ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ತತ್ರೈಕಸ್ಥಂ ಜಗತ್ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ಪ್ರವಿಭಕ್ತಮನೇಕಧಾ । ದದರ್ಶ ಸ ಮುನಿರ್ದೇವಿ ವಿಸ್ಮಯೋತ್ಫುಲ್ಲಲೋಚನಃ ।। ೧೧.

ಅಲ್ಲಿ ಆ ಮುನಿ, ದೇವಿ, ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಜಗತ್ತನ್ನೂ, ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಭಜಿತವಾಗಿರುವುದನ್ನೂ, ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ನೋಡಿದನು.

ಜಗಾಮ ಶಿರಸಾ ದೇವಂ ಕೃತಾಞ್ಜಲಿರಥಾಬ್ರವೀತ್ । ಯದಿ ಮೇ ವರದೋ ದೇವೋ ಭೂಯಾದ್ ಭಕ್ತಸ್ಯ ಕೇಶವ ।। ೧೧.

ಅವನು ತಲೆಬಾಗಿ, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ದೇವರನ್ನು ವಂದಿಸಿ ಹೇಳಿದನು: 'ನೀನು ನನಗೆ ವರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟರೆ, ಕೇಶವ, ಅದು ನಿನ್ನ ಭಕ್ತನಿಗಾಗಿ ಇರಲಿ.'

ಇದಾನೀಮೇಷ ನೃಪತಿರ್ಯಥಾ ಸಬಲವಾಹನಃ । ಮಮಾಶ್ರಮೇ ಕೃತಾಹಾರಃ ಶ್ವಃ ಪ್ರಯಾತಾ ಸ್ವಕಂ ಗೃಹಮ್ ।। ೧೧.

ಈ ರಾಜನು ತನ್ನ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ವಾಹನಗಳೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಊಟಮಾಡಿ, ನಾಳೆ ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಲಿ ಎಂದು ಈಗಾಗಲೇ ಆಗಲಿ.

ಇತ್ಯುಕ್ತಸ್ತಸ್ಯ ದೇವೇಶೋ ವರದಃ ಸಂಬಭೂವ ಹ । ಚಿತ್ತಸಿದ್ಧಿಂ ದದೌ ತಸ್ಮೈ ಮಣಿಂ ಚ ಸುಮಹಾಪ್ರಭಮ್ ।। ೧೧.

ಅವನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ದೇವತೆಗಳ ಒಡೆಯನು ವರಗಳನ್ನು ಕೊಡುವವನಾಗಿ, ಅವನಿಗೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಬಹಳ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಒಬ್ಬ ಮಣಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು.

ತಂ ದತ್ತ್ವಾಽನ್ತರ್ದಧೇ ದೇವಃ ಸ ಚ ಗೌರಮುಖೋ ಮುನಿಃ । ಜಗಾಮ ಚಾಶ್ರಮಂ ಪುಣ್ಯಂ ನಾನಾ ಋಷಿನಿಷೇವಿತಮ್ ।। ೧೧.

ಆ ದೇವರು ಆ ಮಣಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಅದೆಕ್ಷಣವೇ ಅಡಗಿದನು. ಆ ಗೌರಮುಖ ಮುನಿಯು ತನ್ನ ಪುಣ್ಯಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋದನು, ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಋಷಿಗಳು ಇದ್ದರು.

ತತ್ರ ಗತ್ವಾ ಸ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರಶ್ಚಿನ್ತಯಮಾಸ ವೈ ಮುನಿಃ । ಹಿಮವಚ್ಛಿಖರಾಕಾರಂ ಮಹಾಭ್ರಮಿವ ಚೋನ್ನತಮ್ । ಶಶಾಙ್ಕರಶ್ಮಿಸಙ್ಕಾಶಂ ಗೃಹಂ ವೈ ಶತಭೂಮಿಕಮ್ ।। ೧೧.

ಅಲ್ಲಿ ಹೋದಾಗ, ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಹಿಮಾಲಯದ ಶಿಖರದಂತೆ, ದೊಡ್ಡ ಮೇಘದಂತೆ ಎತ್ತರವಾಗಿರುವ, ಚಂದ್ರನ ಕಿರಣಗಳಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ, ನೂರು ಮಹಡಿಯಿರುವ ಒಂದು ಮನೆ ಬಗ್ಗೆ ಆಲೋಚನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.

ತಾದೃಶಾನಾಂ ಸಹಸ್ತ್ರಾಣಿ ಲಕ್ಷಕೋಟ್ಯಶ್ಚ ಸರ್ವಶಃ । ಗೃಹಾಣಿ ನಿರ್ಮಮೇ ವಿಪ್ರೋ ವಿಷ್ಣೋರ್ಲಬ್ಧವರಸ್ತದಾ ।। ೧೧.

ವಿಷ್ಣುವಿನಿಂದ ವರವನ್ನು ಪಡೆದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು, ಅಂಥ ಮನೆಗಳನ್ನು ಸಾವಿರಾರು, ಲಕ್ಷಾಂತರ, ಕೋಟ್ಯಾಂತರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.

ಪ್ರಾಕಾರಾಣಿ ತತೋಪಾನ್ತೇ ತಲ್ಲಗ್ನೋದ್ಯಾನಕಾನಿ ಚ । ಕೋಕಿಲಾಕುಲಘುಷ್ಟಾನಿ ನಾನಾದ್ವಿಜವರಾಣಿ ಚ । ಚಮ್ಪಕಾಶೋಕಪುನ್ನಾಗನಾಗಕೇಶರವನ್ತಿ ಚ ।। ೧೧.

ಆ ಮನೆಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ, ತೋಟಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಕೋಗಿಲೆಗಳ ಕೂಗು ಮತ್ತು色色ದ ಹಕ್ಕಿಗಳ ನಾದ ತುಂಬಿತ್ತು. ಚಂಪಕ, ಅಶೋಕ, ಪುನ್ನಾಗ, ನಾಗ, ಕೇಸರ ಮರಗಳನ್ನು ನೆಡಿಸಿದನು.

ನಾನಾಜಾತ್ಯಸ್ತಥಾ ವೃಕ್ಷಾ ಗೃಹೋದ್ಯಾನೇಷು ಸರ್ವಶಃ । ಹಸ್ತಿನಾಂ ಹಸ್ತಿಶಾಲಾಶ್ಚ ತುರಗಾಣಾಂ ಚ ಮನ್ದುರಾಃ ।। ೧೧.

ಆ ಮನೆಗಳ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ色色ದ ಮರಗಳು ಬೆಳದಿದ್ದವು. ಅಲ್ಲದೆ ಆನೆಗಳಿಗೆ ಆನೆಶಾಲೆ, ಕುದುರೆಗಳಿಗೆ ಕುದುರೆಕೋಣೆಗಳೂ ಇದ್ದವು.

ಚಕಾರ ಸಂಚಯಾನ್ ವಿಪ್ರೋ ನಾನಾಭಕ್ಷ್ಯಾಣಿ ಸರ್ವಶಃ । ಭಕ್ಷ್ಯಂ ಭೋಜ್ಯಂ ತಥಾ ಲೇಹ್ಯಂ ಚೋಷ್ಯಂ ಬಹುವಿಧಂ ತಥಾ । ಚಕಾರಾನ್ನಾದ್ಯನಿಚಯಂ ಹೇಮಪಾತ್ರ್ಯಶ್ಚ ಸರ್ವತಃ ।। ೧೧.

ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು色色ದ ತಿನಿಸುಗಳು, ಊಟದ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ಲೇಹ್ಯ, ಚೋಷ್ಯ, ಬಗೆಬಗೆಯ ಆಹಾರಗಳ ಭಂಡಾರವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದನು. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬಂಗಾರದ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ನದ ಗುಡ್ಡಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಇಟ್ಟನು.

ಏವಂ ಕೃತ್ವಾ ಸ ವಿಪ್ರಸ್ತು ರಾಜಾನಂ ಭೂರಿತೇಜಸಮ್ । ಉವಾಚ ಸರ್ವಸೈನ್ಯಾನಿ ಪ್ರವಿಶನ್ತು ಗೃಹಾನಿತಿ ।। ೧೧.

ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಮಾಡಿ, ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಮಹಾ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ರಾಜನಿಗೆ, 'ನಿನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಸೇನೆಗಳು ಈ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗೆ ಹೋಗಲಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತತೋ ರಾಜಾ ತದ್ಗೃಹಂ ಪರ್ವತೋಪಮಮ್ । ಪ್ರವಿವೇಶಾನ್ತರೇಷ್ವನ್ಯೇ ಭೃತ್ಯಾ ವಿವಿಶುರಾಶು ವೈ ।। ೧೧.

ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ರಾಜನು ಆ ಪರ್ವತದಂತೆ ಭಾರವಾದ ಮನೆಗೆ ಒಳಗೆ ಹೋದನು. ಉಳಿದ ಸೇವಕರು ಕೂಡ ಬೇಗನೆ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.

ತತಸ್ತೇಷು ಪ್ರವಿಷ್ಟೇಷು ತದಾ ಗೌರಮುಖೋ ಮುನಿಃ । ಪ್ರಗೃಹ್ಯ ತಂ ಮಣಿಂ ದಿವ್ಯಂ ರಾಜಾನಂ ಚೇದಮಬ್ರವೀತ್ ।। ೧೧.

ಅವರು ಒಳಗೆ ಹೋದಾಗ, ಗೌರಮುಖ ಮುನಿಯು ಆ ದೈವಿಕ ಮಣಿಯನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ರಾಜನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.

ಮಜ್ಜನಾಭ್ಯವಹಾರಾರ್ಥಂ ಪಥಿ ಶ್ರಮಕೃತೇ ತಥಾ । ವಿಲಾಸಿನೀಸ್ತಥಾ ದಾಸಾನ್ ಪ್ರೇಷಯಿಷ್ಯಾಮಿ ತೇ ನೃಪ ।। ೧೧.

ರಾಜನೇ, ನಿನಗೆ ಸ್ನಾನ, ಊಟ ಮತ್ತು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ದಣಿವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು, ನಾನು ಸುಂದರ ಯುವತಿಯರು ಮತ್ತು ದಾಸರನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಸ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರಸ್ತಂ ಮಣಿಂ ವೈಷ್ಣವಂ ಶುಭಮ್ । ಏಕಾನ್ತೇ ಸ್ಥಾಪಯಾಮಾಸ ರಾಜ್ಞಸ್ತಸ್ಯ ಪ್ರಪಶ್ಚತಃ ।। ೧೧.

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಆ ಶುಭವಾದ ವೈಷ್ಣವ ಮಣಿಯನ್ನು ರಾಜನ ಮುಂದೆ, ಒಬ್ಬಂಟಿ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟನು.

ತಸ್ಮಿನ್ ಸ್ಥಾಪಿತಮಾತ್ರೇ ತು ಮಣೌ ಶುದ್ಧಸಮಪ್ರಭೇ । ನಿಶ್ಚೇರುರ್ಯೋಷಿತಸ್ತತ್ರ ದಿವ್ಯರೂಪಾಃ ಸಹಸ್ತ್ರಶಃ ।। ೧೧.

ಆ ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುವ ಮಣಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಸಾವಿರಾರು ದೈವಿಕ ರೂಪದ ಮಹಿಳೆಯರು ಅಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದರು.

ಸುಕುಮಾರಾಙ್ಗರಾಗಾದ್ಯಾಃ ಸುಕುಮಾರವರಾಙಗನಾಃ । ಸುಕಪೋಲಾಃ ಸುಚಾರ್ವ್ಯಙ್ಗ್ಯಃ ಸುಕೇಶಾನ್ತಾಃ ಸುಲೋಚನಾಃ । ಕಾಶ್ಚಿತ್ಸೌವರ್ಣಪಾತ್ರೀಶ್ಚ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಸಂಪ್ರತಸ್ಥಿರೇ ।। ೧೧.

ಅವರು ತುಂಬಾ ಸೊಗಸಾದ, ನಾಜೂಕಾದ ಅಂಗಗಳಿದ್ದವರು, ಚೆನ್ನಾಗಿರುವ ಕಪೋಲಗಳು, ಸುಂದರ ದೇಹ, ಮೃದುವಾದ ಕೂದಲು, ಸುಂದರ ಕಣ್ಣುಗಳುಳ್ಳವರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಬಂಗಾರದ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹೊರಟರು.

ಏವಂ ಯೋಷಿದ್ಗಣಾಸ್ತತ್ರ ನರಾಃ ಕರ್ಮಕರಾಸ್ತಥಾ । ನಿರ್ಜಗ್ಮುಸ್ತಸ್ಯ ನೃಪತೇಃ ಸರ್ವೇ ಭೃತ್ಯಾ ನೃಪಸ್ಯ ಹ । ಕೇವಲಂ ಭೋಜನಂ ಪೂರ್ವಂ ಪರಿಧಾನಂ ಚ ಸರ್ವಶಃ ।। ೧೧.

ಹೀಗೆ, ಆ ಮಹಿಳೆಯರ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಪುರುಷ ಸೇವಕರು, ರಾಜನ ಎಲ್ಲಾ ಭೃತ್ಯರು, ಊಟ ಮತ್ತು色色ದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೊರಬಂದರು.

ತಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಃ ಸರ್ವಭೃತ್ಯಾನಾಂ ರಾಜಮಾರ್ಗೇಣ ಮಜ್ಜನಮ್ । ದದುಸ್ತೇ ಚ ನರಾಶ್ವಾನಾಂ ಹಸ್ತಿನಾಂ ಚ ತ್ವರಾನ್ವಿತಾಃ ।। ೧೧.

ಆ ಮಹಿಳೆಯರು ರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಭೃತ್ಯರಿಗೆ, ಪುರುಷರಿಗೆ, ಕುದುರೆಗಳಿಗೆ, ಆನೆಗಳಿಗೆ ಕೂಡಾ ಬೇಗನೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿದರು.

ನಾನಾವಿಧಾನಿ ತೂರ್ಯಾಣಿ ತತ್ರಾವಾದ್ಯನ್ತ ಸರ್ವಶಃ । ಮಜ್ಜನೇ ನೃಪತೇಸ್ತತ್ರ ನನೃತುಶ್ಚಾನ್ಯಯೋಷಿತಃ । ಅಪರಾಶ್ಚ ಜಗುಸ್ತತ್ರ ಶಕ್ರಸ್ಯೇವ ಪ್ರಮಜ್ಜತಃ ।। ೧೧.

ಅಲ್ಲಿ色色ದ ವಾದ್ಯಗಳು ನಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ರಾಜನು ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಇನ್ನಿತರೆ ಮಹಿಳೆಯರು ನೃತ್ಯ ಮಾಡಿದರು, ಕೆಲವು ಹಾಡಿದರು. ಅದು ಇಂದ್ರನು ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವಾಗ ನಡೆಯುವಂತೆಯೇ ಆಗಿತ್ತು.

ಏವಂ ದಿವ್ಯೋಪಚಾರೇಣ ಸ್ನಾತ್ವಾ ರಾಜಾ ಮಹಾಮನಾಃ । ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ರಾಜೇನ್ದ್ರೋ ವಿಸ್ಮಯಾವಿಷ್ಟಚೇತನಃ । ಕಿಮಿದಂ ಮುನಿಸಾಮರ್ಥ್ಯಂ ತಪಸೋ ವಾಽಥ ವಾ ಮಣೇಃ ।। ೧೧.

ಹೀಗೆ ದೈವಿಕ ಸೇವೆಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಮಹಾಮನಸ್ಸುಳ್ಳ ರಾಜನು, ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿ, 'ಇದು ಮುನಿಯ ಶಕ್ತಿ, ತಪಸ್ಸಿನ ಫಲವೇ, ಅಥವಾ ಆ ಮಣಿಯ ಮಹಿಮೆನಾ?' ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಲೋಚನೆಮಾಡಿದನು.

ಏವಂ ಸ್ನಾತ್ವಾ ಶುಭೇ ವಸ್ತ್ರೇ ಪರಿಧಾಯೋತ್ತಮೇ ತಥಾ । ವಿವಿಧಾನ್ನಂ ತು ವಿಧಿನಾ ಬುಭುಜೇ ಸ ನೃಪೋತ್ತಮಃ ।। ೧೧.

ಅವನು ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಶುಭವಾದ, ಉತ್ತಮವಾದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ವಿಧಿಯಂತೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ತಿನಿಸುಗಳನ್ನು ಆ ರಾಜನು ಆನಂದದಿಂದ ಸೇವಿಸಿದನು.

/50 ಯಥಾ ಚ ನೃಪತೇಃ ಪೂಜಾ ಕೃತಾ ತೇನ ಮಹರ್ಷಿಣಾ । ತದ್ವದ್ ಭೃತ್ಯಜನಸ್ಯಾಪಿ ಚಕಾರ ಮುನಿಸತ್ತಮಃ ।। ೧೧.

ಹೇಗೋ ಆ ಮಹರ್ಷಿಯವರು ರಾಜನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದಂತೆ, ಅದೇ ರೀತಿ ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ರಾಜನ ಸೇವಕರಿಗೂ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ಯಾವತ್ ಸ ರಾಜಾ ಬುಭುಜೇ ಸಭೃತ್ಯಬಲವಾಹನಃ । ತಾವದಸ್ತಗಿರಿಂ ಭಾನುರ್ಜಗಾಮಾರುಣಸಪ್ರಭಃ ।। ೧೧.

ರಾಜನು ತನ್ನ ಸೇವಕರು, ಸೇನೆ, ರಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಿರುವವರೆಗೆ, ಕೆಂಪು ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸೂರ್ಯನು ಅಸ್ತಮಯ ಪರ್ವತದ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದನು.

ತತಸ್ತು ರಾತ್ರಿಃ ಸಮಪದ್ಯತಾಽಧುನಾ ಶರಚ್ಛಶಾಙ್ಕೋಜ್ಜ್ವಲಋಕ್ಷಮಣ್ಡಿತಾ । ಕರೋತಿ ರಾಗಂ ಸ ಚ ರೋಹಿಣೀಧವಃ ಸುಸಙ್ಗತಂ ಸೌಮ್ಯಗುಣೇಷು ತಾಪಿ ಚ ।। ೧೧.

ಅನಂತರ, ಬೆಳಗಿನ ಚಂದ್ರನ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಹೊಳೆಯುವ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ರಾತ್ರಿಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು; ರೋಹಿಣಿಯ ಪತಿಯಾದ ಚಂದ್ರನು ತನ್ನ ಮೃದುವಾದ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿದನು.

ಭೃಗೂದ್ವಹಃ ಕೃಷ್ಣತರಾಂಶುಭಾನುನಾ ಸಹೋದ್ಯತೋ ದೈತ್ಯಗುರುಃ ಸುರಾಧಿಪಃ । ಅಥಾನ್ತರಾತ್ಪಕ್ಷಗತೋ ನ ರಾಜತೇ ಸ್ವಭಾವಯೋಗೇನ ಮತಿಸ್ತು ದೇಹಿನಾಮ್ ।। ೧೧.

ಭೃಗುಮಹರ್ಷಿಯವರು, ದೇವತೆಗಳ ರಾಜನೂ, ದೈತ್ಯಗುರುವೂ ಕಪ್ಪು ಕಿರಣಗಳಿರುವ ಸೂರ್ಯನೊಂದಿಗೆ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಗಳಾಗಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಪಕ್ಷದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಅವರು ಹೊಳೆಯಲಿಲ್ಲ, ಪ್ರಪಂಚದ ಜೀವಿಗಳ ಮನಸ್ಸು ಸ್ವಭಾವದಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಸುರಕ್ತತಾಂ ಭೂಮಿಸುತಶ್ಚ ಮುಞ್ಚತೇ ರಾಹುಃ ಸಿತೀ ಚನ್ದ್ರಮಸೋಂಶುಭಿಃ ಸಿತೈಃ । ಮುಕ್ತಃ ಸ್ವಭಾವೋ ಜಗತಃ ಸುರಾಸುರೈ- ರನುಸ್ವಭಾವೋ ಬಲವಾನ್ ಸುಕೃನ್ನೃಪಃ ।। ೧೧.

ಭೂಮಿಯ ಪುತ್ರನು ತನ್ನ ಗಾಢ ಕೆಂಪುತನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತಾನೆ, ರಾಹುವು ಚಂದ್ರನ ಬೆಳಗಿನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ದೇವರುಗಳಿಗೂ ದೈತ್ಯರಿಗೂ ಪ್ರಪಂಚದ ಸ್ವಭಾವ ಹೀಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಧರ್ಮವಂತ ರಾಜನು ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

ಸಿತೇಶ್ವರಾಖ್ಯಾಪಿತರಶ್ಮಿಮಣ್ಡಲೇ ಸೂರ್ಯತ್ವಸಿದ್ಧಾನ್ತಕಷೇವ ನಿರ್ಮಲೇ । ಕರೋತಿ ಕೇತುರ್ನ ಪರೇ ಮಹತ್ತಮ- ಸ್ತದಾ ಕುಶೀಲೇಷು ಗತಿಶ್ಚ ನಿರ್ಮಲಾ ।। ೧೧.

ಬಿಳಿಯ ಕಿರಣಗಳ ವಲಯದಲ್ಲಿ, ಸೂರ್ಯನ ತತ್ವದಂತೆ ಶುದ್ಧವಾಗಿರುವಾಗ, ಧೂಮಕೆತು ದೊಡ್ಡ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಂತರಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ಬುಧೋಚ್ಚಬುದ್ಧಿರ್ಜಗತೋ ವಿಭಾವಯನ್ ರರಾಜ ರಾಜ್ಞೋ ತನಯಃ ಸ್ವಕರ್ಮಭಿಃ । ಭೃತೇಚ್ಛಕಃ ಕಕ್ಷವಿವಾಹಿತಶ್ಚಿರಂ ಭವೇದಿಯಂ ಸಾಧುಷು ಸಮ್ಮಿತಿರ್ಧ್ರುವಮ್ ।। ೧೧.

ಬುಧನ ಉದಯದಿಂದ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಬೆಳಕು ನೀಡಿದ ರಾಜನ ಪುತ್ರನು ತನ್ನ ಸತ್ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದನು; ಸೇವಕರ ಆಸೆ, ಬಹುಕಾಲದ ಒಡನಾಟದಿಂದ, ಸದ್ಗುಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.