ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ಧರಣ್ಯುವಾಚ । ಬಹುಕಲ್ಪಸಹಸ್ತ್ರಾಣಿ ವ್ರತಸ್ಯಾಸ್ಯ ಸನಾತನ । ಮಯಾ ಕೃತಸ್ಯ ತಪಸಸ್ತನ್ಮಯಾ ವಿಸ್ಮೃತಂ ಪ್ರಭೋ ।। ೫೧.

ಭೂಮಿಯು ಹೇಳಿದಳು: ಅನೇಕ ಕಲ್ಪಸಹಸ್ರಗಳ ಕಾಲ ನಾನು ಈ ಪುರಾತನ ವ್ರತವನ್ನು ಹಾಗೂ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ, ಪ್ರಭುವೇ, ಆದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ಮರೆತಿದ್ದೆ.

ಇದಾನೀಂ ತ್ವತ್ಪ್ರಸಾದೇನ ಸ್ಮರಣಂ ಪ್ರಾಕ್ತನಂ ಮಮ । ಜಾತಂ ಜಾತಿಸ್ಮರಾ ಚಾಸ್ಮಿ ವಿಶೋಕಾ ಪರಮೇಶ್ವರ ।। ೫೧.

ಈಗ ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನನಗೆ ಹಿಂದಿನ ನೆನಪು ಬಂದಿದೆ. ನಾನು ಪುನರ್ಜನ್ಮಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವಳಾಗಿ, ದುಃಖವಿಲ್ಲದವಳಾಗಿ变ಿದ್ದೇನೆ, ಪರಮೇಶ್ವರನೇ.

ಯದಿ ನಾಮ ಪರಂ ದೇವ ಕೌತುಕಂ ಹೃದಿ ವರ್ತತೇ । ಅಗಸ್ತ್ಯಃ ಪುನರಾಗತ್ಯ ಭದ್ರಾಶ್ವಸ್ಯ ನಿವೇಶನಮ್ । ಯಚ್ಚಕಾರ ಸ ರಾಜಾ ಚ ತನ್ಮಮಾಚಕ್ಷ್ವ ಭೂಧರ ।। ೫೧.

ಪರಮದೇವನೇ, ನಿನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಕುತೂಹಲ ಇದ್ದರೆ, ಆಗಸ್ತ್ಯನು ಮತ್ತೆ ಭದ್ರಾಶ್ವನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಏನು ಮಾಡಿದನು ಮತ್ತು ಆ ರಾಜನು ಏನು ಮಾಡಿದನು ಎಂಬುದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು, ಭೂಧರನೇ.

ಶ್ರೀವರಾಹ ಉವಾಚ । ಪ್ರತ್ಯಾಗತಮೃಷಿಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಭದ್ರಾಶ್ವಃ ಶ್ವೇತವಾಹನಃ । ವರಾಸನಗತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕೃತ್ವಾ ಪೂಜಾಂ ವಿಶೇಷತಃ । ಅಪೃಚ್ಛನ್ಮೋಕ್ಷಧರ್ಮಾಖ್ಯಂ ಪ್ರಶ್ನಂ ಸಕಲಧಾರಿಣಿ ।। ೫೧.

ಶ್ರೀ ವರಾಹನು ಹೇಳಿದನು: ಋಷಿಯು ಮರಳಿ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಶ್ವೇತಧ್ವಜವಿರುವ ಭದ್ರಾಶ್ವನು ಅವನನ್ನು ಉತ್ತಮ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ, ಅವನಿಗೆ ಮೋಕ್ಷಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿದನು, ಸಮಸ್ತವನ್ನು ಧರಿಸುವವನೇ.

ಭದ್ರಾಶ್ವ ಉವಾಚ । ಭಗವನ್ ಕರ್ಮಣಾ ಕೇನ ಛಿದ್ಯತೇ ಭವಸಂಸೃತಿಃ । ಕಿಂ ವಾ ಕೃತ್ವಾ ನ ಶೋಚನ್ತಿ ಮೂರ್ತ್ತಾಮೂರ್ತ್ತೋಪಪತ್ತಿಷು ।। ೫೧.

ಭದ್ರಾಶ್ವನು ಹೇಳಿದನು: ಭಗವಂತಾ, ಯಾವ ಕರ್ಮದಿಂದ ಭವಚಕ್ರ ಕಡಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ? ದೇಹವಿದ್ದಾಗಲೂ ಇಲ್ಲದಾಗಲೂ ದುಃಖವಿಲ್ಲದೆ ಇರಲು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?

ಅಗಸ್ತ್ಯ ಉವಾಚ । ಶ್ರೃಣು ರಾಜನ್ ಕಥಾಂ ದಿವ್ಯಾಂ ದೂರಾಸನ್ನವ್ಯವಸ್ಥಿತಾಮ್ । ದೃಶ್ಯಾದೃಶ್ಯವಿಭಾಗೋತ್ಥಾಂ ಸಮಾಹಿತಮನಾ ನೃಪ ।। ೫೧.

ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು: ರಾಜನೇ, ನೀನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ದೂರವೂ ಹತ್ತಿರವೂ ಇರುವ, ದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ಅದೃಶ್ಯಗಳ ಭೇದದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ದಿವ್ಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳು.

ನಾಹೋ ನ ರಾತ್ರಿರ್ನ ದಿಶೋಽದಿಶಶ್ಚ ನ ದ್ಯೌರ್ನ ದೇವಾ ನ ದಿನಂ ನ ಸೂರ್ಯಃ । ತಸ್ಮಿನ್ ಕಾಲೇ ಪಶುಪಾಲೇತಿ ರಾಜಾ ಸ ಪಾಲಯಾಮಾಸ ಪಶೂನನೇಕಾನ್ ।। ೫೧.

ಅಲ್ಲಿ ದಿನವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ರಾತ್ರಿ ಇರಲಿಲ್ಲ, ದಿಕ್ಕುಗಳೂ ಮಧ್ಯದಿಕ್ಕುಗಳೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಆಕಾಶವೂ ದೇವತೆಗಳೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ದಿನವೂ ಸೂರ್ಯನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಶುಪಾಲ ಎಂಬ ರಾಜನು ಅನೇಕ ಪಶುಗಳನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದನು.

ತಾನ್ ಪಾಲಯನ್ ಸ ಕದಾಚಿದ್ ದಿದೃಕ್ಷುಃ ಪೂರ್ವಂ ಸಮುದ್ರಂ ಚ ಜಗಾಮ ತೂರ್ಣಮ್ । ಅನನ್ತಪಾರಸ್ಯ ಮಹೋದಧೇಸ್ತು ತೀರೇ ವನಂ ತತ್ರ ವಸನ್ತಿ ಸರ್ಪಾಃ ।। ೫೧.

ಆ ಪಶುಗಳನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಾ, ಒಮ್ಮೆ ಪೂರ್ವದ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿ, ಆತನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಹೋದನು. ಆ ಅನಂತವಾದ ಮಹಾಸಮುದ್ರದ ತೀರದಲ್ಲಿ, ಹಾವುಗಳು ವಾಸಿಸುವ ಒಂದು ಕಾಡಿತ್ತು.

ಅಷ್ಟೌ ದ್ರುಮಾಃ ಕಾಮವಹಾ ನದೀ ಚ ತುರ್ಯಕ್ ಚೋದ್ರ್ಧ್ವಂ ಬಭ್ರಮುಸ್ತತ್ರ ಚಾನ್ಯೇ । ಪಞ್ಚ ಪ್ರಧಾನಾಃ ಪುರುಷಾಸ್ತಥೈಕಾಂ ಸ್ತ್ರಿಯಂ ಬಿಭ್ರತೇ ತೇಜಸಾ ದೀಪ್ಯಮಾನಾಮ್ ।। ೫೧.

ಅಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಕಾಮಧೇನು ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ನದಿ ಇದ್ದವು. ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಹಾರಾಡುತ್ತಿದ್ದವು, ಇನ್ನೂ ಹಲವರು ಇದ್ದರು. ಐದು ಪ್ರಮುಖ ಪುರುಷರು ಇದ್ದರು, ಅವರು ಒಬ್ಬ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿದ್ದರು.

ಸಾಽಪಿ ಸ್ತ್ರೀ ಸ್ವೇ ವಕ್ಷಸಿ ಧಾರಯನ್ತೀ ಸಹಸ್ತ್ರಸೂರ್ಯಪ್ರತಿಮಂ ವಿಶಾಲಮ್ । ತಸ್ಯಾಧರಸ್ತ್ರಿರ್ವಿಕಾರಸ್ತ್ರಿವರ್ಣ- ಸ್ತಂ ರಾಜಾನಂ ಪಶ್ಯ ಪರಿಭ್ರಮನ್ತಮ್ ।। ೫೧.

ಆ ಮಹಿಳೆ ತನ್ನ ಹೃದಯದ ಮೇಲೆ ಸಾವಿರ ಸೂರ್ಯರಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ವಿಶಾಲವಾದ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಳು. ಅವಳ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ರೂಪಾಂತರಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರು ಬಣ್ಣಗಳು ಇದ್ದವು. ಆ ರಾಜನು ಅಲ್ಲಿ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.

ತೂಷ್ಣೀಂಭೂತಾ ಮೃತಕಲ್ಪಾ ಇವಾಸನ್ ನೃಪೋಽಪ್ಯಸೌ ತದ್ವನಂ ಸಂವಿವೇಶ । ತಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರವಿಷ್ಟೇ ಸರ್ವ ಏತೇ ವಿವಿಶು- ರ್ಭಯಾದೈಕ್ಯಂ ಗತವನ್ತಃ ಕ್ಷಣೇನ ।। ೫೧.

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಮೌನವಾಗಿ, ಮೃತರಂತೆ ಕುಳಿತಿದ್ದರು. ಆ ರಾಜನು ಆ ಕಾಡಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಅವನು ಒಳಹೋದಾಗ, ಎಲ್ಲರೂ ಒಳಹೋಗಿ, ಭಯದಿಂದ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿಬಿಟ್ಟರು.

ತೈಃ ಸರ್ಪೈಃ ಸ ನೃಪೋ ದುರ್ವಿನೀತೈಃ ಸಂವೇಷ್ಟಿತೋ ದಸ್ಯುಭಿಶ್ಚಿನ್ತಯಾನಃ । ಕಥಂ ಚೈತೇನ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ಯೇನ ಕಥಂ ಚೈತೇ ಸಂಸೃತಾಃ ಸಂಭವೇಯುಃ ।। ೫೧.

ಆ ರಾಜನು ಅವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಹಾವುಗಳು ಮತ್ತು ದುರಾತ್ಮ ದೋಸೆಯವರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದನು. ಅವನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದನು: 'ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಹೇಗೆ ನಡೆಯಲಿದೆ? ಇವರು ಹೇಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ?'

ಏವಂ ರಾಜ್ಞಶ್ಚಿನ್ತಯತಸ್ತ್ರಿವರ್ಣಃ ಪುರುಷಃ ಪರಃ । ಶ್ವೇತಂ ರಕ್ತಂ ತಥಾ ಕೃಷ್ಣಂ ತ್ರಿವರ್ಣಂ ಧಾರಯನ್ನರಃ ।। ೫೧.

ಆ ರಾಜನು ಹೀಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಶ್ವೇತ, ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಎಂಬ ಮೂರು ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪರಪುರುಷನು ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು.

ಸ ಸಂಜ್ಞಾಂ ಕೃತವಾನ್ ಮಹ್ಯಮಪರೋಽಥ ಕ್ವ ಯಾಸ್ಯಸಿ । ಏವಂ ತಸ್ಯ ಬ್ರುವಾಣಸ್ಯ ಮಹನ್ನಾಮ ವ್ಯಜಾಯತ ।। ೫೧.

ಅವನು ನನಗೆ ಒಂದು ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದನು, ನಂತರ ಕೇಳಿದನು: 'ನೀನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೀಯೆ?' ಅವನು ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಒಂದು ಮಹಾ ಹೆಸರು ಉದಯವಾಯಿತು.

ತೇನಾಪಿ ರಾಜಾ ಸಂವೀತಃ ಸ ಬುಧ್ಯಸ್ವೇತಿ ಚಾಬ್ರವೀತ್ । ಏವಮುಕ್ತೇ ತತಃ ಸ್ತ್ರೀ ತು ತಂ ರಾಜಾನಂ ರುರೋಧ ಹ ।। ೫೧.

ಅವನಿಂದ ಆ ರಾಜನು ಸುತ್ತುವರಿದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟನು, ಅವನು 'ಎಚ್ಚರವಾಗು' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಆ ಹೆಂಗಸು ಆ ರಾಜನನ್ನು ತಡೆದಳು.

ಮಾಯಾತತಂ ತಂ ಮಾ ಭೈಷ್ಟ ತತೋಽನ್ಯಃ ಪುರುಷೋ ನೃಪಮ್ । ಸಂವೇಷ್ಟ್ಯ ಸ್ಥಿತವಾನ್ ವೀರಸ್ತತಃ ಸರ್ವೇಶ್ವರೇಶ್ವರಃ ।। ೫೧.

ಮಾಯೆಯಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಜನಿಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬನು 'ಭಯಪಡಬೇಡ' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ನಂತರ ಒಬ್ಬ ಶೂರನು ಆ ರಾಜನನ್ನು ಸುತ್ತಿ ನಿಂತನು — ಅವನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಡೆಯನು.

ತತೋಽನ್ಯೇ ಪಞ್ಚ ಪುರುಷಾ ಆಗತ್ಯ ನೃಪಸತ್ತಮಮ್ । ಸಂವಿಷ್ಟ್ಯ ಸಂಸ್ಥಿತಾಃ ಸರ್ವೇ ತತೋ ರಾಜಾ ವಿರೋಧಿತಃ ।। ೫೧.

ನಂತರ ಇನ್ನೂ ಐದು ಮಂದಿ ಆ ಮಹಾರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು ಅಲ್ಲೇ ನಿಂತರು. ಹೀಗೆ ರಾಜನು ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು.

ರುದ್ಧೇ ರಾಜನಿ ತೇ ಸರ್ವೇ ಏಕೀಭೂತಾಸ್ತು ದಸ್ಯವಃ । ಮಥಿತುಂ ಶಸ್ತ್ರಮಾದಾಯ ಲೀನಾಽನ್ಯೋಽನ್ಯಂ ತತೋ ಭಯಾತ್ ।। ೫೧.

ರಾಜನು ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಆ ದೋಂಗಲು ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿದರು; ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹೋರಾಡಲು ಮುಂದಾದರು, ಆದರೆ ಭಯದಿಂದ ಒಬ್ಬರೊಬ್ಬರು ಮರೆಯಾಗಿ ಉಳಿದರು.

ತೈರ್ಲೀನೈರ್ನೃಪರ್ತೇರ್ವೇಶ್ಮ ಬಭೌ ಪರಮಶೋಭನಮ್ । ಅನ್ಯೇಷಾಮಪಿ ಪಾಪಾನಾಂ ಕೋಟಿಃ ಸಾಗ್ರಾಭವನ್ನೃಪ ।। ೫೧.

ಅವರು ಹೀಗೇ ಮರೆಯಾದಾಗ, ರಾಜನ ಅರಮನೆ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿ ಹೊಳೆಯಿತು; ಅಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೂ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪಾಪಿಗಳು ಇದ್ದರು, ರಾಜನೇ.

ಗೃಹೇ ಭೂಸಲಿಲಂ ವಹ್ನಿಃ ಸುಖಶೀತಶ್ಚ ಮಾರುತಃ । ಸಾವಕಾಶಾನಿ ಶುಭ್ರಾಣಿ ಪಞ್ಚೈಕೋನಗುಣಾನಿ ಚ ।। ೫೧.

ಆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ, ನೀರು, ಬೆಂಕಿ, ಸುಖಕರವಾದ ತಂಪಾದ ಗಾಳಿ ಇದ್ದವು; ಆ ಸ್ಥಳಗಳು ಶುದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಐದು ಗುಣಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಇದ್ದವು.

ಏಕೈವ ತೇಷಾಂ ಸುಚಿರಂ ಸಂವೇಷ್ಟ್ಯಾಸಜ್ಯಸಂಸ್ಥಿತಾ । ಏವಂ ಸ ಪಶುಪಾಲೋಽಸೌ ಕೃತವಾನಞ್ಜಸಾ ನೃಪ ।। ೫೧.

ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳು ಮಾತ್ರ ಬಹುಕಾಲ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಉಳಿದಳು; ಹೀಗೆ ಆ ಗೋಪಾಲನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮಾಡಿದನು, ರಾಜನೇ.

ತಸ್ಯ ತಲ್ಲಾಘವಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರೂಪಂ ಚ ನೃಪತೇರ್ಮೃಧೇ । ತ್ರಿವರ್ಣಃ ಪುರುಷೋ ರಾಜನ್ನಬ್ರವೀದ್ ರಾಜಸತ್ತಮಮ್ ।। ೫೧.

ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಜನು ತೋರಿಸಿದ ಚುರುಕು ಮತ್ತು ರೂಪವನ್ನು ನೋಡಿ, ಮೂರು ಬಣ್ಣಗಳವನು ಆ ಮಹಾರಾಜನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.

ತ್ವತ್ಪುತ್ರೋಽಸ್ಮಿ ಮಹಾರಾಜ ಬ್ರೂಹಿ ಕಿಂ ಕರವಾಣಿ ತೇ । ಅಸ್ಮಾಭಿರ್ಬನ್ಧುಮಿಚ್ಛದ್ಭಿರ್ಭವನ್ತಂ ನಿಶ್ಚಯಃ ಕೃತಃ ।। ೫೧.

'ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಗನು, ಮಹಾರಾಜನೇ. ನನಗೆ ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿ. ನಾವು ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಬಂಧುತ್ವವನ್ನು ಬಯಸಿ, ನಿಮ್ಮನ್ನು ನಮ್ಮ ನಿರ್ಣಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ.'

ಯದಿ ನಾಮ ಕೃತಾಃ ಸರ್ವೇ ವಯಂ ದೇವ ಪರಾಜಿತಾಃ । ಏವಮೇವ ಶರೀರೇಷು ಲೀನಾಸ್ತಿಷ್ಠಾಮ ಪಾರ್ಥಿವ ।। ೫೧.

'ದೇವನೇ, ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಸೋತಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಈ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದೇವೆ, ರಾಜನೇ.'

ಮರ್ಯ್ಯೇಕೇ ತವ ಪುತ್ರತ್ವಂ ಗತೇ ಸರ್ವೇಷು ಸಂಭವಃ । ಏವಮುಕ್ತಸ್ತತೋ ರಾಜಾ ತಂ ನರಂ ಪುನರಬ್ರವೀತ್ ।। ೫೧.

'ನಿನ್ನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದ್ದಾನೆ; ಉಳಿದವರು ಹೋದ ಮೇಲೆ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.' ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ರಾಜನು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.

ಪುತ್ರೋ ಭವತಿ ಮೇ ಕರ್ತ್ತಾ ಅನ್ಯೇಷಾಮಪಿ ಸತ್ತಮ । ಯುಷ್ಮತ್ಸುಖೈರ್ನರೈರ್ಭಾವೈರ್ನಾಹಂ ಲಿಪ್ಯೇ ಕದಾಚನ ।। ೫೧.

'ನೀನು ನನ್ನ ಮಗನಾಗು, ಸರ್ವೋತ್ತಮನೇ, ಮತ್ತವರಿಗೂ ಹಾಗೆ. ನಿಮ್ಮಂತಹವರ ಸುಖಗಳಿಗೂ ಸ್ವಭಾವಗಳಿಗೂ ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.'

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಸ ನೃಪತಿಸ್ತಮಾತ್ಮಜಮಥಾಕರೋತ್ । ತೈರ್ವಿಮುಕ್ತಃ ಸ್ವಯಂ ತೇಷಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಸ ವಿರರಾಮ ಹ ।। ೫೧.

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ರಾಜನು ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ಮಗನಾಗಿಸಿಕೊಂಡನು; ಅವರಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಅವನವರ ಮಧ್ಯೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದನು.

ಅಗಸ್ತ್ಯ ಉವಾಚ । ಸ ತ್ರಿವರ್ಣೋ ನೃಪೋತ್ಸೃಷ್ಟಃ ಸ್ವತನ್ತ್ರತ್ವಾಚ್ಚ ಪಾರ್ಥಿವ । ಅಹಂ ನಾಮಾನಮಸೃಜತ್ ಪುತ್ರಂ ಪುತ್ರಸ್ತ್ರಿವರ್ಣಕಮ್ ।। ೫೨.

ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು: ಆ ಮೂರು ಬಣ್ಣಗಳವನು ರಾಜನಿಂದ ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟು, ಸ್ವತಂತ್ರನಾಗಿ, 'ಅಹಂ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮಗನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು, ಅವನು ಕೂಡ ಮೂರು ಬಣ್ಣಗಳವನು.

ತಸ್ಯಾಪಿ ಚಾಭವತ್ ಕನ್ಯಾ ಅವಬೋಧಸ್ವರೂಪಿಣೀ । ಸಾ ತು ವಿಜ್ಞಾನದಂ ಪುತ್ರಂ ಮನೋಹ್ವಂ ವಿಸಸರ್ಜ ।। ೫೨.

ಅವನಿಗೂ ಅರಿವಿನ ಸ್ವರೂಪವಿರುವ ಒಂದು ಹೆಣ್ಣುಮಗ ಇದ್ದಳು; ಆಕೆ 'ಮನೋಹ್ವ' ಎಂಬ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡುವ ಮಗನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.