ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ಯೋಽನ್ಯಥಾ ಭಾವಯೇದೇತತ್ ಪಕ್ಷಪಾತೇನ ಸುವ್ರತ । ಸ ಯಾತಿ ನರಕಂ ಘೋರಂ ರೌರವಂ ಪಾಪಪೂರುಷಃ ।। ೭೨.

ಓ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನೇ, ಯಾರಾದರೂ ಈ ಮೂರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಎಂದು ಪಕ್ಷಪಾತದಿಂದ ಭಾವಿಸಿದರೆ, ಆ ಪಾಪಿ ಭಯಾನಕವಾದ ರೌರವ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಚ ವಿಷ್ಣುಶ್ಚ ಋಗ್ಯಜುಃ ಸಾಮ ಏವ ಚ । ನೈತಸ್ಮಿನ್ ಭೇದಮಸ್ಯಾಸ್ತಿ ಸರ್ವೇಷಾಂ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮ ।। ೭೨.

ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಮತ್ತು ಋಗ್ವೇದ, ಯಜುರ್ವೇದ, ಸಾಮವೇದಗಳೂ ಆಗಿದ್ದೇನೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಯಾವ ಬೇಧವೂ ಇಲ್ಲ, ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ.

ರುದ್ರ ಉವಾಚ । ಶ್ರೃಣು ಚಾನ್ಯದ್ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೌತೂಹಲಸಮನ್ವಿತಮ್ । ಅಪೂರ್ವಭೂತಂ ಸಲಿಲೇ ಮಗ್ನೇನ ಮುನಿಪುಂಗವ ।। ೭೩.

ರುದ್ರನು ಹೇಳಿದನು: ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ನೀನು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಕೇಳು, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದಾಗ ನಡೆದ ಅಪೂರ್ವವಾದ ಘಟನೆಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಾಣಾಽಹಂ ಪುರಾ ಸೃಷ್ಟಃ ಪ್ರೋಕ್ತಶ್ಚ ಸೃಜ ವೈ ಪ್ರಜಾಃ । ಅವಿಜ್ಞಾನಸಮರ್ಥೋಽಹಂ ನಿಮಗ್ನಃ ಸಲಿಲೇ ದ್ವಿಜ ।। ೭೩.

ಹಿಂದೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ನನ್ನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, 'ಪ್ರೀತಿಯನ್ನಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸು' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಆದರೆ ನನಗೆ ಸರಿಯಾದ ಜ್ಞಾನ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ನಾನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದೆನು, ಓ ದ್ವಿಜ.

ತತ್ರ ಯಾವತ್ ಕ್ಷಣಂ ಚೈಕಂ ತಿಷ್ಠಾಮಿ ಪರಮೇಶ್ವರಮ್ । ಅಙ್ಗುಷ್ಠಮಾತ್ರಂ ಪುರುಷಂ ಧ್ಯಾಯನ್ ಪ್ರಯತಮಾನಸಃ ।। ೭೩.

ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಾನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಅಂಗುಷ್ಠದಷ್ಟು ಗಾತ್ರದ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತ ಕುಳಿತಿದ್ದೆನು.

ತಾವಜ್ಜಲಾತ್ ಸಮುತ್ತಸ್ಥುಃ ಪ್ರಲಯಾಗ್ನಿಸಮಪ್ರಭಾಃ । ಪುರುಷಾ ದಶ ಚೈಕಶ್ಚ ತಾಪಯನ್ತೋಂಶುಭಿರ್ಜಲಮ್ ।। ೭೩.

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ನೀರಿನಿಂದ ಪ್ರಳಯಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಹತ್ತು ಜನರೂ ಒಬ್ಬರೂ ಹೊರಬಂದರು; ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ನೀರನ್ನು ಬಿಸಿಯಾಗಿಸಿದರು.

ಮಯಾ ಪೃಷ್ಟಾಃ ಕೇ ಭವನ್ತೋ ಜಲಾದುತ್ತೀರ್ಯ ತೇಜಸಾ । ತಾಪಯನ್ತೋ ಜಲಂ ಚೇದಂ ಕ್ವ ವಾ ಯಾಸ್ಯಥ ಸಂಶತ ।। ೭೩.

ನಾನು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಿದೆ: 'ನೀರು ಬಿಟ್ಟು ಈ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ನೀವು ಯಾರು? ನೀರನ್ನು ಬಿಸಿಯಾಗಿಸುತ್ತಿರುವದು ಯಾಕೆ? ನೀವು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೀರಿ?' ಎಂದು ಕೇಳಿದೆ.

ಏವಮುಕ್ತಾ ಮಯಾ ತೇ ತು ನೋಚುಃ ಕಿಂಚನ ಸತ್ತಮಾಃ । ಏವಮೇವ ಗತಾಸ್ತೂಷ್ಣೀಂ ತೇ ನರಾ ದ್ವಿಜಪುಂಗವ ।। ೭೩.

ನಾನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದರೂ, ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುರುಷರು ಏನು ಹೇಳದೆ, ಮೌನವಾಗಿಯೇ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟುಹೋದರು, ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ.

ತತಸ್ತೇಷಾಮನು ಮಹಾಪುರುಷೋಽತೀವಶೋಭನಃ । ಸ ತಸ್ಮಿನ್ ಮೇಘಸಂಕಾಶಃ ಪುಣ್ಡರೀಕನಿಭೇಕ್ಷಣಃ ।। ೭೩.

ಅವರ ನಂತರ, ಮೋಡದಂತೆ ಕಾಣುವ, ಕಮಲದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ, ಬಹಳ ಸುಂದರವಾದ ಮಹಾಪುರುಷನು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು.

ತಮಹಂ ಪೃಷ್ಟವಾನ್ ಕಸ್ತ್ವಂ ಕೇ ಚೇಮೇ ಪುರುಷಾ ಗಾತಾಃ । ಕಿಂ ವಾ ಪ್ರಯೋಜನಮಿಹ ಕಥ್ಯತಾಂ ಪುರುಷರ್ಷಭ ।। ೭೩.

ನಾನು ಅವನನ್ನು ಕೇಳಿದೆ: 'ನೀನು ಯಾರು? ಈ ಹಿಂದೆ ಹೋದವರು ಯಾರು? ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವ ಉದ್ದೇಶವೇನು? ಹೇಳು, ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠ.'

ಪುರುಷ ಉವಾಚ । ಯ ಏತೇ ವೈ ಗತಾಃ ಪೂರ್ವಂ ಪುರುಷಾ ದೀಪ್ತತೇಜಸಃ । ಆದಿತ್ಯಾಸ್ತೇ ತ್ವರಂ ಯಾನ್ತಿ ಧ್ಯಾತಾ ವೈ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಭವ ।। ೭೩.

ಆ ಪುರುಷನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: 'ಈ ಹಿಂದೆ ಹೊರಟುಹೋದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಪುರುಷರು ಆದಿತ್ಯರು; ಬ್ರಹ್ಮನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದಾಗ ಅವರು ವೇಗವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಓ ಭವ.'

ಸೃಷ್ಟಿಂ ಸೃಜತಿ ವೈ ಬ್ರಹ್ಮಾ ತದರ್ಥಂ ಯಾನ್ತ್ಯಮೀ ನರಾಃ । ಪ್ರತಿಪಾಲನಾಯ ತಸ್ಯಾಸ್ತು ಸೃಷ್ಟೇರ್ದೇವ ನ ಸಂಶಯಃ ।। ೭೩.

ಬ್ರಹ್ಮನು ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕಾಯಲು ಈ ಪುರುಷರು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ, ದೇವ.

ಶಮ್ಭುರುವಾಚ । ಭಗವನ್ ಕಥಂ ಜಾನೀಷೇ ಮಹಾಪುರುಷಸತ್ತಮ । ಭವೇತಿ ನಾಮ್ನಾ ತತ್ಸರ್ವಂ ಕಥಯಸ್ವ ಪರೋ ಹ್ಯಹಮ್ ।। ೭೩.

ಶಂಭುನು ಹೇಳಿದನು: 'ಭಗವನ್, ನೀನು ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ತಿಳಿದೆ? ಮಹಾಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ನೀನು, ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವ ಹೆಸರು ಇದೆ? ನನಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳು, ನಾನು ತಿಳಿಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.'

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತು ರುದ್ರೇಣ ಸ ಪುಮಾನ್ ಪ್ರತ್ಯಭಾಷತ । ಅಹಂ ನಾರಾಯಣೋ ದೇವೋ ಜಲಶಾಯೀ ಸನಾತನಃ ।। ೭೩.

ರುದ್ರನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಆ ಪುರುಷನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: 'ನಾನು ನಾರಾಯಣ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುವ ಶಾಶ್ವತ ದೇವತೆ.'

ದಿವ್ಯಂ ಚಕ್ಷುರ್ಭವತು ವೈ ತವ ಮಾಂ ಪಶ್ಯ ಯತ್ನತಃ । ಏವಮುಕ್ತಸ್ತದಾ ತೇನ ಯಾವದ್ ಪಶ್ಯಾಮ್ಯಹಂ ತು ತಮ್ ।। ೭೩.

'ನಿನಗೆ ದೈವದೃಷ್ಟಿ ದೊರೆಯಲಿ; ನನ್ನನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನೋಡಿ,' ಎಂದು ಅವನು ಹೇಳಿದನು. ಆಗ ನಾನು ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದೆ.

ತಾವದಙ್ಗುಷ್ಠಮಾತ್ರಂ ತು ಜ್ವಲದ್ಭಾಸ್ಕರತೇಜಸಮ್ । ತಮೇವಾಹಂ ಪ್ರಪಶ್ಯಾಮಿ ತಸ್ಯ ನಾಭೌ ತು ಪಙ್ಕಜಮ್ ।। ೭೩.

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ನಾನು ಅವನನ್ನು ಅಂಗುಷ್ಠದಷ್ಟು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ, ಭಾಸ್ಕರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ನೋಡಿದೆ; ಅವನ ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಮಲವಿತ್ತು.

ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ತತ್ರ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಆತ್ಮಾನಂ ಚ ತದಙ್ಕತಃ । ಏವಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ತತೋ ಹರ್ಷಮುಪಾಗತಃ । ತಂ ಸ್ತೋತುಂ ದ್ವಿಜಶಾರ್ದೂಲ ಮತಿರ್ಮೇ ಸಮಜಾಯತ ।। ೭೩.

ಅಲ್ಲೇ ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಮತ್ತು ಅವನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನೂ ನೋಡಿದೆ. ಆ ಮಹಾತ್ಮನನ್ನು ನೋಡಿ ನನಗೆ ಆನಂದ ಉಂಟಾಯಿತು; ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಉತ್ಸುಕವಾಯಿತು, ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ.

ತಸ್ಯ ಮೂರ್ತೌ ತು ಜಾತಾಯಾಂ ಸಕ್ತೋತ್ರೇಣಾನೇನ ಸುವ್ರತ । ಸ್ತುತೋ ಮಯಾ ಸ ವಿಶ್ವಾತ್ಮಾ ತಪಸಾ ಸ್ಮೃತಕರ್ಮಣಾ ।। ೭೩.

ಆ ರೂಪವು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ, ನಾನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಅವನ ಮಹತ್ವದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೆನೆದು, ಈ ಸ್ತುತಿಯ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವದ ಆತ್ಮನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದೆನು, ಒಳ್ಳೆಯ ವರ್ತನೆಯವನೆ.

ರುದ್ರ ಉವಾಚ । ನಮೋಽಸ್ತ್ವನನ್ತಾಯ ವಿಶುದ್ಧಚೇತಸೇ ಸರೂಪರೂಪಾಯ ಸಹಸ್ತ್ರಬಾಹವೇ । ಸಹಸ್ತ್ರರಶ್ಮಿಪ್ರವರಾಯ ವೇಧಸೇ ವಿಶಾಲದೇಹಾಯ ವಿಶುದ್ಧಕರ್ಮಿಣೇ ।। ೭೩.

ರುದ್ರನು ಹೇಳಿದನು: ಅನಂತನಾದ, ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನವ, ಅನೇಕ ರೂಪಗಳವ, ಸಾವಿರ ಕೈಗಳವ, ಸಾವಿರ ಕಿರಣಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ವಿಶಾಲ ದೇಹದವ, ಶುದ್ಧ ಕಾರ್ಯಗಳನು ಮಾಡುವವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಸಮಸ್ತವಿಶ್ವಾರ್ತಿಹರಾಯ ಶಮ್ಭವೇ ಸಹಸ್ತ್ರಸೂರ್ಯಾನಿಲತಿಗ್ಮತೇಜಸೇ । ಸಮಸ್ತವಿದ್ಯಾವಿಧೃತಾಯ ಚಕ್ರಿಣೇ ಸಮಸ್ತಗೀರ್ವಾಣನುತೇ ಸದಾಽನಘ ।। ೭೩.

ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕದ ದುಃಖವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವ ಶಂಭುವಿಗೆ, ಸಾವಿರ ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯಂತೆ ತೀವ್ರವಾದ ಪ್ರಕಾಶದವನು, ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯೆಗಳನು ಧರಿಸುವ ಚಕ್ರಧಾರಿಯು, ಯಾವಾಗಲೂ ಪಾಪರಹಿತನಾಗಿ ದೇವತೆಗಳು ಸ್ತುತಿಸುವವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಅನಾದಿದೇವೋಽಚ್ಯುತ ಶೇಷಶೇಖರ ಪ್ರಭೋ ವಿಭೋ ಭೂತಪತೇ ಮಹೇಶ್ವರ । ಮರುತ್ಪತೇ ಸರ್ವಪತೇ ಜಗತ್ಪತೇ ಭುವಃ ಪತೇ ಭುವನಪತೇ ಸದಾ ನಮಃ ।। ೭೩.

ಆದಿಯಿಲ್ಲದ ದೇವ, ತಪ್ಪದೆ ಇರುವವ, ಶೇಷನನ್ನು ಮುಡಿಗೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡವ, ಪ್ರಭು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವ, ಭೂತಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ಮಹೇಶ್ವರ, ಗಾಳಿಯ ಅಧಿಪತಿ, ಎಲ್ಲರ ಅಧಿಪತಿ, ಜಗತ್ತಿನ ಅಧಿಪತಿ, ಭೂಮಿಯ ಅಧಿಪತಿ, ಭುವನಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ಸದಾ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಜಲೇಶ ನಾರಾಯಣ ವಿಶ್ವಶಂಕರ ಕ್ಷಿತೀಶ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ವಿಶ್ವಲೋಚನ । ಶಶಾಙ್ಕಸೂರ್ಯಾಚ್ಯುತ ವೀರ ವಿಶ್ವಗಾ - ಪ್ರತರ್ಕ್ಯಮೂರ್ತ್ತೇಽಮೃತಮೂರ್ತಿರವ್ಯಯಃ ।। ೭೩.

ನೀರಿನ ಅಧಿಪತಿ, ನಾರಾಯಣ, ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ಹಿತಕರನಾದವ, ಭೂಮಿಯ ಅಧಿಪತಿ, ವಿಶ್ವದ ಒಡೆಯ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡುವವ, ಚಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ, ತಪ್ಪದವ, ಶೂರ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವವ, ಯಾರು ಊಹಿಸಲಾಗದ ರೂಪದವ, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಿ, ನಾಶವಾಗದವ.

ಜ್ವಲದ್ಹುತಾಶಾರ್ಚಿವಿರುದ್ಧಮಣ್ಡಲ ಪ್ರಪಾಹಿ ನಾರಾಯಣ ವಿಶ್ವತೋಮುಖ । ನಮೋಽಸ್ತು ದೇವಾರ್ತ್ತಿಹರಾಮೃತಾವ್ಯಯ ಪ್ರಪಾಹಿ ಮಾಂ ಶರಣಗತಂ ಸದಾಚ್ಯುತ ।। ೭೩.

ಬೆಳಕಿನ ವಲಯವು ಬೆಂಕಿಯ ಜ್ವಾಲೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುವ ನಾರಾಯಣ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮುಖಗಳಿರುವವನೇ, ದೇವತೆಗಳ ದುಃಖವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವ, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಿ, ನಾಶಹೀನನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ನಾನು ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಿರುವವನಾಗಿ, ಸದಾ ತಪ್ಪದವ, ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡು.

ವಕ್ತ್ರಾಣ್ಯನೇಕಾನಿ ವಿಭೋ ತವಾಹಂ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಮಧ್ಯಸ್ಥಗತಂ ಪುರಾಣಮ್ । ಬ್ರಹ್ಮಾಣಮೀಶಂ ಜಗತಾಂ ಪ್ರಸೂತಿಂ ನಮೋಽಸ್ತು ತುಭ್ಯಂ ತು ಪಿತಾಮಹಾಯ ।। ೭೩.

ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವನೇ, ನಿನ್ನ ಅನೇಕ ಮುಖಗಳನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುತ್ತೇನೆ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪುರಾತನನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು, ಲೋಕಗಳ ಮೂಲಸ್ವರೂಪನನ್ನು, ಪ್ರಭುವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇನೆ; ಪಿತಾಮಹನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಸಂಸಾರಚಕ್ರಭ್ರಮಣೈರನೇಕೈಃ ಕ್ವಚಿದ್ ಭವಾನ್ ದೇವವರಾದಿದೇವ । ಸನ್ಮಾರ್ಗಿಭಿರ್ಜ್ಞಾನವಿಶುದ್ಧಸತ್ತ್ವೈ - ರುಪಾಸ್ಯಸೇ ಕಿಂ ಪ್ರಲಪಾಮ್ಯಹಂ ತ್ವಾಮ್ ।। ೭೩.

ಅನೇಕ ಜನ್ಮಚಕ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ದೇವತೆಗಳ ದೇವರಾದ ನೀನು, ಸತ್ಯಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹುಡುಕುವ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧವಾದವರಿಗೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತೀಯೆ; ಹಾಗಿದ್ದರೆ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕುರಿತು ಏನು ಹೇಳಲಿ?

ಏಕಂ ಭವನ್ತಂ ಪ್ರಕೃತೇಃ ಪರಸ್ತಾದ್ ಯೋ ವೇತ್ತ್ಯಸೌ ಸರ್ವವಿದಾದಿಬೋದ್ಧಾ । ಗುಣಾ ನ ತೇಷು ಪ್ರಸಭಂ ವಿಭೇದ್ಯಾ ವಿಶಾಲಮೂರ್ತಿರ್ಹಿ ಸುಸೂಕ್ಷ್ಮರೂಪಃ ।। ೭೩.

ಯಾರು ನಿನ್ನನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಮೀರಿ ಒಬ್ಬನೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೋ, ಅವನೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅರಿಯುವ ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ನಿನ್ನ ಗುಣಗಳನ್ನು ಅವರು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗದು, ಏಕೆಂದರೆ ನಿನ್ನ ವಿಶಾಲ ರೂಪವು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವೂ ಹೌದು.

ನಿರ್ವಾಕ್ಯೋ ನಿರ್ಮನೋ ವಿಗತೇನ್ದ್ರಿಯೋಽಸಿ ಕರ್ಮಾಭವಾನ್ನೋ ವಿಗತೈಕಕರ್ಮಾ । ಸಂಸಾರವಾಂಸ್ತ್ವಂ ಹಿ ನ ತಾದೃಶೋಽಸಿ ಪುನಃ ಕಥಂ ದೇವವರಾಸಿ ವೇದ್ಯಃ ।। ೭೩.

ನೀನು ಮಾತಿಗೂ, ಮನಸ್ಸಿಗೂ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೂ ಅತೀತನು; ನೀನು ಕರ್ಮದಿಂದ ಬಂಧಿತನಲ್ಲ, ಒಂದೇ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತನೂ ಅಲ್ಲ; ಸಂಸಾರದ ಬಂಧನ ನಿನಗೆ ಇಲ್ಲ—ಹಾಗಿದ್ದರೆ ದೇವತೆಗಳ ದೇವಾ, ನಿನ್ನನ್ನು ಹೇಗೆ ಅರಿಯಬಹುದು?

ಮೂರ್ತಾಮೂರ್ತಂ ತ್ವತುಲಂ ಲಭ್ಯತೇ ತೇ ಪರಂ ವಪುರ್ದೇವ ವಿಶುದ್ಧಭಾವೈಃ । ಸಂಸಾರವಿಚ್ಛಿತ್ತಿಕರೈರ್ಯಜದ್ಭಿ - ರತೋಽವಸೀಯೇತ ಚತುರ್ಭುಜಸ್ತ್ವಮ್ ।। ೭೩.

ನಿನ್ನ ರೂಪವು ರೂಪವಿಲ್ಲದಂತೆಯೂ, ಅಸಾಧಾರಣವಾದಂತೆಯೂ ಇದೆ; ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನವರು, ಸಂಸಾರದ ಬಂಧನವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವ ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವವರು, ನಿನ್ನನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಪರಂ ನ ಜಾನನ್ತಿ ಯತೋ ವಪುಸ್ತೇ ದೇವಾದಯೋಽಪ್ಯದ್ಭುತಕಾರಣಂ ತತ್ । ಅತೋಽವತಾರೋಕ್ತತನುಂ ಪುರಾಣ - ಮಾರಾಧಯೇಯುಃ ಕಮಲಾಸನಾದ್ಯಾಃ ।। ೭೩.

ನಿನ್ನ ಆ ಪರಮ ರೂಪವನ್ನು, ಅದ್ಭುತ ಕಾರಣವಾದುದನ್ನು ದೇವತೆಗಳೂ ಅರಿಯಲಾಗದು; ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳು ನಿನ್ನ ಅವತಾರಗಳ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ ಪುರಾತನ ರೂಪವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.