ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ಶಶಾಙ್ಕರಶ್ಮಿಪ್ರವಿಭಾಸಿತಾ ಅಪಿ ಪ್ರಕಾಶಮೀಯುರ್ನಿರತಾಃ ಪದೇ ಪದೇ । ಕುಲಂಭವಾಃ ಸಂಭವಧರ್ಮಪತ್ತಯೋ ಮಹಾಂಶುಯೋಗಾನ್ಮಹತಾಂ ಸಮುನ್ನತಿಮ್ ।। ೧೧.

ಚಂದ್ರನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನರಾದವರೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾರೆ; ಉತ್ತಮ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು, ಮೂಲಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ, ಮಹಾ ಕಿರಣಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತಾರೆ.

ತ್ರಿದೋಷಸಕ್ತಾನ್ನಿಕೃತೋಽಸ್ಯ ಸರ್ವಶಃ ಸುತೇನ ರಾಜ್ಞೋ ವರುಣಸ್ಯ ಸೂರ್ಯಜಃ । ವಿರಾಜತೇ ಕೌಶಿಕಸನ್ನಿವೇಶಿತಾ ನ ವೇದಕರ್ಮ ಕ್ವಚಿದನ್ಯಥಾ ಭವೇತ್ ।। ೧೧.

ಮೂರು ದೋಷಗಳಿಗೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾದವರನ್ನು, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ವರಣನ ಪುತ್ರನಾದ ರಾಜನ ಮಗನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಯಿಸುತ್ತಾನೆ; ಕೌಶಿಕ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತನಾಗಿ, ವೇದಕರ್ಮಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

ದ್ವನ್ದ್ವಃ ಸಮೇತಾನ್ ಮಮ ಯಃ ಶಿಶುಃ ಪುರಾ ಹರಿರ್ಯ ಆರಾಧಿತವಾನ್ ನೃಪಾಸನಮ್ । ಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾಪಿ ಬುದ್ಧ್ಯಾ ಸುಚಿರಂ ಪ್ರಕಾಶತೇ ಧ್ರುವೇಣ ವಿಷ್ಣುಸ್ಮರಣೇನ ದುರ್ಲಭಮ್ ।। ೧೧.

ಹಿಂದೆ ಎರಡು ವಿರೋಧಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿ ಮಾಡಿ, ರಾಜಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದ ನನ್ನ ಮಗನು, ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಬಹುಕಾಲ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾನೆ; ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಿತ್ಯ ಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ ಅಸಾಧ್ಯವಾದುದೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇತೀದೃಶೀ ರಾತ್ರಿರಭೂದೃಷೇಃ ಶುಭೇ ವರಾಶ್ರಮೇ ದುರ್ಜಯಭೂಪತೇಃ ಶುಭಾ । ಸಭೃತ್ಯಸಾಮನ್ತವರಾಶ್ವದನ್ತಿನಃ ಸುಭಕ್ತವಸ್ತ್ರಾಭರಣಾದಿಪೂಜಯಾ ।। ೧೧.

ಹೀಗೆ, ಆ ಶುಭವಾದ ರಾತ್ರಿ, ಮಹರ್ಷಿಯವರು ಶುಭವಾದ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಜಯಿಸಲಾಗದ ರಾಜನಿಗೂ, ಸೇವಕರು, ಸಾಮಂತರು, ಉತ್ತಮ ಕುದುರೆಗಳು, ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಬಟ್ಟೆ, ಆಭರಣ ಮೊದಲಾದ ಪೂಜೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಳೆಯಿತು.

ಇತೀದೃಶಾಯಾಂ ವರರತ್ನಚಿತ್ರಿತಾಃ ಸುಪಟ್ಟಸಂವೀತವರಾಸ್ತೃತಾಸ್ತದಾ । ಗೃಹೇಷು ಪರ್ಯಙ್ಕವರಾಃ ಸಮಾಶ್ರಿತಾಃ ಸುರೂಪಯೋಷಿತ್ಕೃತಭಙ್ಗಭಾಸುರಾಃ ।। ೧೧.

ಅಂತಹ ರಾತ್ರಿ, ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಸುಂದರ ವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಹಾಸಿಗೆಗಳನ್ನು ಹಾಸಲಾಗಿತ್ತು, ಸುಂದರ ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ನಡವಳಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು.

ಸ ತತ್ರ ರಾಜಾ ವಿಸಸರ್ಜ ಭೂಭೃತಃ ಸ್ವಯಂ ಸಭೃತ್ಯಾನಪಿ ಸರ್ವತೋ ಗೃಹಾನ್ । ಗತೇಷು ಸುಷ್ವಾಪ ವರಸ್ತ್ರಿಯಾ ವೃತಃ ಸುರೇಶವತ್ಸ್ವರ್ಗಗತಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್ ।। ೧೧.

ಅಲ್ಲಿ ಆ ರಾಜನು ಭೂಪಾಲಕರನ್ನು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಸೇವಕರನ್ನು ಮನೆಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು; ಅವರು ಹೋದ ಮೇಲೆ, ರಾಜನು ಉತ್ತಮ ಮಹಿಳೆಯರ ನಡುವೆ ದೇವೇಂದ್ರನಂತೆ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ನಿದ್ರಿಸಿದನು.

ಏವಂ ಸುಮನಸಸ್ತಸ್ಯ ಸಭೃತ್ಯಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ । ಋಷೇಸ್ತಸ್ಯ ಪ್ರಭಾವೇನ ಹೃಷ್ಟಾಸ್ತು ಸುಷುಪುಸ್ತದಾ ।। ೧೧.

ಹೀಗೆ, ಆ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ರಾಜನು ಮತ್ತು ಅವನ ಸೇವಕರು, ಮಹರ್ಷಿಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಸಂತೋಷಭರಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಿದ್ರಿಸಿದರು.

ತತೋ ರಾತ್ರ್ಯಾಂ ವ್ಯತೀತಾಯಾಂ ಸ ರಾಜಾ ತಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಃ ಪುನಃ । ಅನ್ತರ್ದ್ಧಾನಂ ಗತಾಸ್ತತ್ರ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತಾನಿ ಗೃಹಾಣಿ ಚ ।। ೧೧.

ಅನಂತರ, ರಾತ್ರಿ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ, ರಾಜನು ಆ ಮಹಿಳೆಯರೂ, ಆ ಮನೆಗಳೂ ಅದೆಲ್ಲವೂ ಕಾಣೆಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಪಟ್ಟನು.

ಅದೃಶ್ಯಾನಿ ಮಹಾರ್ಹಾಣಿ ವರಾಸನಜಲಾನಿ ಚ । ರಾಜಾ ಸ ವಿಸ್ಮಯಾವಿಷ್ಟಶ್ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ದುಃಖಿತಃ ।। ೧೧.

ಅಮೂಲ್ಯ ಆಸನಗಳು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳೂ ಕಾಣೆಯಾಗಿದ್ದವು; ರಾಜನು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿ, ದುಃಖದಿಂದ ಆಲೋಚನೆ ಮಾಡತೊಡಗಿದನು.

ಕಥಮೇವಂ ಮಣಿರ್ಮಹ್ಯಂ ಭವತೀತಿ ಪುನಃ ಪುನಃ । ಚಿನ್ತಯನ್ನಧಿಗಮ್ಯಾಥ ಸ ರಾಜಾ ದುರ್ಜಯಸ್ತದಾ ।। ೧೧.

ಆ ಮಣಿಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂದು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದುರ್ಜಯ ಎಂಬ ರಾಜನು ಒಂದು ಉಪಾಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡನು.

ಚಿನ್ತಾಮಣಿಮಿಮಂ ಚಾಸ್ಯ ಹರಾಮೀತಿ ವಿಚಿನ್ತ್ಯ ಸಃ । ಪ್ರಯಾಣಂ ನೋದಯಾಮಾಸ ಸ ರಾಜಾಶ್ರಮಬಾಹ್ಯತಃ । ಆಶ್ರಮಸ್ಯ ಬಹಿರ್ಗತ್ವಾ ನಾತಿದೂರೇ ಸವಾಹನಃ ।। ೧೧.

"ಈ ಚಿಂತಾಮಣಿಯನ್ನು ಅವನಿಂದ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು" ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಆ ರಾಜನು ಆಶ್ರಮದ ಹೊರಗಿನಿಂದ ತನ್ನ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ಹೋಗಿ ನಿಂತನು.

ತತೋ ವಿರೋಚನಾಖ್ಯಂ ವೈ ಪ್ರೇಷಯಾಮಾಸ ಮನ್ತ್ರಿಣಮ್ । ಋಷೇರ್ಗೌರಮುಖಸ್ಯಾಪಿ ಮಣೇರ್ಯಾಚನಕರ್ಮಣಿ ।। ೧೧.

ಆಮೇಲೆ ವಿರೋಚನ ಎಂಬ ತನ್ನ ಸಚಿವನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ಋಷಿ ಗೌರಮುಖನ ಬಳಿ ಮಣಿಯನ್ನು ಬೇಡುವಂತೆ ಹೇಳಿದನು.

ಋಷಿಂ ತಂ ಚ ಸಮಾಗತ್ಯ ಮಣಿಂ ಯಾಚಿತುಮುದ್ಯತಃ । ರತ್ನಾನಾಂ ಭಾಜನಂ ರಾಜಾ ಮಣಿಂ ತಸ್ಮೈ ಪ್ರದೀಯತಾಮ್ ।। ೧೧.

ಆ ಸಚಿವನು ಋಷಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, "ರಾಜನೇ, ರತ್ನಗಳ ಪಾತ್ರೆಯಾದ ನೀನು, ದಯವಿಟ್ಟು ಆ ಮಣಿಯನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಕೊಡಿ" ಎಂದು ಕೇಳಲು ಸಿದ್ಧನಾದನು.

ಅಮಾತ್ಯೇನೈವಮುಕ್ತಸ್ತು ಕ್ರುದ್ಧೋ ಗೌರಮುಖೋಽಬ್ರವೀತ್ । ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಣಾತಿ ವಿಪ್ರಸ್ತು ರಾಜಾ ಚೈವ ದದಾತಿ ಚ । ತ್ವಂ ಚ ರಾಜಾ ಪುನರ್ಭೂತ್ವಾ ಯಾಚಸೇ ದೀನವತ್ ಕಥಮ್ ।। ೧೧.

ಸಚಿವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಗೌರಮುಖನು ಕೋಪಗೊಂಡು ಹೇಳಿದನು: "ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ, ರಾಜನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ, ನೀನು ಮತ್ತೆ ರಾಜನಾಗಿ ಇರುವಾಗ ಹೇಗೆ ದೀನವಾಗಿ ಬೇಡುತ್ತೀಯೆ?"

ಏವಂ ಬ್ರೂಹಿ ದುರಾಚಾರಂ ರಾಜಾನಂ ದುರ್ಜಯಂ ಸ್ವಯಮ್ । ಗಚ್ಛ ದ್ರುತಂ ದುರಾಚಾರ ಮಾ ತ್ವಾಂ ಲೋಕೋಽತ್ಯಗಾದಿತಿ ।। ೧೧.

ಈ ಮಾತನ್ನು ನೀನು ದುರ್ಜಯ ಎಂಬ ದುಷ್ಟ ರಾಜನಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳು: 'ಓ ದುಶ್ಚರಿತ್ರ, ಬೇಗ ಹೋಗು, ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಲೋಕವು ನಿನ್ನನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಬಹುದು.'

(ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಮುನಿಃ ಪ್ರಾಗಾತ್ ಕುಶೇಧ್ಮಾಹರಣಾಯ ವೈ । ಚಿನ್ತಯನ್ ಮನಸಾ ತಂ ಚ ಮಣಿಂ ಶತ್ರುವಿನಾಶನಮ್ ) ।। ೧೧.

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಆ ಮುನಿಯು ಕುಶ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ತರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೊರಟನು; ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಆ ಮಣಿಯನ್ನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದನು.

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತದಾ ದೂತೋ ಜಗಾಮ ಚ ನೃಪಾನ್ತಿಕಮ್ । ಕಥಯಾಮಾಸ ತತ್ಸರ್ವಂ ಯದುಕ್ತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ಚ ।। ೧೧.

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿಸಿಕೊಂಡ ದೂತನು ರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದನು.

ತತಃ ಕ್ರೋಧಪರೀತಾತ್ಮಾ ಶ್ರುತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಭಾಷಿತಮ್ । ದುರ್ಜಯಃ ಪ್ರಾಹ ನೀಲಾಖ್ಯಂ ಸಾಮನ್ತಂ ಗಚ್ಛ ಮಾಚಿರಮ್ । ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಯ ಮಣಿಂ ಗೃಹ್ಯ ತೂರ್ಣಮೇಹಿ ಯದೃಚ್ಛಯಾ ।। ೧೧.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ದುರ್ಜಯನು, ನೀಲ ಎಂಬ ಸಾಮಂತನಿಗೆ, 'ನೀನು ತಕ್ಷಣ ಹೋಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮಣಿಯನ್ನು ಹೇಗಾದರೂ ಹಿಡಿದು ಬೇಗ ವಾಪಸ್ಸು ಬಾ' ಎಂದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು.

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತದಾ ನೀಲೋ ಬಹುಸೇನಾಪರಿಚ್ಛದಃ । ಜಗಾಮ ಸ ಚ ವಿಪ್ರಸ್ಯ ವನ್ಯಮಾಶ್ರಮಮಣ್ಡಲಮ್ ।। ೧೧.

ಆಮೇಲೆ ಆಜ್ಞೆ ಪಡೆದ ನೀಲನು ದೊಡ್ಡ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಆ ಋಷಿಯ ಅರಣ್ಯಾಶ್ರಮದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟನು.

ತತ್ರಾಗ್ನಿಹೋತ್ರಶಾಲಾಯಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತಂ ಮಣಿಮಾಹಿತಮ್ । ಉತ್ತೀರ್ಯ ಸ್ಯನ್ದನಾನ್ನೀಲಃ ಸೋಽವರೋಹತ ಭೂತಲೇ ।। ೧೧.

ಅಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಮಣಿಯನ್ನು ಇಡಲಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ನೀಲನು ತನ್ನ ರಥದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿದು ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದನು.

ಅವತೀರ್ಣೇ ತತಸ್ತಸ್ಮಿನ್ ನೀಲೇ ಪರಮದಾರುಣೇ । ಕ್ರೂರಬುದ್ಧ್ಯಾ ಮಣೇಸ್ತಸ್ಮಾನ್ನಿರ್ಜಗ್ಮುಃ ಶಸ್ತ್ರಪಾಣಯಃ ।। ೧೧.

ಆ ಭಯಂಕರ ನೀಲನು ಇಳಿದಾಗ, ಕ್ರೂರ ಮನಸ್ಸಿನ ಯೋಧರು ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಆ ಮಣಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದರು.

ಸರಥಾಃ ಸಧ್ವಜಾಃ ಸಾಶ್ವಾಃ ಸಬಾಣಾಃ ಸಾಸಿಚರ್ಮಿಣಃ । ಸಧನುಷ್ಕಾಃ ಸತೂಣೀರಾ ಯೋಧಾಃ ಪರಮದುರ್ಜಯಾಃ । ನಿಶ್ಚೇರುಸ್ತಂ ಮಣಿಂ ಭಿತ್ವಾ ಅಸಂಖ್ಯೇಯಾ ಮಹಾಬಲಾಃ ।। ೧೧.

ಅವರು ರಥ, ಧ್ವಜ, ಕುದುರೆ, ಬಾಣ, ಖಡ್ಗ, ಕವಚ, ಧನುಸ್ಸು, ಬಾಣದ ಕೋಶಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಯೋಧರು ಆ ಮಣಿಯನ್ನು ಒಡೆದು ಹೊರಬಂದರು.

ತತ್ರ ಸಜ್ಜಾ ಮಹಾಶೂರಾ ದಶ ಪಞ್ಚ ಚ ಸಂಖ್ಯಯಾ । ನಾಮಭಿಸ್ತಾನ್ ಮಹಾಭಾಗೇ ಕಥಯಾಮಿ ಶ್ರೃಣುಷ್ವ ತಾನ್ ।। ೧೧.

ಅಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಮತ್ತು ಐದು, ಒಟ್ಟು ಹದಿನೈದು ಮಹಾಶೂರರು ಸಿದ್ಧರಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದರು; ಅವರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಓ ಮಹಾಭಾಗ, ನೀನು ಕೇಳು.

ಸುಪ್ರಭೋ ದೀಪ್ತತೇಜಾಶ್ಚ ಸುರಶ್ಮಿಃ ಶುಭದರ್ಶನಃ । ಸುಕಾನ್ತಿಃ ಸುನ್ದರಃ ಸುನ್ದಃ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನಃ ಸುಮನಾಃ ಶುಭಃ ।। ೧೧.

ಸುಪ್ರಭ, ದೀಪ್ತತೇಜ, ಸುರಶ್ಮಿ, ಶುಭದರ್ಶನ, ಸುಕಾಂತಿ, ಸುಂದರ, ಸುಂದ, ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ, ಸುಮನ, ಶುಭ,

ಸುಶೀಲಃ ಸುಖದಃ ಶಮ್ಭುಃ ಸುದಾನ್ತಃ ಸೋಮ ಏವ ಚ । ಏತೇ ಪಞ್ಚದಶ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ನಾಯಕಾ ಮಣಿತೋತ್ಥಿತಾಃ ।। ೧೧.

ಸುಶೀಲ, ಸುಖದ, ಶಂಭು, ಸುದಂತ, ಸೋಮ—ಇವರು ಹದಿನೈದು ಮಂದಿ ಮಣಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ ನಾಯಕರು.

ತತೋ ವಿರೋಚನಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಬಹುಸೈನ್ಯಪರಿಷ್ಕೃತಮ್ । ಯೋಧಯಾಮಾಸುರವ್ಯಗ್ರಾ ವಿವಿಧಾಯುಧಪಾಣಯಃ ।। ೧೧.

ಆಮೇಲೆ ವಿರೋಚನನು ದೊಡ್ಡ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಇರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ಯೋಧರು ವಿವಿಧ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಿ ಹೋರಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

ಧನೂಂಷಿ ತೇಷಾಂ ಕನಕಪ್ರಭಾಣಿ ಶರಾನ್ ಸುಜಾಮ್ಬೂನದಪುಙ್ಖನದ್ಧಾನ್ । ಪತನ್ತಿ ಖಙ್ಗಾನಿ ವಿಭೀಷಣಾನಿ ಭುಶುಣ್ಡಿಶೂಲಾಃ ಪರಮಪ್ರಧಾನಾಃ ।। ೧೧.

ಅವರ ಧನುಸ್ಸುಗಳು ಹೊಳಪಿನ ಚಿನ್ನದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದವು; ಅವರ ಬಾಣಗಳು ಉತ್ತಮ ಜಾಂಬುನದದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು; ಭಯಾನಕವಾದ ಖಡ್ಗಗಳು, ಬಲಿಷ್ಠ ಗದೆಗಳು ಮತ್ತು ಭೀಕರ ಶೂಲಗಳು ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದವು.

ರಥೋ ರಥಂ ಸಂಪರಿವಾರ್ಯ ತಸ್ಥೌ ಗಜೋ ಗಜಸ್ಯಾಪಿ ಹಯೋ ಹರಸ್ಯ । ಪದಾತಿರತ್ಯುಗ್ರಪರಾಕ್ರಮಶ್ಚ ಪದಾತಿಮೇವ ಪ್ರಸಸಾರ ಚಾಗ್ರ್ಯಮ್ ।। ೧೧.

ಒಂದು ರಥವು ಮತ್ತೊಂದು ರಥವನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು ನಿಂತಿತು; ಒಂದು ಆನೆ ಇನ್ನೊಂದು ಆನೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು; ಕುದುರೆ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು; ಭಯಂಕರ ಶೌರ್ಯವಿರುವ ಕಾಲುದಳದವನು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಕಾಲುದಳದವನನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಮುನ್ನಡೆದನು.

ದ್ವನ್ದ್ವನ್ಯನೇಕಾನಿ ತಥೈವ ಯುದ್ಧೇ ದ್ರವನ್ತಿ ಶೂರಾಃ ಪರಿಭರ್ತ್ಸಯನ್ತಃ । ವಿಭೀಷಣಂ ನಿರ್ಗತಚಾಪಮಾರ್ಗಂ ಬಭೂವ ಬಾಹುಪ್ರಭವಂ ಸುಘೋರಮ್ ।। ೧೧.

ಹಾಗೆಯೇ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜೋಡಿ ಹೋರಾಟಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ; ವೀರರು ಪರಸ್ಪರ ಕಿಡಿಗುಡುತ್ತಾ ಎದುರಿಗೆ ಧಾವಿಸಿದರು; ಬಾಣಗಳು ಹಾರುತ್ತಾ, ಭುಜಗಳ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಯುದ್ಧ ಭಯಾನಕವಾಗಿತ್ತು.