ಯಜ್ಞೋಪವೀತಂ ಕೇಶಂ ತು ಮಹಾಸ್ಥ್ನಾಕ್ಷಮಣೀಂಸ್ತಥಾ
ಅವನು ಕೂದಲಿನಿಂದ ಯಜ್ಞೋಪವೀತವನ್ನು ಮಾಡಿ, ದೊಡ್ಡ ಎಲುಬುಗಳಿಂದ ಜಪಮಾಲೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದನು.
ಅಪರಂ ಖಣ್ಡಶಃ ಕೃತ್ವಾ ಜಟಾಜೂಟೇ ನ್ಯವೇಶಯತ್
ಮತ್ತೊಂದು ತುಂಡನ್ನು ಮುರಿದು, ಅದನ್ನು ಜಟೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟನು.
ಸಪ್ತದ್ವೀಪವತೀಂ ಪುಣ್ಯಾಂ ಮಜ್ಜಂಸ್ತೀರ್ಥೇಷು ನಿತ್ಯಶಃ
ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳಿರುವ ಪುಣ್ಯಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.
ಸರಸ್ವತೀಂ ತತೋ ಗತ್ವಾ ಯಮುನಾಸಙ್ಗಮಂ ತತಃ
ಆಮೇಲೆ ಅವನು ಸರಸ್ವತಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಯಮುನೆಯ ಸಂಗಮವನ್ನು ತಲುಪಿದನು.
ವಿತಸ್ತಾಂ ಚನ್ದ್ರಭಾಗಾಂ ಚ ಗೋಮತೀಂ ಸಿನ್ಧುಮೇವ ಚ
ಅವನು ವಿಟಸ್ತಾ, ಚಂದ್ರಭಾಗಾ, ಗೋಮತಿ ಮತ್ತು ಸಿಂಧು ನದಿಗಳಿಗೆ ಹೋದನು.
ನೇಪಾಲಂ ಚ ತತೋ ಗತ್ವಾ ತತೋ ರುದ್ರಮಹಾಲಯಮ್
ನಂತರ ಅವನು ನೇಪಾಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ರುದ್ರಮಹಾಲಯವನ್ನು ತಲುಪಿದನು.
ಮಹೇಶ್ವರಂ ತತೋ ಗತ್ವಾ ಗಯಾಂ ಪುಣ್ಯಾಮಥಾಗಮತ್
ನಂತರ ಅವನು ಮಹೇಶ್ವರ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಆಮೇಲೆ ಪುಣ್ಯವಾದ ಗಯೆಯನ್ನು ತಲುಪಿದನು.
ಏವಂ ವೇಗೇನ ಸಕಲಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಂ ಭೂತಧಾರಿಣಿ 97.
ಹೀಗೆ, ಭೂತಧಾರಿಣಿ, ಅವನು ವೇಗವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಸಂಚರಿಸಿದನು.
ಪರಿಧಾನಂ ತು ಕೌಪೀನಂ ನಗ್ನಃ ಕಾಪಾಲಿಕೋಽಭವತ್
ಅವನಿಗೆ ಕವಚವಾಗಿ ಕೇವಲ ಕೌಪೀನ ಮಾತ್ರವಿತ್ತು; ಅವನು ನಗ್ನನಾಗಿ ಕಪಾಲಧಾರಿ ಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದನು.
ತಸ್ಮಿಂಸ್ತು ಪತಿತೇ ದೇವಿ ನಗ್ನಃ ಕಾಪಾಲಿಕೋಽಭವತ್
ಅದು ಬಿದ್ದಾಗ, ದೇವಿ, ಅವನು ನಗ್ನನಾಗಿ ಕಪಾಲಧಾರಿ ಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದನು.
ಪುನರಬ್ದದ್ವಯಂ ಭ್ರಾನ್ತಸ್ತೀರ್ಥೇ ತೀರ್ಥೇ ಹರಃ ಸ್ವಯಮ್ ।। ಕಪಾಲಂ ತ್ಯಕ್ತುಕಾಮಃ ಸನ್ತದ್ಧಸ್ತಾತ್ತತ್ತು ನಾಪತತ್
ಇನ್ನೂ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, ಹರನು ತೀರ್ಥದಿಂದ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಾ, ಕಪಾಲವನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿಡಲು ಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಅದು ಅವನ ಕೈಯಿಂದ ಬಿದ್ದಿಲ್ಲ.
ಪುನರಬ್ದದ್ವಯಂ ಭ್ರಾನ್ತೋ ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಂ ತೀರ್ಥಕಾರಣಾತ್
ಮತ್ತೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, ಅವನು ತೀರ್ಥಗಳಿಗಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಸಂಚರಿಸಿದನು.
ತ್ಯಜತೋಽಪಿ ನ ತದ್ಧಸ್ತಾಚ್ಚ್ಯವತೇ ಭೂತಧಾರಿಣಿ
ಬಿಟ್ಟಿಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ, ಭೂತಧಾರಿಣಿ, ಅದು ಅವನ ಕೈಯಿಂದ ಬಿದ್ದಿರಲಿಲ್ಲ.
ತತೋಽನ್ಯದ್ವರ್ಷಮೇಕಂ ತು ವರ್ತ್ತತೇ ಹಿಮವದ್ಗಿರೌ
ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ವರ್ಷ ಅವನು ಹಿಮವಂತ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಉಳಿದನು.
ಪುನರಬ್ದದ್ವಯಂ ಚಾನ್ಯತ್ಪರಮೇಷ್ಠೀ ವೃಷಾಕಪಿಃ
ಮತ್ತೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, ಪರಮೇಶ್ತಿ ವೃಷಾಕಪಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು.
ಕಸ್ಯಚಿತ್ತ್ವಥ ಕಾಲಸ್ಯ ದ್ವಾದಶೇಽಬ್ದೇ ಧರಾಧರೇ
ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಾಲದ ನಂತರ, ಹನ್ನೆರಡನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಆ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ,
ಗಙ್ಗಾಯಾಂ ದೇವದೇವೇಶೋ ಯಾವನ್ಮಜ್ಜತಿ ಭಾಮಿನಿ
ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ದೇವದೇವರು ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಸುಂದರಿಯೇ,
ಕಪಾಲಮೋಚನಂ ನಾಮ ತತಸ್ತೀರ್ಥಮನುತ್ತಮಮ್ 97.
ಆಮೇಲೆ, ಆ ತೀರ್ಥವು 'ಕಪಾಲಮೋಚನ' ಎಂಬ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಳವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.
ಗತ್ವಾ ಹರಿಹರಕ್ಷೇತ್ರಂ ಸ್ನಾತ್ವಾ ದೇವಾಙ್ಗದೇ ತಥಾ
ಹರಿಹರ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಅಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ,
ತತ್ರ ಸ್ನಾತ್ವಾ ತಥಾ ನತ್ವಾ ತ್ರಿಜಲೇಶ್ವರಸಂಜ್ಞಿತಮ್
ಅಲ್ಲೇ ತ್ರಿಜಲೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು.
ದ್ವಾದಶಾಬ್ದೈರ್ಗತವತಃ ಸೀಮಾಚಾರಿಗಣೈಸ್ತಥಾ
ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದ ಬಳಿಕ, ಸೀಮೆಯ ರಕ್ಷಕರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ,
ಕಪಾಲಮೋಚನಂ ತೀರ್ಥಂ ತತೋ ಜಾತಮಘಾಪಹಮ್
ಅಪವಿತ್ರತೆ ತೊಡೆಯುವ ಕಪಾಲಮೋಚನ ಎಂಬ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥವು ಅಲ್ಲಿ ಉದಯವಾಯಿತು.
ರುದ್ರೋ ವಿಶುದ್ಧಿಮಾಪನ್ನೋ ಮುಕ್ತಃ ಸ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಯಾ
ಅಲ್ಲಿ ರುದ್ರನು ಪವಿತ್ರನಾಗಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹತ್ಯೆಯ ಪಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದನು.
ಯತ್ರಾಪ್ಲುತೋ ನರೋ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಬ್ರಹ್ಮಹಾ ತು ವಿಶುಧ್ಯತಿ
ಅಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವನು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹಂತಕನಾದರೂ ಶುದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಆಗತೋ ದೇವಸಹಿತೋ ವಾಕ್ಯಂ ಚೇದಮುವಾಚ ಹ ಭವ ರುದ್ರ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷ ಲೋಕಮಾರ್ಗವ್ಯವಸ್ಥಿತ
ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂದವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಭವ, ವಿಶಾಲವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳ ರುದ್ರ, ಲೋಕಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದವನೆ—'
(ಭವ ರುದ್ರ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಲೋಕಮಾರ್ಗೇ ವ್ಯಾಸ್ಥಿತಃ ) ಕಪಾಲಂ ಗೃಹ್ಯ ಯದ್ಭ್ರಾನ್ತಂ ಕಪಾಲವ್ಯಗ್ರಪಾಣಿನಾ
'ರುದ್ರಾ, ವಿಚಿತ್ರ ಕಣ್ಣುಗಳವನೆ, ಲೋಕಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತವನೆ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕಪಾಲ ಹಿಡಿದು, ಅದನ್ನು ತಿರುಗಾಡಿದವನೆ—'
ಯಚ್ಚ ತೇ ಬಭ್ರುತಾ ಜಾತಾ ಹಿಮವತ್ಯಚಲೋತ್ತಮೇ
'ಹಿಮಾಲಯದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾಗಿದ್ದು—'
ಯಚ್ಚೇದಾನೀಂ ವಿಶುದ್ಧಸ್ಯ ತೀರ್ಥೇಽಸ್ಮಿನ್ದೇಹಶುದ್ಧತಾ 97.
'ಈ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಈಗ ನೀನು ಪವಿತ್ರನಾದ ಮೇಲೆ, ದೇಹವೂ ಶುದ್ಧವಾಗಿದೆ.'
ಯೇ ಪುರಸ್ಕೃತ್ಯ ದೇವಾಸ್ತ್ವಾಂ ಪೂಜ್ಯಂ ಯದ್ವಿಧಿನಾನ್ವಿತಾಃ
'ಯಾರು ನಿನ್ನನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ನೆನೆಸಿ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೋ ಆ ದೇವತೆಗಳು—'
ವ್ರತಾನಿ ಕುರುತೇ ದೇವ ತ್ವತ್ಕೃತಾನಿ ಹಿ ಪುತ್ರಕ
'ಅವರು ಮಾಡುವ ವ್ರತಗಳು, ದೇವಾ, ನಿನ್ನಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದವು, ಮಗನೇ.'