ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತದಾ ತೇನ ನಿದ್ರಾಮೀಲಿತಲೋಚನಃ । ಪತಿತೋಽಹಂ ಧರಾಪೃಷ್ಠೇ ತತ್ಕ್ಷಣಾತ್ ಪುನರುತ್ಥಿತಃ ।। ೬೯.

ಅವನ ಮಾತು ಕೇಳಿದ ಕೂಡಲೇ, ನನಗೆ ನಿದ್ರೆ ಬಂದು ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡೆ. ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದೆ, ಆದರೆ ಕೂಡಲೇ ಮತ್ತೆ ಎದ್ದೆ.

ಯಾವತ್ಪಶ್ಯಾಮ್ಯಹಂ ರಾಜನ್ ತಮೃಷಿಂ ತಚ್ಚ ವೈ ಪುರಮ್ । ತಾವನ್ಮೇರುಗಿರೇರ್ಮೂರ್ಧ್ನಿಂ ಪಶ್ಯಾಮ್ಯಾತ್ಮಾನಮಾತ್ಮನಾ ।। ೬೯.

ರಾಜನೆ, ನಾನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆ ಋಷಿಯನ್ನೂ ಆ ಪಟ್ಟಣವನ್ನೂ ಕಂಡೆ. ನಂತರ, ನನ್ನಿಂದಲೇ, ನಾನು ಮೆರುಪರ್ವತದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಇದ್ದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಿತು.

ಸಮುದ್ರಾನ್ ಸಪ್ತ ಪಶ್ಯಾಮಿ ತಥೈವ ಕುಲಪರ್ವತಾನ್ । ಸಪ್ತದ್ವೀಪವತೀಂ ಪೃಥ್ವೀಂ ದೃಷ್ಟವಾನಸ್ಮಿ ಪಾರ್ಥಿವ ।। ೬೯.

ನಾನು ಏಳು ಸಮುದ್ರಗಳನ್ನು, ಪ್ರಮುಖ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳಿರುವ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೋಡಿದೆ, ನರಾಧಿಪನೇ.

ಅದ್ಯಾಪಿ ತಂ ಲೋಕವರಂ ಧ್ಯಾಯಂಸ್ತಿಷ್ಠಾಮಿ ಸುವ್ರತ । ಕದಾ ಪ್ರಾಪ್ಸ್ಯೇಽಥ ತಂ ಲೋಕಮಿತಿ ಚಿನ್ತಾಪರೋಽಭವಮ್ ।। ೬೯.

ಓ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನೆ, ನಾನು ಇಂದಿಗೂ ಆ ಪರಮ ಲೋಕವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದೇನೆ. ಯಾವಾಗ ಆ ಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆನು ಎಂಬ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ತೊಡಗಿದ್ದೆನು.

ಏವಂ ತೇ ಕೌತುಕಂ ರಾಜನ್ ಕಥಿತಂ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ । ಯದ್ ವೃತ್ತಂ ಮಮ ದೇಹೇ ತು ಕಿಮನ್ಯಚ್ಛ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಸಿ ।। ೬೯.

ಓ ರಾಜನೇ, ಪರಮೇಶ್ವರನ ಕುರಿತು ಮತ್ತು ನನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಅದ್ಭುತ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದೆನು. ಇನ್ನೇನು ಕೇಳಲು ನೀನು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೀಯೋ ಹೇಳು.

ಭದ್ರಾಶ್ವ ಉವಾಚ । ಭಗವನ್ ಕಿಂ ಕೃತಂ ಲೋಕಂ ತ್ವಯಾ ತಮನುಪಶ್ಯತಾ । ವ್ರತಂ ತಪೋ ವಾ ಧರ್ಮೋ ವಾ ಪ್ರಾಪ್ತ್ಯರ್ಥಂ ತಸ್ಯ ವೈ ಮುನೇ ।। ೭೦.

ಭದ್ರಾಶ್ವನು ಹೇಳಿದನು: ಭಗವಂತನೇ, ನೀನು ಆ ಲೋಕವನ್ನು ಕಾಣದೆ ಇದ್ದಾಗ ಏನು ಮಾಡಿದೆ? ಅದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ನೀನು ಯಾವ ವ್ರತವೋ, ತಪಸ್ಸೋ, ಧರ್ಮವೋ ಆಚರಿಸಿದ್ದೆಯೆ?

ಅನಾರಾಧ್ಯ ಹರಿಂ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಕೋ ಲೋಕಾನ್ ಕಾಮಯೇದ್ ಬುಧಃ । ಆರಾಧಿತೇ ಹರೌ ಲೋಕಾಃ ಸರ್ವೇ ಕರತಲೇಽಭವನ್ ।। ೭೦.

ಹರಿಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸದೆ ಯಾರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ? ಹರಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದರೆ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳು ಕೈಯಲ್ಲಿರುವಂತಾಗುತ್ತವೆ.

ಏವಂ ಸಂಚಿನ್ತ್ಯ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ಮಯಾ ವಿಷ್ಣುಃ ಸನಾತನಃ । ಆರಾಧಿತೋ ವರ್ಷಶತಂ ಕ್ರತುಭಿರ್ಭೂರಿದಕ್ಷಿಣೈಃ ।। ೭೦.

ಈ ರೀತಿ ಚಿಂತಿಸಿ, ಓ ರಾಜನೇ, ನಾನು ಶಾಶ್ವತ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬಹು ದಾನಗಳಿರುವ ಯಜ್ಞಗಳ ಮೂಲಕ ಆರಾಧಿಸಿದೆನು.

ತತಃ ಕದಾಚಿದ್ ಬಹುನಾ ಕಾಲೇನ ನೃಪನನ್ದನ । ಯಜತೋ ಮಮ ದೇವೇಶಂ ಯಜ್ಞಮೂರ್ತಿಂ ಜನಾರ್ದನಮ್ । ಆಹೂತಾ ಆಗತಾ ದೇವಾಃ ಸಮಮೇವ ಸವಾಸವಾಃ ।। ೭೦.

ಅದರ ನಂತರ, ಬಹು ಕಾಲದ ಬಳಿಕ, ರಾಜಕುಮಾರ, ನಾನು ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ಯಜ್ಞಮೂರ್ತಿ ಜನಾರ್ದನನಿಗೆ ಯಜ್ಞ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ದೇವತೆಗಳು ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು.

ಸ್ವೇ ಸ್ವೇ ಸ್ಥಾನೇ ಸ್ಥಿತಾ ಆಸನ್ ಯಾವದ್ ದೇವಾಃ ಸವಾಸವಾಃ । ತಾವತ್ ತತ್ರೈವ ಭಗವಾನಾಗತೋ ವೃಷಭಧ್ವಜಃ ।। ೭೦.

ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ದೇವತೆಗಳು ತಾವು ತಾವು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಾಗ, ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ವೃಷಭಧ್ವಜ ಧಾರಿ ಭಗವಂತ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದರು.

ಮಹಾದೇವೋ ವಿರೂಪಾಕ್ಷಸ್ತ್ರ್ಯಮ್ಬಕೋ ನೀಲಲೋಹಿತಃ । ಸೋಽಪಿ ರೌದ್ರೇ ಸ್ಥಿತಃ ಸ್ಥಾನೇ ಬಭೂವ ಪರಮೇಶ್ವರಃ ।। ೭೦.

ಮಹಾದೇವನು, ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ, ನೀಲಿ ಕೆಂಪು ವರ್ಣದ ವಿರೂಪಾಕ್ಷನು, ಆ ರೌದ್ರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪರಮೇಶ್ವರನಾಗಿ ಅಲ್ಲೇ ನಿಂತಿದ್ದನು.

ತಾನ್ ಸರ್ವಾನಾಗತಾನ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ದೇವಾನೃಷಿಮಹೋರಗಾನ್ । ಸನತ್ಕುಮಾರೋ ಭಗವಾನಾಜಗಾಮಾಬ್ಜಸಂಭವಃ ।। ೭೦.

ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು, ಮಹಾ ನಾಗರನ್ನು ನೋಡಿ, ಕಮಲದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಪುಣ್ಯಶಾಲಿ ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದನು.

ತ್ರಸರೇಣುಪ್ರಮಾಣೇನ ವಿಮಾನೇ ಸೂರ್ಯಸನ್ನಿಭೇ । ಅವಸ್ಥಿತೋ ಮಹಾಯೋಗೀ ಭೂತಭವ್ಯಭವಿಷ್ಯವಿತ್ ।। ೭೦.

ಅವನೊಬ್ಬ ಮಹಾಯೋಗಿ, ಭೂತ, ಭವ್ಯ, ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ಧೂಳಿನ ಕಣದಷ್ಟು ಸಣ್ಣ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ, ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತ ನಿಂತಿದ್ದನು.

ಆಗಮ್ಯ ಶಿರಸಾ ರುದ್ರಂ ಸ ವವನ್ದೇ ಮಹಾಮುನಿಃ । ಮಯಾ ಪ್ರಣಮಿತಸ್ತಸ್ಥೌ ಸಮೀಪೇ ಶೂಲಪಾಣಿನಃ ।। ೭೦.

ಅವನು ಬಂದು, ತನ್ನ ತಲೆಯನ್ನು ಬಾಗಿಸಿ ರುದ್ರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು. ನಾನು ಕೂಡ ಶೂಲಧಾರಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ನಿಂತೆನು.

ತಾನಹಂ ಸಂಸ್ಥಿತಾನ್ ದೇವಾನ್ ನಾರದಾದೀನೃಷೀಂಸ್ತಥಾ । ಸನತ್ಕುಮಾರರುದ್ರೌ ಚ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮೇ ಮನಸಿ ಸ್ಥಿತಮ್ ।। ೭೦.

ಅಲ್ಲಿದ್ದ ದೇವತೆಗಳು, ನಾರದನಂತ ಋಷಿಗಳು, ಸನತ್ಕುಮಾರ ಮತ್ತು ರುದ್ರನನ್ನು ನೋಡಿ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಯೋಚನೆ ಉದಯಿಸಿತು.

ಕ ಏಷಾಂ ಭವತೇ ಯಾಜ್ಯೋ ವರಿಷ್ಠಶ್ಚ ನೃಪೋತ್ತಮ । ಕೇನ ತುಷ್ಟೇನ ತುಷ್ಟಾಃ ಸ್ಯುಃ ಸರ್ವ ಏತೇ ಸರುದ್ರಕಾಃ ।। ೭೦.

ಓ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ಇವರಲ್ಲಿ ಯಾರು ನಿನ್ನಿಂದ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕಾದವರು? ಯಾರು ಅತ್ಯುತ್ತಮರು? ಇವರಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದರೆ ಎಲ್ಲರೂ, ರುದ್ರನೊಡನೆ, ಸಂತೋಷಪಡುವರು?

ಏವಂ ಕೃತ್ವಾ ಸ್ಥಿತೇ ರಾಜನ್ ರುದ್ರಃ ಪೃಷ್ಟೋ ಮಯಾಽನಘ । ಏವಮರ್ಥಂ ಕ ಇಜ್ಯೋಽತ್ರ ಯುಷ್ಮಾಕಂ ಸುರಸತ್ತಮಾಃ ।। ೭೦.

ಈ ರೀತಿ ಯೋಚಿಸಿ, ಓ ರಾಜನೇ, ನಾನು ರುದ್ರನನ್ನು ಕೇಳಿದೆನು: 'ಓ ಪಾಪರಹಿತನೇ, ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯಾರು ಈ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕಾದವರು?' ಎಂದು.

ಏವಮುಕ್ತೇ ತದೋವಾಚ ರುದ್ರೋ ಮಾಂ ಸುರಸನ್ನಿಧೌ ।। ೭೦.

ನಾನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ರುದ್ರನು ದೇವತೆಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

ರುದ್ರ ಉವಾಚ । ಶ್ರೃಣ್ವನ್ತು ಬಿಬುಧಾಃ ಸರ್ವೇ ತಥಾ ದೇವರ್ಷಯೋಽಮಲಾಃ । ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಯಶ್ಚ ವಿಖ್ಯಾತಾ ಸರ್ವೇ ಶ್ರೃಣ್ವನ್ತು ಮೇ ವಚಃ । ತ್ವಂ ಚಾಗಸ್ತ್ಯ ಮಹಾಬುದ್ಧೇ ಶ್ರೃಣು ಮೇ ಗದತೋ ವಚಃ ।। ೭೦.

ರುದ್ರನು ಹೇಳಿದನು: ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು, ಶುದ್ಧ ದೇವರ್ಷಿಗಳು, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು ನನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಲಿ. ಮಹಾಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಅಗಸ್ತ್ಯ, ನೀನು ಕೂಡ ನಾನು ಹೇಳುವ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳು.

ಯೋ ಯಜ್ಞೈರೀಡ್ಯತೇ ದೇವೋ ಯಸ್ಮಾತ್ ಸರ್ವಮಿದಂ ಜಗತ್ । ಉತ್ಪನ್ನಂ ಸರ್ವದಾ ಯಸ್ಮಿಂಲ್ಲೀನಂ ಭವತಿ ಸಾಮರಮ್ ।। ೭೦.

ಯಾವ ದೇವರನ್ನು ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೋ, ಯಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತು ಎಲ್ಲವೂ ಉದ್ಭವಿಸಿತೋ, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳೊಡನೆ ಯಾವನಲ್ಲಿ ಸದಾ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೋ—

ನಾರಾಯಣಃ ಪರೋ ದೇವಃ ಸತ್ತ್ವರೂಪೋ ಜನಾರ್ದನಃ । ತ್ರಿಧಾತ್ಮಾನಂ ಸ ಭಗವಾನ್ ಸಸರ್ಜ ಪರಮೇಶ್ವರಃ ।। ೭೦.

ಆ ಪರಮ ದೇವತೆ ನಾರಾಯಣನು, ಸತ್ವಸ್ವರೂಪಿ ಜನಾರ್ದನನು, ಆ ಪರಮೇಶ್ವರನು ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ರಜಸ್ತಮೋಭ್ಯಾಂ ಯುಕ್ತೋಽಭೂದ್ ರಜಃ ಸತ್ತ್ವಾಧಿಕಂ ವಿಭುಃ । ಸಸರ್ಜ ನಾಭಿಕಮಲೇ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ಕಮಲಾಸನಮ್ ।। ೭೦.

ರಾಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮಹಾಶಕ್ತಿಯು, ರಾಜಸ್ಸು ಸತ್ತ್ವಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇದ್ದಾಗ, ತನ್ನ ನಾಭಿಯಿಂದ ಉದಯವಾದ ಕಮಲದ ಮೇಲೆ ಕಮಲಾಸನನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ರಜಸಾ ತಮಸಾ ಯುಕ್ತಃ ಸೋಽಪಿ ಮಾಂ ತ್ವಸೃಜತ್ ಪ್ರಭುಃ । ಯತ್ಸತ್ತ್ವಂ ಸ ಹರಿರ್ದೇವೋ ಯೋ ಹರಿಸ್ತತ್ಪರಂ ಪದಮ್ ।। ೭೦.

ಅವನು ರಾಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿಕೊಂಡು, ನನ್ನನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು, ಸ್ವಾಮೀ. ಆ ಸತ್ತ್ವವೇ ಹರಿಯಾಗಿದೆ, ದೇವರು; ಆ ಹರಿ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.

ಯೇ ಸತ್ತ್ವರಜಸೀ ಸೋಽಪಿ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಕಮಲಸಂಭವಃ । ಯೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸೈವ ದೇವಸ್ತು ಯೋ ದೇವಃ ಸಃ ಚತುರ್ಮುಖಃ । ಯದ್ರಜಸ್ತಮಸೋಪೇತಂ ಸೋಽಹಂ ನಾಸ್ತ್ಯತ್ರ ಸಂಶಯಃ ।। ೭೦.

ಯಾರಲ್ಲಿ ಸತ್ತ್ವ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಸು ಇದೆ, ಅವನೇ ಕಮಲದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಬ್ರಹ್ಮನು. ಬ್ರಹ್ಮನೇ ದೇವರು, ಆ ದೇವರು ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳವನು. ರಾಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿರುವದು ನಾನೇ, ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಸತ್ತ್ವಂ ರಜಸ್ತಮಶ್ಚೈವ ತ್ರಿತಯಂ ಚೈತದುಚ್ಯತೇ । ಸತ್ತ್ವೇನ ಮುಚ್ಯತೇ ಜನ್ತುಃ ಸತ್ತ್ವಂ ನಾರಾಯಣಾತ್ಮಕಮ್ ।। ೭೦.

ಸತ್ತ್ವ, ರಜಸ್ಸು, ತಮಸ್ಸು—ಈ ಮೂರು ಒಂದಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸತ್ತ್ವದಿಂದ ಜೀವಿ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಆ ಸತ್ತ್ವವೇ ನಾರಾಯಣನ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ.

ರಜಸಾ ಸತ್ತ್ವಯುಕ್ತೇನ ಭವೇತ್ ಸೃಷ್ಟೀ ರಜೋಽಧಿಕಾ । ತಚ್ಚ ಪೈತಾಮಹಂ ವೃತ್ತಂ ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರೇಷು ಪಠ್ಯತೇ ।। ೭೦.

ರಾಜಸ್ಸು ಸತ್ತ್ವದ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಾಗ, ರಾಜಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚು ಇದ್ದಾಗ ಸೃಷ್ಟಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಪಿತೃಪರಂಪರೆ ಎಂದು ಎಲ್ಲಾ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಯದ್ವೇದಬಾಹ್ಯಂ ಕರ್ಮ ಸ್ಯಾಚ್ಛಾಸ್ತ್ರಮುದ್ದಿಶ್ಯ ಸೇವ್ಯತೇ । ತದ್ರೌದ್ರಮಿತಿ ವಿಖ್ಯಾತಂ ಕನಿಷ್ಠಂ ಗದಿತಂ ನೃಣಾಮ್ ।। ೭೦.

ವೇದಕ್ಕೆ ಹೊರಗಿನ ಯಾವ ಕಾರ್ಯವನ್ನಾದರೂ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರೆ, ಅದನ್ನು ಕ್ರೂರವಾದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಅದು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಮಟ್ಟದದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಯದ್ಧೀನಂ ರಜಸಾ ಕರ್ಮ ಕೇವಲಂ ತಾಮಸಂ ತು ಯತ್ । ತದ್ ದುರ್ಗತಿಪರಂ ನೄಣಾಮಿಹ ಲೋಕೇ ಪರತ್ರ ಚ ।। ೭೦.

ಯಾವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ರಾಜಸ್ಸು ಕಡಿಮೆ ಇದೆ, ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣ ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ಅದು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ದುಃಖಕರ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.

ಸತ್ತ್ವೇನ ಮುಚ್ಯತೇ ಜನ್ತುಃ ಸತ್ತ್ವಂ ನಾರಾಯಣಾತ್ಮಕಮ್ । ನಾರಾಯಣಶ್ಚ ಭಗವಾನ್ ಯಜ್ಞರೂಪೀ ವಿಭಾವ್ಯತೇ ।। ೭೦.

ಸತ್ತ್ವದಿಂದ ಜೀವಿ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಆ ಸತ್ತ್ವವೇ ನಾರಾಯಣನ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ. ನಾರಾಯಣನು ಯಜ್ಞರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ.