರೀಣಯೇಲ್ಲೇಪಘರ್ಷಣಾತ್ । ಪಿಣ್ಡೇ ಮಾತಾಮಹೇ ತದ್ವದ್ ಗನ್ಧಮಾಲ್ಯಾದಿಸಂಯುತೈಃ ।। ೧೪.

ದರ್ಭೆಯ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಲೇಪವನ್ನು ಭುಜಗಳಿಗೆ ಹಚ್ಚಿ, ಆ ಲೇಪವನ್ನು ಸವಿ ಸವರುವುದರಿಂದ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆಯೇ, ತಾಯಿಯ ಮನೆತನದ ಹಿರಿಯರಿಗೂ ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳು, ಹೂಮಾಲೆ ಮತ್ತು ಇತರವುಗಳಿಂದ ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಪೂಜಯಿತ್ವಾ ದ್ವಿಜಾಗ್ರ್ಯಾಣಾಂ ದದ್ಯಾದಾಚಮನಂ ಬುಧಃ । ಪೈತ್ರೇಭ್ಯಃ ಪ್ರಥಮಂ ಭಕ್ತ್ಯಾ ತನ್ಮನಸ್ಕೋ ದ್ವಿಜೇಶ್ವರ ।। ೧೪.

ದ್ವಿಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದವರಿಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ, ಜ್ಞಾನಿಯು ಮೊದಲಿಗೆ ತಂದೆಯ ಮನೆತನದ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ ಆಚಮನದ ನೀರು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಸುಸ್ವಧೇತ್ಯಾಶಿಷಾ ಯುಕ್ತಾಂ ದದ್ಯಾಚ್ಛಕ್ತ್ಯಾ ಚ ದಕ್ಷಿಣಾಮ್ । ದತ್ತ್ವಾ ಚ ದಕ್ಷಿಣಾಂ ತೇಭ್ಯೋ ವಾಚಯೇದ್ ವೈಶ್ವದೇವಿಕಾನ್ । ಪ್ರೀಯನ್ತಾಮಿತಿ ಯೇ ವಿಶ್ವೇ ದೇವಾಸ್ತೇನ ಇತೀರಯೇತ್ ।। ೧೪.

‘ಸುಸ್ವಧಾ’ ಎಂದು ಆಶೀರ್ವಾದ ನೀಡಿ, ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ದಕ್ಷಿಣೆ ಕೊಡಬೇಕು. ದಕ್ಷಿಣೆ ನೀಡಿದ ನಂತರ ವೈಶ್ವದೇವ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು: ‘ವಿಶ್ವದೇವರು ಸಂತೋಷವಾಗಲಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು.

ತಥೇತಿ ಚೋಕ್ತೇ ತೈರ್ವಿಪ್ರೈಃ ಪ್ರಾರ್ಥನೀಯಾಸ್ತಥಾಶಿಷಃ । ಪಶ್ಚಾದ್ ವಿಸರ್ಜಯೇದ್ ದೇವಾನ್ ಪೂರ್ವಂ ಪೈತ್ರಾನ್ಮಹಾಮತೇ ।। ೧೪.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ‘ಹೌದು’ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿದ ಮೇಲೆ, ಅವರ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು. ನಂತರ ದೇವತೆಗಳನ್ನು, ಮೊದಲು ತಂದೆಯ ಮನೆತನದ ಹಿರಿಯರನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ವಿದಾಯ ಮಾಡಬೇಕು.

ಮಾತಾಮಹಾನಾಮಪ್ಯೇವಂ ಸಹ ದೇವೈಃ ಕ್ರಮಃ ಸ್ಮೃತಃ । ಭೋಜನೇ ಚ ಸ್ವಶಕ್ತ್ಯಾ ಚ ದಾನೇ ತದ್ವದ್ ವಿಸರ್ಜ್ಜನೇ । ಆಪಾದಶೌಚನಾತ್ ಪೂರ್ವಂ ಕುರ್ಯಾದೇವ ದ್ವಿಜನ್ಮಸು ।। ೧೪.

ಹಾಗೆಯೇ ತಾಯಿಯ ಮನೆತನದ ಹಿರಿಯರಿಗೂ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು. ಊಟ, ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ದಾನ, ಮತ್ತು ವಿದಾಯ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಇದೇ ಕ್ರಮ. ಪಾದಪ್ರಕ್ಷಾಳನೆಗೂ ಮುನ್ನ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಇದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ಜಾನನ್ತಂ ಪ್ರಥಮಂ ಪಿತ್ರ್ಯಂ ತಥಾ ಮಾತಾಮಹೇಷು ಚ । ವಿಸರ್ಜಯೇತ್ ಪ್ರೀತಿವಚಃ ಸಂಮಾನ್ಯಾಭ್ಯರ್ಥಿತಾಂಸ್ತತಃ । ನಿವರ್ತ್ತೇತಾಭ್ಯನುಜ್ಞಾತ ಆದ್ವಾರಾನ್ತಮನುವ್ರಜೇತ್ ।। ೧೪.

ಮೊದಲು ತಂದೆಯ ಮನೆತನದ ಹಿರಿಯರನ್ನು, ನಂತರ ತಾಯಿಯ ಮನೆತನದ ಹಿರಿಯರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯ ಮಾತುಗಳಿಂದ ವಿದಾಯ ಮಾಡಬೇಕು. ಗೌರವ ನೀಡಿ, ಬೇಡಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಅವರು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದಾಗ ಬಾಗಿಲಿನವರೆಗೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸಬೇಕು.

ತತಸ್ತು ವೈಶ್ವದೇವಾಖ್ಯಾಂ ಕುರ್ಯಾನ್ನಿತ್ಯಕ್ರಿಯಾಂ ತತಃ । ಭುಞ್ಜೀಯಾಚ್ಚ ಸಮಂ ಪೂಜ್ಯ ಭೃತ್ಯಬನ್ಧುಭಿರಾತ್ಮನಾ ।। ೧೪.

ನಂತರ ವೈಶ್ವದೇವ ಎಂಬ ನಿತ್ಯಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ನಂತರ ಪೂಜೆಗೆ ಯೋಗ್ಯರಾದವರು, ಸೇವಕರು, ಬಂಧುಗಳು ಮತ್ತು ತಾನೂ ಕೂಡ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಊಟ ಮಾಡಬೇಕು.

ಏವಂ ಶ್ರಾದ್ಧಂ ಬುಧಃ ಕುರ್ಯಾತ್ ಪಿತ್ರ್ಯಂ ಮಾತಾಮಹಂ ತಥಾ । ಶ್ರಾದ್ಧೈರಾಪ್ಯಾಯಿತಾ ದದ್ಯುಃ ಸರ್ವಾನ್ ಕಾಮಾನ್ ಪಿತಾಮಹಾಃ ।। ೧೪.

ಹೀಗೆ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಂದೆಯ ಮತ್ತು ತಾಯಿಯ ಮನೆತನದ ಹಿರಿಯರಿಗಾಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಬೇಕು. ಶ್ರಾದ್ಧದಿಂದ ತೃಪ್ತರಾದ ಪಿತಾಮಹರು ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಾರೆ.