ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ಶ್ರೀವರಾಹ ಉವಾಚ । ಇತೀರಿತಂ ತೇ ತು ಮಯಾ ಪುರಾಣಂ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೇ ಚಾದಿಕೃತೈಕದೇಶಮ್ । ಶಕ್ಯಂ ನ ಚಾಸ್ಯೈರ್ಬಹುಭಿಃ ಸಹಸ್ತ್ರೈ- ರಪೀಹ ಕೇನಾಪಿ ಮುಖೇನ ವಕ್ತುಮ್ ।। ೧೨.

ಶ್ರೀ ವರಾಹನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ, ನಾನು ಈ ಪುರಾತನ ಕಥೆಯನ್ನು ಸ್ವಾಯಂಭುವನಿಗೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾವಿರಾರು ಜನರೂ ಕೂಡ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಉದ್ದೇಶತಃ ಸಂಸ್ಮೃತಮಾತ್ರಮೇತ- ನ್ಮಯಾ ಭದ್ರೇ ಕಥಿತಂ ತೇ ಪುರಾಣಮ್ । ಸಮುದ್ರತೋಯಾತ್ ಪರಿಮಾಣಸೃಷ್ಟಿಃ ಕ್ವಚಿತ್ ಕ್ವಚಿದ್ ವೃತ್ತಮಥೋ ಹ್ಯನರ್ಧ್ಯಮ್ ।। ೧೨.

ಭದ್ರೆ, ನಾನು ಈ ಪುರಾಣವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ, ನೆನಪಾದಷ್ಟು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನ ಸೃಷ್ಟಿಯೂ, ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳೂ ಅಳವಡಿಸಲಾಗದಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ.

ಸ್ವಯಮ್ಭುವಾ ಕಥಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಾಽಪಿ ನಾರಾಯಣೇನಾಪಿ ಕುತೋ ಭವೇಽನ್ಯಃ । ಅಶಕ್ಯಮಸ್ಮಾಭಿರಿತೀರಿತಂ ತೇ ತನ್ಮೂರ್ತ್ತಿತ್ವಾತ್ ಸ್ಮರಣೇನೇದಮಾದ್ಯಮ್ ।। ೧೨.

ಸ್ವಯಂಭುವ ಬ್ರಹ್ಮನೂ, ನಾರಾಯಣನೂ ಇದನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತಾರೂ ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆ ರೂಪದ ಮಹತ್ವದಿಂದ, ನಮಗೆ ಇದರ ಆರಂಭವನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೆನಪಿಸುವ ಸಾಧ್ಯ.

ಸಮುದ್ರೇ ಬಾಲುಕಾಸಂಖ್ಯಾ ವಿದ್ಯತೇ ರಜಸಃ ಕ್ಷಿತೌ । ನ ತು ಸೃಷ್ಟೇಃ ಪುನಃ ಸಂಖ್ಯಾ ಕ್ರೀಡತಃ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ ।। ೧೨.

ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಮರಳಿನ ಕಣಗಳು ಎಣಿಸಲಾಗದಷ್ಟು ಅನೇಕ. ಆದರೆ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಮಾಡಿದ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಎಣಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಏಷ ನಾರಾಯಣಸ್ಯಾಂಶೋ ಮಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಶುಚಿಸ್ಮಿತೇ । ಕೃತೇ ವೃತ್ತಾನ್ತ ಏಷಶ್ಚ ಕಿಮನ್ಯಚ್ಛ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಸಿ ।। ೧೨.

ನಾರಾಯಣನ ಭಾಗವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ, ಸುಚಿಸ್ಮಿತೆ. ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಕಥೆ ಇದಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೇನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೀಯೆ?

ಧರಣ್ಯುವಾಚ । ಏತತ್ ತನ್ಮಹದಾಶ್ಚರ್ಯಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಗೌರಮುಖೋ ಮುನಿಃ । ತೇ ಚಾಪಿ ಮಣಿಜಾಃ ಪ್ರಾಪ್ತಾಃ ಕಿಂ ಫಲಂ ತು ವರಂ ಗುರೋಃ ।। ೧೩.

ಧರಣಿಯು ಹೇಳಿದಳು: ಆ ಮಹಾ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಘಟನೆ ಕಂಡು, ಗೌರಮುಖ ಮುನಿಗೂ ಆ ಮಣಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದವರಿಗೂ ಗುರುವು ಯಾವ ಫಲವನ್ನು ಅಥವಾ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದನು?

ಕೋಽಸೌ ಗೌರಮುಖಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಮುನಿಃ ಪರಮಧಾರ್ಮ್ಮಿಕಃ । ಕಿಂ ಚಕಾರ ಹರೇಃ ಕರ್ಮ್ಮ ದೃಷ್ಟ್ವಾಽಸೌ ಮುನಿಪುಂಗವಃ ।। ೧೩.

ಆ ಶ್ರೀಮಂತ, ಪರಮ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗೌರಮುಖ ಮುನಿ ಯಾರು? ಆ ಮುನಿಪುಂಗವನು ಹರಿಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ಏನು ಮಾಡಿದನು?

ಶ್ರೀವರಾಹ ಉವಾಚ । ನಿಮಿಷೇಣ ಕೃತಂ ಕರ್ಮ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಭಗವತೋ ಮುನಿಃ । ಆರಿರಾಧಯಿಷುರ್ದೇವಂ ತಮೇವ ಪ್ರಯಯೌ ವನಮ್ । ಪ್ರಭಾಸಂ ನಾಮ ಸೋಮಸ್ಯ ತೀರ್ಥಂ ಪರಮದುರ್ಲಭಮ್ ।। ೧೩.

ಶ್ರೀ ವರಾಹನು ಹೇಳಿದನು: ಭಗವಂತನು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ಮುನಿ ದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲು ಪ್ರಭಾಸ ಎಂಬ ಸೋಮನ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

ತತ್ರ ದೈತ್ಯಾನ್ತಕೃದ್ ದೇವಃ ಪ್ರೋಚ್ಯತೇ ತೀರ್ಥಚಿನ್ತಕೈಃ । ಆರಾಧಯಾಮಾಸ ಹರಿಂ ದೈತ್ಯಸೂದನಸಂಜ್ಞಿತಮ್ ।। ೧೩.

ಅಲ್ಲಿ, ತೀರ್ಥಚಿಂತನೆ ಮಾಡುವವರು ದೈತ್ಯಾಂತಕ ದೇವರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ದೈತ್ಯಸೂದನನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಹರಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದನು.

ತಸ್ಯಾರಾಧಯತೋ ದೇವಂ ಹರಿಂ ನಾರಾಯಣಂ ಪ್ರಭುಮ್ । ಆಜಗಾಮ ಮಹಾಯೋಗೀ ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯೋ ಮಹಾಮುನಿಃ ।। ೧೩.

ಅವನು ಹರಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಮಹಾಯೋಗಿ ಮಹಾಮುನಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದುಹೋದನು.

ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾಽಭ್ಯಾಗತಂ ದೂರಾದರ್ಘಪಾದ್ಯೇನ ಸೋ ಮುನಿಃ । ಅರ್ಚಯಾಮಾಸ ತಂ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಮುದಾ ಪರಮಯಾ ಯುತಃ ।। ೧೩.

ಅವನನ್ನು ದೂರದಿಂದ ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ಮುನಿ ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಹರ್ಷಭರಿತನಾಗಿ ಅರ್ಘ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾದ್ಯದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನು.

ಕೌಶ್ಯಾಂ ವೃಷ್ಯಾಂ ತದಾಸೀನಂ ಪಪ್ರಚ್ಛೇದಂ ಮುನಿಸ್ತದಾ । ಶಾಧಿಂ ಮಾಂ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲ ಕಿಂ ಕರೋಮಿ ಮಹಾವ್ರತ ।। ೧೩.

ಆಗ ಗೋಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿದ್ದಾಗ, ಆ ಮುನಿಯು ಅವನನ್ನು ಕೇಳಿದನು: 'ಮಹಾ ವ್ರತಧಾರಿ ಮಹರ್ಷಿಯೇ, ನನಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡಿ. ನಾನು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿ.'

ಏವಮುಕ್ತಃ ಸ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರೋ ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯೋ ಮಹಾತಪಾಃ । ಉವಾಚ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಯಾ ವಾಚಾ ಮುನಿಂ ಗೌರಮುಖಂ ತದಾ ।। ೧೩.

ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಮಹರ್ಷಿ ಮೃದುವಾದ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಗೌರಮುಖ ಮುನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯ ಉವಾಚ । ಏತದೇವ ಮಹತ್ಕೃತ್ಯಂ ಯತ್ಸತಾಂ ಸಂಗಮೋ ಭವೇತ್ । ಯತ್ತು ಸಾನ್ದೇಹಿಕಂ ಕಾರ್ಯಂ ತತ್ಪೃಚ್ಛಸ್ವ ಮಹಾಮುನೇ ।। ೧೩.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು: 'ಉತ್ತಮರ ಸಂಗವು ದೊಡ್ಡ ಕರ್ತವ್ಯ. ಆದರೆ, ನಿನಗೆ ಯಾವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿದೆಯೋ, ಅದನ್ನು ಕೇಳು ಮಹರ್ಷಿಯೇ.'

ಗೌರಮುಖ ಉವಾಚ । ಏತೇ ಹಿ ಪಿತರೋ ನಾಮ ಪ್ರೋಚ್ಯನ್ತೇ ವೇದವಾದಿಭಿಃ । ಸರ್ವವರ್ಣಷು ಸಾಮಾನ್ಯಾ ಉತಾಹೋಸ್ವಿತ್ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್ ।। ೧೩.

ಗೌರಮುಖನು ಹೇಳಿದನು: 'ವೇದಪಂಡಿತರು ಇವರನ್ನು ಪಿತೃಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಣಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯರೇ, ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿದ್ದಾರೇ?'

ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯಃ । ಸರ್ವೇಷಾಮೇವ ದೇವಾನಾಮಾದ್ಯೋ ನಾರಾಯಣೋ ಗುರುಃ । ತಸ್ಮಾದ್ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸಮುತ್ಪನ್ನಃ ಸೋಽಪಿ ಸಪ್ತಾಸೃಜನ್ಮುನೀನ್ ।। ೧೩.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು: 'ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಮೊದಲ ಗುರು ನಾರಾಯಣ. ಅವನಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಬ್ರಹ್ಮನು ಏಳು ಮಹರ್ಷಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.'

ಮಾಂ ಯಜಸ್ವೇತಿ ತೇನೋಕ್ತಾಸ್ತದಾ ತೇ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಾ । ಆತ್ಮನಾತ್ಮಾನಮೇವಾಗ್ರೇ ಅಯಜನ್ತ ಇತಿ ಶ್ರುತಿಃ ।। ೧೩.

'ನನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸು' ಎಂದು ಪರಮೇಶ್ವರನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಮೊದಲಿಗೆ ತಮ್ಮನ್ನೇ ತಮ್ಮಿಂದಲೇ ಆರಾಧಿಸಿದರು ಎಂದು ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ತೇಷಾಂ ವೈ ಬ್ರಹ್ಮಜಾತಾನಾಂ ಮಹಾವೈಕಾರಿಕರ್ಮಣಾಮ್ । ಅಶಪದ್ ವ್ಯಭಿಚಾರೋ ಹಿ ಮಹಾನೇಷ ಕೃತೋ ಯತಃ । ಪ್ರಭ್ರಷ್ಟಜ್ಞಾನಿನಃ ಸರ್ವೇ ಭವಿಷ್ಯಥ ನ ಸಂಶಯಃ ।। ೧೩.

ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಮಹಾ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತರಾದ ಅವರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ತಪ್ಪು ಸಂಭವಿಸಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಶಾಪವಾಯಿತು: 'ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದವರಾಗುವಿರಿ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.'

ಏವಂ ಶಪ್ತಾಸ್ತತಸ್ತೇ ವೈ ಬ್ರಹ್ಮಣಾತ್ಮಸಮುದ್ಭವಾಃ । ಸದ್ಯೋ ವಂಶಕರಾನ್ ಪುತ್ರಾನುತ್ಪಾದ್ಯ ತ್ರಿದಿವಂ ಯಯುಃ ।। ೧೩.

ಹೀಗೆ ಶಾಪಿತರಾದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದವರು ತಮ್ಮ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಪುತ್ರರನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದರು.

ತತಸ್ತೇಷು ಪ್ರಯಾತೇಷು ತ್ರಿದಿವಂ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಷು । ತತ್ಪುತ್ರಾಃ ಶ್ರಾದ್ಧದಾನೇನ ತರ್ಪಯಾಮಾಸುರಞ್ಜಸಾ ।। ೧೩.

ಆ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಗಳು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ, ಅವರ ಪುತ್ರರು ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ತರ್ಪಣ ನೀಡಿ ಅವರನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದರು.

ತೇ ಚ ವೈಮಾನಿಕಾಃ ಸರ್ವೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸಪ್ತ ಮಾನಸಾಃ । ತತ್ ಪಿಣ್ಡದಾನಂ ಮನ್ತ್ರೋಕ್ತಂ ಪ್ರಪಶ್ಯನ್ತೋ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಾಃ ।। ೧೩.

ಆ ಬ್ರಹ್ಮನ ಏಳು ಮಾನಸ ಪುತ್ರರು, ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಪಿಂಡದಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದಾರೆ.

ಗೌರಮುಖ ಉವಾಚ । ಯೇ ಚ ತೇ ಪಿತರೋ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಯಂ ಚ ಕಾಲಂ ಸಮಾಸತೇ । ಕಿಂ ಯತೋ ವೈ ಪಿತೃಗಣಾಸ್ತಸ್ಮಿಂಲ್ಲೋಕೇ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಾಃ ।। ೧೩.

ಗೌರಮುಖನು ಕೇಳಿದನು: 'ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಆ ಪಿತೃಗಳು ಯಾರು? ಅವರು ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ಅಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ? ಪಿತೃಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ?'

ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯ ಉವಾಚ । ಪ್ರವರ್ತ್ತನ್ತೇ ವರಾಃ ಕೇಚಿದ್ ದೇವಾನಾಂ ಸೋಮವರ್ದ್ಧನಾಃ । ತೇ ಮರೀಚ್ಯಾದಯಃ ಸಪ್ತ ಸ್ವರ್ಗೇ ತೇ ಪಿತರಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೧೩.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು: 'ಕೆಲವರು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಸೋಮನಿಗೂ ಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮಹಾನ್ ಪಿತೃಗಳು. ಅವರು ಮರೀಚಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಏಳು ಮಂದಿ, ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.'

ಚತ್ವಾರೋ ಮೂರ್ತ್ತಿಮನ್ತೋ ವೈ ತ್ರಯಸ್ತ್ವನ್ಯೇ ಹ್ಯಮೂರ್ತ್ತಯಃ । ತೇಷಾಂ ಲೋಕನಿಸರ್ಗಂ ಚ ಕೀರ್ತ್ತಯಿಷ್ಯಾಮಿ ತಚ್ಛೃಣು ।। ೧೩.

ಅವರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ವರು ರೂಪ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಉಳಿದ ಮೂವರು ರೂಪವಿಲ್ಲದವರು. ಅವರ ಲೋಕ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಾನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು.

ಪ್ರಭಾವಂ ಚ ಮಹರ್ಧಿ ಚ ವಿಸ್ತರೇಣ ನಿಬೋಧ ಮೇ । ಧರ್ಮಮೂರ್ತಿಧರಾಸ್ತೇಷಾಂ ತ್ರಯೋಽನ್ಯೇ ಪರಮಾ ಗಣಾಃ । ತೇಷಾಂ ನಾಮಾನಿ ಲೋಕಾಂಶ್ಚ ಕೀರ್ತಯಿಷ್ಯಾಮಿ ತಚ್ಛೃಣು ।। ೧೩.

ಅವರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಮಹಿಮೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ವಿವರವಾಗಿ ಕೇಳು. ಅವರಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಧರ್ಮದ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಉಳಿದವರು ಪರಮ ಗುಂಪುಗಳು. ಅವರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೂ ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು.

ಲೋಕಾಃ ಸಂತಾನಕಾ ನಾಮ ಯತ್ರ ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಭಾಸ್ವರಾಃ । ಅಮೂರ್ತ್ತಯಃ ಪಿತೃಗಣಾಸ್ತೇ ವೈ ಪುತ್ರಾಃ ಪ್ರಜಾಪತೇಃ ।। ೧೩.

ಸಂತಾನಕ ಎಂಬ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ರೂಪವಿಲ್ಲದ ಪಿತೃಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಪುತ್ರರು.

ವಿರಾಜಸ್ಯ ಪ್ರಜಾಶ್ರೇಷ್ಠಾ ವೈರಾಜಾ ಇತಿ ತೇ ಸ್ಮೃತಾಃ ೧೩.

ವಿರಾಟ್‌ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂತಾನವನ್ನು ವೈರಾಜರು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಏತೇ ವೈ ಲೋಕವಿಭ್ರಷ್ಟಾ ಲೋಕಾನ್ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಸನಾತನಾನ್ । ಪುನರ್ಯುಗಶತಾನ್ತೇಷು ಜಾಯನ್ತೇ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನಃ ।। ೧೩.

ಇವರು ತಮ್ಮ ಲೋಕಗಳಿಂದ ಬಿದ್ದು, ಪುನಃ ಶಾಶ್ವತ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅನೇಕ ಯುಗಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಮತ್ತೆ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಿಗಳಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.

ತೇ ಪ್ರಾಪ್ಯ ತಾಂ ಸ್ಮೃತಿಂ ಭೂಯಃ ಸಾಧ್ಯ ಯೋಗಮನುತ್ತಮಮ್ । ಚಿನ್ತ್ಯ ಯೋಗಗತಿಂ ಶುದ್ಧಾಂ ಪುನರಾವೃತ್ತಿದುರ್ಲಭಾಮ್ ।। ೧೩.

ಅವರು ಆ ಸ್ಮೃತಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪಡೆದು, ಶುದ್ಧವಾದ ಯೋಗಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ. ಆ ಯೋಗಮಾರ್ಗವು ಪುನಃ ಜನ್ಮ ಪಡೆಯಲು ಬಹಳ ಕಷ್ಟವಾದದು.