ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ಮತ್ಸುತಾ ಜೀವಘಾತಸ್ಯ ಯದೋಢಾ ತ್ವತ್ಸುತೇನ ಚ । ತನ್ಮಹತ್ತ್ವಂ ಚ ಸಂಜಾತಂ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತಂ ತಪೋಧನ ।। ೮.

ನನ್ನ ಮಗಳು, ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವವನ ಹೆಂಡತಿ, ನಿನ್ನ ಮಗನಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದಾಳೆ; ಇದರಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಉಂಟಾಗಿದೆ, ಓ ತಪಸ್ವೀ.

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಸ ಚೋತ್ಥಾಯ ಶಪ್ತ್ವಾ ನಾರೀಂ ತದಾ ಧರೇ । ಮಾ ಸ್ನುಷಾಭಿಃ ಸಮಂ ಶ್ವಶ್ರ್ವಾ ವಿಶ್ವಾಸೋ ಭವತು ಕ್ವಚಿತ್ ।। ೮.

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಅವನು ಎದ್ದು ಆ ಹೆಂಗಸಿಗೆ ಶಾಪಕೊಟ್ಟು ಹೀಗೆಂದನು: 'ಶ್ವಶ್ರುವಿಗೂ ಸೊಸೆಯರಿಗೂ ಎಲ್ಲಿಯೂ ನಂಬಿಕೆ ಇರಬಾರದು.'

ಮಾ ಚ ಸ್ನುಷಾ ಕದಾಚಿತ್ ಸ್ಯಾದ್ ಯಾ ಶ್ವಶ್ರೂಂ ಜೀವತೀಮಿಷೇತ್ । ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಗತೋ ವ್ಯಾಧಃ ಸ್ವಗೃಹಂ ಪ್ರತಿ ಭಾಮಿನಿ ।। ೮.

'ಯಾವುದೇ ಸೊಸೆ, ತನ್ನ ಶ್ವಶ್ರು ಜೀವಂತವಾಗಿರಲಿ ಎಂದು ಬಯಸಬಾರದು.' ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ವ್ಯಾಧನು ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹೊರಟನು, ಓ ಸುಂದರಿಯೇ.

ತತೋ ದೇವಾನ್ ಪಿತೄನ್ ಭಕ್ತಯಾ ಪೂಜಯಿತ್ವಾ ವಿಚಕ್ಷಣಃ । ಪುತ್ರಂ ಚಾರ್ಜುನಕಂ ಸ್ಥಾಪ್ಯ ಸ್ವಸನ್ತಾನೇ ಮಹಾತಪಾಃ ।। ೮.

ನಂತರ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಜ್ಞಾನಿಯು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ತನ್ನ ಪುತ್ರ ಅರ್ಜುನಕನನ್ನು ವಂಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಮಹಾತಪಸ್ವಿಯು—

ಧರ್ಮವ್ಯಾಧೋ ಜಗಾಮಾಶು ತೀರ್ಥಂ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವಿಶ್ರುತಮ್ । ಪುರುಷೋತ್ತಮಾಖ್ಯಂ ಚ ಪರಂ ತತ್ರ ಗತ್ವಾ ಸಮಾಹಿತಃ । ತಪಶ್ಚಚಾರ ನಿಯತಃ ಪಠನ್ ಸ್ತೋತ್ರಮಿದಂ ಧರೇ ।। ೮.

ಧರ್ಮವ್ಯಾಧನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಾ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ಪಠಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

ನಮಾಮಿ ವಿಷ್ಣುಂ ತ್ರಿದಶಾರಿನಾಶನಂ ವಿಶಾಲವಕ್ಷಸ್ಥಲಸಂಶ್ರಿತಶ್ರಿಯಮ್ । ಸುಶಾಸನಂ ನೀತಿಮತಾಂ ಪರಾಂ ಗತಿಂ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮಂ ಮನ್ದರಧಾರಿಣಂ ಸದಾ ।। ೮.

ದೇವತೆಗಳ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ, ವಿಶಾಲವಾದ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಆಳುವವನು, ಧರ್ಮವಂತರಿಗೆ ಪರಮ ಗುರಿಯಾಗಿರುವ, ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದವನು, ಮಂದರಪರ್ವತವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು, ಸದಾ ಇರುವ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ದಾಮೋದರಂ ರಞ್ಜಿತಭೂತಲಂ ಧಿಯಾ ಯಶೋಂಶುಶುಭ್ರಂ ಭ್ರಮರಾಙ್ಗಸಪ್ರಭಮ್ । ಧರಾಧರಂ ನರಕರಿಪುಂ ಪುರುಷ್ಟುತಂ ನಮಾಮಿ ವಿಷ್ಣುಂ ಶರಣಂ ಜನಾರ್ದನಮ್ ।। ೮.

ದಾಮೋದರನಾದ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅವನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದವನು, ಅವನ ಯಶಸ್ಸು ಚಂದ್ರಕಿರಣದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆ, ಅವನ ಅಂಗಗಳು ಭ್ರಮರದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು, ನರಕದ ಶತ್ರುವು, ಮಹಾತ್ಮರಿಂದ ಪ್ರಶಂಸಿತನು, ಜನಾರ್ದನನು, ಶರಣಾಗತರಕ್ಷಕನು.

(ಹತೌ ಪುರಾಣೌ ಮಧುಕೈಟಭಾವುಭೌ ಬಿಭರ್ತ್ತಿ ಚ ಕ್ಷ್ಮಾಂ ಶಿರಸಾ ಸದಾ ಹಿ ಸಃ । ಯಥಾ ಸ್ತುತೋ ಮೇ ಪ್ರಸಭಂ ಸನಾತನೋ ದಧಾತು ವಿಷ್ಣುಃ ಸುಖಮೂರ್ಜಿತಂ ಮಮ ।। ೮.೪೪ (೧)) ಮಹಾವರಾಹೋ ಹವಿಷಾಮ್ಬುಭೋಜನೋ ಜನಾರ್ದನೋ ಮೇ ಹಿತಕೃಚ್ಚಿತೀಮುಖಃ । ಕ್ಷಿತೀಧರೋ ಮಾಮುದಧಿಕ್ಷಯೋ ಮಹಾನ್ ಸ ಪಾತು ವಿಷ್ಣುಃ ಶರಣಾರ್ಥಿನಂ ತು ಮಾಮ್ ।। ೮.

ಮಾಯಾತತಂ ಯೇನ ಜಗತ್ತ್ರಯಂ ಕೃತಂ ಯಥಾಗ್ನಿನೈಕೇನ ತತಂ ಚರಾಚರಮ್ । ಚರಾಚರಸ್ಯ ಸ್ವಯಮೇವ ಸರ್ವತಃ ಸ ಮೇಽಸ್ತು ವಿಷ್ಣುಃ ಶರಣಂ ಜಗತ್ಪತಿಃ ।। ೮.

ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಒಡೆಯುವ, ಎಲ್ಲ ಚರಾಚರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸ್ವಯಂ ಇರುವ ಜಗತ್ಪತಿ ವಿಷ್ಣು ನನಗೆ ಶರಣಾಗಲಿ.

ಭವೇ ಭವೇ ಯಶ್ಚ ಸಸರ್ಜ್ಜ ಕಂ ತತೋ ಜಗತ್ ಪ್ರಸೂತಂ ಸಚರಾಚರಂ ತ್ವಿದಮ್ । ತತಶ್ಚ ರುದ್ರಾತ್ಮವತಿ ಪ್ರಲೀಯತೇ- ಽನ್ವತೋ ಹರಿರ್ವಿಷ್ಣುಹರಸ್ತಥೋಚ್ಯತೇ ।। ೮.

ಪ್ರತಿ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವವನು, ಯಾರು ಈ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದ್ದಾರೆ, ರುದ್ರನ ಆತ್ಮದಿಂದ ಆ ಜಗತ್ತು ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ. ಆತನನ್ನು ಹರಿಯೆಂದು, ವಿಷ್ಣುವೆಂದು, ಹರನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಖಾತ್ಮೇನ್ದುಪೃಥ್ವೀಪವನಾಗ್ನಿಭಾಸ್ಕರಾ ಜಲಂ ಚ ಯಸ್ಯ ಪ್ರಭವನ್ತಿ ಮೂರ್ತ್ತಯಃ । ಸ ಸರ್ವದಾ ಮೇ ಭಗವಾನ್ ಸನಾತನೋ ದದಾತು ಶಂ ವಿಷ್ಣುರಚಿನ್ತ್ಯರೂಪಧೃಕ್ ।। ೮.

ಆಕಾಶ, ಚಂದ್ರ, ಭೂಮಿ, ಗಾಳಿ, ಅಗ್ನಿ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ನೀರು ಇವರ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸುವವರು ಯಾರು, ಆ ಶಾಶ್ವತ, ಭಗವಂತನಾದ, ಅಚಿಂತ್ಯರೂಪದ ವಿಷ್ಣು ಸದಾ ನನಗೆ ಶುಭವನ್ನು ನೀಡಲಿ.

ಧರಣ್ಯುವಾಚ । ಆದೌ ಕೃತಯುಗೇ ನಾಥ ಕಿಂ ಕೃತಂ ವಿಶ್ವಮೂರ್ತ್ತಿನಾ । ನಾರಾಯಣೇನ ತತ್ಸರ್ವಂ ಶ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ತತ್ತ್ವತಃ ।। 9.

ಧರಣಿಯು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಳು: ಪ್ರಭು, ಕೃತಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವರೂಪಿಯಾದ ನಾರಾಯಣನು ಏನು ಮಾಡಿದನು? ಆ ಎಲ್ಲವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಕೇಳಲು ನಾನು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಶ್ರೀವರಾಹ ಉವಾಚ । ಪೂರ್ವಂ ನಾರಾಯಣಸ್ತ್ವೇಕೋ ನಾಸೀತ್ ಕಿಞ್ಚಿದ್ಧರೇಃ ಪರಮ್ । ಸೈಕ ಏವ ರತಿಂ ಲೇಭೇ ನೈವ ಸ್ವಚ್ಛನ್ದಕರ್ಮಕೃತ್ ।। 9.

ಶ್ರೀ ವರಾಹನು ಹೇಳಿದನು: ಮೊದಲಿಗೆ ನಾರಾಯಣನು ಒಬ್ಬನೇ ಇದ್ದನು, ಹರಿಯಿಂದ ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಒಬ್ಬನೇ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟು, ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಯಾವುದನ್ನೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.

ತಸ್ಯ ದ್ವಿತೀಯಮಿಚ್ಛನ್ತಶ್ಚಿನ್ತಾ ಬುದ್ಧ್ಯಾತ್ಮಿಕಾ ಬಭೌ । ಅಸಾವಿತ್ಯೇವ ಸಂಜ್ಞಾಯಾ ಕ್ಷಣಂ ಭಾಸ್ಕರಸನ್ನಿಭಾ ।। 9.

ಅವನಿಗೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬನ ಅಗತ್ಯವಾಯಿತು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಒಂದು ಚಿಂತನೆ ಹುಟ್ಟಿತು. ಅದನ್ನು 'ಅಸು' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು, ಅದು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು.

ತಸ್ಯಾ ಅಪಿ ದ್ವಿಧಾ ಭೂತಾ ಚಿನ್ತಾಽಭೂದ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನೀ । ಉಮೇತಿ ಸಂಜ್ಞಯಾ ಯತ್ತತ್ಸದಾ ಮರ್ತ್ಯೇ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಾ ।। 9.

ಆ ಚಿಂತನೆ ಕೂಡ ಎರಡು ಭಾಗವಾಗಿ, ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೇಳುವಂತಾಯಿತು. ಅದನ್ನು 'ಉಮಾ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅದು ಸದಾ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ.

ಓಮಿತ್ಯೇಕಾಕ್ಷರೀಭೂತಾ ಸಸರ್ಜೇಮಾಂ ಮಹೀಂ ತದಾ । ಭೂಃ ಸಸರ್ಜ ಭುವಂ ಸೋಽಪಿ ಸ್ವಃ ಸಸರ್ಜ ತತೋ ಮಹಃ ।। 9.

ಒಂದು ಅಕ್ಷರವಾದ 'ಓಂ' ಆಗಿ ಆಕೆ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಳು. ಭೂಃ ಭುವಃ ಅನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು, ಅವನು ಸ್ವಃ ಅನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು, ನಂತರ ಮಹಃ ಅನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ತತಶ್ಚ ಜನ ಇತ್ಯೇವ ತಪಶ್ಚಾತ್ಮಾ ಪ್ರಲೀಯತೇ । ಏತದೋತಂ ತಥಾ ಪ್ರೋತಂ ಸೂತ್ರೇ ಮಣಿಗಣಾ ಇವ ।। 9.

ನಂತರ ಜನ ಮತ್ತು ತಪ ಎಂಬ ಲೋಕಗಳು ಉಂಟಾದವು, ಆತ್ಮ ಲೀನವಾಯಿತು. ಈ ಎಲ್ಲವು ಹಾರಿನಲ್ಲಿ ಮಣಿಗಳು ಹಾರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಜಗತ್ ಪ್ರಣವತೋ ಭೂತಂ ಶೂನ್ಯಮೇತತ್ ಸ್ಥಿತಂ ತದಾ । ಯೇಯಂ ಮೂರ್ತಿರ್ಭಗವತಃ ಶಂಕರಃ ಸ ಸ್ವಯಂ ಹರಿಃ ।। 9.

ಪ್ರಣವದಿಂದ ಜಗತ್ತು ಶೂನ್ಯವಾಗಿ ಇದ್ದಾಗ, ಆ ಭಗವಂತನ ರೂಪವಾದ ಶಂಕರನೇ ಸ್ವತಃ ಹರಿಯಾಗಿದ್ದನು.

ಶೂನ್ಯಾಁಲ್ಲೋಕಾನಿಮಾನ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸಿಸೃಕ್ಷುರ್ಮೂರ್ತ್ತಿಮುತ್ತಮಾಮ್ । ಕ್ಷೋಭಯಿತ್ವಾ ಮನೋಧಾಮ ತತ್ರಾಕಾರಃ ಸ್ವಮಾತ್ರತಃ ।। 9.

ಆ ಲೋಕಗಳು ಖಾಲಿಯಾಗಿ ಇರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರೂಪವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕದಡಿದನು, ಅಲ್ಲಿಯೇ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಒಂದು ಆಕಾರವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು.

ಸ್ಥಿತಸ್ತಸ್ಮಿನ್ ಯದಾ ಕ್ಷುಬ್ಧೇ ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಮಭವತ್ತದಾ । ತಸ್ಮಿಂಸ್ತು ಶಕಲೀಭೂತೇ ಭೂರ್ಲೋಕಂ ಚ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಮ್ ।। 9.

ಆತನ ಮನಸ್ಸು ಕದಡಿದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಾಗ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವು ಹುಟ್ಟಿತು. ಅದು ವಿಭಜನೆಯಾದಾಗ ಭೂಲೋಕ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು.

ಅಪರಂ ಭುವನಂ ಪ್ರಾಯಾನ್ಮಧ್ಯೇ ಭಾಸ್ಕರಸನ್ನಿಭಮ್ । ಪುರಾಣಪುರುಷೋ ವ್ಯಾಪ್ಯ ಪದ್ಮಕೋಶೇ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ ।। 9.

ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಲೋಕವು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಪುರಾತನ ಪುರುಷನು ಅದನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿ, ಕಮಲದ ಹೊಳಪಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದನು.

ಸ ಹಿ ನಾರಾಯಣೋ ದೇವಃ ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯೇನ ತೇಜಸಾ । ಅಕಾರಾದ್ಯಂ ಸ್ವರಂ ನಾಭ್ಯಾಂ ಹಲಂ ಚ ವಿಸಸರ್ಜ ಹ ।। 9.

ಆ ದೇವರಾದ ನಾರಾಯಣನು ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ತನ್ನ ನಾಭಿಯಿಂದ ಮೊದಲ ಸ್ವರವಾದ 'ಅ' ಅನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ 'ಹ' ಎಂಬ ವ್ಯಂಜನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಅಮೂರ್ತ್ತಸೃಷ್ಟೌ ಶಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ಉದಗಾಯತ್ ತದಾ ದಿಶಃ । ಸುಷ್ಟ್ವಾ ಪುನರಮೇಯಾತ್ಮಾ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ಧಾರಣಮ್ ।। 9.

ರೂಪರಹಿತ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಅವನು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಹಾಡಿದನು. ಅವುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಆ ಅಮಿತಾತ್ಮನು ಪುನಃ ಧಾರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತನೆಮಾಡಿದನು.

ತಸ್ಯ ಚಿನ್ತಯತೋ ನೇತ್ರಾತ್ ತೇಜಃ ಸಮಭವನ್ಮಹತ್ । ದಕ್ಷಿಣಂ ವಹ್ನಿಸಙ್ಕಾಶಂ ವಾಮಂ ತುಹಿನಸನ್ನಿಭಮ್ ।। 9.

ಅವನ ಚಿಂತನೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಮಹಾ ಪ್ರಕಾಶ ಹೊರಬಂದಿತು: ಬಲ ಕಣ್ಣಿಂದ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ, ಎಡ ಕಣ್ಣಿಂದ ಚಂದ್ರನ ಶೀತಳತೆಹಾಗೆ.

ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚನ್ದ್ರಸೂರ್ಯೌ ತು ಕಲ್ಪಿತೌ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಾ । ತತಃ ಪ್ರಾಣಃ ಸಮುತ್ತಸ್ಥೌ ವಾಯುಶ್ಚ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ ।। 9.

ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಚಂದ್ರನನ್ನೂ ಸೂರ್ಯನನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ನಂತರ ಪ್ರಾಣವು ಹುಟ್ಟಿತು, ಪರಮೇಶ್ವರನಿಂದ ವಾಯುವೂ ಉದಯವಾಯಿತು.

ಸ ಏವ ವಾಯುರ್ಭಗವಾನ್ ಯೋಽದ್ಯಾಪಿ ಹೃದಿಗೋ ವಿಭುಃ । ತಸ್ಮಾದ್ ವಹ್ನಿಃ ಸಮುತ್ತಸ್ಥೌ ತಸ್ಮಾದಗ್ನೇರ್ಜಲಂ ಮಹತ್ ।। 9.

ಆ ಭಗವಂತನೇ ವಾಯು, ಇಂದಿಗೂ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಅವನಿಂದ ಅಗ್ನಿ ಹುಟ್ಟಿತು, ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಮಹಾ ನೀರು ಉದಯವಾಯಿತು.

ಯ ಏವಾಗ್ನಿಃ ಸ ವೈ ತೇಜೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಂ ಪರಮಕಾರಣಮ್ । ಬಾಹುಭ್ಯಾಮಪ್ಯಸೌ ತೇಜಃ ಕ್ಷಾತ್ರಂ ತೇಜಃ ಸಸರ್ಜ ಹ ।। 9.

ಆ ಅಗ್ನಿಯೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪವಿತ್ರ ತೇಜಸ್ಸು, ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಮೂಲ ಕಾರಣ. ಅವನು ತನ್ನ ಕೈಗಳಿಂದ ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ತೇಜಸ್ಸನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಊರುಭ್ಯಾಮಪಿ ವೈಶ್ಯಾಂಶ್ಚ ಪದ್ಭ್ಯಾಂ ಶೂದ್ರಾಂಸ್ತಥಾ ವಿಭುಃ । ತತಸ್ತು ಸಸೃಜೇ ಯಕ್ಷಾನ್ ರಾಕ್ಷಸಾಂಶ್ಚ ತಥಾ ವಿಭುಃ ।। 9.

ಅವನು ತನ್ನ ತೊಡೆಯಿಂದ ವೈಶ್ಯರನ್ನು, ಕಾಲಿನಿಂದ ಶೂದ್ರರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ನಂತರ ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರು ಕೂಡ ಅವನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದರು.