ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ಕಾಲೇ ಧನಿಷ್ಠಾ ಯದಿ ನಾಮ ತಸ್ಮಿನ್ ಭವೇತ್ತು ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರ ಸದಾ ಪಿತೃಭ್ಯಃ । ದತ್ತಂ ಜಲಾನ್ನಂ ಪ್ರದದಾತಿ ತೃಪ್ತಿಂ ವರ್ಷಾಯುತಂ ತತ್ಕುಲಜೈರ್ಮನುಷ್ಯೈಃ ।। ೧೩.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧನಿಷ್ಠಾ ನಕ್ಷತ್ರ ಇದ್ದರೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದವರು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ನೀರು ಮತ್ತು ಅನ್ನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ, ಪಿತೃಗಳು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಸಂತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ತತ್ರೈವ ಚೇದ್ ಭಾದ್ರಪದಾಸ್ತು ಪೂರ್ವಾಃ ಕಾಲೇ ತದಾ ಯೈಃ ಕ್ರಿಯತೇ ಪಿತೃಭ್ಯಃ । ಶ್ರಾದ್ಧಂ ಪರಾ ತೃಪ್ತಿಮುಪೇತ್ಯ ತೇನ ಯುಗಂ ಸಮಗ್ರಂ ಪಿತರಃ ಸ್ವಪನ್ತಿ ೧೩.

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾದ್ರಪದದ ಪೂರ್ವ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಇದ್ದರೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಂದ ಪಿತೃಗಳು ಪರಮ ಸಂತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಒಂದು ಯುಗವಿಡೀ ಶಾಂತಿಯಾಗಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಗಙ್ಗಾಸರಯೂಮಥವಾ ವಿಪಾಶಾಂ ಸರಸ್ವತೀಂ ನೈಮಿಷಗೋಮತೀಂ ವಾ । ತತೋಽವಗಾಹ್ಯಾರ್ಚನಮಾದರೇಣ ಕೃತ್ವಾ ಪಿತೄಣಾಮಹಿತಾನಿ ಹನ್ತಿ ।। ೧೩.

ಯಾರು ಗಂಗಾ, ಸರಯೂ, ವಿಪಾಶಾ, ಸರಸ್ವತಿ, ನೈಮಿಷಾ ಅಥವಾ ಗೋಮತಿ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಪಿತೃಗಳ ದುಃಖಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಗಾಯನ್ತಿ ಚೈತತ್ ಪಿತರಃ ಕದಾ ತು ವರ್ಷಾಮಘಾತೃಪ್ತಿಮವಾಪ್ಯ ಭೂಯಃ । ಮಾಘಾಸಿತಾನ್ತೇ ಶುಭತೀರ್ಥತೋಯೈ- ರ್ಯಾಸ್ಯಾಮ ತೃಪ್ತಿಂ ತನಯಾದಿದತ್ತೈಃ ।। ೧೩.

ಪಿತೃಗಳು ಹೀಗೆ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ: 'ಒಂದು ವರ್ಷವಾದ ಮೇಲೆ, ಮಾಘ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥಗಳ ಶುದ್ಧ ನೀರಿನಿಂದ, ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಇತರರು ಮಾಡಿದ ದಾನದಿಂದ ನಾವು ಮತ್ತೆ ಸಂತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೇವೆ.'

ಚಿತ್ತಂ ಚ ವಿತ್ತಂ ಚ ನೃಣಾಂ ವಿಶುದ್ಧಂ ಶಸ್ತಶ್ಚ ಕಾಲಃ ಕಥಿತೋ ವಿಧಿಶ್ಚ । ಪಾತ್ರಂ ಯಥೋಕ್ತಂ ಪರಮಾ ಚ ಭಕ್ತಿ- ರ್ನೃಣಾಂ ಪ್ರಯಚ್ಛನ್ತ್ಯಭಿವಾಞ್ಛಿತಾನಿ ।। ೧೩.

ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತು ಶುದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕು, ಸಮಯ ಶುಭವಾಗಿರಬೇಕು, ವಿಧಿ ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆಯಬೇಕು, ಪಾತ್ರ ಸರಿಯಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಪರಮ ಭಕ್ತಿ ಇರಬೇಕು — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಇದ್ದರೆ, ಜನರಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಆಶಯಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ.

ಪಿತೃಗೀತಾಸ್ತಥೈವಾತ್ರ ಶ್ಲೋಕಾಸ್ತಾನ್ ಶ್ರೃಣು ಸತ್ತಮ । ಶ್ರುತ್ವಾ ತಥೈವ ಭವಿತಾ ಭಾವ್ಯಂ ತತ್ರ ವಿಧಾತ್ಮನಾ ।। ೧೩.

ಒಳ್ಳೆಯವನೇ, ಈಗ ಪಿತೃಗಳು ಹಾಡಿದ ಈ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಕೇಳು; ಅವುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ವಿಧಿಯಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಅಪಿ ಧನ್ಯಃ ಕುಲೇ ಜಾಯಾದಸ್ಮಾಕಂ ಮತಿಮಾನ್ ನರಃ । ಅಕುರ್ವನ್ ವಿತ್ತಶಾಠ್ಯಂ ಯಃ ಪಿಣ್ಡಾನ್ ಯೋ ನಿರ್ವಪಿಷ್ಯತಿ ।। ೧೩.

ನಮ್ಮ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಬುದ್ಧಿವಂತನಾಗಿ, ಧನದಲ್ಲಿ ವಂಚನೆ ಮಾಡದೆ, ನಮಗಾಗಿ ಪಿಂಡಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವವನು ಧನ್ಯನು.

ರತ್ನವಸ್ತ್ರಮಹಾಯಾನಂ ಸರ್ವಂ ಭೋಗಾದಿಕಂ ವಸು । ವಿಭವೇ ಸತಿ ವಿಪ್ರೇಭ್ಯೋ ಅಸ್ಮಾನುದ್ದಿಶ್ಯ ದಾಸ್ಯತಿ ।। ೧೩.

ಯಾರು ರತ್ನ, ವಸ್ತ್ರ, ವಾಹನ, ಎಲ್ಲ ಭೋಗ ಮತ್ತು ಧನ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ನಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ,

ಅನ್ನೇನ ವಾ ಯಥಾಶಕ್ತ್ಯಾ ಕಾಲೇಽಸ್ಮಿನ್ ಭಕ್ತಿನಮ್ರಧೀಃ । ಭೋಜಯಿಷ್ಯತಿ ವಿಪ್ರಾಗ್ರ್ಯಾಂಸ್ತನ್ಮಾತ್ರವಿಭವೋ ನರಃ ।। ೧೩.

ಅಥವಾ, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ವಿನಯದಿಂದ ಉತ್ತಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಅನ್ನದಿಂದ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದರೂ, ಆಷ್ಟೇ ಸಾಕು.

ಅಸಮರ್ಥೋಽನ್ನದಾನಸ್ಯ ವನ್ಯಶಾಕಂ ಸ್ವಶಕ್ತಿತಃ । ಪ್ರದಾಸ್ಯತಿದ್ವಿಜಾಗ್ರ್ಯೇಭ್ಯಃ ಸ್ವಲ್ಪಾಂ ಯೋ ವಾಪಿ ದಕ್ಷಿಣಾಮ್ ।। ೧೩.

ಅನ್ನದಾನ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕಾಡಿನ ಸೊಪ್ಪು ಅಥವಾ ಸ್ವಲ್ಪ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟರೂ ಸಾಕು.

ತತ್ರಾಪ್ಯಸಾಮರ್ಥ್ಯಯುತಃ ಕರಾಗ್ರಾಗ್ರಸ್ಥಿತಾಂಸ್ತಿಲಾನ್ । ಪ್ರಣಮ್ಯ ದ್ವಿಜಮುಖ್ಯಾಯ ಕಸ್ಮೈಚಿದ್ ದ್ವಿಜ ದಾಸ್ಯತಿ ।। ೧೩.

ಅದು ಕೂಡ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಕೈಗೆ ಹಿಡಿದಿರುವ ಸ್ವಲ್ಪ ತಿಲವನ್ನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ತಿಲೈಃ ಸಪ್ತಾಷ್ಟಭಿರ್ವಾಪಿ ಸಮವೇತಾಂ ಜಲಾಞ್ಜಲಿಮ್ । ಭಕ್ತಿನಮ್ರಃ ಸಮುದ್ದಿಶ್ಯಾಪ್ಯಸ್ಮಾಕಂ ಸಂಪ್ರದಾಸ್ಯತಿ ।। ೧೩.

ಏಳುವಾ ಎಂಟು ತಿಲ ಅಥವಾ ಒಂದು ಮುಷ್ಟಿ ನೀರನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಗಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದರೂ, ಅದು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಯತಃ ಕುತಶ್ಚಿತ್ ಸಂಪ್ರಾಪ್ಯ ಗೋಭ್ಯೋ ವಾಪಿ ಗವಾಹ್ನಿಕಮ್ । ಅಭಾವೇ ಪ್ರೀಣಯತ್ಯಸ್ಮಾನ್ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಯುಕ್ತಃ ಪ್ರದಾಸ್ಯತಿ ।। ೧೩.

ಯಾವುದೇ ದಾನವನ್ನು ಎಲ್ಲಿಂದಾದರೂ ಪಡೆದರೂ, ಅಥವಾ ಹಸುವಿನ ಹಾಲನ್ನು ದಿನದಾನವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟರೂ, ಏನೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ, ಪಿತೃಗಳು ಸಂತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಸರ್ವಾಭಾವೇ ವನಂ ಗತ್ವಾ ಕಕ್ಷಾಮೂಲಪ್ರದರ್ಶಕಃ । ಸೂರ್ಯಾದಿಲೋಕಪಾಲಾನಾಮಿದಮುಚ್ಚೈಃ ಪಠಿಷ್ಯತಿ ।। ೧೩.

ಏನೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಮರದ ಬೇರು ಬಳಿ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತೋರಿಸಿ, ಸೂರ್ಯನೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಲೋಕಪಾಲರಿಗೆ ಈ ಮಾತನ್ನು ಜೋರಾಗಿ ಓದಬೇಕು:

ನ ಮೇಽಸ್ತಿ ವಿತ್ತಂ ನ ಧನಂ ನ ಚಾನ್ಯ- ಚ್ಛ್ರಾದ್ಧಸ್ಯ ಯೋಗ್ಯಂ ಸ್ವಪಿತೄನ್ ನತೋಽಸ್ಮಿ । ತೃಪ್ಯನ್ತು ಭಕ್ತ್ಯಾ ಪಿತರೋ ಮಯೈತೌ ಭುಜೌ ತತೌ ವರ್ತ್ಮನಿ ಮಾರುತಸ್ಯ ।। ೧೩.

'ನನಗೆ ಧನವಿಲ್ಲ, ಸಂಪತ್ತಿಲ್ಲ, ಶ್ರಾದ್ಧಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಮತ್ತೇನೂ ಇಲ್ಲ; ನಾನು ನನ್ನ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವರು ಸಂತೃಪ್ತರಾಗಲಿ — ಗಾಳಿಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಕೈಗಳನ್ನು ಚಾಚಿಕೊಂಡು.'

ಇತ್ಯೇತತ್ ಪಿತೃಭಿರ್ಗೀತಂ ಭಾವಾಭಾವಪ್ರಯೋಜನಮ್ । ಕೃತಂ ತೇನ ಭವೇಚ್ಛ್ರಾದ್ಧಂ ಯ ಏವಂ ಕುರುತೇ ದ್ವಿಜ ।। ೧೩.

ಈ ರೀತಿ ಪಿತೃಗಳು ಜೀವಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲದಿರುವುದರ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಯಾರು ಈ ವಿಧವಾಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಶ್ರಾದ್ಧ ಪೂರ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯ ಉವಾಚ । ಏತನ್ಮೇ ಕಥಿತಂ ಪೂರ್ವಂ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರೇಣ ಧೀಮತಾ । ಸನಕಾನುಜೇನ ವಿಪ್ರರ್ಷೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನ್ ಶ್ರೃಣು ಸಾಂಪ್ರತಮ್ ।। ೧೪.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ನನಗೆ ಹಿಂದೆ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗನಾದ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಸನಕನ ತಮ್ಮನು ತಿಳಿಸಿದ್ದನು. ಈಗ ನೀನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಳು.

ತ್ರಿಣಾಚಿಕೇತಸ್ತ್ರಿಮಧುಸ್ತ್ರಿಸುಪರ್ಣಃ ಷಡಙ್ಗವಿತ್ । ವೇದವಿತ್ ಶ್ರೋತ್ರಿಯೋ ಯೋಗೀ ತಥಾ ವೈ ಜ್ಯೋಷ್ಠಸಾಮಗಃ ।। ೧೪.

ಮೂರು ನಾಚಿಕೇತ ಅಗ್ನಿಗಳನ್ನು, ಮೂರು ಮಧುಮಂತ್ರಗಳನ್ನು, ಮೂರು ಸುಪರ್ಣ ಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ಷಡಂಗಗಳನ್ನು ಅರಿತವನು, ವೇದಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ಪಾಂಡಿತ್ಯವಿರುವ ಯೋಗಿಯೂ, ಜೊತೆಗೆ ಜ್ಯೋಷ್ಟ ಸಾಮವನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಹಾಡುವವನೂ ಆಗಿರಬೇಕು.

ಋತ್ವಿಜಂ ಭಾಗಿನೇಯಂ ಚ ದೌಹಿತ್ರಂ ಶ್ವಸುರಂ ತಥಾ । ಜಾಮಾತರಂ ಮಾತುಲಂ ಚ ತಪೋನಿಷ್ಠಂ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮ್ ।। ೧೪.

ಋತ್ವಿಜನು, ಅಣ್ಣನ ಮಗ, ಮೊಮ್ಮಗ, ಮಾವ, ಅಳಿಯ, ಮಾವನ ಮಗ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು.

ಪಞ್ಚಾಗ್ನ್ಯಭಿರತಂ ಚೈವ ಶಿಷ್ಯಂ ಸಂಬನ್ಧಿನಂ ತಥಾ । ಮಾತಾಪಿತೃರತಂ ಚೈವ ಏತಾಞ್ಛ್ರಾದ್ಧೇ ನಿಯೋಜಯೇತ್ ।। ೧೪.

ಐದು ಅಗ್ನಿ ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡುವವನು, ಶಿಷ್ಯನು, ಸಂಬಂಧಿಯು, ತಾಯಿ ತಂದೆಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದವನು—ಇವರನ್ನು ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಬೇಕು.

ಮಿತ್ರಧ್ರುಕ್ ಕುನಖೀ ಚೈವ ಶ್ಯಾವದನ್ತಸ್ತಥಾ ದ್ವಿಜಃ । ಕನ್ಯಾದೂಷಯಿತಾ ವಹ್ನಿವೇದೋಜ್ಝಃ ಸೋಮವಿಕ್ರಯೀ ।। ೧೪.

ಮಿತ್ರದ್ರೋಹಿ, ಕೆಟ್ಟ ನೇಲಿನವನು, ಕಪ್ಪು ಹಲ್ಲಿನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು, ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಭ್ರಷ್ಟಗೊಳಿಸಿದವನು, ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟವನು, ಸೋಮವನ್ನು ಮಾರುವವನು—ಇವರನ್ನು ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬಾರದು.

ಅಭಿಶಪ್ತಸ್ತಥಾ ಸ್ತೇನಃ ಪಿಶುನೋ ಗ್ರಾಮಯಾಜಕಃ । ಭೃತಕಾಧ್ಯಾಪಕಶ್ಚೈವ ಭೃತಕಾಧ್ಯಾಪಿತಶ್ಚ ಯಃ ।। ೧೪.

ಶಾಪಿತನು, ಕಳ್ಳನು, ಅಪವಾದ ಮಾಡುವವನು, ಹಳ್ಳಿಯ ಪೂಜಾರಿ, ಸಂಬಳಕ್ಕೆ ಪಾಠ ಮಾಡುವವನು ಮತ್ತು ಸಂಬಳಕ್ಕೆ ಪಾಠ ಕಲಿಯುವವನು—ಇವರನ್ನೂ ಸೇರಿಸಬಾರದು.

ಪರಪೂರ್ವಾಪತಿಶ್ಚೈವ ಮಾತಾಪಿತ್ರೋಸ್ತಥೋಜ್ಝಕಃ । ವೃಷಲೀಸೂತಿಪೋಷ್ಯಶ್ಚ ವೃಷಲೀಪತಿರೇವ ಚ । ತಥಾ ದೇವಲಕಶ್ಚಾಪಿ ಶ್ರಾದ್ಧೇ ನಾರ್ಹನ್ತಿ ಕೇತನಮ್ ।। ೧೪.

ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾದವನು, ತಾಯಿ ತಂದೆಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದವನು, ನೀಚಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಪೋಷಿಸುವವನು ಅಥವಾ ಅವಳ ಪತಿ, ದೇವಾಲಯದ ಅರ್ಚಕನು—ಇವರನ್ನು ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಬಾರದು.

ಪ್ರಥಮೇಽಹ್ನಿ ಬುಧಃ ಕುರ್ಯಾದ್ ವಿಪ್ರಾಗ್ರ್ಯಾಣಾಂ ನಿಮನ್ತ್ರಣಮ್ । ಆನಿಮನ್ತ್ರ್ಯ ದ್ವಿಜಾನ್ ಗೇಹಮಾಗತಾನ್ ಭೋಜಯೇದ್ ಯತೀನ್ ।। ೧೪.

ಮೊದಲನೇ ದಿನ ಜ್ಞಾನಿಯು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಬೇಕು. ಆಹ್ವಾನಿಸದೆ ಮನೆಗೆ ಬಂದ ಯತಿಗಳನ್ನು ಊಟಕ್ಕೆ ಕೂಳಿಸಬೇಕು.

ಪಾದಶೌಚಾದಿನಾ ಗೇಹಮಾಗತಾನ್ ಭೋಜಯೇದ್ ದ್ವಿಜಾನ್ । ಪವಿತ್ರಪಾಣಿರಾಚಾನ್ತಾನಾಸನೇಷೂಪವೇಶಯೇತ್ ।। ೧೪.

ಪಾದಪ್ರಕ್ಷಾಳನೆ ಮುಗಿಸಿಕೊಂಡು ಮನೆಗೆ ಬಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಶುದ್ಧವಾದ ಕೈಗಳಿಂದ, ಆಚಮನ ಮಾಡಿ, ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕೂಳಿಸಿ ಊಟ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.

ಪಿತೄಣಾಮಯುಜೋ ಯುಗ್ಮಾನ್ ದೇವಾನಾಮಪಿ ಯೋಜಯೇತ್ । ದೇವಾನಾಮೇಕಮೇಕಂ ವಾ ಪಿತೄಣಾಂ ಚ ನಿಯೋಜಯೇತ್ ।। ೧೪.

ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಜೋಡಿಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಕೂಡ ಹಾಗೆಯೇ ನೇಮಿಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಪ್ರತಿ ದೇವತೆಗೆ ಒಬ್ಬರನ್ನು, ಪ್ರತಿ ಪಿತೃಗೆ ಒಬ್ಬರನ್ನು ನೇಮಿಸಬಹುದು.

ತಥಾ ಮಾತಾಮಹಶ್ರಾದ್ಧಂ ವೈಶ್ವದೇವಸಮನ್ವಿತಮ್ । ಕುರ್ವೀತ ಭಕ್ತಿಸಂಪನ್ನಸಕ್ತನ್ತ್ರಂ ವಾ ವೈಶ್ವದೇವಿಕಮ್ ।। ೧೪.

ಮಾತಾಮಹನ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ವೈಶ್ವದೇವ ವಿಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು, ಅಥವಾ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ವೈಶ್ವದೇವ ವಿಧಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರವೂ ಮಾಡಬಹುದು.

ಪ್ರಾಙ್ಮುಖಂ ಭೋಜಭೇದ್ ವಿಪ್ರಂ ದೇವಾನಾಮುಭಯಾತ್ಮಕಮ್ । ಪಿತೃಪೈತಾಮಹಾನಾಂ ಚ ಭೋಜಯೇಚ್ಚಾಪ್ಯುದಙ್ಮುಖಾನ್ ।। ೧೪.

ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕೂಳಿರಬೇಕು, ಪಿತೃ ಮತ್ತು ಪಿತಾಮಹರಿಗಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದವರು ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕೂಳಿರಬೇಕು.

ಪೃಥಕ್ ತಯೋಃ ಕೇಚಿದಾಹುಃ ಶ್ರಾದ್ಧಸ್ಯ ಕರಣಂ ದ್ವಿಜ । ಏಕತ್ರೈಕೇನ ಪಾಕೇನ ವದನ್ತ್ಯನ್ಯೇ ಮಹರ್ಷಯಃ ।। ೧೪.

ಕೆಲವರು ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ಪಾಕದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.