ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ತತ್ರಾಪ್ಯಸಾಮರ್ಥ್ಯಯುತಃ ಕರಾಗ್ರಾಗ್ರಸ್ಥಿತಾಂಸ್ತಿಲಾನ್ । ಪ್ರಣಮ್ಯ ದ್ವಿಜಮುಖ್ಯಾಯ ಕಸ್ಮೈಚಿದ್ ದ್ವಿಜ ದಾಸ್ಯತಿ ।। ೧೩.

ಅದು ಕೂಡ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಕೈಗೆ ಹಿಡಿದಿರುವ ಸ್ವಲ್ಪ ತಿಲವನ್ನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ತಿಲೈಃ ಸಪ್ತಾಷ್ಟಭಿರ್ವಾಪಿ ಸಮವೇತಾಂ ಜಲಾಞ್ಜಲಿಮ್ । ಭಕ್ತಿನಮ್ರಃ ಸಮುದ್ದಿಶ್ಯಾಪ್ಯಸ್ಮಾಕಂ ಸಂಪ್ರದಾಸ್ಯತಿ ।। ೧೩.

ಏಳುವಾ ಎಂಟು ತಿಲ ಅಥವಾ ಒಂದು ಮುಷ್ಟಿ ನೀರನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಗಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದರೂ, ಅದು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಯತಃ ಕುತಶ್ಚಿತ್ ಸಂಪ್ರಾಪ್ಯ ಗೋಭ್ಯೋ ವಾಪಿ ಗವಾಹ್ನಿಕಮ್ । ಅಭಾವೇ ಪ್ರೀಣಯತ್ಯಸ್ಮಾನ್ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಯುಕ್ತಃ ಪ್ರದಾಸ್ಯತಿ ।। ೧೩.

ಯಾವುದೇ ದಾನವನ್ನು ಎಲ್ಲಿಂದಾದರೂ ಪಡೆದರೂ, ಅಥವಾ ಹಸುವಿನ ಹಾಲನ್ನು ದಿನದಾನವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟರೂ, ಏನೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ, ಪಿತೃಗಳು ಸಂತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಸರ್ವಾಭಾವೇ ವನಂ ಗತ್ವಾ ಕಕ್ಷಾಮೂಲಪ್ರದರ್ಶಕಃ । ಸೂರ್ಯಾದಿಲೋಕಪಾಲಾನಾಮಿದಮುಚ್ಚೈಃ ಪಠಿಷ್ಯತಿ ।। ೧೩.

ಏನೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಮರದ ಬೇರು ಬಳಿ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತೋರಿಸಿ, ಸೂರ್ಯನೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಲೋಕಪಾಲರಿಗೆ ಈ ಮಾತನ್ನು ಜೋರಾಗಿ ಓದಬೇಕು:

ನ ಮೇಽಸ್ತಿ ವಿತ್ತಂ ನ ಧನಂ ನ ಚಾನ್ಯ- ಚ್ಛ್ರಾದ್ಧಸ್ಯ ಯೋಗ್ಯಂ ಸ್ವಪಿತೄನ್ ನತೋಽಸ್ಮಿ । ತೃಪ್ಯನ್ತು ಭಕ್ತ್ಯಾ ಪಿತರೋ ಮಯೈತೌ ಭುಜೌ ತತೌ ವರ್ತ್ಮನಿ ಮಾರುತಸ್ಯ ।। ೧೩.

'ನನಗೆ ಧನವಿಲ್ಲ, ಸಂಪತ್ತಿಲ್ಲ, ಶ್ರಾದ್ಧಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಮತ್ತೇನೂ ಇಲ್ಲ; ನಾನು ನನ್ನ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವರು ಸಂತೃಪ್ತರಾಗಲಿ — ಗಾಳಿಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಕೈಗಳನ್ನು ಚಾಚಿಕೊಂಡು.'

ಇತ್ಯೇತತ್ ಪಿತೃಭಿರ್ಗೀತಂ ಭಾವಾಭಾವಪ್ರಯೋಜನಮ್ । ಕೃತಂ ತೇನ ಭವೇಚ್ಛ್ರಾದ್ಧಂ ಯ ಏವಂ ಕುರುತೇ ದ್ವಿಜ ।। ೧೩.

ಈ ರೀತಿ ಪಿತೃಗಳು ಜೀವಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲದಿರುವುದರ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಯಾರು ಈ ವಿಧವಾಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಶ್ರಾದ್ಧ ಪೂರ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯ ಉವಾಚ । ಏತನ್ಮೇ ಕಥಿತಂ ಪೂರ್ವಂ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರೇಣ ಧೀಮತಾ । ಸನಕಾನುಜೇನ ವಿಪ್ರರ್ಷೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನ್ ಶ್ರೃಣು ಸಾಂಪ್ರತಮ್ ।। ೧೪.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ನನಗೆ ಹಿಂದೆ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗನಾದ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಸನಕನ ತಮ್ಮನು ತಿಳಿಸಿದ್ದನು. ಈಗ ನೀನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಳು.

ತ್ರಿಣಾಚಿಕೇತಸ್ತ್ರಿಮಧುಸ್ತ್ರಿಸುಪರ್ಣಃ ಷಡಙ್ಗವಿತ್ । ವೇದವಿತ್ ಶ್ರೋತ್ರಿಯೋ ಯೋಗೀ ತಥಾ ವೈ ಜ್ಯೋಷ್ಠಸಾಮಗಃ ।। ೧೪.

ಮೂರು ನಾಚಿಕೇತ ಅಗ್ನಿಗಳನ್ನು, ಮೂರು ಮಧುಮಂತ್ರಗಳನ್ನು, ಮೂರು ಸುಪರ್ಣ ಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ಷಡಂಗಗಳನ್ನು ಅರಿತವನು, ವೇದಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ಪಾಂಡಿತ್ಯವಿರುವ ಯೋಗಿಯೂ, ಜೊತೆಗೆ ಜ್ಯೋಷ್ಟ ಸಾಮವನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಹಾಡುವವನೂ ಆಗಿರಬೇಕು.

ಋತ್ವಿಜಂ ಭಾಗಿನೇಯಂ ಚ ದೌಹಿತ್ರಂ ಶ್ವಸುರಂ ತಥಾ । ಜಾಮಾತರಂ ಮಾತುಲಂ ಚ ತಪೋನಿಷ್ಠಂ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮ್ ।। ೧೪.

ಋತ್ವಿಜನು, ಅಣ್ಣನ ಮಗ, ಮೊಮ್ಮಗ, ಮಾವ, ಅಳಿಯ, ಮಾವನ ಮಗ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು.

ಪಞ್ಚಾಗ್ನ್ಯಭಿರತಂ ಚೈವ ಶಿಷ್ಯಂ ಸಂಬನ್ಧಿನಂ ತಥಾ । ಮಾತಾಪಿತೃರತಂ ಚೈವ ಏತಾಞ್ಛ್ರಾದ್ಧೇ ನಿಯೋಜಯೇತ್ ।। ೧೪.

ಐದು ಅಗ್ನಿ ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡುವವನು, ಶಿಷ್ಯನು, ಸಂಬಂಧಿಯು, ತಾಯಿ ತಂದೆಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದವನು—ಇವರನ್ನು ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಬೇಕು.

ಮಿತ್ರಧ್ರುಕ್ ಕುನಖೀ ಚೈವ ಶ್ಯಾವದನ್ತಸ್ತಥಾ ದ್ವಿಜಃ । ಕನ್ಯಾದೂಷಯಿತಾ ವಹ್ನಿವೇದೋಜ್ಝಃ ಸೋಮವಿಕ್ರಯೀ ।। ೧೪.

ಮಿತ್ರದ್ರೋಹಿ, ಕೆಟ್ಟ ನೇಲಿನವನು, ಕಪ್ಪು ಹಲ್ಲಿನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು, ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಭ್ರಷ್ಟಗೊಳಿಸಿದವನು, ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟವನು, ಸೋಮವನ್ನು ಮಾರುವವನು—ಇವರನ್ನು ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬಾರದು.

ಅಭಿಶಪ್ತಸ್ತಥಾ ಸ್ತೇನಃ ಪಿಶುನೋ ಗ್ರಾಮಯಾಜಕಃ । ಭೃತಕಾಧ್ಯಾಪಕಶ್ಚೈವ ಭೃತಕಾಧ್ಯಾಪಿತಶ್ಚ ಯಃ ।। ೧೪.

