ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ತತೋ ವಿನಶ್ಯತೇ ಲೋಕೋ ವರ್ಣಧರ್ಮಶ್ಚ ನಶ್ಯತೇ ।। ೬೮.

ಆಮೇಲೆ ಲೋಕವೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ, ವರ್ಣಧರ್ಮಗಳೂ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತವೆ.

ಭದ್ರಾಶ್ವ ಉವಾಚ । ಅಗಮ್ಯಾಗಮನಂ ಕೃತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯೋಽಪಿ ವಾ । ಶೂದ್ರೋಽಪಿ ಶುದ್ಧ್ಯತೇ ಕೇನ ಕಿಂ ವಾಽಗಮ್ಯಂ ತು ಶಂಸ ಮೇ ।। ೬೮.

ಭದ್ರಾಶ್ವನು ಕೇಳಿದನು: ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೋ ಅಥವಾ ಕ್ಷತ್ರಿಯನೋ, ಅಥವಾ ಶೂದ್ರನು ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಮಹಿಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಸಂಭೋಗ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವರು ಹೇಗೆ ಶುದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ? ಯಾವ ಮಹಿಳೆಯರು ನಿರ್ಬಂಧಿತರು ಎಂದು ನನಗೆ ಹೇಳು.

ಅಗಸ್ತ್ಯ ಉವಾಚ । ಚಾತುರ್ಗಾಮೀ ಭವೇದ್ ವಿಪ್ರಸ್ ತ್ರಿಗಾಮೀ ಕ್ಷತ್ರಿಯೋ ಭವೇತ್ । ದ್ವಿಗಾಮೀ ತು ಭವೇದ್ ವೈಶ್ಯಃ ಶೂದ್ರ ಏಕಗಮಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೬೮.

ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು: ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಮಹಿಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಸಂಭೋಗಿಸಬಹುದು, ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಮೂವರೊಂದಿಗೆ, ವೈಶ್ಯನು ಇಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ, ಶೂದ್ರನು ಒಬ್ಬಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಅಗಮ್ಯಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀಂ ಪ್ರಾಹುಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯಸ್ಯ ನರೇಶ್ವರ । ಕ್ಷತ್ರಾಣೀಂ ಚೈವ ವೈಶ್ಯಸ್ಯ ವೈಶ್ಯಾಂ ಶೂದ್ರಸ್ಯ ಪಾರ್ಥಿವ । ಅಧಮಸ್ಯೋತ್ತಮಾ ನಾರೀ ಅಗಮ್ಯಾ ಮನುರಬ್ರವೀತ್ ।। ೬೮.

ರಾಜನೆ, ಕ್ಷತ್ರಿಯನಿಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯು ನಿರ್ಬಂಧಿತಳು, ವೈಶ್ಯನಿಗೆ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಮಹಿಳೆ, ಶೂದ್ರನಿಗೆ ವೈಶ್ಯ ಮಹಿಳೆ ನಿರ್ಬಂಧಿತಳು. ಕೆಳ ವರ್ಣದವನಿಗೆ ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ಮಹಿಳೆ ನಿರ್ಬಂಧಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಮನುವು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಮಾತಾ ಮಾತೃಷ್ವಸಾ ಶ್ವಶ್ರೂರ್ಭಾತೃಪತ್ನೀ ಚ ಪಾರ್ಥಿವ । ಸ್ನುಷಾ ಚ ದುಹಿತಾ ಚೈವ ಮಿತ್ರಪತ್ನೀ ಸ್ವಗೋತ್ರಜಾ ।। ೬೮.

ತಾಯಿ, ತಾಯಿಯ ಸಹೋದರಿ, ಅತ್ತೆ, ತಮ್ಮನ ಹೆಂಡತಿ, ಸೊಸೆ, ಮಗಳು, ಸ್ನೇಹಿತನ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ತಮ್ಮದೇ ವಂಶದ ಮಹಿಳೆ—

ರಾಜಜಾಯಾಽಽತ್ಮಜಾ ಚೈವ ಅಗಮ್ಯಾ ಮುಖ್ಯತಃ ಸ್ತ್ರಿಯಃ । ರಜಕಾದಿಷು ಚಾನ್ಯಾಶ್ಚ ಸ್ತ್ರಿಯೋಽಗಮ್ಯಾಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ । ಅಗಮ್ಯಾಗಮನಂ ಚೈತತ್ ಕೃತಂ ಪಾಪಾಯ ಜಾಯತೇ ।। ೬೮.

ರಾಜನ ಹೆಂಡತಿ ಅಥವಾ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಇತರರು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಧೋಬಣಿಯಂತಹ ಮಹಿಳೆಯರೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿತರು. ಇಂತಹ ಮಹಿಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಸಂಭೋಗ ಪಾಪಕಾರ್ಯ.

ವಿಯೋನಿಗಮನಾಯಾಶು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಯ ಭವತ್ಯಲಮ್ । ಶೇಷಸ್ಯ ಶುದ್ಧಿರೇಷೈವ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಶತಂ ಭವೇತ್ ।। ೬೮.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ತನ್ನ ವರ್ಣದ ಹೊರಗಿನ ಮಹಿಳೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಭೋಗ ಮಾಡಿದರೆ ಭಾರಿ ಪಾಪವಾಗುತ್ತದೆ; ಉಳಿದವರಿಗೆ ನೂರು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಮಾಡಿದರೆ ಶುದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಬಹುನಾಽಪಿ ಹಿ ಕಾಲೇನ ಯತ್ ಪಾಪಂ ಸಮುಪಾರ್ಜಿತಮ್ । ವರ್ಣಸಂಕರಸಂಗತ್ಯಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ನರರ್ಷಭ ।। ೬೮.

ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ವರ್ಣಸಂಕರರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಎಷ್ಟು ದಿನವಾದರೂ ಪಾಪವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದರೂ,

ದಶಪ್ರಣವಗಾಯತ್ರೀಂ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಶತೈಸ್ತ್ರಿಭಿಃ । ಮುಚ್ಯತೇ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾಯಾಃ ಕಿಂ ಪುನಃ ಶೇಷಪಾತಕೈಃ ।। ೬೮.

ಹತ್ತು ಪ್ರಣವದೊಂದಿಗೆ ಗಾಯತ್ರಿಯನ್ನು ಜಪಿಸಿ, ಮೂರು ನೂರು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಮಾಡಿದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಹತ್ಯೆಯ ಪಾಪವೂ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ಉಳಿದ ಪಾಪಗಳು ಇನ್ನೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ.

ಅಥವಾ ಪರರೂಪಂ ಯೋ ವೇದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪುಂಗವಃ । ವೇದಾಧ್ಯಾಯೀ ಪಾಪಶತೈಃ ಕೃತೈರಪಿ ನ ಲಿಪ್ಯತೇ ।। ೬೮.

ಅಥವಾ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದರೆ, ನೂರಾರು ಪಾಪಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ ಅವನಿಗೆ ಪಾಪವು ಅಂಟುವುದಿಲ್ಲ.

ಸ್ಮರನ್ ವಿಷ್ಣುಂ ಪಠನ್ ವೇದಂ ದದದ್ ದಾನಂ ಯಜನ್ ಹರಿಮ್ । ಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ ಶುದ್ಧ ಏವಾಸ್ತೇ ವಿರುದ್ಧಮಪಿ ತಾರಯೇತ್ ।। ೬೮.

ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ವೇದವನ್ನು ಪಠಿಸಿ, ದಾನ ನೀಡಿ, ಹರಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಸದಾ ಶುದ್ಧನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ; ವಿರೋಧಿಗಳನ್ನೂ ಉದ್ಧರಿಸಬಲ್ಲನು.

ಏತತ್ ತೇ ಸರ್ವಮಾಖ್ಯಾತಂ ಯತ್ ಪೃಷ್ಟೋಽಹಂ ತ್ವಯಾ ನೃಪ । ಮನ್ವಾದಿರ್ಭಿರ್ವಿಸ್ತರಶಃ ಕಥ್ಯತೇ ಯೇನ ಪಾರ್ಥಿವ । ಸಮಾಸತಸ್ತೇನ ಮಯಾ ಕಥಿತಂ ತೇ ನೃಪೋತ್ತಮ ।। ೬೮.

ರಾಜನೆ, ನೀನು ಕೇಳಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ; ಮನುವು ಮತ್ತಿತರರು ವಿವರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದುದನ್ನು ನಾನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ, ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠ.

ಭದ್ರಾಶ್ವ ಉವಾಚ । ಭಗವನ್ ತ್ವಚ್ಛರೀರೇ ತು ಯದ್ ವೃತ್ತಂ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮ । ಚಿರಜೀವೀ ಭವಾಂಸ್ತನ್ಮೇ ವಕ್ತುಮರ್ಹಸಿ ಸತ್ತಮ ।। ೬೯.

ಭದ್ರಾಶ್ವನು ಹೇಳಿದನು: ಭಗವಂತನೇ, ನಿನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಏನು ಸಂಭವಿಸಿತೋ, ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯನಾದ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಅದನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರಿಸು.

ಅಗಸ್ತ್ಯ ಉವಾಚ । ಮಚ್ಛರೀರಮಿದಂ ರಾಜನ್ ಬಹುಕೌತೂಹಲಾನ್ವಿತಮ್ । ಅನೇಕಕಲ್ಪಸಂಸ್ಥಾಯಿ ವೇದವಿದ್ಯಾವಿಶೋಧಿತಮ್ ।। ೬೯.

ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು: ರಾಜನೇ, ನನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಆಶ್ಚರ್ಯಗಳಿವೆ; ಅನೇಕ ಯುಗಗಳನ್ನು ದಾಟಿದೆ, ವೇದಜ್ಞಾನದಿಂದ ಶುದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ಅಟನ್ ಮಹೀಮಹಂ ಸರ್ವಾಂ ಗತವಾನಸ್ಮಿ ಪಾರ್ಥಿವ । ಇಲಾವೃತಂ ಮಹಾವರ್ಷಂ ಮೇರೋಃ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಮ್ ।। ೬೯.

ನಾನು ಭೂಮಿಯೆಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಚರಿಸಿದ್ದೇನೆ, ರಾಜನೇ; ಮೇರುವಿನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಮಹಾ ದೇಶವಾದ ಇಲಾವೃತವನ್ನೂ ಹೋಗಿದ್ದೇನೆ.

ತತ್ರ ರಮ್ಯಂ ಸರೋ ದೃಷ್ಟಂ ತಸ್ಯ ತೀರೇ ಮಹಾಕುಟೀ । ತತ್ರೋಪವಾಸಶಿಥಿಲಂ ದೃಷ್ಟವಾನಸ್ಮಿ ತಾಪಸಮ್ । ಅಸ್ಥಿಚರ್ಮಾವಶೇಷಂ ತು ಚೀರವಲ್ಕಲಧಾರಿಣಮ್ ।। ೬೯.

ಅಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಸರೋವರವೊಂದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅದರ ದಡದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಆಶ್ರಮವಿತ್ತು; ಅಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸದಿಂದ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡ, ಎಲುಬು ಚರ್ಮ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದ್ದ, ಚೀರವಲ್ಕಲ ಧರಿಸಿದ್ದ ತಪಸ್ವಿಯನ್ನು ನೋಡಿದೆ.

ತಂ ದೃಷ್ಟೃವಾಽಹಂ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ ಕ ಏಷ ನೃಪಸತ್ತಮ । ವಿಶ್ವಾಸ್ಯ ಪ್ರತಿಪತ್ತ್ಯರ್ಥಂ ವಿಧೇಯಂ ಮೇ ನರೋತ್ತಮ ।। ೬೯.

ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, 'ಈವನು ಯಾರು?' ಎಂದು ನಾನು ಯೋಚಿಸಿದೆ. ಅವನ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ಅರಿಯಲು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ನಾನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ.

ಏವಂ ಚಿತ್ತಯತೋ ಮಹ್ಯಂ ಸ ಮಾಂ ಪ್ರಾಹ ಮಹಾಮುನಿಃ । ಸ್ಥೀಯತಾಂ ಸ್ಥೀಯತಾಂ ಬ್ರಹ್ಮನ್ನಾತಿಥ್ಯಂ ಕರವಾಣಿ ತೇ ।। ೬೯.

ಇದ렇게 ನಾನು ಆಲೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಮಹಾಮುನಿ ನನ್ನತ್ತ ನೋಡಿ, 'ಇಲ್ಲಿ ಇರಿ, ಇಲ್ಲಿ ಇರಿ! ನಾನು ನಿನಗೆ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನೊದಗಿಸುತ್ತೇನೆ,' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಏತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ವಚಸ್ತಸ್ಯ ಪ್ರವಿಷ್ಟೋಽಹಂ ಕುಟೀಂ ತು ತಾಮ್ । ತಾವತ್ ಪಶ್ಯಾಮ್ಯಹಂ ವಿಪ್ರಂ ಜ್ವಲನ್ತಮಿವ ತೇಜಸಾ ।। ೬೯.

ಅವರ ಮಾತು ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ನಾನು ಆ ಕುಟೀರದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಆ ಮಹಾತ್ಮನನ್ನು ನೋಡಿದೆ, ಅವರು ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.

ಭೂಮೌ ಸ್ಥಿತಂ ತು ಮಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಹುಙ್ಕಾರಮಕರೋದ್ ದ್ವಿಜಃ । ತದ್ಧುಙ್ಕಾರಾತ್ ತು ಪಾತಾಲಂ ಭಿತ್ತ್ವಾ ಪಞ್ಚ ಹಿ ಕನ್ಯಕಾಃ ।। ೬೯.

ನಾನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು 'ಹುಂ' ಎಂದು ಶಬ್ದಮಾಡಿದರು. ಆ ಶಬ್ದದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಐದು ಯುವತಿಯರು ಪಾತಾಳದಿಂದ ಹೊರಬಂದರು.

ನಿರ್ಯಯುಃ ಕಾಞ್ಚನಂ ಪೀಠಮೇಕಾ ತಾಸಾಂ ಪ್ರಗೃಹ್ಯ ವೈ । ಸಾ ಮಾಂ ಪ್ರಾದಾತ್ ತದಾಽನ್ಯಾಽದಾತ್ ಸಲಿಲಂ ಕರಸಂಸ್ಥಿತಮ್ ।। ೬೯.

ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳು ಚಿನ್ನದ ಆಸನವನ್ನು ತಂದು ನನಗೆ ನೀಡಿದರು. ಮತ್ತೊಬ್ಬಳು ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದು ನನಗೆ ಕೊಟ್ಟಳು.

ಗೃಹೀತ್ವಾಽನ್ಯಾ ತು ಮೇ ಪಾದೌ ಕ್ಷಾಲಿತುಂ ಚೋಪಚಕ್ರಮೇ । ಅನ್ಯೇ ದ್ವೇ ವ್ಯಜನೇ ಗೃಹ್ಯ ಮತ್ಪಕ್ಷಾಭ್ಯಾಂ ವ್ಯವಸ್ಥಿತೇ ।। ೬೯.

ಮತ್ತೊಬ್ಬಳು ನನ್ನ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ತೊಳೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಳು. ಉಳಿದ ಇಬ್ಬರು ಕೈಯಲ್ಲಿ ವಾಳೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ನನ್ನ ಎರಡೂ ಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರು.

ತತೋ ಹುಙ್ಕಾರಮಕರೋತ್ ಪುನರೇವ ಮಹಾತಪಾಃ । ತಚ್ಛಬ್ದಾದನ್ತರಂ ಹೈಮದ್ರೋಣೀಂ ಯೋಜನವಿಸ್ತೃತಾಮ್ । ಗೃಹ್ಯಾಜಗಾಮ ಮಕರೋತ್ಪ್ಲವಂ ಸರಸಿ ಪಾರ್ಥಿವ ।। ೬೯.

ಆಮೇಲೆ ಆ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ 'ಹುಂ' ಎಂದು ಶಬ್ದಮಾಡಿದರು. ಆ ಶಬ್ದದಿಂದ ಒಂದು ಯೋಜನ ಅಗಲದ ಚಿನ್ನದ ತ盆ವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಮಕರವು ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಹಾರಿ ಬಂತು.

ತಸ್ಯಾಂ ತು ಕನ್ಯಾಃ ಶತಶೋ ಹೇಮಕುಮ್ಭಕರಾಃ ಶುಭಾಃ । ಆಯಯುಸ್ತಮಥೋ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸ ಮುನಿಃ ಪ್ರಾಹ ಮಾಂ ನೃಪ ।। ೬೯.

ಆ ತ盆ದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಶುಭಕರ ಯುವತಿಯರು ಚಿನ್ನದ ಕುಂಭಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಬಂದರು. ಇದನ್ನು ನೋಡಿ ಆ ಮುನಿ ನನ್ನೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಿದರು, ರಾಜನೇ.

ಸ್ನಾನಾರ್ಥಂ ಕಲ್ಪಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮನ್ನಿದಂ ತೇ ಸರ್ವಮೇವ ತು । ದ್ರೋಣೀಂ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಚೇಮಾಂ ತ್ವಂ ಸ್ನಾತುಮರ್ಹಸಿ ಸತ್ತಮ ।। ೬೯.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿನಗೆ ಸ್ನಾನಕ್ಕಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೀನು ಈ ತ盆ದೊಳಗೆ ಹೋಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು, ಮಹಾತ್ಮನೇ.

ತತೋಽಹಂ ತಸ್ಯ ವಚನಾತ್ ತಸ್ಯಾಂ ದ್ರೋಣ್ಯಾಂ ನರಾಧಿಪ । ವಿಶಾಮಿ ತಾವತ್ ಸರಸಿ ಸಾ ದ್ರೋಣೀ ಪ್ರತ್ಯಮಜ್ಜತ ।। ೬೯.

ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ರಾಜನೇ, ನಾನು ಆ ಸರೋವರದಲ್ಲಿರುವ ತ盆ದೊಳಗೆ ಹೋದೆ. ನಾನು ಒಳಗೆ ಹೋದ ಕೂಡಲೆ ಆ ತ盆ವು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿತು.

ದ್ರೋಣ್ಯಾಂ ಜಲೇ ನಿಮಗ್ನೋಽಹಮ್ ಇತಿ ಮತ್ವಾ ನರೇಶ್ವರ । ಉನ್ಮಗ್ನೋಽಹಂ ತತೋ ಲೋಕಮಪೂರ್ವಂ ದೃಷ್ಟವಾಂಸ್ತತಃ ।। ೬೯.

ರಾಜನೇ, ನಾನು ಆ ತ盆ದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ನಂತರ ನಾನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಹಿಂದೆ ಎಂದೂ ನೋಡಿರದ ಒಂದು ಲೋಕವನ್ನು ಕಂಡೆ.

ಸುಹರ್ಮ್ಯಕಕ್ಷ್ಯಾಯತನಂ ವಿಶಾಲಂ ರಥ್ಯಾಪಥಂ ಶುದ್ಧಜನಾನುಕೀರ್ಣಮ್ । ನೀತ್ಯುತ್ತಮೈಃ ಸೇವಿತಮಾತ್ಮವಿದ್ಭಿ - ರ್ನೃಭಿಃ ಪುರಾಣೈರ್ನಯಮಾರ್ಗಸಂಸ್ಥೈಃ ।। ೬೯.

ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ವಿಶಾಲವಾದ, ಸುಂದರವಾದ ನಗರವನ್ನು ನೋಡಿದೆ. ಅಗಲವಾದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನ ಜನರು ತುಂಬಿದ್ದರು. ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ಮಹಾಪಂಡಿತರು, ಧರ್ಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದ ಪುರಾತನ ರಾಜರು ಅಲ್ಲಿದ್ದರು.

ಸಂಸಾರಚರ್ಯಾಪರಿಘಾಭಿರುಗ್ರಂ ಗಮ್ಭೀರಪಾತಾಲತಲಸ್ಥಮಾದ್ಯಮ್ । ಸಿತೈರ್ನೃಭಿಃ ಪಾಶವರಾಗ್ರಹಸ್ತೈಃ ದ್ವಿಪಾಶ್ವಸಂಘೈರ್ವಿವಿಧೈರುಪೇತಮ್ ।। ೬೯.

ಅದು ಭಯಂಕರವಾದ, ಸಂಸಾರದ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಅಪ್ರಾಪ್ಯವಾದ, ಪಾತಾಳದ ಆಳದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿದವರು ಪಾಶಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ವಿವಿಧ ಆನೆ ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದವು.