ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ವಸತ್ಯವಿರತಂ ಪ್ರಾತಃಸ್ನಾಯೀ ತ್ರಿಷವಣೇ ರತಃ । ನಾಮ್ನಾ ಸಂಯಮನಃ ಪೂರ್ವಮೇಕಸ್ಮಿನ್ ದಿವಸೇ ನದೀಮ್ । ಧರ್ಮಾರಣ್ಯೇ ಗತಃ ಸ್ನಾತುಂ ಧನ್ಯಾಂ ಭಾಗೀರಥೀಂ ಶುಭಾಮ್ ।। ೫.

ಅವನು ಸದಾ ಪ್ರಾತಃಕಾಲ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವವನಾಗಿದ್ದು, ಮೂರು ಬಾರಿ ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆ ಮಾಡುವವನಾಗಿದ್ದನು. ಹಿಂದೆ, ಸಂಯಮನ ಎಂಬವನೊಬ್ಬನು ಧರ್ಮ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಧನ್ಯವಾದ ಭಾಗೀರಥಿ ನದಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಹೋದನು.

ತತ್ರಾಸೀನಂ ಮಹಾಯೂಥಂ ಹರಿಣಾನಾಂ ವಿಚಕ್ಷಣಃ । ಲುಬ್ಧೋ ನಿಷ್ಠುರಕೋ ನಾಮ ಧನುಃಪಾಣಿಃ ಕೃತಾನ್ತವತ್ । ಆಯಯೌ ತಂ ಜಿಘಾಂಸುಃ ಸ ಧನುಷ್ಯಾಯೋಜ್ಯ ಸಾಯಕಮ್ ।। ೫.

ಅಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಹಿಂಡಿನ ಜಿಂಕೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಚುರುಕು, ನಿಷ್ಠುರಕ ಎಂಬ ಬಿಲ್ಲುಗಾರನು, ಬಿಲ್ಲು ಹಿಡಿದು, ಯಮಧರ್ಮದಂತೆ ಭಯಂಕರನಾಗಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬಿಲ್ಲಿಗೆ ಅಂಬು ಜೋಡಿಸಿ ಬಂದನು.

ತತಃ ಸಂಯಮನೋ ವಿಪ್ರೋ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತಂ ಮೃಗಯಾರತಮ್ । ವಾರಯಾಮಾಸ ಮಾ ಭದ್ರ ಜೀವಘಾತಮಿಮಂ ಕುರು ।। ೫.

ಆಗ ಸಂಯಮನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಅವನನ್ನು ಮೃಗಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, 'ಒಳ್ಳೆಯವನೇ, ಈ ಪ್ರಾಣಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಡ' ಎಂದು ತಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು.

ಏತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ವಚೋ ವ್ಯಾಧಃ ಸ್ಮಿತಪೂರ್ವಮಿದಂ ವಚಃ । ಉವಾಚ ನಾಹಂ ಹಿಂಸಾಮಿ ಪೃಥಗ್ಜೀವಂ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ ।। ೫.

ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆ ವ್ಯಾಧನು ಸ್ವಲ್ಪ ನಗುತ್ತಾ ಹೇಳಿದನು: 'ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೆ, ನಾನು ಬೇರೆ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಹಿಂಸಿಸುವವನಲ್ಲ.'

ಪರಮಾತ್ಮಾ ತ್ವಯಂ ಭೂತೈಃ ಕ್ರೀಡತೇ ಭಗವಾನ್ ಸ್ವಯಮ್ । ಕೃತಾ ಮೃದಾ ಬಲೀವರ್ದ್ದಾಸ್ತದ್ವದೇತನ್ನ ಸಂಶಯಃ ।। ೫.

'ಪರಮಾತ್ಮನು ಸ್ವತಃ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳೊಡನೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಾನೆ. ಎತ್ತುಗಳನ್ನೂ ಮಣ್ಣನ್ನೂ ಅವನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ — ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ.'

ಅಹೇ ಭಾವಃ ಸದಾ ಬ್ರಹ್ಮನ್ನವಿದ್ಯೇಯಂ ಮುಮುಕ್ಷುಣಾಮ್ । ಯಾತ್ರಾಪ್ರಾಣರತಂ ಸರ್ವಂ ಜಗದೇತದ್ ವಿಚೇಷ್ಟಿತಮ್ । ತತ್ರಾಹಮಿತಿ ಯಃ ಶಬ್ದಃ ಸ ಸಾಧುತ್ವಂ ನ ಗಚ್ಛತಿ ।। ೫.

'ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಈ ಭಾವನೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ — ಇದು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಾರೈಸುವವರಿಗೆ ಅಜ್ಞಾನ. ಈ ಜಗತ್ತು ಶ್ವಾಸಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲವೂ ಚಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ "ನಾನು" ಎನ್ನುವ ಮಾತಿಗೆ ಸತ್ಯತೆ ಇಲ್ಲ.'

ಇತ್ಯಾಕರ್ಣ್ಯ ಸ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರೋ ದ್ವಿಜಃ ಸಂಯಮನಸ್ತದಾ । ವಿಸ್ಮಯೇನಾಬ್ರವೀದ್ ವಾಕ್ಯಂ ಲುಬ್ಧಂ ನಿಷ್ಠುರಕಂ ದ್ವಿಜಃ ।। ೫.

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಸಂಯಮನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು, ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ, ಆ ನಿಷ್ಠುರಕ ವ್ಯಾಧನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.

ಕಿಮೇತದುಚ್ಯತೇ ಭದ್ರ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಂ ಹೇತುಮದ್ವಚಃ । ತತಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಮುನೇರ್ವಿಪ್ರಂ ಲುಬ್ಧಕಃ ಪ್ರಾಹ ಧರ್ಮವಿತ್ । ಕುತ್ವಾ ಲೋಹಮಯಂ ಜಾಲಂ ತಸ್ಯಾಧೋ ಜ್ವಲನಂ ದದೌ ।। ೫.

ನೀನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದು ಏನು, ಭದ್ರನೆ? ನಿನ್ನ ಮಾತುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವೂ, ಕಾರಣಸಹಿತವೂ ಇದ್ದವು. ಆ ಋಷಿಯ ಮಾತು ಕೇಳಿದ ನಂತರ, ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದ ಆ ಬೇಟಗಾರನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದನು: 'ನೀನು ಯಾಕೆ ಕಬ್ಬಿಣದ ಬಲೆಯನ್ನು ಹಾಕಿ, ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಹಚ್ಚಿದೆ?'

ದತ್ತ್ವಾ ವಹ್ನಿಂ ದ್ವಿಜಂ ಪ್ರಾಹ ಜ್ವಾಲ್ಯತಾಂ ಕಾಷ್ಠಸಚಯಃ । ತತೋ ವಿಪ್ರೋ ಮುಖೇನಾಗ್ನಿಂ ಪ್ರಜ್ವಾಲ್ಯ ವಿರರಾಮ ಹ ।। ೫.

ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಹಚ್ಚಿದ ಮೇಲೆ, ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಈ ಮರದ ರಾಶಿಯನ್ನು ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಹಚ್ಚು.' ಆಗ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ತನ್ನ ಬಾಯಿಂದ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಹಚ್ಚಿ, ಮೌನವಾಗಿದ್ದನು.

ಜ್ವಲಿತೇ ತು ಪುನರ್ವಹ್ನೌ ತಂ ಜಾಲಂ ಲೋಹಸಂಭವಮ್ । ಪೃಥಕ್ಪೃಥಕ್ ಸಹಸ್ತ್ರಾಣಿ ನಿನ್ಯೇಽನ್ತರ್ಜಾಲಕೈರ್ದ್ವಿಜ । ಏಕಸ್ಥಾನಗತಸ್ಯಾಪಿ ವಹ್ನೇರಾಯಸಜಾಲಕೈಃ ।। ೫.

ಮತ್ತೆ ಬೆಂಕಿ ಉರಿಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಸಾವಿರಾರು ಕಬ್ಬಿಣದ ಬಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದನು, ಬೆಂಕಿ ಒಂದೇ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ, ಪ್ರತಿ ಬಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಯೇ ಇದ್ದವು.

ತತೋ ಲುಬ್ಧೋಽಬ್ರವೀದ್ವಿಪ್ರಮೇಕಾಂ ಜ್ವಾಲಾಂ ಮಹಾಮುನೇ । ಗೃಹಾಣ ಯೇನ ಶೇಷಾಣಾಂ ಕರಿಷ್ಯಾಮೀಹ ನಾಶನಮ್ ।। ೫.

ಆಮೇಲೆ ಬೇಟಗಾರನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು: 'ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ನೀನು ಒಂದು ಜ್ವಾಲೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊ. ಅದರಿಂದ ಉಳಿದವುಗಳನ್ನು ನಾನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ನಾಶಮಾಡುತ್ತೇನೆ.'

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಹುತಾಶೇ ತು ತೋಯಪೂರ್ಣಂ ಘಟಂ ದ್ರುತಮ್ । ಚಿಕ್ಷೇಪ ಸಹಸಾ ವಹ್ನಿಃ ಪ್ರಶಶಾಮಾಶು ಪೂರ್ವವತ್ ।। ೫.

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಅವನು ತಕ್ಷಣವೇ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಒಂದು ಮಡಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಕಿಯ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿದನು; ಕೂಡಲೇ, ಬೆಂಕಿ ಹಿಂದಿನಂತೆ ನಂದಿತು.

ತತೋಽಬ್ರವೀಲ್ಲುಬ್ಧಕಸ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ತಂ ತಪೋಧನಮ್ । ಭಗವನ್ ಯಾ ತ್ವಯಾ ಜ್ವಾಲಾ ಗೃಹೋತಾಸೀದ್ಧುತಾಶನಾತ್ । ಪ್ರಯಚ್ಛ ಯೇನ ಮಾರ್ಗಾಣಿ ಮಾಂಸಾನ್ಯಾನಾಯ್ಯ ಭಕ್ಷಯೇ ।। ೫.

ಆಮೇಲೆ ಬೇಟಗಾರನು ಆ ತಪಸ್ಸುಮಾಡಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು: 'ಭಗವನೇ, ನೀನು ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಆ ಜ್ವಾಲೆಯನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಡು, ನಾನು ತಂದ ಮಾಂಸವನ್ನು ಬೇಯಿಸಲು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ.'

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತದಾ ವಿಪ್ರೋ ಯಾವದಾಯಸಜಾಲಕಮ್ । ಪಶ್ಯತ್ಯೇವ ನ ತತ್ರಾಗ್ನಿರ್ಮೂಲನಾಶೇ ಗತಃ ಕ್ಷಯಮ್ ।। ೫.

ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಕಬ್ಬಿಣದ ಬಲೆಯನ್ನು ನೋಡಿದನು, ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಅದು ಮೂಲದಿಂದಲೇ ನಾಶವಾಗಿತ್ತು.

ತತೋ ವಿಲಕ್ಷಭಾವೇನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ ಶಂಸಿತವ್ರತಃ । ತೂಷ್ಣೀಂಭೂತಸ್ಥಿತಸ್ತಾವಲ್ಲುಬ್ಧಕೋ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ।। ೫.

ಆಗ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಸಂಕೋಚದಿಂದ ಮೌನವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದನು; ತನ್ನ ವ್ರತವನ್ನು ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೇಟಗಾರನು ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.

ಏತಸ್ಮಿಞ್ಜ್ವಲಿತೋ ವಹ್ನಿರ್ಬಹುಶಾಖಶ್ಚ ಸತ್ತಮ । ಮೂಲನಾಶೇ ಭವೇನ್ನಾಶಸ್ತದ್ವದೇತದಪಿ ದ್ವಿಜ ।। ೫.

ಈ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ, ಮಹಾನೀಯನೇ, ಅನೇಕ ಶಾಖೆಗಳು ಉರಿಯುತ್ತಿವೆ; ಆದರೆ ಮೂಲವು ನಾಶವಾದಾಗ, ಬೆಂಕಿಯೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸತ್ಯವೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೆಂದು ಹೇಳು.

ಆತ್ಮಾ ಸ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ಥಶ್ಚ ಭೂತಾನಾಂ ಸಂಶ್ರಯೋ ಭವೇತ್ । ಭೂಯ ಏಷಾ ಜಗತ್ಸೃಷ್ಟಿಸ್ತತ್ರೈವ ಜಗತೋ ಭವೇತ್ ।। ೫.

ಆ ಆತ್ಮನು ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಆಶ್ರಯವಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿಯೂ ಅದರಿಂದಲೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತು ನೆಲೆಸಿರುತ್ತದೆ.

ಪಿಣ್ಡಗ್ರಹಣಧರ್ಮೇಣ ಯದಸ್ಯ ವಿಹಿತಂ ವ್ರತಮ್ । ತತ್ತದಾತ್ಮನಿ ಸಂಯೋಜ್ಯ ಕುರ್ವಾಣೋ ನಾವಸೀದತಿ ।। ೫.

ಭಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ನಿಯಮದಂತೆ, ಅವನಿಗೆ ಯಾವ ವ್ರತವನ್ನಾದರೂ ವಿಧಿಸಿದ್ದರೂ, ಅದನ್ನು ಆತ್ಮದೊಡನೆ ಏಕಮಾಡಿ ಆಚರಿಸಿದರೆ ಅವನು ಎಂದಿಗೂ ಕುಸಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಏವಮುಕ್ತೇ ತು ವ್ಯಾಧೇನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ರಾಜಸತ್ತಮ । ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿರಥಾಕಾಶಾತ್ ತಸ್ಯೋಪರಿ ಪಪಾತ ಹ ।। ೫.

ಬೇಟಗಾರನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ರಾಜನೇ, ಆತನ ಮೇಲೆ ಆಕಾಶದಿಂದ ಹೂವಿನ ಮಳೆ ಸುರಿಯಿತು.

ವಿಮಾನಾನಿ ಚ ದಿವ್ಯಾನಿ ಕಾಮಗಾನಿ ಮಹಾನ್ತಿ ಚ । ಬಹುರತ್ನಾನಿ ಮುಖ್ಯಾನಿ ದದೃಶೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋತ್ತಮಃ ।। ೫.

ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯವಾದ, ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗೂ ಹೋಗಬಹುದಾದ, ಮಹತ್ತರವಾದ, ಅನೇಕ ಮಣಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ನೋಡಿದನು.

ತೇಷು ನಿಷ್ಠುರಕಂ ಲುಬ್ಧಂ ಸರ್ವೇಷು ಸಮವಸ್ಥಿತಮ್ । ದದೃಶೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ತತ್ರ ಕಾಮರೂಪಿಣಮುತ್ತಮಮ್ ।। ೫.

ಅವುಗಳ ನಡುವೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಕ್ರೂರ ಮತ್ತು ಲೋಭಿಯಾದವನನ್ನು ಎಲ್ಲರ ನಡುವೆ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದನು; ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅವನು ಅನೇಕ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಮಹಾತ್ಮನನ್ನು ಕಂಡನು.

ಅದ್ವೈತವಾಸನಾಸಿದ್ಧಂ ಯೋಗಾದ್ ಬಹುಶರೀರಕಮ್ । ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಿಪ್ರೋ ಮುದಾ ಯುಕ್ತಃ ಪ್ರಯಯೌ ನಿಜಮಾಶ್ರಮಮ್ ।। ೫.

ಅದ್ವೈತದ ಭಾವವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪಡೆದ, ಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಶರೀರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಆ ಮಹಾತ್ಮನನ್ನು ನೋಡಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಆನಂದದಿಂದ ತನ್ನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು.

ಏವಂ ಜ್ಞಾನವತಃ ಕರ್ಮ್ಮ ಕುರ್ವತೋಽಪಿ ಸ್ವಜಾತಿಕಮ್ । ಭವೇನ್ಮುಕ್ತಿರ್ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ ರೈಭ್ಯ ರಾಜನ್ ವಸೋ ಧ್ರುವಮ್ ।। ೫.

ಹೀಗಾಗಿ, ಜ್ಞಾನವಂತನು ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ, ಅವನು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ ರೈಭ್ಯನೇ, ರಾಜನೇ, ಇದು ನಿಶ್ಚಿತವಾದುದು.

ಏವಂ ತೌ ಸಂಶಯಚ್ಛೇದಂ ಪ್ರಾಪ್ತೌ ರೈಭ್ಯವಸೂ ನೃಪ । ಬೃಹಸ್ಪತೇಸ್ತತೋ ಧಿಷ್ಣ್ಯಾಜ್ಜಗ್ಮತುರ್ನಿಜಮಾಶ್ರಮಮ್ ।। ೫.

ಹೀಗೆ, ರಾಜನೇ, ರೈಭ್ಯ ಮತ್ತು ವಸು ಅವರ ಸಂಶಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿಕೊಂಡರು; ನಂತರ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಆಶ್ರಮದಿಂದ ಹೊರಟು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಆಶ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹೋದರು.

ತಸ್ಮಾತ್ ತ್ವಮಪಿ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ದೇವಂ ನಾರಾಯಣಂ ಪ್ರಭುಮ್ । ಅಭೇದೇನ ಸ್ವದೇಹಸ್ಥಂ ಪಶ್ಯನ್ನಾರಾಧಯ ಪ್ರಭುಮ್ ।। ೫.

ಆದುದರಿಂದ, ರಾಜಾಧಿರಾಜನೇ, ನೀನು ಕೂಡ ನಾರಾಯಣ ದೇವರನ್ನು ನಿನ್ನದೇಹದಲ್ಲಿ ಅವನು ಬೇರ್ಪಡದೆ ಇರುವಂತೆ ನೋಡಿ, ಆ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಆರಾಧಿಸು.

ಕಪಿಲಸ್ಯ ವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸ ರಾಜಾಽಶ್ವಶಿರಾ ವಿಭುಃ । ಜ್ಯೇಷ್ಠಂ ಪುತ್ರಂ ಸಮಾಹೂಯ ಧನ್ಯಂ ಸ್ಥೂಲಶಿರಾಹ್ವಯಮ್ । ಅಭಿಷಿಚ್ಯ ನಿಜೇ ರಾಜ್ಯೇ ಸ ರಾಜಾ ಪ್ರಯಯೌ ವನಮ್ ।। ೫.

ಕಪಿಲನ ಮಾತು ಕೇಳಿದ ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಅಶ್ವಶಿರಾ ರಾಜನು, ತನ್ನ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರನಾದ ಧನ್ಯನನ್ನು, ಸ್ಥೂಲಶಿರ ಎಂದು ಹೆಸರಾದವನನ್ನು ಕರೆಸಿ, ಅವನಿಗೆ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿ, ತಾನೇ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು.

ನೈಮಿಷಾಖ್ಯಂ ವರಾರೋಹೇ ತತ್ರ ಯಜ್ಞತನುಂ ಗುರುಮ್ । ತಪಸಾರಾಧಯಾಮಾಸ ಯಜ್ಞಮೂರ್ತಿಂ ಸ್ತವೇನ ಚ ।। ೫.

ಅಲ್ಲಿ, ಸುಂದರಿಯೇ, ನೈಮಿಷವೆಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಆ ರಾಜನು ಯಜ್ಞಮೂರ್ತಿಯಾದ ಗುರುವನ್ನು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಸ್ತುತಿಪಾಠದಿಂದ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.

ಧರಣ್ಯುವಾಚ । ಕಥಂ ಯಜ್ಞತನೋಃ ಸ್ತೋತ್ರಂ ರಾಜ್ಞಾ ನಾರಾಯಣಸ್ಯ ಹ । ಸ್ತುತಿಃ ಕೃತಾ ಮಹಾಭಾಗ ಪುನರೇತಚ್ಚ ಶಂಸ ಮೇ ।। ೫.

ಭೂಮಿಯು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿತು: ಯಜ್ಞಮೂರ್ತಿಯಾದ ನಾರಾಯಣನಿಗೆ ಆ ರಾಜನು ಹೇಗೆ ಸ್ತುತಿ ರಚಿಸಿದನು? ಮಹಾಭಾಗನೇ, ಆ ಸ್ತುತಿಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ನನಗೆ ವಿವರಿಸು.

ಶ್ರೀವರಾಹ ಉವಾಚ । ನಮಾಮಿ ಯಾಜ್ಯಂ ತ್ರಿದಶಾಧಿಪಸ್ಯ ಭವಸ್ಯ ಸೂರ್ಯಸ್ಯ ಹುತಾಶನಸ್ಯ । ಸೋಮಸ್ಯ ರಾಜ್ಞೋ ಮರುತಾಮನೇಕ- ರೂಪಂ ಹರಿಂ ಯಜ್ಞನರಂ ನಮಸ್ಯೇ ।। ೫.

ಶ್ರೀ ವರಾಹನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವವನು, ದೇವತೆಗಳ, ಭವ, ಸೂರ್ಯ, ಅಗ್ನಿ, ಸೋಮ, ರಾಜ, ಮತ್ತು ಮರುತ್ಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಯಜ್ಞಮೂರ್ತಿಯಾದ ಹರಿಯನ್ನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.