ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ತ್ವತ್ತೋ ಭೂತಮಿದಂ ವಿಶ್ವಂ ತ್ವದುದ್ಭೂತಾ ಋಗಾದಯಃ । ತ್ವತ್ತಃ ಶಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ಜಾತಾನಿ ತ್ವತ್ತೋ ಯಜ್ಞಾಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾಃ ।। ೧೧.

ಈ ಜಗತ್ತು ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿದೆ. ಋಗ್ವೇದಾದಿ ವೇದಗಳೂ ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಬಂದಿವೆ. ಶಾಸ್ತ್ರಗಳೂ ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿವೆ, ಯಜ್ಞಗಳೂ ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ.

ತ್ವತ್ತೋ ವೃಕ್ಷಾ ವೀರುಧಶ್ಚ ತ್ವತ್ತಃ ಸರ್ವಾ ವನೌಷಧೀಃ । ಪಶವಃ ಪಕ್ಷಿಣಃ ಸರ್ಪಾಸ್ತ್ವತ್ತ ಏವ ಜನಾರ್ದನ ।। ೧೧.

ಮರಗಳು, ಸಸಿಗಳು, ಅರಣ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಔಷಧಿಗಳು ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿವೆ. ಜಾನುವಾರುಗಳು, ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಹಾವುಗಳು—ಎಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸಿವೆ, ಜನಾರ್ದನ.

ಮಮಾಪಿ ದೇವದೇವೇಶ ರಾಜಾ ದುರ್ಜಯಸಂಜ್ಞಿತಃ । ಆಗತೋಽಭ್ಯಾಗತಸ್ತಸ್ಯ ಆತಿಥ್ಯಂ ಕರ್ತ್ತುಮುತ್ಸಹೇ ।। ೧೧.

ದೇವತೆಗಳ ದೇವರೇ, ನನ್ನಿಗೂ ದುರ್ಜಯ ಎಂಬ ರಾಜನು ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲು ನಾನು ಉತ್ಸುಕನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

ತಸ್ಯ ಮೇ ನಿರ್ಧನಸ್ಯಾದ್ಯ ದೇವದೇವ ಜಗತ್ಪತೇ । ಭಕ್ತಿನಮ್ರಸ್ಯ ದೇವೇಶ ಕುರುಷ್ವಾನ್ನಾದ್ಯಸಂಚಯಮ್ ।। ೧೧.

ಇಂದು ನಾನು ಬಡವನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತಲೆಬಾಗಿದ್ದೇನೆ, ದೇವತೆಗಳ ದೇವರೇ, ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯನೇ, ನನಗೆ ಅನ್ನದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ದಯಮಾಡು.

ಯಂ ಯಂ ಸ್ಪೃಶಾಮಿ ಹಸ್ತೇನ ಯಂ ಯಂ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಚಕ್ಷುಷಾ । ವೃಕ್ಷಂ ವಾ ತೃಣಕನ್ದಂ ವಾ ತತ್ತದನ್ನಂ ಚತುರ್ವಿಧಮ್ ।। ೧೧.

ನಾನು ಕೈಯಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದೇನು, ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ನೋಡುವುದೇನು—ಮರವಾಗಲಿ, ಹುಲ್ಲಾಗಲಿ, ಬೇರುವಾಗಲಿ—ಅವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಅನ್ನವಾಗಲಿ.

ತಥಾ ತ್ವನ್ಯತಮಂ ವಾಽಪಿ ಯದ್ ಧ್ಯಾತಂ ಮನಸಾ ಮಯಾ । ತತ್ ಸರ್ವಂ ಸಿದ್ಧ್ಯತಾಂ ಮಹ್ಯಂ ನಮಸ್ತೇ ಪರಮೇಶ್ವರ ।। ೧೧.

ನಾನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸುವ ಯಾವುದಾದರೂ ಬೇರೆ ಯಾವುದಾದರೂ, ಅದು ನನಗೆ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗಲಿ. ಪರಮೇಶ್ವರ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಇತಿ ಸ್ತುತ್ಯಾ ತು ದೇವೇಶಸ್ತುತೋಷ ಜಗತಾಂ ಪತಿಃ । ಮುನೇಸ್ತಸ್ಯ ಸ್ವಕಂ ರೂಪಂ ದರ್ಶಯಾಮಾಸ ಕೇಶವಃ ।। ೧೧.

ಈ ರೀತಿ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ದೇವತೆಗಳ ಒಡೆಯನು, ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯನು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು; ಕೇಶವನು ಆ ಮುನಿಗೆ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು.

ಉವಾಚ ಸುಪ್ರಸನ್ನಾತ್ಮಾ ಬ್ರೂಹಿ ವಿಪ್ರ ವರಂ ಪರಮ್ । ಏವಂ ಶ್ರುತ್ವಾಽಕ್ಷಿಣೀ ಯಾವದುನ್ಮೀಲಯತಿ ವೈ ಮುನಿಃ ।। ೧೧.

ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಹೇಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಉನ್ನತವಾದ ವರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡು.' ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ ಮುನಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಣ್ಣು ತೆರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.

ತದಾ ಶಙ್ಖಗದಾಪಾಣಿಃ ಪೀತವಾಸಾ ಜನಾರ್ದನಃ । ಗರುಡಸ್ಥೋಽಪಿ ತೇಜಸ್ವೀ ದ್ವಾದಶಾದಿತ್ಯಸಪ್ರಭಃ ।। ೧೧.

ಆಗ ಶಂಖ ಮತ್ತು ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದ, ಹಳದಿ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ, ಕೇಶವನು, ಗರುಡನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿದ್ದನು, ಹನ್ನೆರಡು ಸೂರ್ಯರಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

ದಿವಿ ಸೂರ್ಯಸಹಸ್ತ್ರಸ್ಯ ಭವೇದ್ಯುಗಪದುತ್ಥಿತಾ । ಯದಿ ಭಾಃ ಸದೃಶೀ ಸಾ ಸ್ಯಾದ್ಭಾಸಸ್ತಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।। ೧೧.

ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರ ಸೂರ್ಯರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಉದಯವಾದರೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರಕಾಶವಾಗುತ್ತದೋ, ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಪ್ರಕಾಶವೂ ಅಷ್ಟೇ ಬೆಳಕಾಗಿತ್ತು.

ತತ್ರೈಕಸ್ಥಂ ಜಗತ್ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ಪ್ರವಿಭಕ್ತಮನೇಕಧಾ । ದದರ್ಶ ಸ ಮುನಿರ್ದೇವಿ ವಿಸ್ಮಯೋತ್ಫುಲ್ಲಲೋಚನಃ ।। ೧೧.

ಅಲ್ಲಿ ಆ ಮುನಿ, ದೇವಿ, ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಜಗತ್ತನ್ನೂ, ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಭಜಿತವಾಗಿರುವುದನ್ನೂ, ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ನೋಡಿದನು.

ಜಗಾಮ ಶಿರಸಾ ದೇವಂ ಕೃತಾಞ್ಜಲಿರಥಾಬ್ರವೀತ್ । ಯದಿ ಮೇ ವರದೋ ದೇವೋ ಭೂಯಾದ್ ಭಕ್ತಸ್ಯ ಕೇಶವ ।। ೧೧.

ಅವನು ತಲೆಬಾಗಿ, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ದೇವರನ್ನು ವಂದಿಸಿ ಹೇಳಿದನು: 'ನೀನು ನನಗೆ ವರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟರೆ, ಕೇಶವ, ಅದು ನಿನ್ನ ಭಕ್ತನಿಗಾಗಿ ಇರಲಿ.'

ಇದಾನೀಮೇಷ ನೃಪತಿರ್ಯಥಾ ಸಬಲವಾಹನಃ । ಮಮಾಶ್ರಮೇ ಕೃತಾಹಾರಃ ಶ್ವಃ ಪ್ರಯಾತಾ ಸ್ವಕಂ ಗೃಹಮ್ ।। ೧೧.

ಈ ರಾಜನು ತನ್ನ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ವಾಹನಗಳೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಊಟಮಾಡಿ, ನಾಳೆ ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಲಿ ಎಂದು ಈಗಾಗಲೇ ಆಗಲಿ.

ಇತ್ಯುಕ್ತಸ್ತಸ್ಯ ದೇವೇಶೋ ವರದಃ ಸಂಬಭೂವ ಹ । ಚಿತ್ತಸಿದ್ಧಿಂ ದದೌ ತಸ್ಮೈ ಮಣಿಂ ಚ ಸುಮಹಾಪ್ರಭಮ್ ।। ೧೧.

ಅವನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ದೇವತೆಗಳ ಒಡೆಯನು ವರಗಳನ್ನು ಕೊಡುವವನಾಗಿ, ಅವನಿಗೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಬಹಳ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಒಬ್ಬ ಮಣಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು.

ತಂ ದತ್ತ್ವಾಽನ್ತರ್ದಧೇ ದೇವಃ ಸ ಚ ಗೌರಮುಖೋ ಮುನಿಃ । ಜಗಾಮ ಚಾಶ್ರಮಂ ಪುಣ್ಯಂ ನಾನಾ ಋಷಿನಿಷೇವಿತಮ್ ।। ೧೧.

ಆ ದೇವರು ಆ ಮಣಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಅದೆಕ್ಷಣವೇ ಅಡಗಿದನು. ಆ ಗೌರಮುಖ ಮುನಿಯು ತನ್ನ ಪುಣ್ಯಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋದನು, ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಋಷಿಗಳು ಇದ್ದರು.

ತತ್ರ ಗತ್ವಾ ಸ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರಶ್ಚಿನ್ತಯಮಾಸ ವೈ ಮುನಿಃ । ಹಿಮವಚ್ಛಿಖರಾಕಾರಂ ಮಹಾಭ್ರಮಿವ ಚೋನ್ನತಮ್ । ಶಶಾಙ್ಕರಶ್ಮಿಸಙ್ಕಾಶಂ ಗೃಹಂ ವೈ ಶತಭೂಮಿಕಮ್ ।। ೧೧.

ಅಲ್ಲಿ ಹೋದಾಗ, ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಹಿಮಾಲಯದ ಶಿಖರದಂತೆ, ದೊಡ್ಡ ಮೇಘದಂತೆ ಎತ್ತರವಾಗಿರುವ, ಚಂದ್ರನ ಕಿರಣಗಳಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ, ನೂರು ಮಹಡಿಯಿರುವ ಒಂದು ಮನೆ ಬಗ್ಗೆ ಆಲೋಚನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.

ತಾದೃಶಾನಾಂ ಸಹಸ್ತ್ರಾಣಿ ಲಕ್ಷಕೋಟ್ಯಶ್ಚ ಸರ್ವಶಃ । ಗೃಹಾಣಿ ನಿರ್ಮಮೇ ವಿಪ್ರೋ ವಿಷ್ಣೋರ್ಲಬ್ಧವರಸ್ತದಾ ।। ೧೧.

ವಿಷ್ಣುವಿನಿಂದ ವರವನ್ನು ಪಡೆದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು, ಅಂಥ ಮನೆಗಳನ್ನು ಸಾವಿರಾರು, ಲಕ್ಷಾಂತರ, ಕೋಟ್ಯಾಂತರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.

ಪ್ರಾಕಾರಾಣಿ ತತೋಪಾನ್ತೇ ತಲ್ಲಗ್ನೋದ್ಯಾನಕಾನಿ ಚ । ಕೋಕಿಲಾಕುಲಘುಷ್ಟಾನಿ ನಾನಾದ್ವಿಜವರಾಣಿ ಚ । ಚಮ್ಪಕಾಶೋಕಪುನ್ನಾಗನಾಗಕೇಶರವನ್ತಿ ಚ ।। ೧೧.

ಆ ಮನೆಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ, ತೋಟಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಕೋಗಿಲೆಗಳ ಕೂಗು ಮತ್ತು色色ದ ಹಕ್ಕಿಗಳ ನಾದ ತುಂಬಿತ್ತು. ಚಂಪಕ, ಅಶೋಕ, ಪುನ್ನಾಗ, ನಾಗ, ಕೇಸರ ಮರಗಳನ್ನು ನೆಡಿಸಿದನು.

ನಾನಾಜಾತ್ಯಸ್ತಥಾ ವೃಕ್ಷಾ ಗೃಹೋದ್ಯಾನೇಷು ಸರ್ವಶಃ । ಹಸ್ತಿನಾಂ ಹಸ್ತಿಶಾಲಾಶ್ಚ ತುರಗಾಣಾಂ ಚ ಮನ್ದುರಾಃ ।। ೧೧.

ಆ ಮನೆಗಳ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ色色ದ ಮರಗಳು ಬೆಳದಿದ್ದವು. ಅಲ್ಲದೆ ಆನೆಗಳಿಗೆ ಆನೆಶಾಲೆ, ಕುದುರೆಗಳಿಗೆ ಕುದುರೆಕೋಣೆಗಳೂ ಇದ್ದವು.

ಚಕಾರ ಸಂಚಯಾನ್ ವಿಪ್ರೋ ನಾನಾಭಕ್ಷ್ಯಾಣಿ ಸರ್ವಶಃ । ಭಕ್ಷ್ಯಂ ಭೋಜ್ಯಂ ತಥಾ ಲೇಹ್ಯಂ ಚೋಷ್ಯಂ ಬಹುವಿಧಂ ತಥಾ । ಚಕಾರಾನ್ನಾದ್ಯನಿಚಯಂ ಹೇಮಪಾತ್ರ್ಯಶ್ಚ ಸರ್ವತಃ ।। ೧೧.

ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು色色ದ ತಿನಿಸುಗಳು, ಊಟದ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ಲೇಹ್ಯ, ಚೋಷ್ಯ, ಬಗೆಬಗೆಯ ಆಹಾರಗಳ ಭಂಡಾರವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದನು. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬಂಗಾರದ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ನದ ಗುಡ್ಡಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಇಟ್ಟನು.

ಏವಂ ಕೃತ್ವಾ ಸ ವಿಪ್ರಸ್ತು ರಾಜಾನಂ ಭೂರಿತೇಜಸಮ್ । ಉವಾಚ ಸರ್ವಸೈನ್ಯಾನಿ ಪ್ರವಿಶನ್ತು ಗೃಹಾನಿತಿ ।। ೧೧.

ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಮಾಡಿ, ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಮಹಾ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ರಾಜನಿಗೆ, 'ನಿನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಸೇನೆಗಳು ಈ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗೆ ಹೋಗಲಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತತೋ ರಾಜಾ ತದ್ಗೃಹಂ ಪರ್ವತೋಪಮಮ್ । ಪ್ರವಿವೇಶಾನ್ತರೇಷ್ವನ್ಯೇ ಭೃತ್ಯಾ ವಿವಿಶುರಾಶು ವೈ ।। ೧೧.

ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ರಾಜನು ಆ ಪರ್ವತದಂತೆ ಭಾರವಾದ ಮನೆಗೆ ಒಳಗೆ ಹೋದನು. ಉಳಿದ ಸೇವಕರು ಕೂಡ ಬೇಗನೆ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.

ತತಸ್ತೇಷು ಪ್ರವಿಷ್ಟೇಷು ತದಾ ಗೌರಮುಖೋ ಮುನಿಃ । ಪ್ರಗೃಹ್ಯ ತಂ ಮಣಿಂ ದಿವ್ಯಂ ರಾಜಾನಂ ಚೇದಮಬ್ರವೀತ್ ।। ೧೧.

ಅವರು ಒಳಗೆ ಹೋದಾಗ, ಗೌರಮುಖ ಮುನಿಯು ಆ ದೈವಿಕ ಮಣಿಯನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ರಾಜನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.

ಮಜ್ಜನಾಭ್ಯವಹಾರಾರ್ಥಂ ಪಥಿ ಶ್ರಮಕೃತೇ ತಥಾ । ವಿಲಾಸಿನೀಸ್ತಥಾ ದಾಸಾನ್ ಪ್ರೇಷಯಿಷ್ಯಾಮಿ ತೇ ನೃಪ ।। ೧೧.

ರಾಜನೇ, ನಿನಗೆ ಸ್ನಾನ, ಊಟ ಮತ್ತು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ದಣಿವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು, ನಾನು ಸುಂದರ ಯುವತಿಯರು ಮತ್ತು ದಾಸರನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಸ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರಸ್ತಂ ಮಣಿಂ ವೈಷ್ಣವಂ ಶುಭಮ್ । ಏಕಾನ್ತೇ ಸ್ಥಾಪಯಾಮಾಸ ರಾಜ್ಞಸ್ತಸ್ಯ ಪ್ರಪಶ್ಚತಃ ।। ೧೧.

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಆ ಶುಭವಾದ ವೈಷ್ಣವ ಮಣಿಯನ್ನು ರಾಜನ ಮುಂದೆ, ಒಬ್ಬಂಟಿ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟನು.

ತಸ್ಮಿನ್ ಸ್ಥಾಪಿತಮಾತ್ರೇ ತು ಮಣೌ ಶುದ್ಧಸಮಪ್ರಭೇ । ನಿಶ್ಚೇರುರ್ಯೋಷಿತಸ್ತತ್ರ ದಿವ್ಯರೂಪಾಃ ಸಹಸ್ತ್ರಶಃ ।। ೧೧.

ಆ ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುವ ಮಣಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಸಾವಿರಾರು ದೈವಿಕ ರೂಪದ ಮಹಿಳೆಯರು ಅಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದರು.

ಸುಕುಮಾರಾಙ್ಗರಾಗಾದ್ಯಾಃ ಸುಕುಮಾರವರಾಙಗನಾಃ । ಸುಕಪೋಲಾಃ ಸುಚಾರ್ವ್ಯಙ್ಗ್ಯಃ ಸುಕೇಶಾನ್ತಾಃ ಸುಲೋಚನಾಃ । ಕಾಶ್ಚಿತ್ಸೌವರ್ಣಪಾತ್ರೀಶ್ಚ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಸಂಪ್ರತಸ್ಥಿರೇ ।। ೧೧.

ಅವರು ತುಂಬಾ ಸೊಗಸಾದ, ನಾಜೂಕಾದ ಅಂಗಗಳಿದ್ದವರು, ಚೆನ್ನಾಗಿರುವ ಕಪೋಲಗಳು, ಸುಂದರ ದೇಹ, ಮೃದುವಾದ ಕೂದಲು, ಸುಂದರ ಕಣ್ಣುಗಳುಳ್ಳವರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಬಂಗಾರದ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹೊರಟರು.

ಏವಂ ಯೋಷಿದ್ಗಣಾಸ್ತತ್ರ ನರಾಃ ಕರ್ಮಕರಾಸ್ತಥಾ । ನಿರ್ಜಗ್ಮುಸ್ತಸ್ಯ ನೃಪತೇಃ ಸರ್ವೇ ಭೃತ್ಯಾ ನೃಪಸ್ಯ ಹ । ಕೇವಲಂ ಭೋಜನಂ ಪೂರ್ವಂ ಪರಿಧಾನಂ ಚ ಸರ್ವಶಃ ।। ೧೧.

ಹೀಗೆ, ಆ ಮಹಿಳೆಯರ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಪುರುಷ ಸೇವಕರು, ರಾಜನ ಎಲ್ಲಾ ಭೃತ್ಯರು, ಊಟ ಮತ್ತು色色ದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೊರಬಂದರು.

ತಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಃ ಸರ್ವಭೃತ್ಯಾನಾಂ ರಾಜಮಾರ್ಗೇಣ ಮಜ್ಜನಮ್ । ದದುಸ್ತೇ ಚ ನರಾಶ್ವಾನಾಂ ಹಸ್ತಿನಾಂ ಚ ತ್ವರಾನ್ವಿತಾಃ ।। ೧೧.

ಆ ಮಹಿಳೆಯರು ರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಭೃತ್ಯರಿಗೆ, ಪುರುಷರಿಗೆ, ಕುದುರೆಗಳಿಗೆ, ಆನೆಗಳಿಗೆ ಕೂಡಾ ಬೇಗನೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿದರು.