ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ಇತ್ಯೇತೇ ಕಥಿತಾಃ ಸರ್ಗಾಃ ಷಡೇತೇ ಸುಭಗೇ ತವ । ಪ್ರಥಮೋ ಮಹತಃ ಸರ್ಗಸ್ತನ್ಮಾತ್ರಾಣಿ ದ್ವಿತೀಯಕಃ ।। ೨.

ಹೇ ಭಾಗ್ಯವತಿಗೆ, ಈ ಆರು ವಿಧದ ಸೃಷ್ಟಿಗಳನ್ನು ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ಮಹತ್‌ನ ಸೃಷ್ಟಿ, ಎರಡನೆಯದು ಸೂಕ್ಷ್ಮಭೂತಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ.

ವೈಕಾರಿಕಸ್ತೃತೀಯಸ್ತು ಸರ್ಗಶ್ಚೈನ್ದ್ರಿಯಕಃ ಸ್ಮೃತಃ । ಇತ್ಯೇಷ ಪ್ರಾಕೃತಃ ಸರ್ಗಃ ಸಂಭೂತೋ ಬುದ್ಧಿಪೂರ್ವಕಃ ।। ೨.

ಮೂರನೆಯದು ವೈಕಾರಿಕ ಸೃಷ್ಟಿ, ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೃಷ್ಟಿಯಿದು.

ಮುಖ್ಯಸರ್ಗಶ್ಚತುರ್ಥಸ್ತು ಮುಖ್ಯಾ ವೈ ಸ್ಥಾವರಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ । ತಿರ್ಯಕ್ಸ್ತ್ರೋತಶ್ಚ ಯಃ ಪ್ರೋಕ್ತಸ್ತೈರ್ಯಕ್ಸ್ತ್ರೋತಃ ಸ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೨.

ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಮುಖ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿ, ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾವರ ಜೀವಿಗಳು ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ತಿರ್ಯಕ್ಸ್ರೋತಸ್ಸು ಎಂಬುದು ಆ ಜೀವಿಗಳಿಂದಲೇ ಆ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ.

ತಥೋರ್ಧ್ವಸ್ತ್ರೋತಸಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಸಪ್ತಮಃ ಸ ತು ಮಾನವಃ । ಅಷ್ಟಮೋಽನುಗ್ರಹಃ ಸರ್ಗಃ ಸಾತ್ತ್ವಿಕಸ್ತಾಮಸಶ್ಚ ಸಃ ।। ೨.

ಹಾಗೆಯೇ, ಊರ್ಧ್ವಸ್ರೋತಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಏಳನೆಯದು ಮಾನವ ಸೃಷ್ಟಿ. ಎಂಟನೆಯದು ಅನುಗ್ರಹ ಸೃಷ್ಟಿ, ಅದು ಸಾತ್ವಿಕವೂ ತಾಮಸವೂ ಆಗಿದೆ.

ಪಞ್ಚೈತೇ ವೈಕೃತಾಃ ಸರ್ಗಾಃ ಪ್ರಾಕೃತಾಸ್ತು ತ್ರಯಃ ಸ್ಮೃತಾಃ । ಪ್ರಾಕೃತೋ ವೈಕೃತಶ್ಚೈವ ಕೌಮಾರೋ ನವಮಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨.

ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಐದು ವೈಕೃತ ಸೃಷ್ಟಿಗಳು, ಮೂರು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೃಷ್ಟಿಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಒಂಬತ್ತನೆಯದು ಕೌಮಾರ ಸೃಷ್ಟಿ, ಅದು ಪ್ರಕೃತಿಯೂ ವೈಕೃತಿಯೂ ಆಗಿದೆ.

ಇತ್ಯೇತೇ ವೈ ಸಮಾಖ್ಯಾತಾ ನವ ಸರ್ಗಾಃ ಪ್ರಜಾಪತೇಃ । ಪ್ರಾಕೃತಾ ವೈಕೃತಾಶ್ಚೈವ ಜಗತೋ ಮೂಲಹೇತವಃ । ಇತ್ಯೇತೇ ಕಥಿತಾಃ ಸರ್ಗಾಃ ಕಿಮನ್ಯಚ್ಛ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಸಿ ।। ೨.

ಹೀಗೆ ಈ ಒಂಬತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಜಾಪತಿಯವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯೂ ವೈಕೃತಿಯೂ ಆಗಿರುವವುಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ಮೂಲ ಕಾರಣಗಳು. ಇವುಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇನ್ನೇನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೀಯ?

ಧರಣ್ಯುವಾಚ । ನವಧಾ ಸೃಷ್ಟಿರುತ್ಪನ್ನಾ ಬ್ರಹ್ಮಣೋಽವ್ಯಕ್ತಜನ್ಮನಃ । ಕಥಂ ಸಾ ವವೃಧೇ ದೇವ ಏತನ್ಮೇ ಕಥಯಾಚ್ಯುತ ।। ೨.

ಧರಣಿಯು ಹೇಳಿತು: ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸೃಷ್ಟಿ ಒಂಬತ್ತು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ. ದೇವಾ, ಅದು ಹೇಗೆ ವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು? ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು, ಅಚ್ಯುತ.

ಶ್ರೀವರಾಹ ಉವಾಚ । ಪ್ರಥಮಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಸೃಷ್ಟಾ ರುದ್ರಾದ್ಯಾಸ್ತು ತಪೋಧನಾಃ। ಸನಕಾದಯಸ್ತತಃ ಸೃಷ್ಟಾ ಮರೀಚ್ಯಾದಯ ಏವ ಚ ।। ೨.

ಶ್ರೀ ವರಾಹನು ಹೇಳಿದನು: ಮೊದಲಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ರುದ್ರನನ್ನು ಮತ್ತು austerityಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತರಾದ ಇತರರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ನಂತರ ಸನಕ ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು, ಮರೀಚಿ ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ಕೂಡ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಮರೀಚಿರತ್ರಿಶ್ಚ ತಥಾ ಅಙ್ಗಿರಾಃ ಪುಲಹಃ ಕ್ರತುಃ । ಪುಲಸ್ತ್ಯಶ್ಚ ಮಹಾತೇಜಾಃ ಪ್ರಚೇತಾ ಭೃಗುರೇವ ಚ । ನಾರದೋ ದಶಮಶ್ಚೈವ ವಸಿಷ್ಠಶ್ಚ ಮಹಾತಪಾಃ ।। ೨.

ಮರೀಚಿ, ಅತ್ರಿ, ಅಂಗಿರಸ, ಪುಲಹ, ಕ್ರತು, ಮಹಾ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಪ್ರಚೇತ, ಭೃಗು, ಹತ್ತನೆಯವರು ನಾರದ ಮತ್ತು ಮಹಾತಪಸ್ಸಿನ ವಶಿಷ್ಠ.

ಸನಕಾದಯೋ ನಿವೃತ್ತ್ಯಾಖ್ಯೇ ತೇನ ಧರ್ಮೇ ಪ್ರಯೋಜಿತಾಃ । ಪ್ರವೃತ್ತ್ಯಾಖ್ಯೇ ಮರೀಚ್ಯಾದ್ಯಾ ಮುಕ್ತ್ವೈಕಂ ನಾರದಂ ಮುನಿಮ್ ।। ೨.

ಸನಕ ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ನಿವೃತ್ತಿ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಿದನು; ಮರೀಚಿ ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು, ನಾರದ ಮುನಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಿದನು.

ಯೋಽಸೌ ಪ್ರಜಾಪತಿಸ್ತ್ವಾದ್ಯೋ ದಕ್ಷಿಣಾಙ್ಗುಷ್ಠಸಂಭವಃ । ತಸ್ಯಾದೌ ತತ್ರ ವಂಶೇನ ಜಗದೇತಚ್ಚರಾಚರಮ್ ।। ೨.

ಆ ಮೊದಲ ಪ್ರಜಾಪತಿ, ಬಲಗಾಲಿನ ಬೆರಳಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನು, ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವಂಶದಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಚರಾಚರ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ದೇವಾಶ್ಚ ದಾನವಾಶ್ಚೈವ ಗನ್ಧರ್ವೋರಗಪಕ್ಷಿಣಃ । ಸರ್ವೇ ದಕ್ಷಸ್ಯ ಕನ್ಯಾಸು ಜಾತಾಃ ಪರಮಧಾರ್ಮಿಕಾಃ ।। ೨.

ದೇವರುಗಳು, ದಾನವರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಸರ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಹಕ್ಕಿಗಳು—ಇವರೆಲ್ಲರೂ ದಕ್ಷನ ಪುತ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರೂ ಅತ್ಯಂತ ಧಾರ್ಮಿಕರು.

ಯೋಽಸೌ ರುದ್ರೇತಿ ವಿಖ್ಯಾತಃ ಪುತ್ರಃ ಕ್ರೋಧಸಮುದ್ಭವಃ । ಭ್ರುಕುಟೀಕುಟಿಲಾತ್ ತಸ್ಯ ಲಲಾಟಾತ್ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ ।। ೨.

ಯಾರು ರುದ್ರನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೋ, ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ, ಪರಮೇಶ್ವರನ ಭೃಕುಟಿಯಿಂದ, ಲಲಾಟದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದರು.

ಅರ್ದ್ಧನಾರೀನರವಪುಃ ಪ್ರಚಣ್ಡೋಽತಿಭಯಂಕರಃ । ವಿಭಜಾತ್ಮಾನಮಿತ್ಯುಕ್ತೋ ಬ್ರಹ್ಮಣಾಽನ್ತರ್ದಧೇ ಪುನಃ ।। ೨.

ಅರ್ಧ ಭಾಗ ಮಹಿಳೆ, ಅರ್ಧ ಭಾಗ ಪುರುಷ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಭಯಾನಕನಾಗಿ, ಭಯಂಕರನಾಗಿ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಆತ್ಮವನ್ನು ವಿಭಜಿಸು ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ, ಅವರು ಮತ್ತೆ ಅದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಅಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು.

ತಥೋಕ್ತೋಽಸೌ ದ್ವಿಧಾ ಸ್ತ್ರೀತ್ವಂ ಪುರುಷತ್ವಂ ಚಕಾರ ಸಃ । ಬಿಭೇದ ಪುರುಷತ್ವಂ ಚ ದಶಧಾ ಚೈಕಧಾ ಚ ಸಃ । ತತಸ್ತ್ವೇಕಾದಶ ಖ್ಯಾತಾ ರುದ್ರಾ ಬ್ರಹ್ಮಸಮುದ್ಭವಾಃ ।। ೨.

ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಮೇಲೆ, ಅವರು ಸ್ವತಃ ಇಬ್ಬರಾಗಿ—ಹೆಣ್ಣು ಮತ್ತು ಗಂಡು ಆಗಿ, ಗಂಡು ಭಾಗವನ್ನು ಹತ್ತು ಭಾಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ಒಂದಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಹನ್ನೊಂದು ರುದ್ರರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು.

ಅಯಮುದ್ದೇಶತಃ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ರುದ್ರಸರ್ಗೋ ಮಯಾಽನಘೇ । ಇದಾನೀಂ ಯುಗಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ಕಥಯಾಮಿ ಸಮಾಸತಃ ।। ೨.

ಪಾಪವಿಲ್ಲದವಳೇ, ರುದ್ರನ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಥೆಯನ್ನು ನಾನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆನು. ಈಗ ಯುಗಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಣ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಕೃತಂ ತ್ರೇತಾ ದ್ವಾಪರಶ್ಚ ಕಲಿಶ್ಚೇತಿ ಚತುರ್ಯುಗಮ್ । ಏತಸ್ಮಿನ್ ಯೇ ಮಹಾಸತ್ತ್ವಾ ರಾಜಾನೋ ಭೂರಿದಕ್ಷಿಣಾಃ । ದೇವಾಸುರಾಶ್ಚ ಯಂ ಚಕ್ರುರ್ಧರ್ಮಂ ಕರ್ಮ ಚ ತಚ್ಛೃಣು ।। ೨.

ಕೃತ, ತ್ರೇತಾ, ದ್ವಾಪರ ಮತ್ತು ಕಲಿ—ಈ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳು. ಈ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮರು, ದಾನಶೂರರು, ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಮಹತ್ವದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು ಕೇಳು.

ಆಸೀತ್ ಪ್ರಥಮಕಲ್ಪೇ ತು ಮನುಃ ಸ್ವಾಯಂಭುವಃ ಪುರಾ । ತಸ್ಯ ಪುತ್ರದ್ವಯಂ ಜಜ್ಞೇ ಅತಿಮಾನುಷಚೇಷ್ಟಿತಮ್। ಪ್ರಿಯವ್ರತೋತ್ತಾನಪಾದನಾಮಾನಂ ಧರ್ಮವತ್ಸಲಮ್ ।। ೨.

ಮೊದಲ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನುವು ಇದ್ದನು. ಅವನಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು—ಪ್ರಿಯವ್ರತ ಮತ್ತು ಉತ್ತಾನಪಾದ. ಇವರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮಾನವನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರೂ ಧರ್ಮಪರರು.

ತತ್ರ ಪ್ರಿಯವ್ರತೋ ರಾಜಾ ಮಹಾಯಜ್ವಾ ತಪೋಬಲಃ । ಸ ಚೇಷ್ಟ್ವಾ ವಿವಿಧೈರ್ಯಜ್ಞೈರ್ವಿಪುಲೈರ್ಭೂರಿದಕ್ಷಿಣೈಃ ।। ೨.

ಅಲ್ಲಿ ರಾಜ ಪ್ರಿಯವ್ರತನು ಮಹಾತಪಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ, ಬಹಳ ದಾನಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು.

ಸಪ್ತದ್ವೀಪೇಷು ಸಂಸ್ಥಾಪ್ಯ ಭರತಾದೀನ್ ಸುತಾನ್ ನಿಜಾನ್ । ಸ್ವಯಂ ವಿಶಾಲಾಂ ವರದಾಂ ಗತ್ವಾ ತೇಪೇ ಮಹತ್ ತಪಃ ।। ೨.

ಅವನು ತನ್ನ ಪುತ್ರರಾದ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ತಾನೇ ವಿಶಾಲವಾದ ಶುಭಭೂಮಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಮಹಾತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.

ತಸ್ಮಿನ್ ಸ್ಥಿತಸ್ಯ ತಪಸಿ ರಾಜ್ಞೋ ವೈ ಚಕ್ರವರ್ತ್ತಿನಃ । ಉಪೇಯಾನ್ನಾರದಸ್ತತ್ರ ದಿದೃಕ್ಷುರ್ಧರ್ಮಚಾರಿಣಮ್ ।। ೨.

ಆ ರಾಜನು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾಗ, ಧರ್ಮಪರನನ್ನು ನೋಡಲು ನಾರದನು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದುಹೋದನು.

ಸ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ನಾರದಂ ವ್ಯೋಮ್ನಿ ಜ್ವಲದ್ಭಾಸ್ಕರತೇಜಸಮ್ । ಅಭ್ಯುತ್ಥಾನೇನ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ಉತ್ತಸ್ಥೌ ಹರ್ಷಿತಸ್ತದಾ ।। ೨.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನಾರದನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಭಾಸ್ಕರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾಜನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಎದ್ದು ಅವನನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದನು.

ತಸ್ಯಾಸನಂ ಚ ಪಾದ್ಯಂ ಚ ಸಮ್ಯಕ್ ತಸ್ಯ ನಿವೇದ್ಯ ವೈ । ಸ್ವಾಗತಾದಿಭಿರಾಲಾಪೈಃ ಪರಸ್ಪರಮವೋಚತಾಮ್ । ಕಥಾನ್ತೇ ನಾರದಂ ರಾಜಾ ಪಪ್ರಚ್ಛ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನಮ್ ।। ೨.

ಅವನಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಆಸನ ಮತ್ತು ಪಾದ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಸ್ವಾಗತದ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿ, ಪರಸ್ಪರ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ರಾಜನು ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಿಯಾದ ನಾರದನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.

ಪ್ರಿಯವ್ರತ ಉವಾಚ । ಭಗವನ್ ಕಿಞ್ಚಿದಾಶ್ಚರ್ಯಮೇತಸ್ಮಿನ್ ಕೃತಸಂಜ್ಞಿತೇ । ಯುಗೇ ದೃಷ್ಟಂ ಶ್ರುತಂ ವಾಽಪಿ ತನ್ಮೇ ಕಥಯ ನಾರದ ।। ೨.

ಪ್ರಿಯವ್ರತನು ಹೇಳಿದನು: ಭಗವನೇ, ಈ ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ನೀವು ನೋಡಿದ ಅಥವಾ ಕೇಳಿದ ಯಾವಾದರೂ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು, ನಾರದ.

ನಾರದ ಉವಾಚ । ಆಶ್ಚರ್ಯಮೇಕಂ ದೃಷ್ಟಂ ಮೇ ತಚ್ಛೃಣುಷ್ವ ಪ್ರಿಯವ್ರತ । ಹ್ಯಸ್ತನೇಽಹನಿ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ಶ್ವೇತಾಖ್ಯಂ ಗತವಾನಹಮ್ । ದ್ವೀಪಂ ತತ್ರ ಸರೋ ದೃಷ್ಟಂ ಫುಲ್ಲಪಙ್ಕಜಮಾಲಿನಮ್ ।। ೨.

ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು: ಪ್ರಿಯವ್ರತ, ನಾನು ಒಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದೇನೆ, ಕೇಳು. ನಿನ್ನೆ, ರಾಜನೇ, ನಾನು ಶ್ವೇತ ಎಂಬ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಹೂವಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಸರೋವರವನ್ನು ಕಂಡೆನು.

ಸರಸಸ್ತಸ್ಯ ತೀರೇ ತು ಕುಮಾರೀಂ ಪೃಥುಲೋಚನಾಮ್ । ದೃಷ್ಟ್ವಾಽಹಂ ವಿಸ್ಮಯಾಪನ್ನಸ್ತಾಂ ಕನ್ಯಾಮಾಯತೇಕ್ಷಣಾಮ್ ।। ೨.

ಆ ಸರೋವರದ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ, ನಾನು ದೊಡ್ಡ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ಒಂದು ಯುವತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ದೀರ್ಘನೇತ್ರೆಯಾದ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಪಟ್ಟೆನು.

ಪೃಷ್ಟವಾನಸ್ಮಿ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ತದಾ ಮಧುರಭಾಷಿಣೀಮ್ । ಕಾಽಸಿ ಭದ್ರೇ ಕಥಂ ವಾಽಸಿ ಕಿಂ ವಾ ಕಾರ್ಯಮಿಹ ತ್ವಯಾ । ಕರ್ತ್ತವ್ಯಂ ಚಾರುಸರ್ವಾಙ್ಗಿ ತನ್ಮಮಾಚಕ್ಷ್ವ ಶೋಭನೇ ।। ೨.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಆ ಮಧುರವಾದ ಮಾತಾಡುವವಳನ್ನು ಕೇಳಿದೆನು: ಸುಂದರಿಯೇ, ನೀನು ಯಾರು? ಇಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಇದ್ದೀಯೆ? ನಿನಗೆ ಇಲ್ಲೇನು ಕೆಲಸ? ಸೌಂದರ್ಯವತಿಯೇ, ನನಗೆ ಹೇಳು.

ಏವಮುಕ್ತಾ ಮಯಾ ಸಾ ಹಿ ಮಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾಽನಿಮಿಷೇಕ್ಷಣಾ । ಸ್ಮೃತ್ವಾ ತೂಷ್ಣೀಂ ಸ್ಥಿತಾ ಯಾವತ್ ತಾವನ್ಮೇ ಜ್ಞಾನಮುತ್ತಮಮ್ ।। ೨.

ನಾನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಆಕೆ ನನ್ನನ್ನು ಕಣ್ಣು ಹಿಂಡದೆ ನೋಡುತ್ತಾ, ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಮೌನವಾಗಿದ್ದಳು. ಆಗ ನನಗೆ ಪರಮಜ್ಞಾನ ದೊರೆಯಿತು.

ವಿಸ್ಮೃತಂ ಸರ್ವವೇದಾಶ್ಚ ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ಚೈವ ಹ । ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ಶಿಕ್ಷಾಶ್ಚ ವೇದಾನಾಂ ಸ್ಮೃತಯಸ್ತಥಾ ।। ೨.

ನನಗೆ ಎಲ್ಲಾ ವೇದಗಳು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು, ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವೇದಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಮರೆತುಹೋಯಿತು.