ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ಆಪೋ ನಾರಾ ಇತಿ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಆಪೋ ವೈ ನರಸೂನವಃ । ಅಯನಂ ತಸ್ಯ ತಾಃ ಪೂರ್ವಂ ತೇನ ನಾರಾಯಣಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨.

'ನಾರ' ಎಂದರೆ ನೀರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ನೀರುಗಳು ನಾರದ ಮಗುವುಗಳು. ಅವುಗಳ ನೆಲೆ ಮೊದಲಿಗೆ ಅವನದು. ಅದರಿಂದ ಅವನು 'ನಾರಾಯಣ' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.

ಸೃಷ್ಟಿಂ ಚಿನ್ತಯತಸ್ತಸ್ಯ ಕಲ್ಪಾದಿಷು ಯಥಾ ಪುರಾ । ಅಬುದ್ಧಿಪೂರ್ವಕಸ್ತಸ್ಯ ಪ್ರಾದುರ್ಭೂತಸ್ತಮೋಮಯಃ ।। ೨.

ಹಿಂದಿನಂತೆ, ಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವನಿಗೆ ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ, ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಒಂದು ರೂಪವು ಪ್ರकटವಾಯಿತು.

ತಮೋ ಮೋಹೋ ಮಹಾಮೋಹಸ್ತಾಮಿಸ್ತ್ರೋ ಹ್ಯನ್ಧಸಂಜ್ಞಿತಃ । ಅವಿದ್ಯಾ ಪಞ್ಚಪರ್ವೈಷಾ ಪ್ರಾದುರ್ಭೂತಾ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।। ೨.

ಕತ್ತಲೆ, ಮೋಹ, ಮಹಾಮೋಹ, ತಮಿಸ್ರ ಮತ್ತು ಅಂಧ ಎಂಬ ಐದು ವಿಧದ ಅಜ್ಞಾನವು ಆ ಮಹಾತ್ಮನೊಳಗೆ ಪ್ರकटವಾಯಿತು.

ಪಞ್ಚಧಾಽವಸ್ಥಿತಃ ಸರ್ಗೋ ಧ್ಯಾಯತೋಽಪ್ರತಿಬೋಧವಾನ್ । ಬಹಿರನ್ತೋಽಪ್ರಕಾಶಶ್ಚ ಸಂವೃತಾತ್ಮಾ ನಗಾತ್ಮಕಃ । ಸ ಮುಖ್ಯಸರ್ಗೋ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಸರ್ಗವಿದ್ಭಿರ್ವಿಚಕ್ಷಣೈಃ ।। ೨.

ಪಂಚ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾದ ಸೃಷ್ಟಿ, ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನನಾಗಿದ್ದಾಗ, ಅವನಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಅರಿವು ಇಲ್ಲದೆ ಹೊರಗೂ ಒಳಗೂ ಬೆಳಕು ಕಾಣದಂತೆ, ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಸ್ಥಾವರ ಜೀವಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿತು. ಇದನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮುಖ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿಯೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಪುನರನ್ಯದಭೂತ್ ತಸ್ಯ ಧ್ಯಾಯತಃ ಸರ್ಗಮುತ್ತಮಮ್। ತಿರ್ಯಕ್ಸ್ತ್ರೋತಸ್ತು ವೈ ಯಸ್ಮಾತ್ ತಿರ್ಯಕ್ಸ್ತ್ರೋತಸ್ತು ವೈ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨.

ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅವನು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಇನ್ನೊಂದು ಉತ್ತಮವಾದ ಸೃಷ್ಟಿ ಉಂಟಾಯಿತು. ಅದರ ಹರಿವು ಬದಿಗೆ ಹರಿಯುವದರಿಂದ ಅದನ್ನು ತಿರ್ಯಕ್ಸ್ರೋತಸ್ಸು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪಶ್ವಾದಯಸ್ತೇ ವಿಖ್ಯಾತಾ ಉತ್ಪಥಗ್ರಾಹಿಣಸ್ತು ತೇ। ತಮಪ್ಯಸಾಧಕಂ ಮತ್ವಾ ತಿರ್ಯಕ್ಸ್ತ್ರೋತಂ ಚತುರ್ಮುಖಃ ।। ೨.

ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಅವರು ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ತಪ್ಪಿಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಈ ತಿರ್ಯಕ್ಸ್ರೋತಸ್ಸನ್ನೂ ಫಲಪ್ರದವಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಚತುರ್ಮುಖನು ಹಾಗೆ ಭಾವಿಸಿದನು.

ಊರ್ಧ್ವಸ್ತ್ರೋತಸ್ತ್ರಿಧಾ ಯಸ್ತು ಸಾತ್ತ್ವಿಕೋ ಧರ್ಮವರ್ತ್ತನಃ । ತತೋರ್ಧ್ವಚಾರಿಣೋ ದೇವಾಃ ಸರ್ವಗರ್ಭಸಮುದ್ಭವಾಃ ।। ೨.

ಊರ್ಧ್ವಸ್ರೋತಸ್ಸು ಎಂಬ ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾದ ಸೃಷ್ಟಿ, ಸತ್ತ್ವ ಗುಣ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ದೇವತೆಗಳು, ಎಲ್ಲ ಗರ್ಭಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರು, ಮೇಲಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುವವರು ಉದ್ಭವಿಸಿದರು.

ತದಾ ಸೃಷ್ಟ್ವಾಽನ್ಯಸರ್ಗಂ ತು ತದಾ ದಧ್ಯೌ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ । ಅಸಾಧಕಾಂಸ್ತು ತಾನ್ ಮತ್ವಾ ಮುಖ್ಯಸರ್ಗಾದಿಸಂಭವಾನ್ ।। ೨.

ಆಗ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಚಿಂತನೆಮಾಡಿದನು; ಮುಖ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಇತರರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರನ್ನೂ ಫಲಪ್ರದವಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದನು.

ತತಃ ಸ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ಅರ್ವಾಕ್ಸ್ತ್ರೋತಸ್ತು ಸ ಪ್ರಭುಃ । ಅರ್ವಾಕ್ಸ್ತ್ರೋತಸಿ ಚೋತ್ಪನ್ನಾ ಮನುಷ್ಯಾಃ ಸಾಧಕಾ ಮತಾಃ ।। ೨.

ಆ ನಂತರ ಆ ಪ್ರಭು ಅರ್ವಾಕ್ಸ್ರೋತಸ್ಸನ್ನು ಯೋಚಿಸಿದನು; ಆ ಅರ್ವಾಕ್ಸ್ರೋತಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ಹುಟ್ಟಿದರು, ಅವರನ್ನು ಫಲಪ್ರದರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ತೇ ಚ ಪ್ರಕಾಶಬಹುಲಾಸ್ತಮೋದ್ರಿಕ್ತಾ ರಜೋಧಿಕಾಃ । ತಸ್ಮಾತ್ ತು ದುಖಃ ಬಹುಲಾ ಭೂಯೋಭೂಯಶ್ಚ ಕಾರಿಣಃ ।। ೨.

ಅವರು ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು, ಆದರೆ ಅಂಧಕಾರದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ರಜೋಗುಣವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರಲ್ಲಿ ದುಃಖ ಹೆಚ್ಚು, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು.

ಇತ್ಯೇತೇ ಕಥಿತಾಃ ಸರ್ಗಾಃ ಷಡೇತೇ ಸುಭಗೇ ತವ । ಪ್ರಥಮೋ ಮಹತಃ ಸರ್ಗಸ್ತನ್ಮಾತ್ರಾಣಿ ದ್ವಿತೀಯಕಃ ।। ೨.

ಹೇ ಭಾಗ್ಯವತಿಗೆ, ಈ ಆರು ವಿಧದ ಸೃಷ್ಟಿಗಳನ್ನು ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ಮಹತ್‌ನ ಸೃಷ್ಟಿ, ಎರಡನೆಯದು ಸೂಕ್ಷ್ಮಭೂತಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ.

ವೈಕಾರಿಕಸ್ತೃತೀಯಸ್ತು ಸರ್ಗಶ್ಚೈನ್ದ್ರಿಯಕಃ ಸ್ಮೃತಃ । ಇತ್ಯೇಷ ಪ್ರಾಕೃತಃ ಸರ್ಗಃ ಸಂಭೂತೋ ಬುದ್ಧಿಪೂರ್ವಕಃ ।। ೨.

ಮೂರನೆಯದು ವೈಕಾರಿಕ ಸೃಷ್ಟಿ, ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೃಷ್ಟಿಯಿದು.

ಮುಖ್ಯಸರ್ಗಶ್ಚತುರ್ಥಸ್ತು ಮುಖ್ಯಾ ವೈ ಸ್ಥಾವರಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ । ತಿರ್ಯಕ್ಸ್ತ್ರೋತಶ್ಚ ಯಃ ಪ್ರೋಕ್ತಸ್ತೈರ್ಯಕ್ಸ್ತ್ರೋತಃ ಸ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೨.

ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಮುಖ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿ, ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾವರ ಜೀವಿಗಳು ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ತಿರ್ಯಕ್ಸ್ರೋತಸ್ಸು ಎಂಬುದು ಆ ಜೀವಿಗಳಿಂದಲೇ ಆ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ.

ತಥೋರ್ಧ್ವಸ್ತ್ರೋತಸಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಸಪ್ತಮಃ ಸ ತು ಮಾನವಃ । ಅಷ್ಟಮೋಽನುಗ್ರಹಃ ಸರ್ಗಃ ಸಾತ್ತ್ವಿಕಸ್ತಾಮಸಶ್ಚ ಸಃ ।। ೨.

ಹಾಗೆಯೇ, ಊರ್ಧ್ವಸ್ರೋತಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಏಳನೆಯದು ಮಾನವ ಸೃಷ್ಟಿ. ಎಂಟನೆಯದು ಅನುಗ್ರಹ ಸೃಷ್ಟಿ, ಅದು ಸಾತ್ವಿಕವೂ ತಾಮಸವೂ ಆಗಿದೆ.

ಪಞ್ಚೈತೇ ವೈಕೃತಾಃ ಸರ್ಗಾಃ ಪ್ರಾಕೃತಾಸ್ತು ತ್ರಯಃ ಸ್ಮೃತಾಃ । ಪ್ರಾಕೃತೋ ವೈಕೃತಶ್ಚೈವ ಕೌಮಾರೋ ನವಮಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨.

ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಐದು ವೈಕೃತ ಸೃಷ್ಟಿಗಳು, ಮೂರು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೃಷ್ಟಿಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಒಂಬತ್ತನೆಯದು ಕೌಮಾರ ಸೃಷ್ಟಿ, ಅದು ಪ್ರಕೃತಿಯೂ ವೈಕೃತಿಯೂ ಆಗಿದೆ.

ಇತ್ಯೇತೇ ವೈ ಸಮಾಖ್ಯಾತಾ ನವ ಸರ್ಗಾಃ ಪ್ರಜಾಪತೇಃ । ಪ್ರಾಕೃತಾ ವೈಕೃತಾಶ್ಚೈವ ಜಗತೋ ಮೂಲಹೇತವಃ । ಇತ್ಯೇತೇ ಕಥಿತಾಃ ಸರ್ಗಾಃ ಕಿಮನ್ಯಚ್ಛ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಸಿ ।। ೨.

ಹೀಗೆ ಈ ಒಂಬತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಜಾಪತಿಯವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯೂ ವೈಕೃತಿಯೂ ಆಗಿರುವವುಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ಮೂಲ ಕಾರಣಗಳು. ಇವುಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇನ್ನೇನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೀಯ?

ಧರಣ್ಯುವಾಚ । ನವಧಾ ಸೃಷ್ಟಿರುತ್ಪನ್ನಾ ಬ್ರಹ್ಮಣೋಽವ್ಯಕ್ತಜನ್ಮನಃ । ಕಥಂ ಸಾ ವವೃಧೇ ದೇವ ಏತನ್ಮೇ ಕಥಯಾಚ್ಯುತ ।। ೨.

ಧರಣಿಯು ಹೇಳಿತು: ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸೃಷ್ಟಿ ಒಂಬತ್ತು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ. ದೇವಾ, ಅದು ಹೇಗೆ ವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು? ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು, ಅಚ್ಯುತ.

ಶ್ರೀವರಾಹ ಉವಾಚ । ಪ್ರಥಮಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಸೃಷ್ಟಾ ರುದ್ರಾದ್ಯಾಸ್ತು ತಪೋಧನಾಃ। ಸನಕಾದಯಸ್ತತಃ ಸೃಷ್ಟಾ ಮರೀಚ್ಯಾದಯ ಏವ ಚ ।। ೨.

ಶ್ರೀ ವರಾಹನು ಹೇಳಿದನು: ಮೊದಲಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ರುದ್ರನನ್ನು ಮತ್ತು austerityಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತರಾದ ಇತರರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ನಂತರ ಸನಕ ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು, ಮರೀಚಿ ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ಕೂಡ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಮರೀಚಿರತ್ರಿಶ್ಚ ತಥಾ ಅಙ್ಗಿರಾಃ ಪುಲಹಃ ಕ್ರತುಃ । ಪುಲಸ್ತ್ಯಶ್ಚ ಮಹಾತೇಜಾಃ ಪ್ರಚೇತಾ ಭೃಗುರೇವ ಚ । ನಾರದೋ ದಶಮಶ್ಚೈವ ವಸಿಷ್ಠಶ್ಚ ಮಹಾತಪಾಃ ।। ೨.

ಮರೀಚಿ, ಅತ್ರಿ, ಅಂಗಿರಸ, ಪುಲಹ, ಕ್ರತು, ಮಹಾ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಪ್ರಚೇತ, ಭೃಗು, ಹತ್ತನೆಯವರು ನಾರದ ಮತ್ತು ಮಹಾತಪಸ್ಸಿನ ವಶಿಷ್ಠ.

ಸನಕಾದಯೋ ನಿವೃತ್ತ್ಯಾಖ್ಯೇ ತೇನ ಧರ್ಮೇ ಪ್ರಯೋಜಿತಾಃ । ಪ್ರವೃತ್ತ್ಯಾಖ್ಯೇ ಮರೀಚ್ಯಾದ್ಯಾ ಮುಕ್ತ್ವೈಕಂ ನಾರದಂ ಮುನಿಮ್ ।। ೨.

ಸನಕ ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ನಿವೃತ್ತಿ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಿದನು; ಮರೀಚಿ ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು, ನಾರದ ಮುನಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಿದನು.

ಯೋಽಸೌ ಪ್ರಜಾಪತಿಸ್ತ್ವಾದ್ಯೋ ದಕ್ಷಿಣಾಙ್ಗುಷ್ಠಸಂಭವಃ । ತಸ್ಯಾದೌ ತತ್ರ ವಂಶೇನ ಜಗದೇತಚ್ಚರಾಚರಮ್ ।। ೨.

ಆ ಮೊದಲ ಪ್ರಜಾಪತಿ, ಬಲಗಾಲಿನ ಬೆರಳಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನು, ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವಂಶದಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಚರಾಚರ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ದೇವಾಶ್ಚ ದಾನವಾಶ್ಚೈವ ಗನ್ಧರ್ವೋರಗಪಕ್ಷಿಣಃ । ಸರ್ವೇ ದಕ್ಷಸ್ಯ ಕನ್ಯಾಸು ಜಾತಾಃ ಪರಮಧಾರ್ಮಿಕಾಃ ।। ೨.

ದೇವರುಗಳು, ದಾನವರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಸರ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಹಕ್ಕಿಗಳು—ಇವರೆಲ್ಲರೂ ದಕ್ಷನ ಪುತ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರೂ ಅತ್ಯಂತ ಧಾರ್ಮಿಕರು.

ಯೋಽಸೌ ರುದ್ರೇತಿ ವಿಖ್ಯಾತಃ ಪುತ್ರಃ ಕ್ರೋಧಸಮುದ್ಭವಃ । ಭ್ರುಕುಟೀಕುಟಿಲಾತ್ ತಸ್ಯ ಲಲಾಟಾತ್ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ ।। ೨.

ಯಾರು ರುದ್ರನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೋ, ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ, ಪರಮೇಶ್ವರನ ಭೃಕುಟಿಯಿಂದ, ಲಲಾಟದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದರು.

ಅರ್ದ್ಧನಾರೀನರವಪುಃ ಪ್ರಚಣ್ಡೋಽತಿಭಯಂಕರಃ । ವಿಭಜಾತ್ಮಾನಮಿತ್ಯುಕ್ತೋ ಬ್ರಹ್ಮಣಾಽನ್ತರ್ದಧೇ ಪುನಃ ।। ೨.

ಅರ್ಧ ಭಾಗ ಮಹಿಳೆ, ಅರ್ಧ ಭಾಗ ಪುರುಷ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಭಯಾನಕನಾಗಿ, ಭಯಂಕರನಾಗಿ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಆತ್ಮವನ್ನು ವಿಭಜಿಸು ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ, ಅವರು ಮತ್ತೆ ಅದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಅಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು.

ತಥೋಕ್ತೋಽಸೌ ದ್ವಿಧಾ ಸ್ತ್ರೀತ್ವಂ ಪುರುಷತ್ವಂ ಚಕಾರ ಸಃ । ಬಿಭೇದ ಪುರುಷತ್ವಂ ಚ ದಶಧಾ ಚೈಕಧಾ ಚ ಸಃ । ತತಸ್ತ್ವೇಕಾದಶ ಖ್ಯಾತಾ ರುದ್ರಾ ಬ್ರಹ್ಮಸಮುದ್ಭವಾಃ ।। ೨.

ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಮೇಲೆ, ಅವರು ಸ್ವತಃ ಇಬ್ಬರಾಗಿ—ಹೆಣ್ಣು ಮತ್ತು ಗಂಡು ಆಗಿ, ಗಂಡು ಭಾಗವನ್ನು ಹತ್ತು ಭಾಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ಒಂದಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಹನ್ನೊಂದು ರುದ್ರರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು.

ಅಯಮುದ್ದೇಶತಃ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ರುದ್ರಸರ್ಗೋ ಮಯಾಽನಘೇ । ಇದಾನೀಂ ಯುಗಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ಕಥಯಾಮಿ ಸಮಾಸತಃ ।। ೨.

ಪಾಪವಿಲ್ಲದವಳೇ, ರುದ್ರನ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಥೆಯನ್ನು ನಾನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆನು. ಈಗ ಯುಗಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಣ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಕೃತಂ ತ್ರೇತಾ ದ್ವಾಪರಶ್ಚ ಕಲಿಶ್ಚೇತಿ ಚತುರ್ಯುಗಮ್ । ಏತಸ್ಮಿನ್ ಯೇ ಮಹಾಸತ್ತ್ವಾ ರಾಜಾನೋ ಭೂರಿದಕ್ಷಿಣಾಃ । ದೇವಾಸುರಾಶ್ಚ ಯಂ ಚಕ್ರುರ್ಧರ್ಮಂ ಕರ್ಮ ಚ ತಚ್ಛೃಣು ।। ೨.

ಕೃತ, ತ್ರೇತಾ, ದ್ವಾಪರ ಮತ್ತು ಕಲಿ—ಈ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳು. ಈ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮರು, ದಾನಶೂರರು, ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಮಹತ್ವದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು ಕೇಳು.

ಆಸೀತ್ ಪ್ರಥಮಕಲ್ಪೇ ತು ಮನುಃ ಸ್ವಾಯಂಭುವಃ ಪುರಾ । ತಸ್ಯ ಪುತ್ರದ್ವಯಂ ಜಜ್ಞೇ ಅತಿಮಾನುಷಚೇಷ್ಟಿತಮ್। ಪ್ರಿಯವ್ರತೋತ್ತಾನಪಾದನಾಮಾನಂ ಧರ್ಮವತ್ಸಲಮ್ ।। ೨.

ಮೊದಲ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನುವು ಇದ್ದನು. ಅವನಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು—ಪ್ರಿಯವ್ರತ ಮತ್ತು ಉತ್ತಾನಪಾದ. ಇವರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮಾನವನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರೂ ಧರ್ಮಪರರು.

ತತ್ರ ಪ್ರಿಯವ್ರತೋ ರಾಜಾ ಮಹಾಯಜ್ವಾ ತಪೋಬಲಃ । ಸ ಚೇಷ್ಟ್ವಾ ವಿವಿಧೈರ್ಯಜ್ಞೈರ್ವಿಪುಲೈರ್ಭೂರಿದಕ್ಷಿಣೈಃ ।। ೨.

ಅಲ್ಲಿ ರಾಜ ಪ್ರಿಯವ್ರತನು ಮಹಾತಪಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ, ಬಹಳ ದಾನಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು.