ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ಋಷೀಣಾಂ ಮಾಯಯಾ ಸರ್ವಮಿದಂ ಜಾತಂ ವಿಚಿನ್ತ್ಯ ವೈ । ಶಶಾಪ ತಾನ್ ಜಟಾಭಸ್ಮಮಿಥ್ಯಾವ್ರತಧರಾಸ್ತಥಾ । ಭವಿಷ್ಯಥ ತ್ರಯೀಬಾಹ್ಯಾ ವೇದಕರ್ಮಬಹಿಷ್ಕೃತಾಃ ।। ೭೧.

ಇದು ಎಲ್ಲವೂ ಮುನಿಗಳ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಗೌತಮನು ಅವರಿಗೆ, 'ನಕಲಿ ವ್ರತ ಧಾರಿಗಳು, ಜಟೆಯಲ್ಲಿ ಭಸ್ಮವಿಟ್ಟವರು, ನೀವು ವೇದಗಳ ಹೊರಗಿನವರು, ವೇದಕರ್ಮಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗುವಿರಿ' ಎಂದು ಶಪಿಸಿದರು.

ತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ಕ್ರೂರವಚನಂ ಗೌತಮಸ್ಯ ಮಹಾಮುನೇಃ । ಊಚುಃ ಸಪ್ತರ್ಷಯೋ ಮೈವಂ ಸರ್ವಕಾಲಂ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ । ಭವನ್ತು ಕಿಂ ತು ತೇ ವಾಕ್ಯಂ ಮೋಘಂ ನಾಸ್ತ್ಯತ್ರ ಸಂಶಯಃ ।। ೭೧.

ಮಹಾಮುನಿ ಗೌತಮನ ಈ ಕಠಿಣ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು, 'ಇದು ಸದಾಕಾಲ ಇರಬಾರದು, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೆ. ಆದರೆ ನಿನ್ನ ಮಾತು ವ್ಯರ್ಥವಾಗದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಯದಿ ನಾಮ ಕಲೌ ಸರ್ವೇ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ । ಉಪಕಾರಿಣಿ ಯೇ ತೇ ಹಿ ಅಪಕರ್ತಾರ ಏವ ಹಿ । ಇತ್ಥಂಭೂತಾ ಅಪಿ ಕಲೌ ಭಕ್ತಿಭಾಜೋ ಭವನ್ತು ತೇ ।। ೭೧.

'ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಒಳ್ಳೆಯದು ಮಾಡಿದವರು ಕೆಡುಕನ್ನೂ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೂ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಇಂಥವರೂ ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಇರಲಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ತ್ವದ್ವಾಕ್ಯವಹ್ನಿನಿರ್ದಗ್ಧಾಃ ಸದಾ ಕಲಿಯುಗೇ ದ್ವಿಜಾಃ । ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ಕ್ರಿಯಾಹೀನಾ ವೇದಕರ್ಮಬಹಿಷ್ಕೃತಾಃ ।। ೭೧.

ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ, ನಿಮ್ಮ ಮಾತಿನ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟ ದ್ವಿಜರು ಯಾವಾಗಲೂ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ವೇದಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಅಸ್ಯಾಶ್ಚ ಗೌಣಂ ನಾಮೇಹ ನದೀ ಗೋದಾವರೀತಿ ಚ । ಗೌರ್ದತ್ತಾ ವರದಾನಾಚ್ಚ ಭವೇದ್ ಗೋದಾವರೀ ನದೀ ।। ೭೧.

ಈ ನದಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಗೌಣ ಹೆಸರು ಗೋದಾವರಿ. ಹಸುವನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ವರ ನೀಡಿದ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ನದಿಗೆ ಗೋದಾವರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.

ಏತಾಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಕಲೌ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಗಾಂ ದದನ್ತಿ ಜನಾಶ್ಚ ಯೇ । ಯಥಾಶಕ್ತ್ಯಾ ತು ದಾನಾನಿ ಮೋದನ್ತೇ ತ್ರಿದಶೈಃ ಸಹ ।। ೭೧.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಈ ನದಿಗೆ ಬಂದು, ಯಾರು ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹಸುವನ್ನು ಅಥವಾ ಬೇರೆ ದಾನಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂತೋಷಪಡುವರು.

ಸಿಂಹಸ್ಥೇ ಚ ಗುರೌ ತತ್ರ ಯೋ ಗಚ್ಛತಿ ಸಮಾಹಿತಃ । ಸ್ನಾತ್ವಾ ಚ ವಿಧಿನಾ ತತ್ರ ಪಿತೄಂ ಸ್ತರ್ಪಯತೇ ತಥಾ ।। ೭೧.

ಗುರು ಗ್ರಹವು ಸಿಂಹ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವಾಗ, ಯಾರು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ, ವಿಧಿಯಂತೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ—

ಸ್ವರ್ಗಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಪಿತರೋ ನಿರಯೇ ಪತಿತಾ ಅಪಿ । ಸ್ವರ್ಗಸ್ಥಾಃ ಪಿತರಸ್ತಸ್ಯ ಮುಕ್ತಿಭಾಜೋ ನ ಸಂಶಯಃ ।। ೭೧.

ಅವರ ಪಿತೃಗಳು ನರಕದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ಪಿತೃಗಳು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ತ್ವಂ ಖ್ಯಾತಿಂ ಮಹತೀಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಮುಕ್ತಿಂ ಯಾಸ್ಯಸಿ ಶಾಶ್ವತೀಮ್ । ಏವಮುಕ್ತ್ವಾಽಥ ಮುನಯೋ ಯಯುಃ ಕೈಲಾಸಪರ್ವತಮ್ । ಯತ್ರಾಹಮುಮಯಾ ಸಾರ್ಧಂ ಸದಾ ತಿಷ್ಠಾಮಿ ಸತ್ತಮಾಃ ।। ೭೧.

ನೀನು ಮಹಾ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಶಾಶ್ವತ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುವೆ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಮುನಿಗಳು ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋದರು, ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಉಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಸದಾ ವಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ, ಒಳ್ಳೆಯವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ.

ಊಚುರ್ಮಾಂ ತೇ ಚ ಮುನಯೋ ಭವಿತಾರೋ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ । ಕಲೌ ತ್ವದ್ರೂಪಿಣಃ ಸರ್ವೇ ಜಟಾಮುಕುಟಧಾರಿಣಃ । ಸ್ವೇಚ್ಛಯಾ ಪ್ರೇತವೇಷಾಶ್ಚ ಮಿಥ್ಯಾಲಿಙ್ಗಧರಾಃ ಪ್ರಭೋ ।। ೭೧.

ಆ ಮುನಿಗಳು ನನಗೆ ಹೇಳಿದರು: 'ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರು ನಿನ್ನ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಜಟಾಮುಕುಟ ಧರಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪ್ರೇತರೂಪದಲ್ಲಿ, ಸುಳ್ಳಾಗಿ ಯತಿಗಳ ಗುರುತು ಧರಿಸಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಪ್ರಭುವೇ.'

ತೇಷಾಮನುಗ್ರಹಾರ್ಥಾಯ ಕಿಂಚಿಚ್ಛಾಸ್ತ್ರಂ ಪ್ರದೀಯತಾಮ್ । ಯೇನಾಸ್ಮದ್ವಂಶಜಾಃ ಸರ್ವೇ ವರ್ತೇಯುಃ ಕಲಿಪೀಡಿತಾಃ ।। ೭೧.

'ಅವರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ, ಯಾವುದಾದರೂ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ಅದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಸಂತತಿಯವರು, ಕಲಿಯುಗದ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೂಡ, ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬಹುದು.'

ಏವಮಭ್ಯರ್ಥಿತಸ್ತೈಸ್ತು ಪುರಾಽಹಂ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಾಃ । ವೇದಕ್ರಿಯಾಸಮಾಯುಕ್ತಾಂ ಕೃತವಾನಸ್ಮಿ ಸಂಹಿತಾಮ್ ।। ೭೧.

ಅವರು ಹೀಗೆ ಬೇಡಿಕೊಂಡಾಗ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೆ, ನಾನು ವೇದಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದೆ.

ನಿಃಶ್ವಾಸಾಖ್ಯಾಂ ತತಸ್ತಸ್ಯಾಂ ಲೀನಾ ಬಾಭ್ರವ್ಯಶಾಣ್ಡಿಲಾಃ । ಅಲ್ಪಾಪರಾಧಾಚ್ಛ್ರುತ್ವೈವ ಗತಾ ಬೈಡಾಲಿಕಾ ಭವನ್ ।। ೭೧.

ನಿಶ್ವಾಸ ಎಂಬ ಆ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಭ್ರವ ಮತ್ತು ಶಾಂಡಿಲ ಗೋತ್ರಗಳು ಲೀನವಾದವು; ಸ್ವಲ್ಪ ತಪ್ಪಿನಿಂದ ಬೈಡಾಲ ಗೋತ್ರವು ಕೇಳಿದ ಕೂಡಲೇ ದೂರವಾಯಿತು.

ಮಯೈವ ಮೋಹಿತಾಸ್ತೇ ಹಿ ಭವಿಷ್ಯಂ ಜಾನತಾ ದ್ವಿಜಾಃ । ಲೌಲ್ಯಾರ್ಥಿನಸ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ಕರಿಷ್ಯನ್ತಿ ಕಲೌ ನರಾಃ ।। ೭೧.

ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು, ನಾನು ಅವರನ್ನೇ ಮೋಹಗೊಳಿಸಿದ್ದೆ, ದ್ವಿಜರೆ. ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಲಾಭದಾಸೆ ಹೊಂದಿದವರು ತಮ್ಮದೇ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವರು.

ನಿಃಶ್ವಾಸಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಹಿ ಲಕ್ಷಮಾತ್ರಂ ಪ್ರಮಾಣತಃ । ಸೈವ ಪಾಶುಪತೀ ದೀಕ್ಷಾ ಯೋಗಃ ಪಾಶುಪತಸ್ತ್ವಿಹ ।। ೭೧.

ನಿಶ್ವಾಸ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ; ಅದೇ ಪಾಶುಪತ ದೀಕ್ಷೆ, ಇಲ್ಲಿಯ ಯೋಗವೂ ಪಾಶುಪತ ಯೋಗವೇ.

ಏತಸ್ಮಾದ್ ವೇದಮಾರ್ಗಾದ್ಧಿ ಯದನ್ಯದಿಹ ಜಾಯತೇ । ತತ್ ಕ್ಷುದ್ರಕರ್ಮ ವಿಜ್ಞೇಯಂ ರೌದ್ರಂ ಶೌಚವಿವರ್ಜಿತಮ್ ।। ೭೧.

ಈ ವೇದಮಾರ್ಗದಿಂದ ಬೇರೆ ಏನಾದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರೆ, ಅದನ್ನು ಚಿಕ್ಕ ಕೆಲಸ, ಕ್ರೂರವಾದದ್ದು, ಶುದ್ಧತೆ ಇಲ್ಲದದ್ದು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಯೇ ರುದ್ರಮುಪಜೀವನ್ತಿ ಕಲೌ ವೈಡಾಲಿಕಾ ನರಾಃ । ಲೌಲ್ಯಾರ್ಥಿನಃ ಸ್ವಶಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ಕರಿಷ್ಯನ್ತಿ ಕಲೌ ನರಾಃ । ಉಚ್ಛುಷ್ಮರುದ್ರಾಸ್ತೇ ಜ್ಞೇಯಾ ನಾಹಂ ತೇಷು ವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ ।। ೭೧.

ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಬೈಡಾಲರು, ಲಾಭದಾಸೆಯವರು, ರುದ್ರನ ಮೇಲೆ ಬದುಕುವವರು ತಮ್ಮದೇ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವರು; ಅವರನ್ನು ಉಚ್ಚುಷ್ಮ ರುದ್ರರು ಎಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ—ನಾನು ಅವರಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

ಭೈರವೇಣ ಸ್ವರೂಪೇಣ ದೇವಕಾರ್ಯೇ ಯದಾ ಪುರಾ । ನರ್ತಿತಂ ತು ಮಯಾ ಸೋಽಯಂ ಸಂಬನ್ಧಃ ಕ್ರೂರಕರ್ಮಣಾಮ್ ।। ೭೧.

ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭೈರವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ನೃತ್ಯ ಮಾಡಿದ್ದೆ; ಅದೇ ಕ್ರೂರ ಕರ್ಮಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ಸಂಬಂಧ.

ಕ್ಷಯಂ ನಿನೀಷತಾ ದೈತ್ಯಾನಟ್ಟಹಾಸೋ ಮಯಾ ಕೃತಃ । ಯಃ ಪುರಾ ತತ್ರ ಯೇ ಮಹ್ಯಂ ಪತಿತಾ ಅಶ್ರುಬಿನ್ದವಃ । ಅಸಂಖ್ಯಾತಾಸ್ತು ತೇ ರೌದ್ರಾ ಭವಿತಾರೋ ಮಹೀತಲೇ ।। ೭೧.

ದೈತ್ಯರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ನಾನು ಒಮ್ಮೆ ಭಾರೀ ನಗೆಯಾಡಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಕಣ್ಣೀರು ಬಿದ್ದವು, ಅವು ಅನೇಕ ಕ್ರೂರರೂಪದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವರು.

ಉಚ್ಛುಷ್ಮನಿರತಾ ರೌದ್ರಾಃ ಸುರಾಮಾಂಸಪ್ರಿಯಾಃ ಸದಾ । ಸ್ತ್ರೀಲೋಲಾಃ ಪಾಪಕರ್ಮಾಣಃ ಸಂಭೂತಾ ಭೂತಲೇಷು ತೇ ।। ೭೧.

ಅವರು ಉಚ್ಚುಷ್ಮ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದು, ಕ್ರೂರ ಸ್ವಭಾವದವರು, ಸದಾ ಮದ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾಂಸದ ಆಸಕ್ತರು, ಸ್ತ್ರೀಯರ ಮೇಲೆ ಲೋಭಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಪಾಪಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವರು.

ತೇಷಾಂ ಗೌತಮಶಾಪಾದ್ಧಿ ಭವಿಷ್ಯನ್ತ್ಯನ್ವಯೇ ದ್ವಿಜಾಃ । ತೇಷಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಸದಾಚಾರಾ ಯೇ ತೇ ಮಚ್ಛಾಸನೇ ರತಾಃ ।। ೭೧.

ಗೌತಮನ ಶಾಪದಿಂದ ಅವರ ವಂಶದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜರು ಹುಟ್ಟುವರು; ಅವರೊಳಗೆ ಸದಾಚಾರಿಗಳೂ, ನನ್ನ ಉಪದೇಶದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರೂ ಇರುತ್ತಾರೆ.

ಸ್ವರ್ಗಂ ಚೈವಾಪವರ್ಗಂ ಚ ಇತಿ ವೈ ಸಂಶಯಾತ್ ಪುರಾ । ವೈಡಾಲಿಕಾಽಧೋ ಯಾಸ್ಯನ್ತಿ ಮಮ ಸಂತತಿದೂಷಕಾಃ ।। ೭೧.

ಸ್ವರ್ಗ ಅಥವಾ ಮುಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಮಾನ ಹೊಂದಿ, ನನ್ನ ವಂಶವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವವರು, ಬೆಕ್ಕುಗಳ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಿಹೋಗುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಾಗ್ ಗೌತಮಾಗ್ನಿನಾ ದಗ್ಧಾಃ ಪುನರ್ಮದ್ವಚನಾದ್ ದ್ವಿಜಾಃ । ನರಕಂ ತು ಗಮಿಷ್ಯನ್ತಿ ನಾತ್ರ ಕಾರ್ಯಾ ವಿಚಾರಣಾ ।। ೭೧.

ಹಿಂದೆ ಗೌತಮನ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಅವರು ಸುಟ್ಟಹೋಗಿದ್ದರು; ಈಗ ನನ್ನ ಆದೇಶದಿಂದ ಆ ದ್ವಿಜರು ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಯೋಚನೆ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.

ರುದ್ರ ಉವಾಚ । ಏವಂ ಮಯಾ ಬ್ರಹ್ಮಸುತಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಜಗ್ಮುರ್ಯಥಾಗತಮ್ । ಗೌತಮೋಽಪಿ ಸ್ವಕಂ ಗೇಹಂ ಜಗಾಮಾಶು ಪರಂತಪಃ ।। ೭೧.

ರುದ್ರನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರರಿಗೆ ಹೇಳಿದೆನು, ಅವರು ಬಂದಂತೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು; ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಗೌತಮನು ಕೂಡ ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಬೇಗನೆ ಹೋದನು.

ಏತದ್ ವಃ ಕಥಿತಂ ವಿಪ್ರಾ ಮಯಾ ಧರ್ಮಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ । ಏತಸ್ಮಾದ್ ವಿಪರೀತೋ ಯಃ ಸ ಪಾಷಣ್ಡರತೋ ಭವೇತ್ ।। ೭೧.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ, ಧರ್ಮದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ವಿವರಿಸಿದೆನು; ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆಯುವವನು ಪಾಶಂಡದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಾನೆ.

ಶ್ರೀವರಾಹ ಉವಾಚ । ಸರ್ವಜ್ಞಂ ಸರ್ವಕರ್ತ್ತಾರಂ ಭವಂ ರುದ್ರಂ ಪುರಾತನಮ್ । ಪ್ರಣಮ್ಯ ಪ್ರಯತೋಽಗಸ್ತ್ಯಃ ಪಪ್ರಚ್ಛ ಪರಮೇಶ್ವರಮ್ ।। ೭೨.

ಶ್ರೀ ವರಾಹನು ಹೇಳಿದನು: ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಯುವ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡುವ, ಪುರಾತನ ರುದ್ರನಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅಗಸ್ತ್ಯನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಆ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಕೇಳಿದನು.

ಅಗಸ್ತ್ಯ ಉವಾಚ । ಭವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಚ ವಿಷ್ಣುಶ್ಚ ತ್ರಯಮೇತತ್ ತ್ರಯೀ ಸ್ಮೃತಾ । ದೀಪೋಽಗ್ನಿರ್ದೋಪಸಂಯೋಗೈಃ ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರೇಷು ಸರ್ವತಃ ।। ೭೨.

ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು: ನೀವು, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು—ಈ ಮೂವರು ತ್ರಯೀ ಎಂದು ನೆನಪಾಗುತ್ತಾರೆ; ದೀಪಕ್ಕೆ ಅಗ್ನಿ ಸೇರುವಂತೆ, ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ನೀವು ಇದ್ದೀರಿ.

ಕಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರಧಾನೋ ಭಗವಾನ್ ಕಾಲೇ ಕಸ್ಮಿನ್ನಧೋಕ್ಷಜಃ । ಬ್ರಹ್ಮಾ ವಾ ಏತದಾಚಕ್ಷ್ವ ಮಮ ದೇವ ತ್ರಿಲೋಚನ ।। ೭೨.

ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳ ದೇವಾ, ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಮುಖ್ಯರು? ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪರಾತ್ಮನಾದವರು? ಅಥವಾ ಬ್ರಹ್ಮನಾ? ದಯಮಾಡಿ ನನಗೆ ಹೇಳಿ.

ರುದ್ರ ಉವಾಚ । ವಿಷ್ಣುರೇವ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ತ್ರಿಭೇದಮಿಹ ಪಠ್ಯತೇ । ವೇದಸಿದ್ಧಾನ್ತಮಾರ್ಗೇಷು ತನ್ನ ಜಾನನ್ತಿ ಮೋಹತಾಃ ।। ೭೨.

ರುದ್ರನು ಹೇಳಿದನು: ವಿಷ್ಣುವೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮನು, ಇಲ್ಲಿ ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ವೇದಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮೋಹದಿಂದ ಇದನ್ನು ಅರಿಯಲಾಗದು.