ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ನ ಸನ್ದೇಹಸ್ತ್ವಯಾ ಕಾರ್ಯಸ್ತ್ರಿವೇಣೀಂ ಪ್ರತಿ ಸುನ್ದರಿ

ತ್ರಿವೇಣಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿನಗೆ ಯಾವ ಸಂದೇಹವೂ ಇರಬಾರದು, ಸುಂದರಿಯೆ.

ಯದಾ ಚ ಭರತೋ ರಾಜಾ ಪುಲಸ್ತ್ಯಸ್ಯಾಶ್ರಮಾನ್ತಿಕೇ

ಭರತನು ಪುಲಸ್ತ್ಯರ ಆಶ್ರಮದ ಹತ್ತಿರ ಇದ್ದಾಗ,

ತತಃಪ್ರಭೃತಿ ತಸ್ಯಾಸೀದ್ಭರತೇನಾರತಿಃ ಸ್ಫುಟಮ್

ಆಗಿನಿಂದ ಭರತನಿಂದ ಆ ಸ್ಥಳದ ಮೇಲೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವಿರಕ್ತಿ ಉಂಟಾಯಿತು.

ತೈನೈವ ಪೂಜಿತೋ ಯಸ್ಮಾಜ್ಜಲೇಶ್ವರ ಇತಿ ಸ್ಮೃತಃ

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವನು ಜಲೇಶ್ವರ ಎಂದು ನೆನಪಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಶಾಲಗ್ರಾಮೇ ಪರೇ ಕ್ಷೇತ್ರೇ ಯದಾಹಂ ಸುಭಗೇ ಸ್ಥಿತಃ

ಶಾಲಗ್ರಾಮ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಾನು ಇದ್ದಾಗ, ಸುಭಾಗೆಯೇ,

ಪ್ರಥಮಂ ಪತಿತಂ ಯತ್ರ ತತ್ರ ತೀರ್ಥಂ ತತೋಽಭವತ್

ಮೊದಲು ಎಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿತೋ, ಅಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು.

ತತ್ರ ಸ್ನಾನೇನ ತೇಜಸ್ವೀ ಸೂರ್ಯಲೋಕೇ ಮಹೀಯತೇ ೧೪೪.

ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ ಸೂರ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಭಕ್ತಸಂರಕ್ಷಣಾರ್ಥಾಯ ಮಯಾಜ್ಞಪ್ತಂ ಸುದರ್ಶನಮ್

ಭಕ್ತರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ನಾನು ಸುದರ್ಶನನಿಗೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿದೆ.

ಏವಂ ತದ್ವೈ ಭ್ರಮಾಕ್ಷಿಪ್ತಂ ಸರ್ವಂ ಚಕಮಯಂ ತ್ವಭೂತ್

ಹೀಗೆ, ಎಲ್ಲವೂ ಭ್ರಮೆಯಿಂದ ಚದುರಿ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು.

ಗೋಧನಾನ್ಯಗ್ರತಃ ಕೃತ್ವಾ ಹರಿಕ್ಷೇತ್ರಂ ಜಗಾಮ ಹ

ಆತನನು ಹಸುಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಇಟ್ಟು, ಹರಿಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

ಯದಾ ನನ್ದೀ ಶೂಲಪಾಣಿರ್ಗೋಧನೇನ ಪುರಸ್ಕೃತಃ

ನಂದಿ, ತ್ರಿಶೂಲವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಹಸುಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹೋದಾಗ,

ದೇವಾನಾಮಟನಾಚ್ಚೈವ ದೇವಾಟ ಇತಿ ಸಂಜ್ಞಿತಮ್

ಅಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಸಂಚರಿಸಿದ ಕಾರಣದಿಂದ ಅದು ದೇವಾಟ ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು.

ಸ ಶೂಲಪಾಣಿರ್ದೇವೇಶೋ ಭಕ್ತಾಭಯವಿಧಾಯಕಃ

ಆ ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ ದೇವತೆಗಳ ನಾಯಕನು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಭಯವಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

ತಸ್ಮಿನ್ಸ್ಥಾನೇ ಮಹಾದೇವಃ ಸಾಲಙ್ಕಾಯನಕಸ್ಯ ಹಿ

ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವನು ಸಾಲಂಕಾಯನ ವಂಶದವನು ಎಂಬುದು ನಿಜ.

ಸ್ವಯಂ ಚೈವ ಮಹಾಯೋಗೀ ಯೋಗಸಿದ್ಧಿವಿಧಾಯಕಃ

ಅವನೇ ಮಹಾಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದು, ಯೋಗಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುವವನು.

ತ್ರಿಜಟಾಭ್ಯೋಽಭವನ್ಧಾರಾ ಸ್ತಿಸ್ರೋ ವೈ ಪರಮಾದ್ಭುತಾಃ

ತ್ರಿಜಟಗಳಿಂದ ಮೂರು ಅದ್ಭುತವಾದ ಧಾರೆಗಳು ಹರಿದುಬಂದವು.

ಏತತ್ತ್ರೈಧಾರಿಕಂ ತೀರ್ಥಂ ತ್ರಿಜಟಾಭ್ಯಃ ಸಮುತ್ಥಿತಮ್ ೧೪೪.

ಈ ಮೂರು ಧಾರೆಯ ತೀರ್ಥವು ತ್ರಿಜಟಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿತು.

ಶಾಲಗ್ರಾಮಾಭಿಧೇ ಕ್ಷೇತ್ರೇ ಹರಿಶೀಲನತತ್ಪರಃ

ಶಾಲಗ್ರಾಮ ಎಂಬ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹರಿಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸುವವನು,

ತೀರ್ಥೇ ತ್ರಿಧಾರೇ ಯಃ ಸ್ರಾತ್ವಾ ಸನ್ತರ್ಪ್ಯ ಪಿತೃದೇವತಾಃ

ಮೂರು ಧಾರೆಯ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಪಿತೃಗಳನ್ನೂ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದವನು,

ತಸ್ಯೈವ ಪೂರ್ವದಿಗ್ಭಾಗೇ ಹಂಸತೀರ್ಥಮಿತಿ ಸ್ಮೃತಮ್

ಅದರ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಂಸತೀರ್ಥ ಎಂದು ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ.

ಕದಾಚಿಚ್ಛಿವರಾತ್ರ್ಯಾಂ ತು ಭಕ್ತೈಃ ಪೂಜಾಮಹೋತ್ಸವೇ

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಶಿವರಾತ್ರಿಯಂದು, ಭಕ್ತರು ಪೂಜಾಮಹೋತ್ಸವ ನಡೆಸುವಾಗ,

ತತ್ರ ಕಾಕಾಃ ಸಮುತ್ಪೇತುರನ್ನೇ ತಸ್ಮಿನ್ಬುಭುಕ್ಷಿತಾಃ

ಅಲ್ಲಿ ಆಹಾರದ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಕಾಗೆಗಳು ಆ ಅರ್ಪಣೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹಾರಿಕೊಂಡವು.

ತಾವುಭೌ ಯುಧ್ಯಮಾನೌ ತು ಕುಣ್ಡೇ ತಸ್ಮಿನ್ನಿಪೇತತುಃ

ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಹೋರಾಡುತ್ತಾ ಆ ಕುಣಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದರು.

ತತ್ರ ಹಂಸೌ ತತೋ ಭೂತ್ವಾ ನಿರ್ಗತೌ ಚನ್ದ್ರವರ್ಚಸೌ

ಅಲ್ಲೆ ಅವರು ಇಬ್ಬರೂ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಹಂಸರಾಗಿಯಾಗಿ ಹೊರಬಂದರು.

ಹಂಸತೀರ್ಥಮಿತಿ ಪ್ರೋಚುಸ್ತತಃಪ್ರಭೃತಿ ಸತ್ತಮೇ

ಆ ದಿನದಿಂದ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು 'ಹಂಸತೀರ್ಥ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಪೂರ್ವಂ ಯಕ್ಷಕೃತಂ ತತ್ತು ಯಕ್ಷತೀರ್ಥಮಿತಿ ಸ್ಮೃತಮ್

ಹಿಂದೆ ಅದನ್ನು ಯಕ್ಷನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದನು, ಆಗ ಅದನ್ನು 'ಯಕ್ಷತೀರ್ಥ' ಎಂದೇ ತಿಳಿದಿದ್ದರು.

ತತ್ರಾಽಥ ಮುಂಚತೇ ಪ್ರಾಣಾಞ್ಛಿವಭಕ್ತಿಪರಾಯಣಃ ೧೪೪.

ಅಲ್ಲೆ ಶಿವಭಕ್ತನಾದ ಒಬ್ಬನು ತನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು.

ಏವಂ ಪ್ರಭಾವಂ ತತ್ತೀರ್ಥಂ ಮಹಾಯೋಗಿಪ್ರಭಾವತಃ

ಅಂತಹ ಮಹಾಯೋಗಿಯ ಮಹಿಮೆಗಳಿಂದ ಆ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಇಂತಹ ಶಕ್ತಿ ಬಂದಿದೆ.

ಏತತ್ತೇ ಸರ್ವಮಾಖ್ಯಾತಂ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ಗುಹ್ಯಂ ವಸುನ್ಧರೇ

ಓ ಭೂಮಾತೆ, ಈ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಗುಪ್ತ ಕಥೆಯನ್ನು ನಿನಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆನು.