ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ಕರ್ಮಕಾಣ್ಡೇನ ದೇವೇಶಂ ಹರಿಂ ನಾರಾಯಣಂ ಪ್ರಭುಮ್ । ತೋಷಯಾಮಾಸ ರಾಜೇನ್ದ್ರಸ್ತಮಭೇದೇನ ಚಿನ್ತಯನ್ ।। ೬.

ಆ ರಾಜನು, ಹರಿ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ದೇವತೆಗಳ ಸ್ವಾಮಿಯಾಗಿ, ಅವನಿಗೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಕರ್ಮಕಾಂಡದ ಮೂಲಕ ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದನು.

ತತಃ ಕಾಲೇನ ಮಹತಾ ತಸ್ಯ ರಾಜ್ಞೋ ಮತಿಃ ಕಿಲ । ನಿವೃತ್ತರಾಜ್ಯಭೋಗಸ್ಯ ದ್ನ್ದ್ವಸ್ಯಾನ್ತಮುಪೇಯುಷೀ ।। ೬.

ಅನೇಕ ಕಾಲದ ನಂತರ, ಆ ರಾಜನು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯಭೋಗವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಅವನ ಮನಸ್ಸು ದ್ವಂದ್ವದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಯಿತು.

ತತಃ ಪುತ್ರಂ ವಿವಸ್ವನ್ತಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಭ್ರಾತೃಶತಸ್ಯ ಹ । ಅಭಿಷಿಚ್ಯ ಸ್ವಕೇ ರಾಜ್ಯೇ ತಪೋವನಮುಪಾಗಮತ್ ।। ೬.

ನಂತರ, ನೂರು ಸಹೋದರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ತನ್ನ ಪುತ್ರ ವಿವಸ್ವಂತನನ್ನು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅಭಿಷೇಕಿಸಿ, ತಾನೇ ತಪೋವನಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

ಪುಷ್ಕರಂ ನಾಮ ತೀರ್ಥಾನಾಂ ಪ್ರವರಂ ಯತ್ರ ಕೇಶವಃ । ಪುಣ್ಡರೀಕಾಕ್ಷನಾಮಾ ತು ಪೂಜ್ಯತೇ ತತ್ಪರಾಯಣೈಃ ।। ೬.

ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಕರವೆಂಬುದು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ತೀರ್ಥ. ಅಲ್ಲಿ ಕೇಶವನು, ಪುಂಡರೀಕಾಕ್ಷ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ, ಅವನಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಮರ್ಪಿತರಾದವರು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

ತತ್ರ ಗತ್ವಾ ಸ ರಾಜರ್ಷಿಃ ಕಾಶ್ಮೀರಾಧಿಪತಿರ್ವಸುಃ । ಅತಿತೀವ್ರೇಣ ತಪಸಾ ಸ್ವಶರೀರಮಶೋಷಯತ್ ।। ೬.

ಆ ಪುಷ್ಕರಕ್ಕೆ ಕಾಶ್ಮೀರದ ರಾಜನು ಹಾಗೂ ಋಷಿಯಾದ ವಸು ಹೋಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ತನ್ನದೇ ದೇಹವನ್ನು ಕ್ಷೀಣಗೊಳಿಸಿದನು.

ಪುಣ್ಡರೀಕಾಕ್ಷಪಾರಂ ತು ಸ್ತವಂ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಜಪನ್ ಬುಧಃ । ಆರಿರಾಧಯಿಷುರ್ದೇವಂ ನಾರಾಯಣಮಕಲ್ಮಷಮ್ । ಸ್ತೋತ್ರಾನ್ತೇ ತಲ್ಲಯಂ ಪ್ರಾಪ್ತಃ ಸ ರಾಜಾ ರಾಜಸತ್ತಮಃ ।। ೬.

ಆ ರಾಜನು, ಪುಂಡರೀಕಾಕ್ಷನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಪರಮಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಜಪಿಸುತ್ತಾ, ಪಾಪರಹಿತನಾದ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು. ಆ ಸ್ತೋತ್ರದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಆ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠನು ಅವನಲ್ಲಿ ಲೀನನಾದನು.

ಧರಣ್ಯುವಾಚ । ಪುಣ್ಡರೀಕಾಕ್ಷಪಾರಂ ತು ಸ್ತೋತ್ರಂ ದೇವ ಕಥಂ ಸ್ಮೃತಮ್ । ಕೀದೃಶಂ ತನ್ಮಮಾಚಕ್ಷ್ವ ಪರಮೇಶ್ವರ ತತ್ತ್ವತಃ ।। ೬.

ಭೂಮಿಯು ಹೇಳಿತು: ದೇವರೇ, ಪುಂಡರೀಕಾಕ್ಷನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಪರಮಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಹೇಗೆ ನೆನಪಿಡುತ್ತಾರೆ? ಅದು ಹೇಗಿದೆ? ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರಿಸಿ ಪರಮೇಶ್ವರನೇ.

ಶ್ರೀವರಾಹ ಉವಾಚ । ನಮಸ್ತೇ ಪುಣ್ಡರೀಕಾಕ್ಷ ನಮಸ್ತೇ ಮಧುಸೂದನ । ನಮಸ್ತೇ ಸರ್ವಲೋಕೇಶ ನಮಸ್ತೇ ತಿಗ್ಮಚಕ್ರಿಣೇ ।। ೬.

ಶ್ರೀ ವರಾಹನು ಹೇಳಿದನು: ಪುಂಡರೀಕಾಕ್ಷನೇ, ನಿನಗೆ ವಂದನೆಗಳು. ಮಧುಸೂದನನೇ, ನಿನಗೆ ವಂದನೆಗಳು. ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳ ಒಡೆಯನೇ, ನಿನಗೆ ವಂದನೆಗಳು. ತೀಕ್ಷ್ಣ ಚಕ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದವನೇ, ನಿನಗೆ ವಂದನೆಗಳು.

ವಿಶ್ವಮೂರ್ತಿಂ ಮಹಾಬಾಹುಂ ವರದಂ ಸರ್ವತೇಜಸಮ್ । ನಮಾಮಿ ಪುಣ್ಡರೀಕಾಕ್ಷಂ ವಿದ್ಯಾಽವಿದ್ಯಾತ್ಮಕಂ ವಿಭುಮ್ ।। ೬.

ವಿಶ್ವರೂಪಿಯಾದ, ಬಲಶಾಲಿಯಾದ, ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುವ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದ, ಜ್ಞಾನವೂ ಅಜ್ಞಾನವೂ ಆದ, ಪರಮೇಶ್ವರನಾದ ಪುಂಡರೀಕಾಕ್ಷನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಆದಿದೇವಂ ಮಹಾದೇವಂ ವೇದವೇದಾಙ್ಗಪಾರಗಮ್ । ಗಮ್ಭೀರಂ ಸರ್ವದೇವಾನಾಂ ನಮಾಮಿ ಮಧುಸೂದನಮ್ ।। ೬.

ಆದಿದೇವನಾದ, ಮಹಾದೇವನಾದ, ವೇದಗಳನ್ನೂ ಅವುಗಳ ಅಂಗಗಳನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದ, ಗಂಭೀರನಾದ, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ ಒಡೆಯನಾದ ಮಧುಸೂದನನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ವಿಶ್ವಮೂರ್ತಿಂ ಮಹಾಮೂರ್ತಿಂ ವಿದ್ಯಾಮೂರ್ತಿಂ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಕಮ್ । ಕವಚಂ ಸರ್ವದೇವಾನಾಂ ನಮಸ್ಯೇ ವಾರಿಜೇಕ್ಷಣಮ್ ।। ೬.

ವಿಶ್ವರೂಪಿಯಾದ, ಮಹಾರೂಪಿಯಾದ, ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪಿಯಾದ, ಮೂರು ರೂಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ ರಕ್ಷಕರಾದ, ಕಮಲದ ಕಣ್ಣುಗಳವನು ನಾನು ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಸಹಸ್ತ್ರಶೀರ್ಷಿಣಂ ದೇವಂ ಸಹಸ್ತ್ರಾಕ್ಷಂ ಮಹಾಭುಜಮ್ । ಜಗತ್ಸಂವ್ಯಾಪ್ಯ ತಿಷ್ಠನ್ತಂ ನಮಸ್ಯೇ ಪರಮೇಶ್ವರಮ್ ।। ೬.

ಸಹಸ್ರ ಶಿರಸ್ಸು, ಸಹಸ್ರ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಬಲವಾದ ಭುಜಗಳುಳ್ಳ ದೇವರಾದ, ಜಗತ್ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಂಡು ನಿಂತಿರುವ ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಶರಣ್ಯಂ ಶರಣಂ ದೇವಂ ವಿಷ್ಣುಂ ಜಿಷ್ಣುಂ ಸನಾತನಮ್ । ನೀಲಮೇಘಪ್ರತೀಕಾಶಂ ನಮಸ್ಯೇ ಚಕ್ರಪಾಣಿನಮ್ ।। ೬.

ಶರಣಾಗತರಿಗೆ ಆಶ್ರಯನಾದ, ಶರಣನಾದ, ವಿಜಯಶಾಲಿಯಾದ, ಶಾಶ್ವತವಾದ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ, ನೀಲಮೇಘದಂತೆ ಕಾಣುವ, ಚಕ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದವನು ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಶುದ್ಧಂ ಸರ್ವಗತಂ ನಿತ್ಯಂ ವ್ಯೋಮರೂಪಂ ಸನಾತನಮ್ । ಭಾವಾಭಾವವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಂ ಮಸ್ಯೇ ಸರ್ವಗಂ ಹರಿಮ್ ।। ೬.

ಶುದ್ಧನಾದ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ, ನಿತ್ಯನಾದ, ಆಕಾಶದ ರೂಪವಿರುವ, ಶಾಶ್ವತವಾದ, ಭಾವವೂ ಅಭಾವವೂ ಇಲ್ಲದ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ಹರಿಯನ್ನು ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ನಾನ್ಯತ್ ಕಿಂಚಿತ್ ಪ್ರಪಶ್ಯಾಮಿ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತಂ ತ್ವಯಾಽಚ್ಯುತ । ತ್ವನ್ಮಯಂ ಚ ಪ್ರಪಶ್ಯಾಮಿ ಸರ್ವಮೇತಚ್ಚರಾಚರಮ್ ।। ೬.

ಅಚ್ಯುತನೇ, ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾವುದನ್ನೂ ನಾನು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ. ಈ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತೆಲ್ಲವೂ ನಿನನಿಂದಲೇ ತುಂಬಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಕಾಣುತ್ತೇನೆ.

ಏವಂ ತು ವದತಸ್ತಸ್ಯ ಮೂರ್ತ್ತಿಮಾನ್ ಪುರುಷಃ ಕಿಲ । ನಿರ್ಗತ್ಯ ದೇಹಾನ್ನೀಲಾಭೋ ಘನಚಣ್ಡೋ ಭಯಂಕರಃ ।। ೬.

ಅವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅವನ ದೇಹದಿಂದ ಒಂದು ರೂಪವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹೊರಬಂದನು. ಅವನು ನೀಲಮೇಘದಂತೆ ಕಪ್ಪಾಗಿದ್ದು, ಭಯಂಕರನೂ ಉಗ್ರನೂ ಆಗಿದ್ದನು.

ರಕ್ತಾಕ್ಷೋ ಹ್ರಸ್ವಕಾಯಸ್ತು ದಗ್ಧಸ್ಥೂಣಾಸಮಪ್ರಭಃ । ಉವಾಚ ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿರ್ಭೂತ್ವಾ ಕಿಂ ಕರೋಮಿ ನರಾಧಿಪ ।। ೬.

ಅವನಿಗೆ ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣುಗಳು, ಚಿಕ್ಕ ದೇಹ, ಸುಟ್ಟ ಕಂಬದಂತೆ ಹೊಳಪಿದ್ದನು. ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ನಿಂತು, "ರಾಜನೇ, ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ?" ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.

ರಾಜೋವಾಚ । ಕೋಽಸಿ ಕಿಂ ಕಾರ್ಯಮಿಹ ತೇ ಕಸ್ಮಾದಾಗತವಾನಸಿ । ಏತನ್ಮೇ ಕಥಯ ವ್ಯಾಧ ಏತದಿಚ್ಛಾಮಿ ವೇದಿತುಮ್ ।। ೬.

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು: "ನೀನು ಯಾರು? ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಉದ್ದೇಶವೇನು? ಏಕೆ ಬಂದೆ? ಇದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು, ವನ್ಯನು, ನಾನು ತಿಳಿಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ."

ವ್ಯಾಧ ಉವಾಚ । ಪೂರ್ವಂ ಕಲಿಯುಗೇ ರಾಜನ್ ರಾಜಾ ತ್ವಂ ದಕ್ಷಿಣಾಪಥೇ । ಪೂರ್ಣಧರ್ಮೋದ್ಭವಃ ಶ್ರೀಮಾಞ್ಜನಸ್ಥಾನೇ ವಿಚಕ್ಷಣಃ ।। ೬.

ವನ್ಯನು ಹೇಳಿದನು: "ರಾಜನೇ, ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ, ನೀನು ದಕ್ಷಿಣದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜನಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ, ಪೂರ್ಣಧರ್ಮದಿಂದ ಜನಿಸಿದ, ಕೀರ್ತಿಯುತನೂ ಜ್ಞಾನಿಯೂ ಆದ ರಾಜನಾಗಿದ್ದೆ.

ಸ ಕದಾಚಿದ್ ಭವಾನ್ ವೀರ ತುರಗೈಃ ಪರಿವಾರಿತಃ । ಅರಣ್ಯಮಾಗತೋ ಹನ್ತುಂ ಶ್ವಾಪದಾನಿ ವಿಶೇಷತಃ ।। ೬.

ಒಂದು ಬಾರಿ, ವೀರನೇ, ಕುದುರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಡುಮೃಗಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಲು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದೆ.

ತತ್ರ ತ್ವಯಾಽನ್ಯಕಾಮೇನ ಮೃಗವೇಷಧರೋ ಮುನಿಃ । ದಣ್ಡಯುಗ್ಮೇನ ದೂರೇ ತು ಪಾತಿತೋ ಧರಣೀತಲೇ ।। ೬.

ಅಲ್ಲಿ, ಬೇರೆ ಆಸೆಯಿಂದ, ನೀನು ಮೃಗದ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಮುನಿಯನ್ನು, ದೂರದಿಂದ ದಂಡದಿಂದ ಹೊಡೆದು, ಅವನನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬೀಳಿಸಿದ್ದೆ.

ಸದ್ಯೋ ಮೃತಶ್ಚ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರಸ್ತ್ವಂ ಚ ರಾಜನ್ ಮುದಾ ಯುತಃ । ಹರಿಣೋಽಯಂ ಹತ ಇತಿ ಯಾವತ್ ಪಶ್ಯಸಿ ಪಾರ್ಥಿವ । ತಾವನ್ಮೃಗವಪುರ್ವಿಪ್ರೋ ಮೃತಃ ಪ್ರಸ್ತ್ರವಣೇ ಗಿರೌ ।। ೬.

ಅವನೂ ಕೂಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಕೂಡ ತಕ್ಷಣವೇ ಸತ್ತನು, ನೀನು ರಾಜನೇ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಆ ಮೃಗವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, 'ಈ ಮೃಗವನ್ನು ಹರಿಯು ಕೊಂದನು' ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದೆ.

ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತ್ವಂ ಮಹಾರಾಜ ಕ್ಷುಭಿತೇನ್ದ್ರಿಯಮಾನಸಃ । ಗೃಹಂ ಗತಸ್ತತೋಽನ್ಯಸ್ಯ ಕಸ್ಯಚಿತ್ ಕಥಿತಂ ತ್ವಯಾ ।। ೬.

ಆತನನ್ನು ನೋಡಿದ ಮೇಲೆ, ಮಹಾರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ಅಶಾಂತವಾಯಿತು; ನೀನು ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ, ಆ ವಿಷಯವನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೆ.

ತತಃ ಕತಿಪಯಾಹಸ್ಯ ತ್ವಯಾ ರಾತ್ರೌ ನರೇಶ್ವರ । ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾಭಯಾದ್ಭೀತಚಿತೇನೈತದ್ ವಿಚಿನ್ತಿತಮ್ । ಕೃತ್ಯಂ ಕರೋಮಿ ಶಾನ್ತ್ಯರ್ಥಂ ಮುಚ್ಯತೇ ಯೇನ ಪಾತಕಾತ್ ।। ೬.

ಅದಾದ ಮೇಲೆ, ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ನೀನು ರಾಜನೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹತ್ಯೆಯ ಪಾಪದಿಂದ ಭಯಪಟ್ಟು, ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 'ಈ ಪಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಲು ಯಾವ ಶಾಂತಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು?' ಎಂದು ಆಲೋಚನೆ ಮಾಡಿದ್ದೆ.

ತತಸ್ತ್ವಯಾ ಮಹಾರಾಜ ಸಕೃನ್ನಾರಾಯಣಂ ಪ್ರಭುಮ್ । ಸಂಚಿನ್ತ್ಯ ದ್ವಾದಶೀ ಶುದ್ಧಾ ತ್ವಯಾ ರಾಜನ್ನುಪೋಷಿತಾ ।। ೬.

ನಂತರ, ಮಹಾರಾಜನೇ, ನೀನು ಒಮ್ಮೆ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಶುದ್ಧವಾದ ದ್ವಾದಶಿಯಂದು ಉಪವಾಸವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದ್ದೆ.

ನಾರಾಯಣೋ ಮೇ ಸುಪ್ರೀತ ಇತಿ ಪ್ರೋಕ್ತ್ವಾ ಶುಭೇಽಹನಿ । ಗೌರ್ದತ್ತಾ ವಿಧಿನಾ ಸದ್ಯೋ ಮೃತೋಽಸ್ಯುದರಶೂಲತಃ ।। ೬.

ಒಂದು ಶುಭದಿನದಲ್ಲಿ, 'ನಾರಾಯಣನು ನನ್ನಿಂದ ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿದ್ದಾನೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿ, ನೀನು ವಿಧಿಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಒಂದು ಹಸುವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದ್ದೆ; ಆದರೆ ಸತ್ತವನು ತಕ್ಷಣವೇ ಹೊಟ್ಟೆ ನೋವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದನು.

ಅಭುಕ್ತೋ ದ್ವಾದಶೀಧರ್ಮೇ ಯತ್ ತತ್ರಾಪಿ ಚ ಕಾರಣಮ್ । ಕಥಯಾಮಿ ಭವತ್ಪತ್ನೀ ನಾಮ್ನಾ ನಾರಾಯಣೀ ಶುಭಾ ।। ೬.

ದ್ವಾದಶಿ ವ್ರತವನ್ನು ನೀನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆಚರಿಸದ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ: ನಿನ್ನ ಧರ್ಮಪತ್ನಿಯಾದ ನಾರಾಯಣಿಯೇ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣಳಾದಳು.

ಸಾ ಕಣ್ಠಗೇನ ಪ್ರಾಣೇನ ವ್ಯಾಹೃತಾ ತೇನ ತೇ ಗತಿಃ । ಕಲ್ಪಮೇಕಂ ಮಹಾರಾಜ ಜಾತಾ ವಿಷ್ಣುಪುರೇ ತವ ।। ೬.

ಅವಳು ಗಂಟಲು ಬಿಗಿದು ಉಸಿರಾಡುತ್ತಾ ಮಾತಾಡಿದ ಕಾರಣ, ಮಹಾರಾಜನೇ, ನಿನ್ನಿಗೆ ಒಂದು ಕಲ್ಪ ಕಾಲವರೆಗೆ ವಿಷ್ಣುಪುರದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ಸಿಕ್ಕಿತು.

ಅಹಂ ಚ ತವ ದೇಹಸ್ಥಃ ಸರ್ವಂ ಜಾನಾಮಿ ಚಾಕ್ಷಯಮ್ । ಬ್ರಹ್ಮಗ್ರಹೋ ಮಹಾಘೋರಃ ಪೀಡಯಾಮೀತಿ ಮೇ ಮತಿಃ ।। ೬.

ನಾನು ನಿನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲೇ ಇದ್ದು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದಿದ್ದೆ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹತ್ಯೆಯ ಭಯಂಕರ ಪಾಪವು ನನ್ನನ್ನು ತುಂಬಾ ಪೀಡಿಸಿತು ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸಿದ್ದೆ.