ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ಮಹಾದೇವೋ ವಿರೂಪಾಕ್ಷಸ್ತ್ರ್ಯಮ್ಬಕೋ ನೀಲಲೋಹಿತಃ । ಸೋಽಪಿ ರೌದ್ರೇ ಸ್ಥಿತಃ ಸ್ಥಾನೇ ಬಭೂವ ಪರಮೇಶ್ವರಃ ।। ೭೦.

ಮಹಾದೇವನು, ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ, ನೀಲಿ ಕೆಂಪು ವರ್ಣದ ವಿರೂಪಾಕ್ಷನು, ಆ ರೌದ್ರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪರಮೇಶ್ವರನಾಗಿ ಅಲ್ಲೇ ನಿಂತಿದ್ದನು.

ತಾನ್ ಸರ್ವಾನಾಗತಾನ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ದೇವಾನೃಷಿಮಹೋರಗಾನ್ । ಸನತ್ಕುಮಾರೋ ಭಗವಾನಾಜಗಾಮಾಬ್ಜಸಂಭವಃ ।। ೭೦.

ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು, ಮಹಾ ನಾಗರನ್ನು ನೋಡಿ, ಕಮಲದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಪುಣ್ಯಶಾಲಿ ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದನು.

ತ್ರಸರೇಣುಪ್ರಮಾಣೇನ ವಿಮಾನೇ ಸೂರ್ಯಸನ್ನಿಭೇ । ಅವಸ್ಥಿತೋ ಮಹಾಯೋಗೀ ಭೂತಭವ್ಯಭವಿಷ್ಯವಿತ್ ।। ೭೦.

ಅವನೊಬ್ಬ ಮಹಾಯೋಗಿ, ಭೂತ, ಭವ್ಯ, ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ಧೂಳಿನ ಕಣದಷ್ಟು ಸಣ್ಣ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ, ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತ ನಿಂತಿದ್ದನು.

ಆಗಮ್ಯ ಶಿರಸಾ ರುದ್ರಂ ಸ ವವನ್ದೇ ಮಹಾಮುನಿಃ । ಮಯಾ ಪ್ರಣಮಿತಸ್ತಸ್ಥೌ ಸಮೀಪೇ ಶೂಲಪಾಣಿನಃ ।। ೭೦.

ಅವನು ಬಂದು, ತನ್ನ ತಲೆಯನ್ನು ಬಾಗಿಸಿ ರುದ್ರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು. ನಾನು ಕೂಡ ಶೂಲಧಾರಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ನಿಂತೆನು.

ತಾನಹಂ ಸಂಸ್ಥಿತಾನ್ ದೇವಾನ್ ನಾರದಾದೀನೃಷೀಂಸ್ತಥಾ । ಸನತ್ಕುಮಾರರುದ್ರೌ ಚ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮೇ ಮನಸಿ ಸ್ಥಿತಮ್ ।। ೭೦.

ಅಲ್ಲಿದ್ದ ದೇವತೆಗಳು, ನಾರದನಂತ ಋಷಿಗಳು, ಸನತ್ಕುಮಾರ ಮತ್ತು ರುದ್ರನನ್ನು ನೋಡಿ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಯೋಚನೆ ಉದಯಿಸಿತು.

ಕ ಏಷಾಂ ಭವತೇ ಯಾಜ್ಯೋ ವರಿಷ್ಠಶ್ಚ ನೃಪೋತ್ತಮ । ಕೇನ ತುಷ್ಟೇನ ತುಷ್ಟಾಃ ಸ್ಯುಃ ಸರ್ವ ಏತೇ ಸರುದ್ರಕಾಃ ।। ೭೦.

ಓ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ಇವರಲ್ಲಿ ಯಾರು ನಿನ್ನಿಂದ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕಾದವರು? ಯಾರು ಅತ್ಯುತ್ತಮರು? ಇವರಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದರೆ ಎಲ್ಲರೂ, ರುದ್ರನೊಡನೆ, ಸಂತೋಷಪಡುವರು?

ಏವಂ ಕೃತ್ವಾ ಸ್ಥಿತೇ ರಾಜನ್ ರುದ್ರಃ ಪೃಷ್ಟೋ ಮಯಾಽನಘ । ಏವಮರ್ಥಂ ಕ ಇಜ್ಯೋಽತ್ರ ಯುಷ್ಮಾಕಂ ಸುರಸತ್ತಮಾಃ ।। ೭೦.

ಈ ರೀತಿ ಯೋಚಿಸಿ, ಓ ರಾಜನೇ, ನಾನು ರುದ್ರನನ್ನು ಕೇಳಿದೆನು: 'ಓ ಪಾಪರಹಿತನೇ, ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯಾರು ಈ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕಾದವರು?' ಎಂದು.

ಏವಮುಕ್ತೇ ತದೋವಾಚ ರುದ್ರೋ ಮಾಂ ಸುರಸನ್ನಿಧೌ ।। ೭೦.

ನಾನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ರುದ್ರನು ದೇವತೆಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

ರುದ್ರ ಉವಾಚ । ಶ್ರೃಣ್ವನ್ತು ಬಿಬುಧಾಃ ಸರ್ವೇ ತಥಾ ದೇವರ್ಷಯೋಽಮಲಾಃ । ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಯಶ್ಚ ವಿಖ್ಯಾತಾ ಸರ್ವೇ ಶ್ರೃಣ್ವನ್ತು ಮೇ ವಚಃ । ತ್ವಂ ಚಾಗಸ್ತ್ಯ ಮಹಾಬುದ್ಧೇ ಶ್ರೃಣು ಮೇ ಗದತೋ ವಚಃ ।। ೭೦.

ರುದ್ರನು ಹೇಳಿದನು: ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು, ಶುದ್ಧ ದೇವರ್ಷಿಗಳು, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು ನನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಲಿ. ಮಹಾಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಅಗಸ್ತ್ಯ, ನೀನು ಕೂಡ ನಾನು ಹೇಳುವ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳು.

ಯೋ ಯಜ್ಞೈರೀಡ್ಯತೇ ದೇವೋ ಯಸ್ಮಾತ್ ಸರ್ವಮಿದಂ ಜಗತ್ । ಉತ್ಪನ್ನಂ ಸರ್ವದಾ ಯಸ್ಮಿಂಲ್ಲೀನಂ ಭವತಿ ಸಾಮರಮ್ ।। ೭೦.

ಯಾವ ದೇವರನ್ನು ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೋ, ಯಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತು ಎಲ್ಲವೂ ಉದ್ಭವಿಸಿತೋ, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳೊಡನೆ ಯಾವನಲ್ಲಿ ಸದಾ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೋ—

ನಾರಾಯಣಃ ಪರೋ ದೇವಃ ಸತ್ತ್ವರೂಪೋ ಜನಾರ್ದನಃ । ತ್ರಿಧಾತ್ಮಾನಂ ಸ ಭಗವಾನ್ ಸಸರ್ಜ ಪರಮೇಶ್ವರಃ ।। ೭೦.

ಆ ಪರಮ ದೇವತೆ ನಾರಾಯಣನು, ಸತ್ವಸ್ವರೂಪಿ ಜನಾರ್ದನನು, ಆ ಪರಮೇಶ್ವರನು ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ರಜಸ್ತಮೋಭ್ಯಾಂ ಯುಕ್ತೋಽಭೂದ್ ರಜಃ ಸತ್ತ್ವಾಧಿಕಂ ವಿಭುಃ । ಸಸರ್ಜ ನಾಭಿಕಮಲೇ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ಕಮಲಾಸನಮ್ ।। ೭೦.

ರಾಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮಹಾಶಕ್ತಿಯು, ರಾಜಸ್ಸು ಸತ್ತ್ವಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇದ್ದಾಗ, ತನ್ನ ನಾಭಿಯಿಂದ ಉದಯವಾದ ಕಮಲದ ಮೇಲೆ ಕಮಲಾಸನನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ರಜಸಾ ತಮಸಾ ಯುಕ್ತಃ ಸೋಽಪಿ ಮಾಂ ತ್ವಸೃಜತ್ ಪ್ರಭುಃ । ಯತ್ಸತ್ತ್ವಂ ಸ ಹರಿರ್ದೇವೋ ಯೋ ಹರಿಸ್ತತ್ಪರಂ ಪದಮ್ ।। ೭೦.

ಅವನು ರಾಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿಕೊಂಡು, ನನ್ನನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು, ಸ್ವಾಮೀ. ಆ ಸತ್ತ್ವವೇ ಹರಿಯಾಗಿದೆ, ದೇವರು; ಆ ಹರಿ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.

ಯೇ ಸತ್ತ್ವರಜಸೀ ಸೋಽಪಿ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಕಮಲಸಂಭವಃ । ಯೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸೈವ ದೇವಸ್ತು ಯೋ ದೇವಃ ಸಃ ಚತುರ್ಮುಖಃ । ಯದ್ರಜಸ್ತಮಸೋಪೇತಂ ಸೋಽಹಂ ನಾಸ್ತ್ಯತ್ರ ಸಂಶಯಃ ।। ೭೦.

ಯಾರಲ್ಲಿ ಸತ್ತ್ವ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಸು ಇದೆ, ಅವನೇ ಕಮಲದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಬ್ರಹ್ಮನು. ಬ್ರಹ್ಮನೇ ದೇವರು, ಆ ದೇವರು ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳವನು. ರಾಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿರುವದು ನಾನೇ, ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಸತ್ತ್ವಂ ರಜಸ್ತಮಶ್ಚೈವ ತ್ರಿತಯಂ ಚೈತದುಚ್ಯತೇ । ಸತ್ತ್ವೇನ ಮುಚ್ಯತೇ ಜನ್ತುಃ ಸತ್ತ್ವಂ ನಾರಾಯಣಾತ್ಮಕಮ್ ।। ೭೦.

ಸತ್ತ್ವ, ರಜಸ್ಸು, ತಮಸ್ಸು—ಈ ಮೂರು ಒಂದಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸತ್ತ್ವದಿಂದ ಜೀವಿ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಆ ಸತ್ತ್ವವೇ ನಾರಾಯಣನ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ.

ರಜಸಾ ಸತ್ತ್ವಯುಕ್ತೇನ ಭವೇತ್ ಸೃಷ್ಟೀ ರಜೋಽಧಿಕಾ । ತಚ್ಚ ಪೈತಾಮಹಂ ವೃತ್ತಂ ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರೇಷು ಪಠ್ಯತೇ ।। ೭೦.

ರಾಜಸ್ಸು ಸತ್ತ್ವದ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಾಗ, ರಾಜಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚು ಇದ್ದಾಗ ಸೃಷ್ಟಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಪಿತೃಪರಂಪರೆ ಎಂದು ಎಲ್ಲಾ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಯದ್ವೇದಬಾಹ್ಯಂ ಕರ್ಮ ಸ್ಯಾಚ್ಛಾಸ್ತ್ರಮುದ್ದಿಶ್ಯ ಸೇವ್ಯತೇ । ತದ್ರೌದ್ರಮಿತಿ ವಿಖ್ಯಾತಂ ಕನಿಷ್ಠಂ ಗದಿತಂ ನೃಣಾಮ್ ।। ೭೦.

ವೇದಕ್ಕೆ ಹೊರಗಿನ ಯಾವ ಕಾರ್ಯವನ್ನಾದರೂ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರೆ, ಅದನ್ನು ಕ್ರೂರವಾದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಅದು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಮಟ್ಟದದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಯದ್ಧೀನಂ ರಜಸಾ ಕರ್ಮ ಕೇವಲಂ ತಾಮಸಂ ತು ಯತ್ । ತದ್ ದುರ್ಗತಿಪರಂ ನೄಣಾಮಿಹ ಲೋಕೇ ಪರತ್ರ ಚ ।। ೭೦.

ಯಾವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ರಾಜಸ್ಸು ಕಡಿಮೆ ಇದೆ, ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣ ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ಅದು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ದುಃಖಕರ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.

ಸತ್ತ್ವೇನ ಮುಚ್ಯತೇ ಜನ್ತುಃ ಸತ್ತ್ವಂ ನಾರಾಯಣಾತ್ಮಕಮ್ । ನಾರಾಯಣಶ್ಚ ಭಗವಾನ್ ಯಜ್ಞರೂಪೀ ವಿಭಾವ್ಯತೇ ।। ೭೦.

ಸತ್ತ್ವದಿಂದ ಜೀವಿ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಆ ಸತ್ತ್ವವೇ ನಾರಾಯಣನ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ. ನಾರಾಯಣನು ಯಜ್ಞರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಕೃತೇ ನಾರಾಯಣಃ ಶುದ್ಧಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಮೂರ್ತಿರುಪಾಸ್ಯತೇ । ತ್ರೇತಾಯಾಂ ಯಜ್ಞರೂಪೇಣ ಪಞ್ಚರಾತ್ರೈಸ್ತು ದ್ವಾಪರೇ ।। ೭೦.

ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರೂಪದ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞರೂಪದಲ್ಲಿ, ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಪಂಚರಾತ್ರಿ ವಿಧಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಕಲೌ ಮತ್ಕೃತಮಾರ್ಗೇಣ ಬಹುರೂಪೇಣ ತಾಮಸೈಃ । ಇಜ್ಯತೇ ದ್ವೇಷಬುದ್ಧ್ಯಾ ಸ ಪರಮಾತ್ಮಾ ಜನಾರ್ದನಃ ।। ೭೦.

ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ನಾನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮಾರ್ಗದಂತೆ, ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ತಾಮಸಿಕ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ, ಜನಾರ್ದನ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ದ್ವೇಷಭಾವದಿಂದ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ನ ತಸ್ಮಾತ್ ಪರತೋ ದೇವೋ ಭವಿತಾ ನ ಭವಿಷ್ಯತಿ । ಯೋ ವಿಷ್ಣುಃ ಸ ಸ್ವಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಯೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸೋಽಹಮೇವ ಚ ।। ೭೦.

ಅವನಿಗಿಂತ ಮೇಲೆ ದೇವರು ಇಲ್ಲ, ಮುಂದೆಯೂ ಇರಲಾರನು. ವಿಷ್ಣುವೇ ಸ್ವತಃ ಬ್ರಹ್ಮನು, ಬ್ರಹ್ಮನೇ ನಾನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

ವೇದತ್ರಯೇಽಪಿ ಯಜ್ಞೇಽಸ್ಮಿನ್ ಯಾಜ್ಯಂ ವೇದೇಷು ನಿಶ್ಚಯಃ । ಯೋ ಭೇದಂ ಕುರುತೇಽಸ್ಮಾಕಂ ತ್ರಯಾಣಾಂ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮ । ಸ ಪಾಪಕಾರೀ ದುಷ್ಟಾತ್ಮಾ ದುರ್ಗತಿಂ ಗತಿಮಾಪ್ನುಯಾತ್ ।। ೭೦.

ಮೂರು ವೇದಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಈ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿಯೂ, ಹೋಮದ ವಸ್ತು ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ. ನಮ್ಮ ಮೂವರಲ್ಲಿ ಯಾರು ಭೇದವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಪಾಪಕಾರ್ಯ ಮಾಡುವವರು, ದುಷ್ಟಮನಸ್ಸಿನವರು, ದುಃಖಕರ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ.

ಇದಂ ಚ ಶ್ರೃಣು ಮೇಽಗಸ್ತ್ಯ ಗದತಃ ಪ್ರಾಕ್ತನಂ ತಥಾ । ಯಥಾ ಕಲೌ ಹರೇರ್ಭಕ್ತಿಂ ನ ಕುರ್ವನ್ತೀಹ ಮಾನವಾಃ ।। ೭೦.

ಅಗಸ್ತ್ಯ, ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ಹಳೆಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳು; ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ಹೇಗೆ ಹರಿಯ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲವೋ ಅದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಭೂರ್ಲೋಕವಾಸಿನಃ ಸರ್ವೇ ಪುರಾ ಯಷ್ಟ್ವಾ ಜನಾರ್ದನಮ್ । ಭುವರ್ಲೋಕಂ ಪ್ರಪದ್ಯನ್ತೇ ತತ್ರಸ್ಥಾ ಅಪಿ ಕೇಶವಮ್ । ಆರಾಧ್ಯ ಸ್ವರ್ಗತಿಂ ಯಾನ್ತಿ ಕ್ರಮಾನ್ಮುಕ್ತಿಂ ವ್ರಜನ್ತಿ ಚ ।। ೭೦.

ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಎಲ್ಲರೂ ಹಿಂದೆ ಜನಾರ್ದನನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಭುವರ್ಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಇರುವವರು ಕೇಶವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಿದ್ದರು, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.

ಏವಂ ಮುಕ್ತಿಪದೇ ವ್ಯಾಪ್ತೇ ಸರ್ವಲೋಕೈಸ್ತಥೈವ ಚ । ಮುಕ್ತಿಭಾಜಸ್ತತೋ ದೇವಾಸ್ತಂ ದಧ್ಯುಃ ಪ್ರಯತಾ ಹರಿಮ್ ।। ೭೦.

ಈ ರೀತಿ ಮುಕ್ತಿಪದವು ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದಾಗ, ಮುಕ್ತಿಗೆ ಅರ್ಹರಾದ ದೇವತೆಗಳು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹರಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದರು.

ಸೋಽಪಿ ಸರ್ವಗತತ್ವಾಚ್ಚ ಪ್ರಾದುರ್ಭೂತಃ ಸನಾತನಃ । ಉವಾಚ ಬ್ರೂತ ಕಿಂ ಕಾರ್ಯಂ ಸರ್ವಯೋಗಿವರಾಃ ಸುರಾಃ ।। ೭೦.

ಅವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವನು, ಶಾಶ್ವತನು ಆಗಿದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ, 'ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿ, ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾಗಿರುವವರೇ?' ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.

ತೇ ತಂ ಪ್ರಣಮ್ಯ ದೇವೇಶಮೂಚುಶ್ಚ ಪರಮೇಶ್ವರಮ್ । ದೇವದೇವ ಜನಃ ಸರ್ವೋ ಮುಕ್ತಿಮಾರ್ಗೇ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ । ಕಥಂ ಸೃಷ್ಟಿಃ ಪ್ರಭವಿತಾ ನರಕೇಷು ಚ ಕೋ ವಸೇತ್ ।। ೭೦.

ಅವರು ದೇವದೇವನಿಗೆ ವಂದಿಸಿ, ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: 'ದೇವದೇವ, ಎಲ್ಲರೂ ಮುಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಆಗ ಸೃಷ್ಟಿ ಹೇಗೆ ನಡೆಯುವುದು? ನರಕಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರು ವಾಸಿಸುವರು?'

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತತೋ ದೇವೈಸ್ತಾನುವಾಚ ಜನಾರ್ದನಃ । ಯುಗಾನಿ ತ್ರೀಣಿ ಬಹವೋ ಮಾಮುಪೇಷ್ಯನ್ತಿ ಮಾನವಾಃ ।। ೭೦.

ದೇವತೆಗಳು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಜನಾರ್ದನನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: 'ಮೂರು ಯುಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಾಲ, ಮಾನವರು ನನ್ನನ್ನು ಶರಣಾಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.'