ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತದಾ ತೇನ ಚಕ್ರಂ ಜ್ವಲನಸನ್ನಿಭಮ್ । (ಮುಮೋಚ ದುರ್ಜಯಬಲೇ ಕಾಲಚಕ್ರಂ ಸುದರ್ಶನಮ್) ।। ೧೧.

ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಆ ದೇವರು ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಹೊತ್ತಿರುವ ಚಕ್ರವನ್ನು—ಅದು ಕಾಲಚಕ್ರವಾದ ಸುದರ್ಶನವನ್ನು—ಆ ದುರ್ಜಯ ಸೇನೆಯ ಮೇಲೆ ಎಸೆದನು.

ತೇನ ಚಕ್ರೇಣ ತತ್ಸೈನ್ಯಮಾಸುರಂ ದೌರ್ಜಯಂ ಕ್ಷಣಾತ್ । ನಿಮೇಷಾನ್ತರಮಾತ್ರೇಣ ಭಸ್ಮವದ್ ಬಹುಧಾ ಕೃತಮ್ ।। ೧೧.

ಆ ಚಕ್ರದಿಂದ, ಆ ಅಸುರರ ದುರ್ಜಯ ಸೇನೆ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ, ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭಸ್ಮವಾಗಿ ಹೋದವು.

ಏವಂ ಕೃತ್ವಾ ತತೋ ದೇವೋ ಮುನಿಂ ಗೌರಮುಖಂ ತದಾ । ಉವಾಚ ನಿಮಿಷೇಣೇದಂ ನಿಹತಂ ದಾನವಂ ಬಲಮ್ ।। ೧೧.

ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಆ ದೇವರು ಗೌರಮುಖ ಮುನಿಗೆ, 'ಈ ದಾನವರ ಸೇನೆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ನಾಶವಾಗಿದೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಅರಣ್ಯೇಽಸ್ಮಿಂಸ್ತತಸ್ತ್ವೇವಂ ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯಸಂಜ್ಞಿತಮ್ । ಭವಿಷ್ಯತಿ ಯಥಾರ್ಥಂ ವೈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಾಂ ವಿಶೇಷತಃ ।। ೧೧.

ಈ ಘಟನೆಗಳಿಂದ, ಈ ಅರಣ್ಯವು 'ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಅಹಂ ಚ ಯಜ್ಞಪುರುಷ ಏತಸ್ಮಿನ್ ವನಗೋಚರೇ । ನಾಮ್ನಾ ಯಾಜ್ಯಾ ಸದಾ ಚೇಮೇ ದಶ ಪಞ್ಚ ಚ ನಾಯಕಾಃ । ಕೃತೇ ಯುಗೇ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ರಾಜಾನೋ ಮಣಿಜಾ ಮುನೇ ।। ೧೧.

ಈ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಯಜ್ಞಪುರುಷನಾಗಿ ಸದಾ ವಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹತ್ತಿನೈದು ನಾಯಕರು—ಮಣಿಯ ರಾಜರು—ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರಾಗುತ್ತಾರೆ, ಮುನಿಯೇ.

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ತತೋ ದೇವೋ ಗತೋಽನ್ತರ್ಧಾನಮೀಶ್ವರಃ । ದ್ವಿಜೋಽಪಿ ಸ್ವಾಶ್ರಮೇ ತಸ್ಥೌ ಮುದಾ ಪರಮಯಾ ಯುತಃ ।। ೧೧.

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಆ ದೇವರು ಅಂತರಧಾನವಾದನು. ಆ ದ್ವಿಜನು ತನ್ನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪರಮ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಉಳಿದನು.

ಶ್ರೀವರಾಹ ಉವಾಚ । ತತಃ ಪುತ್ರಂ ರಥಾಙ್ಗಾಗ್ನಿದಗ್ಧಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ನೃಪೋತ್ತಮಃ । ಸುಪ್ರತೀಕಃ ಪ್ರತೀತಾತ್ಮಾ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ಪಾರ್ಥಿವಃ । ತಸ್ಯ ಚಿನ್ತಯತಸ್ತ್ವೇವಂ ತದಾ ಬುದ್ಧಿರಜಾಯತ ।। ೧೨.

ಶ್ರೀ ವರಾಹನು ಹೇಳಿದನು: ನಂತರ, ತನ್ನ ಮಗನು ಚಕ್ರದ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಸುಟ್ಟುಹೋಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮಹಾರಾಜ ಸುಪ್ರತಿಕನು, ಸ್ಥಿರಚಿತ್ತನಾಗಿ ಆಲೋಚನೆಗೆ ಮುಳುಗಿದನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಲ್ಪನೆ ಹುಟ್ಟಿತು.

ಚಿತ್ರಕೂಟೇ ಗಿರೌ ವಿಷ್ಣುಃ ಸದಾ ರಾಮೇತಿ ಕೀರ್ತ್ಯತೇ । ತತೋಽಹಂ ರಾಮಸಂಜ್ಞೇನ ನಾಮ್ನಾ ಸ್ತೌಮಿ ಜಗತ್ಪತಿಮ್ ।। ೧೨.

ಚಿತ್ರಕೂಟ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಸದಾ ರಾಮ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ನಾನು ಜಗದ್ಗುರುವನ್ನು ರಾಮ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ.

ಸುಪ್ರತೀಕ ಉವಾಚ । ನಮಾಮಿ ರಾಮಂ ನರನಾಥಮಚ್ಯುತಂ ಕವಿಂ ಪುರಾಣಂ ತ್ರಿದಶಾರಿನಾಶನಮ್ । ಶಿವಸ್ವರೂಪಂ ಪ್ರಭವಂ ಮಹೇಶ್ವರಂ ಸದಾ ಪ್ರಪನ್ನಾರ್ತಿಹರಂ ಧೃತಶ್ರಿಯಮ್ ।। ೧೨.

ಸುಪ್ರತಿಕನು ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ರಾಮನಿಗೆ, ಮನುಷ್ಯರ ಒಡೆಯನಿಗೆ, ತಪ್ಪು ಇಲ್ಲದವನಿಗೆ, ಪುರಾತನ ಕವಿಗೆ, ದೇವತೆಗಳ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನಿಗೆ, ಶಿವಸ್ವರೂಪನಿಗೆ, ಮೂಲಕಾರಣನಿಗೆ, ಮಹೇಶ್ವರನಿಗೆ, ಯಾವಾಗಲೂ ಶರಣಾದವರ ದುಃಖವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವವನಿಗೆ, ಶ್ರೀಯುತನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಭವಾನ್ ಸದಾ ದೇವ ಸಮಸ್ತತೇಜಸಾಂ ಕರೋಷಿ ತೇಜಾಂಸಿ ಸಮಸ್ತರೂಪಧೃಕ್ । ಕ್ಷಿತೌ ಭವಾನ್ ಪಞ್ಚಗುಣಸ್ತಥಾ ಜಲೇ ಚತುಃಪ್ರಕಾರಸ್ತ್ರಿವಿಧೋಽಥ ತೇಜಸಿ । ದ್ವಿಧಾಽಥ ವಾಯೌ ವಿಯತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತೋ ಭವಾನ್ ಹರೇ ಶಬ್ದವಪುಃ ಪುಮಾನಸಿ ।। ೧೨.

ಪ್ರಭುವೇ, ನೀನು ಸದಾ ಎಲ್ಲ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದೀಯ. ನೀನು ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತೀಯ. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನೀನು ಐದು ವಿಧವಾಗಿ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಶಬ್ದರೂಪಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೀಯ, ಹರಿಯೇ, ನೀನು ಪರಮಪುರುಷ.

ಭವಾನ್ ಶಶೀ ಸೂರ್ಯಹುತಾಶನೋಽಸಿ ತ್ವಯಿ ಪ್ರಲೀನಂ ಜಗದೇತದುಚ್ಯತೇ । ಭವತ್ಪ್ರತಿಷ್ಠಂ ರಮತೇ ಜಗತ್ ಯತಃ ಸ್ತುತೋಽಸಿ ರಾಮೇತಿ ಜಗತ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಮ್ ।। ೧೨.

ನೀನು ಚಂದ್ರನೂ, ಸೂರ್ಯನೂ, ಅಗ್ನಿಯೂ ಆಗಿದ್ದೀಯ. ಈ ಜಗತ್ತು ಎಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಜಗತ್ತು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ, ಆದುದರಿಂದ ನೀನು ರಾಮ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದೀಯ.

ಭವಾರ್ಣವೇ ದುಃಖತರೋರ್ಮಿಸಂಕುಲೇ ತಥಾಕ್ಷಮಾನಗ್ರಹಣೇಽತಿಭೀಷಣೇ । ನ ಮಜ್ಜತಿ ತ್ವತ್ಸ್ಮರಣಪ್ಲವೋ ನರಃ ಸ್ಮೃತೋಽಸಿ ರಾಮೇತಿ ತಥಾ ತಪೋವನೇ ।। ೧೨.

ಸಂಸಾರದ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ, ದುಃಖದ ಭಯಾನಕ ಅಲೆಗಳು, ಸಹನೆಯ मगरಗಳ ನಡುವೆ, ನಿನ್ನ ಸ್ಮರಣೆಯ ಹಡಗಿನಿದ್ದವನು ಎಂದಿಗೂ ಮುಳುಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ತಪೋವನದಲ್ಲಿಯೂ ನೀನು ರಾಮ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತೀಯ.

ವೇದೇಷು ನಷ್ಟೇಷು ಭವಾಂಸ್ತಥಾ ಹರೇ ಕರೋಷಿ ಮಾತ್ಸ್ಯಂ ವಪುರಾತ್ಮನಃ ಸದಾ । ಯುಗಕ್ಷಯೇ ರಞ್ಜಿತಸರ್ವದಿಙ್ಮುಖೋ ಭವಾಂಸ್ತಥಾಗ್ನಿರ್ಬಹುರೂಪಧೃಗ್ ವಿಭೋ ।। ೧೨.

ವೇದಗಳು ನಾಶವಾದಾಗ, ಹರಿಯೇ, ನೀನು ಸದಾ ಮೀನು ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದೀಯ. ಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಕೆಂಪಾಗಿರುವಾಗ, ಮಹಾಶಕ್ತನೇ, ನೀನು ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯಾಗಿದ್ದೀಯ.

ಕೌರ್ಮಂ ತಥಾ ತೇ ವಪುರಾಸ್ಥಿತಃ ಸದಾ ಯುಗೇ ಯುಗೇ ಮಾಧವ ತೋಯಮನ್ಥನೇ । ನ ಚಾನ್ಯದಸ್ತೀತಿ ಭವತ್ಸಮಂ ಕ್ವಚಿ- ಜ್ಜನಾರ್ದನಾದ್ ಯಃ ಸ್ವಯಂ ಭೂತಮುತ್ತಮಮ್ ।। ೧೨.

ಪ್ರತಿ ಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ, ಮಾಧವನೇ, ನೀನು ಸಮುದ್ರ ಮಥನದ ವೇಳೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಆ ಕೂರ್ಮ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದೀಯೆ. ಜನಾರ್ದನ, ನೀನು ಸ್ವತಃ ಪರಮಾತ್ಮನಾಗಿರುವೆ, ನಿನಗೆ ಸಮಾನರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.

ತ್ವಯಾ ತತಂ ವಿಶ್ವಮಿದಂ ಮಹಾತ್ಮನ್ ಸ್ವಕಾಖಿಲಾನ್ ವೇದ ದಿಶಶ್ಚ ಸರ್ವಾಃ । ಕಥಂ ತ್ವಮಾದ್ಯಂ ಪರಮಂ ತು ಧಾಮ ವಿಹಾಯ ಚಾನ್ಯಂ ಶರಣಂ ವ್ರಜಾಮಿ ।। ೧೨.

ಮಹಾತ್ಮನೇ, ಈ ಎಲ್ಲ ಜಗತ್ತನ್ನು ನೀನು ತುಂಬಿರುವೆ. ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳೂ ತಿಳಿದಿವೆ. ಆದಿ ಮತ್ತು ಪರಮ ಆಶ್ರಯನಾದ ನಿನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾರನ್ನು ನಾನು ಆಶ್ರಯಿಸಲಿ?

ಭವಾನೇಕಃ ಪೂರ್ವಮಾಸೀತ್ ತತಶ್ಚ ತ್ವತ್ತೋ ಮಹೀ ಸಲಿಲಂ ವಹ್ನಿರುಚ್ಚೈಃ । ವಾಯುಸ್ತಥಾ ಖಂ ಚ ಮನೋಽಪಿ ಬುದ್ಧಿ- ಶ್ಚೇತೋಗುಣಾಸ್ತತ್ಪ್ರಭವಂ ಚ ಸರ್ವಮ್ ।। ೧೨.

ಮೊದಲಿಗೆ ನೀನೇ ಒಬ್ಬನೇ ಇದ್ದೆ. ನಂತರ ನಿನ್ನಿಂದ ಭೂಮಿ, ನೀರು, ಉನ್ನತವಾದ ಅಗ್ನಿ, ಗಾಳಿ, ಆಕಾಶ, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಚೇತನದ ಗುಣಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಉದ್ಭವಿಸಿದವು.

ತ್ವಯಾ ತತಂ ವಿಶ್ವಮಿದಂ ಸಮಸ್ತಂ ಸನಾತನಸ್ತ್ವಂ ಪುರುಷೋ ಮತೋ ಮೇ । ಸಮಸ್ತವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ವಿಶ್ವಮೂರ್ತೇ ಸಹಸ್ತ್ರಬಾಹೋ ಜಯ ದೇವ ದೇವ । ನಮೋಽಸ್ತು ರಾಮಾಯ ಮಹಾನುಭಾವ ।। ೧೨.

ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ನೀನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದೀಯೆ. ನೀನು ಶಾಶ್ವತ, ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪರಪುರುಷ. ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯ, ಜಗದ್ರೂಪ, ಸಾವಿರ ಕೈಗಳ ದೇವಾ, ದೇವರ ದೇವಾ, ಜಯವಾಗಲಿ! ಮಹೋನ್ನತ ರಾಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಇತಿ ಸ್ತುತೋ ದೇವವರಃ ಪ್ರಸನ್ನಃ ತದಾ ರಾಜ್ಞಃ ಸುಪ್ರತೀಕಸ್ಯ ಮೂರ್ತಿಮ್ । ಸಂದರ್ಶಯಾಮಾಸ ತತೋಽಭ್ಯುವಾಚ ವರಂ ವೃಣೀಷ್ವೇತಿ ಚ ಸುಪ್ರತೀಕಮ್ ।। ೧೨.

ಈ ರೀತಿ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೇವತೆ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು, ರಾಜ ಸುಪ್ರತಿಕನಿಗೆ ತನ್ನ ರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿ, 'ಒಂದು ವರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡು' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಏವಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ವಚನಂ ತಸ್ಯ ರಾಜಾ ಸಸಂಭ್ರಮಂ ದೇವದೇವಂ ಪ್ರಣಮ್ಯ । ಉವಾಚ ದೇವೇಶ್ವರ ಮೇ ಪ್ರಯಚ್ಛ ಲಯಂ ಯದಾಸ್ತೇ ಪರಮಂ ವಪುಸ್ತೇ ।। ೧೨.

ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ರಾಜನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ದೇವದೇವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, 'ದೇವೇಶ್ವರ, ಪ್ರಪಂಚ ಲಯವಾಗುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಪರಮ ರೂಪದೊಂದಿಗೆ ಏಕೀಭಾವವನ್ನು ನನಗೆ ದಯಮಾಡು' ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.

ಇತೀರಿತೇ ರಾಜವರಃ ಕ್ಷಣೇನ ಲಯಂ ತಥಾಽಗಾದಸುರಘ್ನಮೂರ್ತೌ । ಸ್ಥಿತಸ್ತಸ್ಮಿನ್ನಾತ್ಮಭೂತೋ ವಿಮುಕ್ತಃ ಸ ಭೂಮಿಪಃ ಕರ್ಮಕಾಣ್ಡೈರನೇಕೈಃ ।। ೧೨.

ರಾಜನು ಹೀಗೆ ಬೇಡಿಕೊಂಡಾಗ, ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅಸುರ ಸಂಹಾರಿಯಾದ ದೇವರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿ, ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ, ಅನೇಕ ಕರ್ಮಗಳ ಫಲವಾಗಿ ಮುಕ್ತನಾದನು.

ಶ್ರೀವರಾಹ ಉವಾಚ । ಇತೀರಿತಂ ತೇ ತು ಮಯಾ ಪುರಾಣಂ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೇ ಚಾದಿಕೃತೈಕದೇಶಮ್ । ಶಕ್ಯಂ ನ ಚಾಸ್ಯೈರ್ಬಹುಭಿಃ ಸಹಸ್ತ್ರೈ- ರಪೀಹ ಕೇನಾಪಿ ಮುಖೇನ ವಕ್ತುಮ್ ।। ೧೨.

ಶ್ರೀ ವರಾಹನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ, ನಾನು ಈ ಪುರಾತನ ಕಥೆಯನ್ನು ಸ್ವಾಯಂಭುವನಿಗೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾವಿರಾರು ಜನರೂ ಕೂಡ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಉದ್ದೇಶತಃ ಸಂಸ್ಮೃತಮಾತ್ರಮೇತ- ನ್ಮಯಾ ಭದ್ರೇ ಕಥಿತಂ ತೇ ಪುರಾಣಮ್ । ಸಮುದ್ರತೋಯಾತ್ ಪರಿಮಾಣಸೃಷ್ಟಿಃ ಕ್ವಚಿತ್ ಕ್ವಚಿದ್ ವೃತ್ತಮಥೋ ಹ್ಯನರ್ಧ್ಯಮ್ ।। ೧೨.

ಭದ್ರೆ, ನಾನು ಈ ಪುರಾಣವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ, ನೆನಪಾದಷ್ಟು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನ ಸೃಷ್ಟಿಯೂ, ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳೂ ಅಳವಡಿಸಲಾಗದಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ.

ಸ್ವಯಮ್ಭುವಾ ಕಥಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಾಽಪಿ ನಾರಾಯಣೇನಾಪಿ ಕುತೋ ಭವೇಽನ್ಯಃ । ಅಶಕ್ಯಮಸ್ಮಾಭಿರಿತೀರಿತಂ ತೇ ತನ್ಮೂರ್ತ್ತಿತ್ವಾತ್ ಸ್ಮರಣೇನೇದಮಾದ್ಯಮ್ ।। ೧೨.

ಸ್ವಯಂಭುವ ಬ್ರಹ್ಮನೂ, ನಾರಾಯಣನೂ ಇದನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತಾರೂ ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆ ರೂಪದ ಮಹತ್ವದಿಂದ, ನಮಗೆ ಇದರ ಆರಂಭವನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೆನಪಿಸುವ ಸಾಧ್ಯ.

ಸಮುದ್ರೇ ಬಾಲುಕಾಸಂಖ್ಯಾ ವಿದ್ಯತೇ ರಜಸಃ ಕ್ಷಿತೌ । ನ ತು ಸೃಷ್ಟೇಃ ಪುನಃ ಸಂಖ್ಯಾ ಕ್ರೀಡತಃ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ ।। ೧೨.

ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಮರಳಿನ ಕಣಗಳು ಎಣಿಸಲಾಗದಷ್ಟು ಅನೇಕ. ಆದರೆ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಮಾಡಿದ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಎಣಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಏಷ ನಾರಾಯಣಸ್ಯಾಂಶೋ ಮಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಶುಚಿಸ್ಮಿತೇ । ಕೃತೇ ವೃತ್ತಾನ್ತ ಏಷಶ್ಚ ಕಿಮನ್ಯಚ್ಛ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಸಿ ।। ೧೨.

ನಾರಾಯಣನ ಭಾಗವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ, ಸುಚಿಸ್ಮಿತೆ. ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಕಥೆ ಇದಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೇನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೀಯೆ?

ಧರಣ್ಯುವಾಚ । ಏತತ್ ತನ್ಮಹದಾಶ್ಚರ್ಯಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಗೌರಮುಖೋ ಮುನಿಃ । ತೇ ಚಾಪಿ ಮಣಿಜಾಃ ಪ್ರಾಪ್ತಾಃ ಕಿಂ ಫಲಂ ತು ವರಂ ಗುರೋಃ ।। ೧೩.

ಧರಣಿಯು ಹೇಳಿದಳು: ಆ ಮಹಾ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಘಟನೆ ಕಂಡು, ಗೌರಮುಖ ಮುನಿಗೂ ಆ ಮಣಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದವರಿಗೂ ಗುರುವು ಯಾವ ಫಲವನ್ನು ಅಥವಾ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದನು?

ಕೋಽಸೌ ಗೌರಮುಖಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಮುನಿಃ ಪರಮಧಾರ್ಮ್ಮಿಕಃ । ಕಿಂ ಚಕಾರ ಹರೇಃ ಕರ್ಮ್ಮ ದೃಷ್ಟ್ವಾಽಸೌ ಮುನಿಪುಂಗವಃ ।। ೧೩.

ಆ ಶ್ರೀಮಂತ, ಪರಮ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗೌರಮುಖ ಮುನಿ ಯಾರು? ಆ ಮುನಿಪುಂಗವನು ಹರಿಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ಏನು ಮಾಡಿದನು?

ಶ್ರೀವರಾಹ ಉವಾಚ । ನಿಮಿಷೇಣ ಕೃತಂ ಕರ್ಮ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಭಗವತೋ ಮುನಿಃ । ಆರಿರಾಧಯಿಷುರ್ದೇವಂ ತಮೇವ ಪ್ರಯಯೌ ವನಮ್ । ಪ್ರಭಾಸಂ ನಾಮ ಸೋಮಸ್ಯ ತೀರ್ಥಂ ಪರಮದುರ್ಲಭಮ್ ।। ೧೩.

ಶ್ರೀ ವರಾಹನು ಹೇಳಿದನು: ಭಗವಂತನು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ಮುನಿ ದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲು ಪ್ರಭಾಸ ಎಂಬ ಸೋಮನ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

ತತ್ರ ದೈತ್ಯಾನ್ತಕೃದ್ ದೇವಃ ಪ್ರೋಚ್ಯತೇ ತೀರ್ಥಚಿನ್ತಕೈಃ । ಆರಾಧಯಾಮಾಸ ಹರಿಂ ದೈತ್ಯಸೂದನಸಂಜ್ಞಿತಮ್ ।। ೧೩.

ಅಲ್ಲಿ, ತೀರ್ಥಚಿಂತನೆ ಮಾಡುವವರು ದೈತ್ಯಾಂತಕ ದೇವರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ದೈತ್ಯಸೂದನನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಹರಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದನು.