ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ಭವೇ ಭವೇ ಯಶ್ಚ ಸಸರ್ಜ್ಜ ಕಂ ತತೋ ಜಗತ್ ಪ್ರಸೂತಂ ಸಚರಾಚರಂ ತ್ವಿದಮ್ । ತತಶ್ಚ ರುದ್ರಾತ್ಮವತಿ ಪ್ರಲೀಯತೇ- ಽನ್ವತೋ ಹರಿರ್ವಿಷ್ಣುಹರಸ್ತಥೋಚ್ಯತೇ ।। ೮.

ಪ್ರತಿ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವವನು, ಯಾರು ಈ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದ್ದಾರೆ, ರುದ್ರನ ಆತ್ಮದಿಂದ ಆ ಜಗತ್ತು ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ. ಆತನನ್ನು ಹರಿಯೆಂದು, ವಿಷ್ಣುವೆಂದು, ಹರನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಖಾತ್ಮೇನ್ದುಪೃಥ್ವೀಪವನಾಗ್ನಿಭಾಸ್ಕರಾ ಜಲಂ ಚ ಯಸ್ಯ ಪ್ರಭವನ್ತಿ ಮೂರ್ತ್ತಯಃ । ಸ ಸರ್ವದಾ ಮೇ ಭಗವಾನ್ ಸನಾತನೋ ದದಾತು ಶಂ ವಿಷ್ಣುರಚಿನ್ತ್ಯರೂಪಧೃಕ್ ।। ೮.

ಆಕಾಶ, ಚಂದ್ರ, ಭೂಮಿ, ಗಾಳಿ, ಅಗ್ನಿ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ನೀರು ಇವರ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸುವವರು ಯಾರು, ಆ ಶಾಶ್ವತ, ಭಗವಂತನಾದ, ಅಚಿಂತ್ಯರೂಪದ ವಿಷ್ಣು ಸದಾ ನನಗೆ ಶುಭವನ್ನು ನೀಡಲಿ.

ಧರಣ್ಯುವಾಚ । ಆದೌ ಕೃತಯುಗೇ ನಾಥ ಕಿಂ ಕೃತಂ ವಿಶ್ವಮೂರ್ತ್ತಿನಾ । ನಾರಾಯಣೇನ ತತ್ಸರ್ವಂ ಶ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ತತ್ತ್ವತಃ ।। 9.

ಧರಣಿಯು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಳು: ಪ್ರಭು, ಕೃತಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವರೂಪಿಯಾದ ನಾರಾಯಣನು ಏನು ಮಾಡಿದನು? ಆ ಎಲ್ಲವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಕೇಳಲು ನಾನು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಶ್ರೀವರಾಹ ಉವಾಚ । ಪೂರ್ವಂ ನಾರಾಯಣಸ್ತ್ವೇಕೋ ನಾಸೀತ್ ಕಿಞ್ಚಿದ್ಧರೇಃ ಪರಮ್ । ಸೈಕ ಏವ ರತಿಂ ಲೇಭೇ ನೈವ ಸ್ವಚ್ಛನ್ದಕರ್ಮಕೃತ್ ।। 9.

ಶ್ರೀ ವರಾಹನು ಹೇಳಿದನು: ಮೊದಲಿಗೆ ನಾರಾಯಣನು ಒಬ್ಬನೇ ಇದ್ದನು, ಹರಿಯಿಂದ ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಒಬ್ಬನೇ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟು, ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಯಾವುದನ್ನೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.

ತಸ್ಯ ದ್ವಿತೀಯಮಿಚ್ಛನ್ತಶ್ಚಿನ್ತಾ ಬುದ್ಧ್ಯಾತ್ಮಿಕಾ ಬಭೌ । ಅಸಾವಿತ್ಯೇವ ಸಂಜ್ಞಾಯಾ ಕ್ಷಣಂ ಭಾಸ್ಕರಸನ್ನಿಭಾ ।। 9.

ಅವನಿಗೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬನ ಅಗತ್ಯವಾಯಿತು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಒಂದು ಚಿಂತನೆ ಹುಟ್ಟಿತು. ಅದನ್ನು 'ಅಸು' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು, ಅದು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು.

ತಸ್ಯಾ ಅಪಿ ದ್ವಿಧಾ ಭೂತಾ ಚಿನ್ತಾಽಭೂದ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನೀ । ಉಮೇತಿ ಸಂಜ್ಞಯಾ ಯತ್ತತ್ಸದಾ ಮರ್ತ್ಯೇ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಾ ।। 9.

ಆ ಚಿಂತನೆ ಕೂಡ ಎರಡು ಭಾಗವಾಗಿ, ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೇಳುವಂತಾಯಿತು. ಅದನ್ನು 'ಉಮಾ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅದು ಸದಾ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ.

ಓಮಿತ್ಯೇಕಾಕ್ಷರೀಭೂತಾ ಸಸರ್ಜೇಮಾಂ ಮಹೀಂ ತದಾ । ಭೂಃ ಸಸರ್ಜ ಭುವಂ ಸೋಽಪಿ ಸ್ವಃ ಸಸರ್ಜ ತತೋ ಮಹಃ ।। 9.

ಒಂದು ಅಕ್ಷರವಾದ 'ಓಂ' ಆಗಿ ಆಕೆ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಳು. ಭೂಃ ಭುವಃ ಅನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು, ಅವನು ಸ್ವಃ ಅನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು, ನಂತರ ಮಹಃ ಅನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ತತಶ್ಚ ಜನ ಇತ್ಯೇವ ತಪಶ್ಚಾತ್ಮಾ ಪ್ರಲೀಯತೇ । ಏತದೋತಂ ತಥಾ ಪ್ರೋತಂ ಸೂತ್ರೇ ಮಣಿಗಣಾ ಇವ ।। 9.

ನಂತರ ಜನ ಮತ್ತು ತಪ ಎಂಬ ಲೋಕಗಳು ಉಂಟಾದವು, ಆತ್ಮ ಲೀನವಾಯಿತು. ಈ ಎಲ್ಲವು ಹಾರಿನಲ್ಲಿ ಮಣಿಗಳು ಹಾರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಜಗತ್ ಪ್ರಣವತೋ ಭೂತಂ ಶೂನ್ಯಮೇತತ್ ಸ್ಥಿತಂ ತದಾ । ಯೇಯಂ ಮೂರ್ತಿರ್ಭಗವತಃ ಶಂಕರಃ ಸ ಸ್ವಯಂ ಹರಿಃ ।। 9.

ಪ್ರಣವದಿಂದ ಜಗತ್ತು ಶೂನ್ಯವಾಗಿ ಇದ್ದಾಗ, ಆ ಭಗವಂತನ ರೂಪವಾದ ಶಂಕರನೇ ಸ್ವತಃ ಹರಿಯಾಗಿದ್ದನು.

ಶೂನ್ಯಾಁಲ್ಲೋಕಾನಿಮಾನ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸಿಸೃಕ್ಷುರ್ಮೂರ್ತ್ತಿಮುತ್ತಮಾಮ್ । ಕ್ಷೋಭಯಿತ್ವಾ ಮನೋಧಾಮ ತತ್ರಾಕಾರಃ ಸ್ವಮಾತ್ರತಃ ।। 9.

ಆ ಲೋಕಗಳು ಖಾಲಿಯಾಗಿ ಇರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರೂಪವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕದಡಿದನು, ಅಲ್ಲಿಯೇ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಒಂದು ಆಕಾರವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು.

ಸ್ಥಿತಸ್ತಸ್ಮಿನ್ ಯದಾ ಕ್ಷುಬ್ಧೇ ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಮಭವತ್ತದಾ । ತಸ್ಮಿಂಸ್ತು ಶಕಲೀಭೂತೇ ಭೂರ್ಲೋಕಂ ಚ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಮ್ ।। 9.

ಆತನ ಮನಸ್ಸು ಕದಡಿದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಾಗ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವು ಹುಟ್ಟಿತು. ಅದು ವಿಭಜನೆಯಾದಾಗ ಭೂಲೋಕ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು.

ಅಪರಂ ಭುವನಂ ಪ್ರಾಯಾನ್ಮಧ್ಯೇ ಭಾಸ್ಕರಸನ್ನಿಭಮ್ । ಪುರಾಣಪುರುಷೋ ವ್ಯಾಪ್ಯ ಪದ್ಮಕೋಶೇ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ ।। 9.

ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಲೋಕವು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಪುರಾತನ ಪುರುಷನು ಅದನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿ, ಕಮಲದ ಹೊಳಪಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದನು.

ಸ ಹಿ ನಾರಾಯಣೋ ದೇವಃ ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯೇನ ತೇಜಸಾ । ಅಕಾರಾದ್ಯಂ ಸ್ವರಂ ನಾಭ್ಯಾಂ ಹಲಂ ಚ ವಿಸಸರ್ಜ ಹ ।। 9.

ಆ ದೇವರಾದ ನಾರಾಯಣನು ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ತನ್ನ ನಾಭಿಯಿಂದ ಮೊದಲ ಸ್ವರವಾದ 'ಅ' ಅನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ 'ಹ' ಎಂಬ ವ್ಯಂಜನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಅಮೂರ್ತ್ತಸೃಷ್ಟೌ ಶಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ಉದಗಾಯತ್ ತದಾ ದಿಶಃ । ಸುಷ್ಟ್ವಾ ಪುನರಮೇಯಾತ್ಮಾ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ಧಾರಣಮ್ ।। 9.

ರೂಪರಹಿತ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಅವನು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಹಾಡಿದನು. ಅವುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಆ ಅಮಿತಾತ್ಮನು ಪುನಃ ಧಾರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತನೆಮಾಡಿದನು.

ತಸ್ಯ ಚಿನ್ತಯತೋ ನೇತ್ರಾತ್ ತೇಜಃ ಸಮಭವನ್ಮಹತ್ । ದಕ್ಷಿಣಂ ವಹ್ನಿಸಙ್ಕಾಶಂ ವಾಮಂ ತುಹಿನಸನ್ನಿಭಮ್ ।। 9.

ಅವನ ಚಿಂತನೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಮಹಾ ಪ್ರಕಾಶ ಹೊರಬಂದಿತು: ಬಲ ಕಣ್ಣಿಂದ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ, ಎಡ ಕಣ್ಣಿಂದ ಚಂದ್ರನ ಶೀತಳತೆಹಾಗೆ.

ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚನ್ದ್ರಸೂರ್ಯೌ ತು ಕಲ್ಪಿತೌ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಾ । ತತಃ ಪ್ರಾಣಃ ಸಮುತ್ತಸ್ಥೌ ವಾಯುಶ್ಚ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ ।। 9.

ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಚಂದ್ರನನ್ನೂ ಸೂರ್ಯನನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ನಂತರ ಪ್ರಾಣವು ಹುಟ್ಟಿತು, ಪರಮೇಶ್ವರನಿಂದ ವಾಯುವೂ ಉದಯವಾಯಿತು.

ಸ ಏವ ವಾಯುರ್ಭಗವಾನ್ ಯೋಽದ್ಯಾಪಿ ಹೃದಿಗೋ ವಿಭುಃ । ತಸ್ಮಾದ್ ವಹ್ನಿಃ ಸಮುತ್ತಸ್ಥೌ ತಸ್ಮಾದಗ್ನೇರ್ಜಲಂ ಮಹತ್ ।। 9.

ಆ ಭಗವಂತನೇ ವಾಯು, ಇಂದಿಗೂ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಅವನಿಂದ ಅಗ್ನಿ ಹುಟ್ಟಿತು, ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಮಹಾ ನೀರು ಉದಯವಾಯಿತು.

ಯ ಏವಾಗ್ನಿಃ ಸ ವೈ ತೇಜೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಂ ಪರಮಕಾರಣಮ್ । ಬಾಹುಭ್ಯಾಮಪ್ಯಸೌ ತೇಜಃ ಕ್ಷಾತ್ರಂ ತೇಜಃ ಸಸರ್ಜ ಹ ।। 9.

ಆ ಅಗ್ನಿಯೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪವಿತ್ರ ತೇಜಸ್ಸು, ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಮೂಲ ಕಾರಣ. ಅವನು ತನ್ನ ಕೈಗಳಿಂದ ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ತೇಜಸ್ಸನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಊರುಭ್ಯಾಮಪಿ ವೈಶ್ಯಾಂಶ್ಚ ಪದ್ಭ್ಯಾಂ ಶೂದ್ರಾಂಸ್ತಥಾ ವಿಭುಃ । ತತಸ್ತು ಸಸೃಜೇ ಯಕ್ಷಾನ್ ರಾಕ್ಷಸಾಂಶ್ಚ ತಥಾ ವಿಭುಃ ।। 9.

ಅವನು ತನ್ನ ತೊಡೆಯಿಂದ ವೈಶ್ಯರನ್ನು, ಕಾಲಿನಿಂದ ಶೂದ್ರರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ನಂತರ ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರು ಕೂಡ ಅವನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದರು.

ಚತುರ್ವಿಧೈಸ್ತು ಭೂರ್ಲೋಕಂ ಭುವರ್ಲೋಕಂ ವಿಯಚ್ಚರೈಃ । ಭೂತೈಃ ಸ್ವರ್ಮಾರ್ಗಗೈರನ್ಯೈಃ ಸ್ವರ್ಲೋಕಂ ಸಮಪೂರಯತ್ ।। 9.

ಈ ನಾಲ್ಕು ಜಾತಿಗಳಿಂದ ಭೂಲೋಕವನ್ನು ತುಂಬಿದನು, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ಭುವರ್ಲೋಕವನ್ನು, ಮತ್ತಿತರ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಕೂಡ ತುಂಬಿದನು.

ಮಹರ್ಲೋಕಂ ತಥಾ ತೈಸ್ತೈರ್ಭೂತೈಶ್ಚ ಸನಕಾದಿಭಿಃ । ಜನೋಲೋಕಂ ತತಶ್ಚೈವ ವೈರಾಜೈಃ ಸಮಪೂರಯತ್ ।। 9.

ಮಹರ್ಲೋಕವನ್ನೂ ಅವನು ಆ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಸನಕಾದಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದನು. ನಂತರ ವೈರಾಜರುಗಳಿಂದ ಜನಲೋಕವನ್ನೂ ತುಂಬಿದನು.

ತಪೋಲೋಕಂ ತತೋ ದೇವಸ್ತಪೋನಿಷ್ಠೈರಪೂರಯತ್ । ಅಪುನರ್ಮಾರಕೈರ್ದೇವೈಃ ಸತ್ಯಲೋಕಮಪೂರಯತ್ ।। 9.

ಅನಂತರ, ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದವರಿಂದ ತಪೋಲೋಕವನ್ನೂ, ಮರಣವಿಲ್ಲದ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಸತ್ಯಲೋಕವನ್ನೂ ಭಗವಂತನು ತುಂಬಿದನು.

ಸೃಷ್ಟಿಂ ಸೃಷ್ಟ್ವಾ ತಥಾ ದೇವೋ ಭಗವಾನ್ ಭೂತಭಾವನಃ । ಕಲ್ಪಸಂಜ್ಞಂ ಸ್ವಕಂ ಘಸ್ತ್ರಂ ಜಾಗರ್ತಿ ಪರಮೇಶ್ವರಃ ।। 9.

ಹೀಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಭಗವಂತನು, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಜೀವ ನೀಡುವವನು, ತನ್ನ ಕಾಲಚಕ್ರವಾದ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಪರಮೇಶ್ವರನಾಗಿ ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಇದ್ದನು.

ತಸ್ಮಿನ್ ಜಗತಿ ಭೂರ್ಲೋಕೋ ಭುವರ್ಲೋಕಶ್ಚ ಜಾಯತೇ । ಸ್ವರ್ಲೋಕಶ್ಚ ತ್ರಯೋಽಪ್ಯೇತೇ ಜಾಯನ್ತೇ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ ।। 9.

ಆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಭೂಲೋಕ, ಭುವರ್ಲೋಕ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಈ ಮೂರು ಲೋಕಗಳು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಸುಪ್ತೇ ತು ದೇವೇ ಕಲ್ಪಾನ್ತೇ ತಾವತೀ ರಾತ್ರಿರಿಷ್ಯತೇ । ತ್ರೈ ಲೋಕ್ಯಮೇತತ್ ಸುಪ್ತಂ ಸ್ಯಾತ್ ತಥೋಪಪ್ಲವತಾಂ ಗತಮ್ ।। 9.

ಆದರೆ ಕಲ್ಪಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ನಿದ್ರಿಸುವಾಗ, ಆ ಸಮಯವೇ ಅವನ ರಾತ್ರಿ ಎಂದು ಎಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಈ ಮೂರು ಲೋಕಗಳು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತವೆ, ಲಯವಾಗಿರುವಂತೆ ಶಾಂತವಾಗುತ್ತವೆ.

ತತೋ ರಾತ್ರ್ಯಾಂ ವ್ಯತೀತಾಯಾಮುತ್ಥಿತಃ ಕಮಲೇಕ್ಷಣಃ । ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ತಾನ್ ವೇದಾನ್ ಮಾತರಂ ಚ ಚತುರ್ಷ್ವಪಿ । ಚಿನ್ತಯಾನಃ ಸ ದೇವೇಶಸ್ತಾನ್ ವೇದಾನ್ ನಾಧ್ಯಗಚ್ಛತ ।। 9.

ಆ ರಾತ್ರಿ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ, ಕಮಲದೃಶನು ಎದ್ದು, ಆ ವೇದಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ತಾಯಿಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಂತನೆಮಾಡಿದನು. ಆದರೆ ದೇವತೆಗಳ ಒಡೆಯನು ಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಆ ವೇದಗಳನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.

ಲೋಕಮಾರ್ಗಸ್ಥಿತಿಂ ಕರ್ತ್ತುಂ ನಿದ್ರಾಜ್ಞಾನೇನ ಮೋಹಿತಃ । ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ದೇವೇಶೋ ನಾತ್ರ ವೇದಾ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಾಃ ।। 9.

ಲೋಕಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದರೂ, ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಮೌಢ್ಯದಿಂದ ದೇವತೆಗಳ ಒಡೆಯನು ಯೋಚಿಸಿದನು: 'ಇಲ್ಲಿ ವೇದಗಳು ಇಲ್ಲ.' ಎಂದು.

ತತಃ ಸ್ವಮೂರ್ತೌ ತೋಯಾಖ್ಯೇ ಲೀನಾನ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸುರೇಶ್ವರಃ । ಜಿಘೃಕ್ಷುಶ್ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ಮತ್ಸ್ಯೋ ಭೂತ್ವಾವಿಶಜ್ಜಲಮ್ ।। 9.

ಆಮೇಲೆ, ತನ್ನ 'ನೀರು' ಎಂಬ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವು ಲೀನವಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ದೇವತೆಗಳ ಒಡೆಯನು ಅವುಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು, 'ನಾನು ಮೀನು ಆಗಿ ನೀರಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು' ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿದನು.

ಏವಂ ಧ್ಯಾತ್ವಾ ಮಹಾಮತ್ಸ್ಯಸ್ತತ್ಕ್ಷಣಾತ್ ಸಮಜಾಯತ । ವಿವೇಶ ಚ ಜಲಂ ದೇವಃ ಸಮನ್ತಾತ್ ಕ್ಷೋಭಯನ್ನಿವ ।। 9.

ಹೀಗೆ ಧ್ಯಾನಿಸಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ದೊಡ್ಡ ಮೀನು ಹುಟ್ಟಿತು; ದೇವರು ನೀರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ನೀರನ್ನು ಕದಲಿಸಿದಂತೆ.