ಊಚುರ್ಮಾಂ ತೇ ಚ ಮುನಯೋ ಭವಿತಾರೋ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ । ಕಲೌ ತ್ವದ್ರೂಪಿಣಃ ಸರ್ವೇ ಜಟಾಮುಕುಟಧಾರಿಣಃ । ಸ್ವೇಚ್ಛಯಾ ಪ್ರೇತವೇಷಾಶ್ಚ ಮಿಥ್ಯಾಲಿಙ್ಗಧರಾಃ ಪ್ರಭೋ ।। ೭೧.
ಆ ಮುನಿಗಳು ನನಗೆ ಹೇಳಿದರು: 'ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರು ನಿನ್ನ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಜಟಾಮುಕುಟ ಧರಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪ್ರೇತರೂಪದಲ್ಲಿ, ಸುಳ್ಳಾಗಿ ಯತಿಗಳ ಗುರುತು ಧರಿಸಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಪ್ರಭುವೇ.'
ತೇಷಾಮನುಗ್ರಹಾರ್ಥಾಯ ಕಿಂಚಿಚ್ಛಾಸ್ತ್ರಂ ಪ್ರದೀಯತಾಮ್ । ಯೇನಾಸ್ಮದ್ವಂಶಜಾಃ ಸರ್ವೇ ವರ್ತೇಯುಃ ಕಲಿಪೀಡಿತಾಃ ।। ೭೧.
'ಅವರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ, ಯಾವುದಾದರೂ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ಅದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಸಂತತಿಯವರು, ಕಲಿಯುಗದ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೂಡ, ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬಹುದು.'
ಏವಮಭ್ಯರ್ಥಿತಸ್ತೈಸ್ತು ಪುರಾಽಹಂ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಾಃ । ವೇದಕ್ರಿಯಾಸಮಾಯುಕ್ತಾಂ ಕೃತವಾನಸ್ಮಿ ಸಂಹಿತಾಮ್ ।। ೭೧.
ಅವರು ಹೀಗೆ ಬೇಡಿಕೊಂಡಾಗ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೆ, ನಾನು ವೇದಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದೆ.
ನಿಃಶ್ವಾಸಾಖ್ಯಾಂ ತತಸ್ತಸ್ಯಾಂ ಲೀನಾ ಬಾಭ್ರವ್ಯಶಾಣ್ಡಿಲಾಃ । ಅಲ್ಪಾಪರಾಧಾಚ್ಛ್ರುತ್ವೈವ ಗತಾ ಬೈಡಾಲಿಕಾ ಭವನ್ ।। ೭೧.
ನಿಶ್ವಾಸ ಎಂಬ ಆ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಭ್ರವ ಮತ್ತು ಶಾಂಡಿಲ ಗೋತ್ರಗಳು ಲೀನವಾದವು; ಸ್ವಲ್ಪ ತಪ್ಪಿನಿಂದ ಬೈಡಾಲ ಗೋತ್ರವು ಕೇಳಿದ ಕೂಡಲೇ ದೂರವಾಯಿತು.
ಮಯೈವ ಮೋಹಿತಾಸ್ತೇ ಹಿ ಭವಿಷ್ಯಂ ಜಾನತಾ ದ್ವಿಜಾಃ । ಲೌಲ್ಯಾರ್ಥಿನಸ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ಕರಿಷ್ಯನ್ತಿ ಕಲೌ ನರಾಃ ।। ೭೧.
ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು, ನಾನು ಅವರನ್ನೇ ಮೋಹಗೊಳಿಸಿದ್ದೆ, ದ್ವಿಜರೆ. ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಲಾಭದಾಸೆ ಹೊಂದಿದವರು ತಮ್ಮದೇ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವರು.
ನಿಃಶ್ವಾಸಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಹಿ ಲಕ್ಷಮಾತ್ರಂ ಪ್ರಮಾಣತಃ । ಸೈವ ಪಾಶುಪತೀ ದೀಕ್ಷಾ ಯೋಗಃ ಪಾಶುಪತಸ್ತ್ವಿಹ ।। ೭೧.
ನಿಶ್ವಾಸ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ; ಅದೇ ಪಾಶುಪತ ದೀಕ್ಷೆ, ಇಲ್ಲಿಯ ಯೋಗವೂ ಪಾಶುಪತ ಯೋಗವೇ.
ಏತಸ್ಮಾದ್ ವೇದಮಾರ್ಗಾದ್ಧಿ ಯದನ್ಯದಿಹ ಜಾಯತೇ । ತತ್ ಕ್ಷುದ್ರಕರ್ಮ ವಿಜ್ಞೇಯಂ ರೌದ್ರಂ ಶೌಚವಿವರ್ಜಿತಮ್ ।। ೭೧.
ಈ ವೇದಮಾರ್ಗದಿಂದ ಬೇರೆ ಏನಾದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರೆ, ಅದನ್ನು ಚಿಕ್ಕ ಕೆಲಸ, ಕ್ರೂರವಾದದ್ದು, ಶುದ್ಧತೆ ಇಲ್ಲದದ್ದು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ಯೇ ರುದ್ರಮುಪಜೀವನ್ತಿ ಕಲೌ ವೈಡಾಲಿಕಾ ನರಾಃ । ಲೌಲ್ಯಾರ್ಥಿನಃ ಸ್ವಶಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ಕರಿಷ್ಯನ್ತಿ ಕಲೌ ನರಾಃ । ಉಚ್ಛುಷ್ಮರುದ್ರಾಸ್ತೇ ಜ್ಞೇಯಾ ನಾಹಂ ತೇಷು ವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ ।। ೭೧.
ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಬೈಡಾಲರು, ಲಾಭದಾಸೆಯವರು, ರುದ್ರನ ಮೇಲೆ ಬದುಕುವವರು ತಮ್ಮದೇ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವರು; ಅವರನ್ನು ಉಚ್ಚುಷ್ಮ ರುದ್ರರು ಎಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ—ನಾನು ಅವರಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
ಭೈರವೇಣ ಸ್ವರೂಪೇಣ ದೇವಕಾರ್ಯೇ ಯದಾ ಪುರಾ । ನರ್ತಿತಂ ತು ಮಯಾ ಸೋಽಯಂ ಸಂಬನ್ಧಃ ಕ್ರೂರಕರ್ಮಣಾಮ್ ।। ೭೧.
ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭೈರವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ನೃತ್ಯ ಮಾಡಿದ್ದೆ; ಅದೇ ಕ್ರೂರ ಕರ್ಮಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ಸಂಬಂಧ.
ಕ್ಷಯಂ ನಿನೀಷತಾ ದೈತ್ಯಾನಟ್ಟಹಾಸೋ ಮಯಾ ಕೃತಃ । ಯಃ ಪುರಾ ತತ್ರ ಯೇ ಮಹ್ಯಂ ಪತಿತಾ ಅಶ್ರುಬಿನ್ದವಃ । ಅಸಂಖ್ಯಾತಾಸ್ತು ತೇ ರೌದ್ರಾ ಭವಿತಾರೋ ಮಹೀತಲೇ ।। ೭೧.
ದೈತ್ಯರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ನಾನು ಒಮ್ಮೆ ಭಾರೀ ನಗೆಯಾಡಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಕಣ್ಣೀರು ಬಿದ್ದವು, ಅವು ಅನೇಕ ಕ್ರೂರರೂಪದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವರು.
ಉಚ್ಛುಷ್ಮನಿರತಾ ರೌದ್ರಾಃ ಸುರಾಮಾಂಸಪ್ರಿಯಾಃ ಸದಾ । ಸ್ತ್ರೀಲೋಲಾಃ ಪಾಪಕರ್ಮಾಣಃ ಸಂಭೂತಾ ಭೂತಲೇಷು ತೇ ।। ೭೧.
ಅವರು ಉಚ್ಚುಷ್ಮ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದು, ಕ್ರೂರ ಸ್ವಭಾವದವರು, ಸದಾ ಮದ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾಂಸದ ಆಸಕ್ತರು, ಸ್ತ್ರೀಯರ ಮೇಲೆ ಲೋಭಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಪಾಪಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವರು.
ತೇಷಾಂ ಗೌತಮಶಾಪಾದ್ಧಿ ಭವಿಷ್ಯನ್ತ್ಯನ್ವಯೇ ದ್ವಿಜಾಃ । ತೇಷಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಸದಾಚಾರಾ ಯೇ ತೇ ಮಚ್ಛಾಸನೇ ರತಾಃ ।। ೭೧.
ಗೌತಮನ ಶಾಪದಿಂದ ಅವರ ವಂಶದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜರು ಹುಟ್ಟುವರು; ಅವರೊಳಗೆ ಸದಾಚಾರಿಗಳೂ, ನನ್ನ ಉಪದೇಶದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರೂ ಇರುತ್ತಾರೆ.
ಸ್ವರ್ಗಂ ಚೈವಾಪವರ್ಗಂ ಚ ಇತಿ ವೈ ಸಂಶಯಾತ್ ಪುರಾ । ವೈಡಾಲಿಕಾಽಧೋ ಯಾಸ್ಯನ್ತಿ ಮಮ ಸಂತತಿದೂಷಕಾಃ ।। ೭೧.
ಸ್ವರ್ಗ ಅಥವಾ ಮುಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಮಾನ ಹೊಂದಿ, ನನ್ನ ವಂಶವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವವರು, ಬೆಕ್ಕುಗಳ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಿಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರಾಗ್ ಗೌತಮಾಗ್ನಿನಾ ದಗ್ಧಾಃ ಪುನರ್ಮದ್ವಚನಾದ್ ದ್ವಿಜಾಃ । ನರಕಂ ತು ಗಮಿಷ್ಯನ್ತಿ ನಾತ್ರ ಕಾರ್ಯಾ ವಿಚಾರಣಾ ।। ೭೧.
ಹಿಂದೆ ಗೌತಮನ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಅವರು ಸುಟ್ಟಹೋಗಿದ್ದರು; ಈಗ ನನ್ನ ಆದೇಶದಿಂದ ಆ ದ್ವಿಜರು ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಯೋಚನೆ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.
ರುದ್ರ ಉವಾಚ । ಏವಂ ಮಯಾ ಬ್ರಹ್ಮಸುತಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಜಗ್ಮುರ್ಯಥಾಗತಮ್ । ಗೌತಮೋಽಪಿ ಸ್ವಕಂ ಗೇಹಂ ಜಗಾಮಾಶು ಪರಂತಪಃ ।। ೭೧.
ರುದ್ರನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರರಿಗೆ ಹೇಳಿದೆನು, ಅವರು ಬಂದಂತೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು; ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಗೌತಮನು ಕೂಡ ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಬೇಗನೆ ಹೋದನು.
ಏತದ್ ವಃ ಕಥಿತಂ ವಿಪ್ರಾ ಮಯಾ ಧರ್ಮಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ । ಏತಸ್ಮಾದ್ ವಿಪರೀತೋ ಯಃ ಸ ಪಾಷಣ್ಡರತೋ ಭವೇತ್ ।। ೭೧.
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ, ಧರ್ಮದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ವಿವರಿಸಿದೆನು; ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆಯುವವನು ಪಾಶಂಡದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಾನೆ.
ಶ್ರೀವರಾಹ ಉವಾಚ । ಸರ್ವಜ್ಞಂ ಸರ್ವಕರ್ತ್ತಾರಂ ಭವಂ ರುದ್ರಂ ಪುರಾತನಮ್ । ಪ್ರಣಮ್ಯ ಪ್ರಯತೋಽಗಸ್ತ್ಯಃ ಪಪ್ರಚ್ಛ ಪರಮೇಶ್ವರಮ್ ।। ೭೨.
ಶ್ರೀ ವರಾಹನು ಹೇಳಿದನು: ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಯುವ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡುವ, ಪುರಾತನ ರುದ್ರನಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅಗಸ್ತ್ಯನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಆ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಕೇಳಿದನು.
ಅಗಸ್ತ್ಯ ಉವಾಚ । ಭವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಚ ವಿಷ್ಣುಶ್ಚ ತ್ರಯಮೇತತ್ ತ್ರಯೀ ಸ್ಮೃತಾ । ದೀಪೋಽಗ್ನಿರ್ದೋಪಸಂಯೋಗೈಃ ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರೇಷು ಸರ್ವತಃ ।। ೭೨.
ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು: ನೀವು, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು—ಈ ಮೂವರು ತ್ರಯೀ ಎಂದು ನೆನಪಾಗುತ್ತಾರೆ; ದೀಪಕ್ಕೆ ಅಗ್ನಿ ಸೇರುವಂತೆ, ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ನೀವು ಇದ್ದೀರಿ.
ಕಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರಧಾನೋ ಭಗವಾನ್ ಕಾಲೇ ಕಸ್ಮಿನ್ನಧೋಕ್ಷಜಃ । ಬ್ರಹ್ಮಾ ವಾ ಏತದಾಚಕ್ಷ್ವ ಮಮ ದೇವ ತ್ರಿಲೋಚನ ।। ೭೨.
ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳ ದೇವಾ, ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಮುಖ್ಯರು? ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪರಾತ್ಮನಾದವರು? ಅಥವಾ ಬ್ರಹ್ಮನಾ? ದಯಮಾಡಿ ನನಗೆ ಹೇಳಿ.
ರುದ್ರ ಉವಾಚ । ವಿಷ್ಣುರೇವ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ತ್ರಿಭೇದಮಿಹ ಪಠ್ಯತೇ । ವೇದಸಿದ್ಧಾನ್ತಮಾರ್ಗೇಷು ತನ್ನ ಜಾನನ್ತಿ ಮೋಹತಾಃ ।। ೭೨.
ರುದ್ರನು ಹೇಳಿದನು: ವಿಷ್ಣುವೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮನು, ಇಲ್ಲಿ ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ವೇದಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮೋಹದಿಂದ ಇದನ್ನು ಅರಿಯಲಾಗದು.
ವಿಶಪ್ರವೇಶನೇ ಧಾತುಸ್ತತ್ರ ಷ್ಣು ಪ್ರತ್ಯಯಾದನು । ವಿಷ್ಣುರ್ಯಃ ಸರ್ವದೇವೇಷು ಪರಮಾತ್ಮಾ ಸನಾತನಃ ।। ೭೨.
'ವಿಶ್' ಎಂಬ ಧಾತುವಿಗೆ 'ಷ್ಣು' ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯಯ ಸೇರ್ಪಡಿದಾಗ, ವಿಷ್ಣುವೇ ಎಲ್ಲ ದೇವರಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಪರಮಾತ್ಮನು.
ಯೋಽಯಂ ವಿಷ್ಣುಸ್ತು ದಶಧಾ ಕೀರ್ತ್ಯತೇ ಚೈಕಧಾ ದ್ವಿಜಾಃ । ಸ ಆದಿತ್ಯೋ ಮಹಾಭಾಗ ಯೋಗೈಶ್ವರ್ಯಸಮನ್ವಿತಃ ।। ೭೨.
ಈ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಹತ್ತು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಒಂದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ದ್ವಿಜರೆ; ಅವನೇ ಮಹಾ ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಆದಿತ್ಯನು, ಯೋಗಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು.
ಸ ದೇವಕಾರ್ಯಾಣಿ ಸದಾ ಕುರುತೇ ಪರಮೇಶ್ವರಃ । ಮನುಷ್ಯಭಾವಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ಸ ಮಾಂ ಸ್ತೌತಿ ಯುಗೇ ಯುಗೇ । ಲೋಕಮಾರ್ಗಪ್ರವೃತ್ತ್ಯರ್ಥಂ ದೇವಕಾರ್ಯಾರ್ಥಸಿದ್ಧಯೇ ।। ೭೨.
ಆ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಸದಾ ದೇವಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಮಾನವನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ; ಪ್ರಪಂಚದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮತ್ತು ದೇವಕಾರ್ಯಗಳ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಯುಗದಲ್ಲೂ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಅಹಂ ಚ ವರದಸ್ತಸ್ಯ ದ್ವಾಪರೇ ದ್ವಾಪರೇ ದ್ವಿಜ । ಅಹಂ ಚ ತಂ ಸದಾ ಸ್ತೌಮಿ ಶ್ವೇತದ್ವೀಪೇ ಕೃತೇ ಯುಗೇ ।। ೭೨.
ನಾನು ಅವನಿಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲೂ ವರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ, ದ್ವಿಜರೆ; ಶ್ವೇತದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ನಾನು ಅವನನ್ನು ಸದಾ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಸೃಷ್ಟಿಕಾಲೇ ಚತುರ್ವಕ್ತ್ರಂ ಸ್ತೌಮಿ ಕಾಲೋ ಭವಾಮಿ ಚ । ಬ್ರಹ್ಮಾ ದೇವಾಸುರಾ ಸ್ತೌತಿ ಮಾಂ ಸದಾ ತು ಕೃತೇ ಯುಗೇ । ಲಿಙ್ಗಮೂರ್ತಿಂ ಚ ಮಾಂ ದೇವಾ ಯಜನ್ತೇ ಭೋಗಕಾಙ್ಕ್ಷಿಣಃ ।। ೭೨.
ಸೃಷ್ಟಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾನು ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳಿರುವವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ಕಾಲನಾಗುತ್ತೇನೆ; ಬ್ರಹ್ಮ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಸದಾ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ; ಭೋಗವನ್ನು ಬಯಸುವ ದೇವತೆಗಳು ಲಿಂಗರೂಪದಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸಹಸ್ತ್ರಶೀರ್ಷಕಂ ದೇವಂ ಮನಸಾ ತು ಮುಮುಕ್ಷವಃ । ಯಜನ್ತೇ ಯಂ ಸ ವಿಶ್ವಾತ್ಮಾ ದೇವೋ ನಾರಾಯಣಃ ಸ್ವಯಮ್ ।। ೭೨.
ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಾವಿರ ತಲೆಗಳಿರುವ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವನೇ ವಿಶ್ವದ ಆತ್ಮ, ದೇವರಾದ ನಾರಾಯಣನು ತಾನೆ.
ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞೇನ ಯೇ ನಿತ್ಯಂ ಯಜನ್ತೇ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಾಃ । ತೇ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ಪ್ರೀಣಯನ್ತಿ ವೇದೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ ।। ೭೨.
ಯಾರು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞದಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರು ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ; ವೇದವೇ ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ನಾರಾಯಣಃ ಶಿವೋ ವಿಷ್ಣುಃ ಶಂಕರ ಪುರುಷೋತ್ತಮಃ । ಏತೈಸ್ತು ನಾಮಭಿರ್ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಸನಾತನಮ್ । ತಂ ಚ ಚಿನ್ತಾಮಯಂ ಯೋಗಂ ಪ್ರವದನ್ತಿ ಮನೀಷಿಣಃ ।। ೭೨.
ನಾರಾಯಣ, ಶಿವ, ವಿಷ್ಣು, ಶಂಕರ, ಪುರುಷೋತ್ತಮ—ಈ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪರಮ, ಶಾಶ್ವತ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ; ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅದನ್ನು ಚಿಂತನೆಯ ಯೋಗವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಪಶೂನಾಂ ಶಮನಂ ಯಜ್ಞೇ ಹೋಮಕರ್ಮ ಚ ಯದ್ಭವೇತ್ । ತದೋಮಿತಿ ಚ ವಿಖ್ಯಾತಂ ತತ್ರಾಹಂ ಸಂವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ ।। ೭೨.
ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಪಶುಗಳನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹೋಮ ಮಾಡುವ ಕ್ರಿಯೆ 'ಓಂ' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ನಾನು ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ.
ಕರ್ಮವೇದಯುಜಾಂ ವಿಪ್ರ ಬ್ರಹ್ಮಾ ವಿಷ್ಣುರ್ಮಹೇಶ್ವರಃ । ವಯಂ ತ್ರಯೋಽಪಿ ಮನ್ತ್ರಾದ್ಯಾ ನಾತ್ರ ಕಾರ್ಯಾ ವಿಚಾರಣಾ ।। ೭೨.
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ, ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಮಹೇಶ್ವರರು ಕರ್ಮವೇದದೊಡನೆ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ; ನಾವು ಮೂವರೂ ಮಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಾಗಿದ್ದೇವೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಯೋಚನೆ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.