ಶಾಪಿತನು, ಕಳ್ಳನು, ಅಪವಾದ ಮಾಡುವವನು, ಹಳ್ಳಿಯ ಪೂಜಾರಿ, ಸಂಬಳಕ್ಕೆ ಪಾಠ ಮಾಡುವವನು ಮತ್ತು ಸಂಬಳಕ್ಕೆ ಪಾಠ ಕಲಿಯುವವನು—ಇವರನ್ನೂ ಸೇರಿಸಬಾರದು.

ಪರಪೂರ್ವಾಪತಿಶ್ಚೈವ ಮಾತಾಪಿತ್ರೋಸ್ತಥೋಜ್ಝಕಃ । ವೃಷಲೀಸೂತಿಪೋಷ್ಯಶ್ಚ ವೃಷಲೀಪತಿರೇವ ಚ । ತಥಾ ದೇವಲಕಶ್ಚಾಪಿ ಶ್ರಾದ್ಧೇ ನಾರ್ಹನ್ತಿ ಕೇತನಮ್ ।। ೧೪.

ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾದವನು, ತಾಯಿ ತಂದೆಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದವನು, ನೀಚಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಪೋಷಿಸುವವನು ಅಥವಾ ಅವಳ ಪತಿ, ದೇವಾಲಯದ ಅರ್ಚಕನು—ಇವರನ್ನು ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಬಾರದು.

ಪ್ರಥಮೇಽಹ್ನಿ ಬುಧಃ ಕುರ್ಯಾದ್ ವಿಪ್ರಾಗ್ರ್ಯಾಣಾಂ ನಿಮನ್ತ್ರಣಮ್ । ಆನಿಮನ್ತ್ರ್ಯ ದ್ವಿಜಾನ್ ಗೇಹಮಾಗತಾನ್ ಭೋಜಯೇದ್ ಯತೀನ್ ।। ೧೪.

ಮೊದಲನೇ ದಿನ ಜ್ಞಾನಿಯು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಬೇಕು. ಆಹ್ವಾನಿಸದೆ ಮನೆಗೆ ಬಂದ ಯತಿಗಳನ್ನು ಊಟಕ್ಕೆ ಕೂಳಿಸಬೇಕು.

ಪಾದಶೌಚಾದಿನಾ ಗೇಹಮಾಗತಾನ್ ಭೋಜಯೇದ್ ದ್ವಿಜಾನ್ । ಪವಿತ್ರಪಾಣಿರಾಚಾನ್ತಾನಾಸನೇಷೂಪವೇಶಯೇತ್ ।। ೧೪.

ಪಾದಪ್ರಕ್ಷಾಳನೆ ಮುಗಿಸಿಕೊಂಡು ಮನೆಗೆ ಬಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಶುದ್ಧವಾದ ಕೈಗಳಿಂದ, ಆಚಮನ ಮಾಡಿ, ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕೂಳಿಸಿ ಊಟ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.

ಪಿತೄಣಾಮಯುಜೋ ಯುಗ್ಮಾನ್ ದೇವಾನಾಮಪಿ ಯೋಜಯೇತ್ । ದೇವಾನಾಮೇಕಮೇಕಂ ವಾ ಪಿತೄಣಾಂ ಚ ನಿಯೋಜಯೇತ್ ।। ೧೪.

ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಜೋಡಿಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಕೂಡ ಹಾಗೆಯೇ ನೇಮಿಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಪ್ರತಿ ದೇವತೆಗೆ ಒಬ್ಬರನ್ನು, ಪ್ರತಿ ಪಿತೃಗೆ ಒಬ್ಬರನ್ನು ನೇಮಿಸಬಹುದು.

ತಥಾ ಮಾತಾಮಹಶ್ರಾದ್ಧಂ ವೈಶ್ವದೇವಸಮನ್ವಿತಮ್ । ಕುರ್ವೀತ ಭಕ್ತಿಸಂಪನ್ನಸಕ್ತನ್ತ್ರಂ ವಾ ವೈಶ್ವದೇವಿಕಮ್ ।। ೧೪.

ಮಾತಾಮಹನ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ವೈಶ್ವದೇವ ವಿಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು, ಅಥವಾ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ವೈಶ್ವದೇವ ವಿಧಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರವೂ ಮಾಡಬಹುದು.

ಪ್ರಾಙ್ಮುಖಂ ಭೋಜಭೇದ್ ವಿಪ್ರಂ ದೇವಾನಾಮುಭಯಾತ್ಮಕಮ್ । ಪಿತೃಪೈತಾಮಹಾನಾಂ ಚ ಭೋಜಯೇಚ್ಚಾಪ್ಯುದಙ್ಮುಖಾನ್ ।। ೧೪.

ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕೂಳಿರಬೇಕು, ಪಿತೃ ಮತ್ತು ಪಿತಾಮಹರಿಗಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದವರು ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕೂಳಿರಬೇಕು.

ಪೃಥಕ್ ತಯೋಃ ಕೇಚಿದಾಹುಃ ಶ್ರಾದ್ಧಸ್ಯ ಕರಣಂ ದ್ವಿಜ । ಏಕತ್ರೈಕೇನ ಪಾಕೇನ ವದನ್ತ್ಯನ್ಯೇ ಮಹರ್ಷಯಃ ।। ೧೪.

ಕೆಲವರು ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ಪಾಕದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ವಿಷ್ಟರಾರ್ಥಂ ಕುಶಾನ್ ದತ್ತ್ವಾ ಸಂಪೂಜ್ಯಾರ್ಘವಿಧಾನತಃ । ಕುರ್ಯಾದಾವಾಹನಂ ಪ್ರಾಜ್ಞೋ ದೇವಾನಾಂ ತದನುಜ್ಞಯಾ ।। ೧೪.

ಆಸನಕ್ಕಾಗಿ ಕುಶವನ್ನು ನೀಡಿ, ಅರ್ಘ್ಯವಿಧಾನದಿಂದ ಗೌರವಿಸಿ, ಜ್ಞಾನಿಯು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಅವರ ಅನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಬೇಕು.

ಯವಾಮ್ಬುನಾ ಚ ದೇವಾನಾಂ ದದ್ಯಾದರ್ಘ್ಯಂ ವಿಧಾನವಿತ್ । ಸುಗನ್ಧಧೂಪದೀಪಾಂಶ್ಚ ದತ್ತ್ವಾ ತೇಭ್ಯೋ ಯಥಾವಿಧಿ । ಪಿತೄಣಾಮಪಸಕವ್ಯೇನ ಸರ್ವಮೇವೋಪಕಲ್ಪಯೇತ್ ।। ೧೪.

ಯವಜಲದಿಂದ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ವಿಧಿಯಂತೆ ನೀಡಬೇಕು, ಸುಗಂಧ ಧೂಪ, ದೀಪಗಳನ್ನು ಕೂಡ ನೀಡಬೇಕು. ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಅಪಸವ್ಯದಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು.

ಅನುಜ್ಞಾಂ ಚ ತತಃ ಪ್ರಾಪ್ಯ ದತ್ತ್ವಾ ದರ್ಭಾನ್ ದ್ವಿಧಾಕೃತಾನ್ । ಮನ್ತ್ರಪೂರ್ವಂ ಪಿತೄಣಾಂ ತು ಕುರ್ಯಾದಾವಾಹನಂ ಬುಧಃ । ತಿಲಾಮ್ಬುನಾ ಚಾಪಸವ್ಯಂ ದದ್ಯಾದರ್ಧ್ಯಾದಿಕಂ ಬುಧಃ ।। ೧೪.

ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ಎರಡು ಭಾಗ ಮಾಡಿದ ದರ್ಭೆಯನ್ನು ನೀಡಿ, ಜ್ಞಾನಿಯು ಮಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಬೇಕು. ತಿಲಜಲದಿಂದ ಅಪಸವ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಘ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕು.

ಕಾಲೇ ತತ್ರಾತಿಥಿಂ ಪ್ರಾಪ್ತಮನ್ನಕಾಮಂ ದ್ವಿಜಾಧ್ವಗಮ್ । ಬ್ರಾಹ್ಮಣೈರಭ್ಯನುಜ್ಞಾತಃ ಕಾಮಂ ತಮಪಿ ಪೂಜಯೇತ್ ।। ೧೪.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಊಟಕ್ಕೆ ಬರುವ ಅತಿಥಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಯಾತ್ರಿಕನು ಬಂದರೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಅನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವನಿಗೂ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಸತ್ಕಾರ ಮಾಡಬಹುದು.

ಯೋಗಿನೋ ವಿವಿಧೈ ರೂಪೈರ್ನರಾಣಾಮುಪಕಾರಿಣಃ । ಭ್ರಮನ್ತಿ ಪೃಥಿವೀಮೇತಾಮವಿಜ್ಞಾತಸ್ವರೂಪಿಣಃ ।। ೧೪.

ಯೋಗಿಗಳು ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಾರೆ, ಜನರಿಗೆ ಉಪಕಾರ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಅವರ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪ ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದು.

ತಸ್ಮಾದಭ್ಯರ್ಚಯೇತ್ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಶ್ರಾದ್ಧಕಾಲೇಽತಿಥಿಂ ಬುಧಃ । ಶ್ರಾದ್ಧಕ್ರಿಯಾಫಲಂ ಹನ್ತಿ ದ್ವಿಜೇನ್ದ್ರಾಪೂಜಿತೋಽತಿಥಿಃ ।। ೧೪.

ಆದುದರಿಂದ, ಶ್ರಾದ್ಧ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಬಂದ ಅತಿಥಿಯನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಅತಿಥಿ, ಯಾರು ದ್ವಿಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸದೆ ಹೋದರೆ, ಶ್ರಾದ್ಧದ ಫಲವೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

ಜುಹುಯಾದ್ ವ್ಯಞ್ಜನಂ ಕ್ಷಾರೈರ್ವರ್ಜ್ಯಮನ್ನಂ ತತೋಽನಲೇ । ಅನುಜ್ಞಾತೋ ದ್ಬಿಜೈಸ್ತೈಸ್ತು ತ್ರಿಃ ಕೃತ್ವಾ ಪುರುಷರ್ಷಭ ।। ೧೪.

ಉಪ್ಪು ಅಥವಾ ಕ್ಷಾರವಿಲ್ಲದ, ರುಚಿಕರವಾದ ಅನ್ನವನ್ನು ಬೆಂಕಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದ ಮೇಲೆ, ಇದನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಮಾಡಬೇಕು.

ಅಗ್ನಯೇ ಕವ್ಯವಾಹನಾಯ ಸ್ವಾಹೇತಿ ಪ್ರಥಮಾಹುತಿಃ । ಸೋಮಾಯ ವೈ ಪಿತೃಮತೇ ದಾತವ್ಯಾ ತದನನ್ತರಮ್ ।। ೧೪.

ಮೊದಲ ಅರ್ಪಣೆಯನ್ನು 'ಸ್ವಾಹಾ' ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಹವನವನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವ ಅಗ್ನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ತಕ್ಷಣದ ನಂತರ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೋಮನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ವೈವಸ್ವತಾಯ ಚೈವಾನ್ಯಾ ತೃತೀಯಾ ದೀಯತಾಹುತಿಃ । ಹುತಾವಶಿಷ್ಟಮಲ್ಪಾಲ್ಪಂ ವಿಪ್ರಪಾತ್ರೇಷು ನಿರ್ವಪೇತ್ ।। ೧೪.

ಮೂರನೇ ಅರ್ಪಣೆಯನ್ನು ವೈವಸ್ವತನಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕು; ಅರ್ಪಣೆಯ ನಂತರ ಉಳಿದಿದ್ದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಕಬೇಕು.

ತತೋಽನ್ನಂ ಮೃಷ್ಟಮತ್ಯರ್ಥಮಭೀಷ್ಟಮಭಿಸಂಸ್ಕೃತಮ್ । ದತ್ತ್ವಾ ಜುಷಧ್ವಮಿಚ್ಛಾತೋ ವಾಚ್ಯಮೇತದನಿಷ್ಠುರಮ್ ।। ೧೪.

ನಂತರ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿದ, ಬಹಳ ಇಷ್ಟವಾದ, ಸರಿಯಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, 'ನಿಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾದಂತೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿ' ಎಂದು ಸೌಮ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕು.