ಯಜ್ಞಸ್ತಪೋಽಥವಾ ದಾನಂ ಶ್ರಾದ್ಧಮಿಷ್ಟಸ್ಯ ಪೂಜನಮ್
ಯಜ್ಞ, ತಪಸ್ಸು, ದಾನ, ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಮಾಡುವ ಶ್ರಾದ್ಧ, ಮತ್ತು ಇಷ್ಟದ ದೇವರ ಪೂಜೆ—
ಭೂಮೇ ತಸ್ಯಾಪರಾಧಾಂಶ್ಚ ಸರ್ವಾನೇವ ಕ್ಷಮಾಮ್ಯಹಮ್
ಭೂಮಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕ್ಷಮಿಸುತ್ತೇನೆ.
ತಥೈವಾಯಂ ದೇವನದ್ಯೋ ಸಂಗಮಃ ಸಮುದಾಹೃತಃ
ಹಾಗೆಯೇ, ದೇವತೆಗಳ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮವನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಅಹಮಸ್ಮಿನ್ಮಹಾಕ್ಷೇತ್ರೇ ಧರೇ ಪೂರ್ವಮುಖಃ ಸ್ಥಿತಃ
ಈ ಮಹಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ ನಿಂತಿದ್ದೇನೆ.
ಅನ್ಯಚ್ಚ ತೇ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ತಚ್ಛೃಣುಷ್ವ ವಸುನ್ಧರೇ
ಮತ್ತೊಂದು ವಿಷಯವನ್ನೂ ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು ಭೂಮಿದೇವಿ.
ಶಿವೋ ಮೇ ದಕ್ಷಿಣಸ್ಥಾನೇ ತಿಷ್ಠನ್ವೈ ವಿಗತಜ್ವರಃ
ನನ್ನ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿವನು ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ.
ತಂ ಯೇ ವಿನ್ದನ್ತಿ ತೇ ದೇವಿ ನೂನಂ ಮಾಮೇವ ವಿನ್ದತಿ
ದೇವಿ, ಯಾರು ಶಿವನನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ನನ್ನನ್ನೂ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ.
ಶಿವಂ ಯೋ ವನ್ದತೇ ಭೂಮೇ ಸ ಹಿ ಮಾಮೇವ ವನ್ದತೇ
ಭೂಮಿದೇವಿ, ಯಾರು ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ನಾನೇನೂ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಏವಮೇತನ್ಮಹಾಭಾಗೇ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ಹರಿಹರಾತ್ಮಕಮ್ ೧೪೫.
ಹೀಗಾಗಿ ಮಹಾಭಾಗೆ, ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಹರಿಹರರ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ.
ಮುಕ್ತಿಕ್ಷೇತ್ರಂ ಪ್ರಥಮತೋ ರುರುಖಣ್ಡಂ ತತಃ ಪರಮ್
ಮೊದಲು ಮುಕ್ತಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರ, ನಂತರ ರುರು ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶ ಬರುತ್ತದೆ.
ಕ್ಷೇತ್ರಂ ಪ್ರಮಾಣಂ ವಿಜ್ಞೇಯಂ ಗಣ್ಡಕೀ ಸಙ್ಗತಂ ಪರಮ್
ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಗಂಡಕಿ ನದಿಯ ಸಂಗಮವರೆಗೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ಗಙ್ಗಯಾ ಮಿಲಿತಾ ಯತ್ರ ಭಾಗೀರಥ್ಯಾ ಮಹಾಫಲಾ
ಭಾಗೀರಥಿ ಪವಿತ್ರ ನದಿ ಗಂಗೆಯೊಡನೆ ಸೇರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಪುಣ್ಯ ಇದೆ.
ಆದೌ ಸಾ ಗಣ್ಡಕೀ ಪುಣ್ಯಾ ಭಾಗೀರಥ್ಯಾ ಚ ಸಙ್ಗತಾ
ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯವಾದ ಗಂಡಕಿ ನದಿ ಭಾಗೀರಥಿಯೊಡನೆ ಸೇರುವುದನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಏತತ್ತೇ ಕಥಿತಂ ಭದ್ರೇ ಶಾಲಗ್ರಾಮಸ್ಯ ಸುನ್ದರಿ
ಸುಂದರಿಯೇ, ಶಾಲಗ್ರಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದದ್ದು ಇದಾಗಿದೆ.
ಪೂರ್ವಪೃಷ್ಟಂ ತಯಾ ಯಚ್ಚ ಪುಣ್ಯಂ ಭಾಗವತಪ್ರಿಯಮ್
ಮತ್ತೂ, ಭಗವಂತನ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಅವಳು ಹಿಂದೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾಳೆ—
ಪುಣ್ಯಾನಾಂ ಪರಮಂ ಪುಣ್ಯಂ ತಪಸಾಂ ಚ ಮಹತ್ತಪಃ
ಅದು ಎಲ್ಲ ಪುಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ತಪಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದುದು.
ಮಹಾಲಾಭಸ್ತು ಲಾಭಾನಾಂ ನಾಸ್ತ್ಯಸ್ಮಾದಪರಂ ಮಹತ್
ಎಲ್ಲ ಲಾಭಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ಮಹತ್ತರವಾದುದು; ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲು ಮತ್ತೊಂದು ಇಲ್ಲ.
ನೀಚಾಯ ನ ಚ ದಾತವ್ಯಂ ಯೇ ನ ಜಾನನ್ತಿ ಸೇವಿತುಮ್ ೧೪೫.
ಅರ್ಹರಲ್ಲದವರಿಗೆ, ಅಥವಾ ಸೇವೆ ಮಾಡುವುದು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಇದನ್ನು ಕೊಡಬಾರದು.
ಲೋಭಮೋಹಮದಾದ್ಯೈರ್ಯೇ ವರ್ಜಿತಾಃ ಪುಣ್ಯಬುದ್ಧಯಃ
ಯಾರು ಲೋಭ, ಮೋಹ, ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಇಂತಹ ದೋಷಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿದ್ದು, ಸದಾ ಧರ್ಮಮಯ ಮನಸ್ಸು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ—
ಕುಲಾನಿ ತಾರಿತಾನ್ಯೇವಂ ಸಪ್ತ ಸಪ್ತ ಚ ಸಪ್ತ ಚ
ಅಂತಹವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಕಡೆ ಏಳು, ತಾಯಿಯ ಕಡೆ ಏಳು ಮತ್ತು ಮದುವೆಯ ಮೂಲಕ ಏಳು ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಯದೀಚ್ಛೇತ್ಪರಮಾಂ ಸಿದ್ಧಿಂ ಮಮ ಲೋಕಂ ಸ ಗಚ್ಛತಿ
ಯಾರು ಪರಮ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ನನ್ನ ಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.
ಕಥಿತಂ ತೇ ಮಹಾದೇವಿ ಕಿಮನ್ಯಚ್ಛ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಸಿ
ಮಹಾದೇವಿ, ನಾನು ನಿನಗೆ ಇದನ್ನು ವಿವರಿಸಿದೆನು. ಇನ್ನೇನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛೆ ಇದೆ?
ಇತಿ ಶ್ರೀವರಾಹಪುರಾಣೇ ಭಗವಚ್ಛಾಸ್ತ್ರೇ ಶಾಲಗ್ರಾಮಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ನಾಮ ಪಂಚಚತ್ವಾರಿಂಶದಧಿಕಶತತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಶ್ರೀವರಾಹಪುರಾಣದ ಭಗವತ್ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಶಾಲಗ್ರಾಮ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಹಿಮೆ ಎಂಬ ಶತನಲವತ್ತೈದನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗಿದೆ.
ಅಥ ರುರುಕ್ಷೇತ್ರಸ್ಥಹೃಷೀಕೇಶಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಮ್ ಶಾಲಗ್ರಾಮಸ್ಯ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಗುಹ್ಯಂ ಮಹೌಜಸಮ್
ಇಗೋ, ರುರು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಹೃಷೀಕೇಶನ ಮಹಿಮೆ: ಶಾಲಗ್ರಾಮದ ಗುಪ್ತವಾದ ಮಹಾ ಮಹಿಮೆ ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ—
ಧರಣ್ಯುವಾಚ ಏತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ಮಹಾಭಾಗ ಜಾತಾಸ್ಮಿ ವಿಗತಜ್ವರಾ
ಭೂಮಿಯವರು ಹೇಳಿದರು: ಮಹಾಭಾಗ, ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ ನನಗೆ ಎಲ್ಲ ದುಃಖವೂ ಹೋಗಿಹೋಯಿತು.
ರುರುಷಣ್ಡಮಿತಿ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಯತ್ತ್ವಯಾ ಪರಮಾರ್ಚ್ಚಿತಮ್
ನೀನು ರುರುಷಂಡ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಪೂಜಿಸಿದ ಆ ಸ್ಥಳ—
ಯನ್ನಾಮ್ನಾ ಪರಮಂ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ಹೃಷೀಕೇಶ ತ್ವಯಾಶ್ರಿತಮ್
ಹೃಷೀಕೇಶ, ಆ ಪರಮ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ನೀನು ಆ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದೀಯೆ—
ಶ್ರೀವರಾಹ ಉವಾಚ ಭೃಗುವಂಶೇ ಸಮುತ್ಪನ್ನೋ ವೇದವೇದಾಙ್ಗಪಾರಗಃ
ಶ್ರೀವರಾಹನು ಹೇಳಿದರು: ಭೃಗು ವಂಶದಲ್ಲಿ ವೇದ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಕಲಿತ ಒಬ್ಬನು ಹುಟ್ಟಿದನು,
ಯಜ್ಞವಿದ್ಯಾಸು ಕುಶಲೋ ವ್ರತನಿಷ್ಠೋಽತಿಥಿಪ್ರಿಯಃ
ಯಜ್ಞಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣ, ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ, ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವವನಾಗಿದ್ದನು,
ಶಾನ್ತೈರ್ಮೃಗಗಣೈಃ ಕೀರ್ಣಂ ಕನ್ದಮೂಲಫಲಾನ್ವಿತಮ್
ಶಾಂತವಾದ ಜಿಂಕೆಗಳ ಗುಂಪಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ಬೇರು, ಕಂದ, ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿತ್ತು,