ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ನರ ಉವಾಚ । ಸ್ವಯಂ ನಾರಾಯಣೋ ದೇವೋ ಲೋಕಮಾರ್ಗಪ್ರದರ್ಶಕಃ । ಮಯಾ ಸಹ ತಪಃ ಕುರ್ಯಾದ್ ಬದರ್ಯಾಂ ಲೋಕಭಾವನಃ ।। ೪೮.

ನರನು ಹೇಳಿದನು: 'ಲೋಕಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ತೋರಿಸುವ ನಾರಾಯಣ ದೇವರು, ನನ್ನೊಡನೆ ಬದರಿಯಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಲೋಕದ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಇರಲಿ.'

ಅಯಂ ಮತ್ಸ್ಯೋಽಭವತ್ ಪೂರ್ವಂ ಪುನಃ ಕೂರ್ಮ್ಮಸ್ವರೂಪವಾನ್ । ವರಾಹಶ್ಚಾಭವದ್ ದೇವೋ ನರಸಿಂಹಸ್ತತೋಽಭವತ್ ।। ೪೮.

ಈ ದೇವರು ಮೊದಲು ಮೀನು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದನು, ನಂತರ ಆಮೆ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳಿದನು, ನಂತರ ವರಾಹನಾಗಿ, ಆಮೇಲೆ ನರಸಿಂಹನಾದನು.

ವಾಮನಸ್ತು ತತೋ ಜಾತೋ ಜಾಮದಗ್ನ್ಯೋ ಮಹಾಬಲಃ । ಪುನರ್ದಾಶರಥಿರ್ಭೂತ್ವಾ ವಾಸುದೇವಃ ಪುನರ್ಬಭೌ ।। ೪೮.

ಆಮೇಲೆ ವಾಮನನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದನು, ನಂತರ ಜಮದಗ್ನಿಯ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಪುತ್ರನಾಗಿ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದಶರಥನ ಮಗನಾಗಿ, ನಂತರ ವಾಸುದೇವನಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು.

ಬುದ್ಧೋ ಭೂತ್ವಾ ಜನಂ ಹ್ಯೇಷ ಮೋಹಯಾಮಾಸ ಪಾರ್ಥಿವ । ಸಪತ್ನಾನ್ ದಸ್ಯವೋ ಮ್ಲೇಚ್ಛಾನ್ ಪುನರ್ಹತ್ವಾ ಮಹೀಮಿಮಾಮ್ । ಪ್ರಕೃತಿಸ್ಥಾಂ ಚಕಾರಾಯಂ ಸ ಏಷ ಭಗವಾನ್ ಹರಿಃ ।। ೪೮.

ಬುದ್ಧನಾಗಿ ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಿ, ರಾಜನೇ, ಶತ್ರುಗಳಾದ ದುರಾತ್ಮರು ಮತ್ತು ವಿದೇಶೀಯರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟನು. ಅವನೇ ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಹರಿಯು.

ಪೂಜ್ಯತೇ ಮತ್ಸ್ಯರೂಪೇಣ ಸರ್ವಜ್ಞತ್ವಮಭೀಪ್ಸುಭಿಃ । ಸ್ವವಂಶೋದ್ಧರಣಾರ್ಥಾಯ ಕೂರ್ಮರೂಪೀ ತು ಪೂಜ್ಯತೇ ।। ೪೮.

ಯಾವವರು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಯುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಮತ್ಸ್ಯರೂಪದ ದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ತನ್ನ ವಂಶವನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಲು ಕೂರ್ಮರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಭವೋದಧಿನಿಮಗ್ನೇನ ವಾರಾಹಃ ಪೂಜ್ಯತೇ ಹರಿಃ । ನಾರಸಿಂಹೇಣ ರೂಪೇಣ ತದ್ವತ್ ಪಾಪಭಯಾನ್ನರೈಃ ।। ೪೮.

ಭವಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ವರಾಹರೂಪದ ಹರಿಯನ್ನು ಜನರು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಪಾಪಭಯದಿಂದ ನರಸಿಂಹರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಜನರು ದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.

ವಾಮನಂ ಮೋಹನಾಶಾಯ ವಿತ್ತಾರ್ಥೇ ಜಗದಗ್ನಿಜಮ್ । ಕ್ರೂರಶತ್ರುವಿನಾಶಾಯ ಯಜೇದ್ ದಾಶರಥಿಂ ಬುಧಃ ।। ೪೮.

ಮೋಹವನ್ನು ದೂರಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿಗಾಗಿ ವಾಮನನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಜಗತ್ತಿನ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ ವಾಮನನು. ಕ್ರೂರ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಬುದ್ಧಿವಂತರು ದಶರಥನ ಮಗನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಬಲಕೃಷ್ಣೌ ಯಜೇದ್ ಧೀಮಾನ್ ಪುತ್ರಕಾಮೋ ನ ಸಂಶಯಃ । ರೂಪಕಾಮೋ ಯಜೇದ್ ಬುದ್ಧಂ ಕಲ್ಕಿನಂ ಶತ್ರುಘಾತನೇ ।। ೪೮.

ಮಗುವನ್ನು ಬಯಸುವ ಜ್ಞಾನಿಯು ನಿರ್ದ್ವಂದ್ವವಾಗಿ ಬಲರಾಮ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ರೂಪಗಳನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಬುದ್ಧನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು; ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಕಲ್ಕಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ನರಸ್ತಸ್ಯ ಇಮಾಮೇವಾಬ್ರವೀನ್ಮುನಿಃ । ದ್ವಾದಶೀಂ ಕೃತವಾನ್ ಸೋಽಪಿ ಚಕ್ರವರ್ತೀ ಬಭೂವ ಹ । ತಸ್ಯೈವ ನಾಮ್ನಾ ಬದರೀ ವಿಶಾಲಾಖ್ಯಾಽಭವನ್ಮುನೇ ।। ೪೮.

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅವನಿಗೆ ಇದನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿದನು, ಮಹರ್ಷೇ. ಅವನು ದ್ವಾದಶಿ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ, ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಅವನ ಹೆಸರಿನಿಂದ 'ಬದರಿ' ಎಂಬ ವಿಶಾಲವಾದ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.

ಇಹ ಜನ್ಮನಿ ರಾಜಾಽಸೌ ರಾಜ್ಯಂ ಕೃತ್ವಾ ಇಯಾದ್ ವನಮ್ । ಯಜ್ಞೈಶ್ಚ ವಿವಿಧೈರಿಷ್ಟ್ವಾ ಪರಂ ನಿರ್ವಾಣಮಾಪ್ತವಾನ್ ।। ೪೮.

ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲೇ ಆ ರಾಜನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳಿದ ಮೇಲೆ, ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ವಿವಿಧ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಪರಮ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದನು.

ದುರ್ವಾಸಾ ಉವಾಚ । ತದ್ವದಾಶ್ವಯುಜೇ ಮಾಸಿ ದ್ವಾದಶೀಂ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷತಃ । ಸಂಕಲ್ಪ್ಯಾಭ್ಯರ್ಚಯೇದ್ ದೇವಂ ಪದ್ಮನಾಭಂ ಸನಾತನಮ್ ।। ೪೯.

ದುರ್ವಾಸನು ಹೇಳಿದನು: ಆಶ್ವಯುಜ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಹನ್ನೆರಡನೇ ದಿನದಂದು ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿ, ಶಾಶ್ವತವಾದ ಪದ್ಮನಾಭ ದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು.

ಪದ್ಮನಾಭಾಯ ಪಾದೌ ತು ಕಟಿಂ ವೈ ಪದ್ಮಯೋನಯೇ । ಉದರಂ ಸರ್ವದೇವಾಯ ಪುಷ್ಕರಾಕ್ಷಾಯ ವೈ ಉರಃ । ಅವ್ಯಯಾಯ ತಥಾ ಪಾಣಿಂ ಪ್ರಾಗ್ವದಸ್ತ್ರಾಣಿ ಪೂಜಯೇತ್ ।। ೪೯.

ಪದ್ಮನಾಭನಿಗೆ ಕಾಲುಗಳನ್ನು, ಪದ್ಮಯೋನಿಗೆ ಕಟಿಯನ್ನು, ಸರ್ವದೇವನಿಗೆ ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು, ಪುಷ್ಕರಾಕ್ಷನಿಗೆ ಉರವನ್ನು, ಅವ್ಯಯನಿಗೆ ಕೈಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಹಳೆಯದಂತೆ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರಭವಾಯ ಶಿರಃ ಪೂಜ್ಯ ಪ್ರಾಗ್ವದಗ್ರೇ ಘಟಂ ನ್ಯಸೇತ್ । ತಸ್ಮಿನ್ ಸೌವರ್ಣಕಂ ದೇವಂ ಪದ್ಮನಾಭಂ ತು ವಿನ್ಯಸೇತ್ ।। ೪೯.

ಪ್ರಭವನಿಗೆ ತಲೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಹಿಂದಿನಂತೆ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಲಶವನ್ನು ಇಡಬೇಕು. ಆ ಕಲಶದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದ್ಮನಾಭನ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಬೇಕು.

ತಮೇವ ದೇವಂ ಸಂಪೂಜ್ಯ ಗನ್ಧಪುಷ್ಪಾದಿಭಿಃ ಕ್ರಮಾತ್ । ಪ್ರಭಾತಾಯಾಂ ತು ಶರ್ವರ್ಯಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಯ ನಿವೇದಯೇತ್ । ಏವಂ ಕೃತೇ ತು ಯತ್ ಪುಣ್ಯಂ ತನ್ನಿಬೋಧ ಮಹಾಮುನೇ ।। ೪೯.

ಆ ದೇವರನ್ನು ಸುಗಂಧದ್ರವ್ಯ, ಹೂವುಗಳು ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಯಾವ ಪುಣ್ಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈಗ ಕೇಳು, ಮಹರ್ಷೇ.

ಆಸೀತ್ ಕೃತಯುಗೇ ರಾಜಾ ಭದ್ರಾಶ್ವೋ ನಾಮ ವೀರ್ಯವಾನ್ । ಯಸ್ಯ ನಾಮ್ನಾಽಭವದ್ ವರ್ಷಂ ಭದ್ರಾಶ್ವಂ ನಾಮ ನಾಮತಃ ।। ೪೯.

ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಭದ್ರಾಶ್ವ ಎಂಬ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ ರಾಜನು ಇದ್ದನು. ಅವನ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಭದ್ರಾಶ್ವ ಎಂಬ ದೇಶವು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.

ತಸ್ಯಾಗಸ್ತ್ಯಃ ಕದಾಚಿತ್ ತು ಗೃಹಮಾಗತ್ಯ ಸತ್ತಮ । ಉವಾಚ ಸಪ್ತರಾತ್ರಂ ತು ವಸಾಮಿ ಭವತೋ ಗೃಹೇ ।। ೪೯.

ಒಂದು ವೇಳೆ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಹರ್ಷಿ ಆ ರಾಜನ ಮನೆಗೆ ಬಂದು, 'ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಏಳು ರಾತ್ರಿ ವಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ತಂ ರಾಜಾ ಶಿರಸಾ ಭೂತ್ವಾ ಸ್ಥೀಯತಾಮಿತ್ಯಭಾಷತ । ತಸ್ಯ ಕಾನ್ತಿಮತೀ ನಾಮ ಭಾರ್ಯಾ ಪರಮಶೋಭನಾ ।। ೪೯.

ಆ ರಾಜನು ತಲೆಯನ್ನು ಬಾಗಿಸಿ, 'ದಯವಿಟ್ಟು ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಿರಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಅವನ ಪತ್ನಿಗೆ ಕಾಂತಿಮತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು, ಅವಳು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರಳಾಗಿದ್ದಳು.

ತಸ್ಯಾಸ್ತೇಜಃ ಸಮಭವದ್ ದ್ವಾದಶಾದಿತ್ಯಸಂನಿಭಮ್ । ಶತಾನಿ ಪಞ್ಚ ತಸ್ಯಾಸನ್ ಸಪತ್ನೀನಾಂ ಯತವ್ರತ ।। ೪೯.

ಅವಳ ತೇಜಸ್ಸು ಹನ್ನೆರಡು ಸೂರ್ಯರಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅವಳಿಗೆ ಐನೂರು ಸಹಪತ್ನಿಯರು ಇದ್ದರು, ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ವ್ರತ ಪಾಲನೆಗೆ ನಿಷ್ಠರಾಗಿದ್ದರು.

ತಾ ದಾಸ್ಯ ಇವ ಕರ್ಮಾಣಿ ಕುರ್ವನ್ತ್ಯಹರಹಃ ಶುಭಾಃ । ಕಾನ್ತಿಮತ್ಯಾ ಮಹಾಭಾಗ ಭಯಾತ್ ತ್ರಸ್ತಾ ವಿಚೇತಸಃ ।। ೪೯.

ಆ ಶುಭವಾದ ಸಹಪತ್ನಿಯರು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ದಾಸಿಯಂತೆ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಾಂತಿಮತಿಯ ಮಹಾ ಭಾಗ್ಯದಿಂದ ಭಯಪಟ್ಟು, ಮನಸ್ಸು ಗೊಂದಲಗೊಂಡಿದ್ದರು.

ತಾಮಗಸ್ತ್ಯಸ್ತಥಾ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರೂಪತೇಜೋಽನ್ವಿತಾಂ ಶುಭಾಮ್ । ಸಪತ್ನ್ಯಶ್ಚ ಭಯಾತ್ ತಸ್ಯಾಃ ಕುರ್ವನ್ತ್ಯಃ ಕರ್ಮ ಶೋಭನಮ್ । ರಾಜಾ ತು ತಸ್ಯಾ ಮುದಿತಂ ಮುಖಮೇವಾವಲೋಕಯನ್ ।। ೪೯.

ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಆ ಸುಂದರರೂಪದ ಕಾಂತಿಮತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವಳ ಸಹಪತ್ನಿಯರು ಭಯದಿಂದ ಅವಳಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ರಾಜನು ಸದಾ ಅವಳ ಸಂತೋಷದ ಮುಖವನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದನು.

ಏವಂಭೂತಾಮಥೋ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಾಜ್ಞೀಂ ಪರಮಶೋಭನಾಮ್ । ಸಾಧು ಸಾಧು ಜಗನ್ನಾಥೇತ್ಯಗಸ್ತ್ಯಃ ಪ್ರಾಹ ಹರ್ಷಿತಃ ।। ೪೯.

ಹೀಗೆ ಅಪಾರವಾದ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ರಾಣಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಸಂತೋಷದಿಂದ 'ಅತ್ಯುತ್ತಮ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ, ಜಗನ್ನಾಥನೇ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ದ್ವಿತೀಯೇ ದಿವಸೇಽಪ್ಯೇವಂ ರಾಜ್ಞೀಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮಹಾಪ್ರಭಾಮ್ । ಅಹೋ ಮುಷ್ಟಮಹೋ ಮುಷ್ಟಂ ಜಗದೇತಚ್ಚರಾಚರಮ್ । ಇತ್ಯಗಸ್ತ್ಯೋ ದ್ವಿತೀಯೇಽಹ್ನಿ ರಾಜ್ಞೀಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾಽಭ್ಯುವಾಚ ಹ ।। ೪೯.

ಎರಡನೇ ದಿನವೂ, ರಾಜಮಹಿಷಿಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಅಯ್ಯೋ, ಇಡೀ ಜಗತ್ತು—ಚಲಿಸುವದೂ, ನಿಶ್ಚಲವೂ—ಈಗೊಂದು ಮುಷ್ಟಿಯಷ್ಟೆ!' ಹೀಗೆ, ಎರಡನೇ ದಿನವೂ ರಾಜಮಹಿಷಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಮಾತಾಡಿದನು.

ತೃತೀಯೇಽಹನಿ ತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪುನರೇವಮುವಾಚ ಹ । ಅಹೋ ಮೂಢಾ ನ ಜಾನನ್ತಿ ಗೋವಿನ್ದಂ ಪರಮೇಶ್ವರಮ್ । ಯ ಏಕೇಽಹ್ನಿ ಫಲಂ ಚೈತದ್ ರಾಜ್ಞೇ ತುಷ್ಟಃ ಪ್ರದತ್ತವಾನ್ ।। ೪೯.

ಮೂರನೇ ದಿನವೂ ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಅಯ್ಯೋ, ಮೂಢರು ಗೋವಿಂದನನ್ನು, ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟು ಈ ಹಣ್ಣು ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ರಾಜಮಹಿಷಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು.'

ಚತುರ್ಥೇ ದಿವಸೇ ಹಸ್ತಾವುತ್ಕ್ಷಿಪ್ಯ ಪುನರಬ್ರವೀತ್ । ಸಾಧು ಸಾಧು ಜಗನ್ನಾಥ ಸ್ತ್ರೀ ಶೂದ್ರಾಃ ಸಾಧು ಸಾಧ್ವಿತಿ । ದ್ವಿಜಾಃ ಸಾಧು ನೃಪಾಃ ಸಾಧು ವೈಶ್ಯಾಃ ಸಾಧು ಪುನಃ ಪುನಃ ।। ೪೯.

ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನ, ಕೈಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ, ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ ಜಗನ್ನಾಥಾ! ಹೆಂಗಸರು, ಶೂದ್ರರು—ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ, ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ! ದ್ವಿಜರು, ರಾಜರು—ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ, ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ! ವೈಶ್ಯರು—ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ!'

ಸಾಧು ಭದ್ರಾಶ್ವ ಸಾಧು ತ್ವಂ ಭೋಽಗಸ್ತ್ಯ ಸಾಧು ಸಾಧು ತೇ । ಸಾಧು ಪ್ರಹ್ಲಾದ ತೇ ಸಾಧು ಧ್ರುವ ಸಾಧೋ ಮಹಾವ್ರತ । ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ನನರ್ತೋಚ್ಚೈರಗಸ್ತ್ಯೋ ರಾಜಸಂನಿಧೌ ।। ೪೯.

'ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ ಭದ್ರಾಶ್ವ, ನೀನು ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದೀಯ! ಅಗಸ್ತ್ಯ, ನೀನು ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದೀಯ, ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ! ಪ್ರಹ್ಲಾದ, ನೀನು ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದೀಯ! ಧ್ರುವ, ಮಹಾವ್ರತಧಾರಿ, ನೀನು ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದೀಯ!' ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಅಗಸ್ತ್ಯನು ರಾಜನ ಮುಂದೆ ಜೋರಾಗಿ ನೃತ್ಯಮಾಡಿದನು.

ಏವಂಭೂತಂ ಚ ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸಪತ್ನೀಕೋ ನೃಪೋತ್ತಮಃ । ಕಿಂ ಹರ್ಷಕಾರಣಂ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಯೇನೇತ್ಥಂ ನೃತ್ಯತೇ ಭವಾನ್ ।। ೪೯.

ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲಾಸದಿಂದ ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾಜನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಕೇಳಿದನು: 'ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ನಿಮಗೆ ಇಷ್ಟು ಸಂತೋಷವಾಗಲು ಕಾರಣವೇನು? ನೀವು ಹೀಗೆ ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಏನು ಕಾರಣ?'

ಅಗಸ್ತ್ಯ ಉವಾಚ । ಅಹೋ ಮೂರ್ಖಃ ಕುರಾಜಾ ತ್ವಮಹೋ ಮೂರ್ಖಾಽನುಗಾಸ್ತ್ವಮೀ । ಅಹೋ ಪುರೋಹಿತಾ ಮೂರ್ಖಾ ಯೇ ನ ಜಾನನ್ತಿ ಮೇ ಮತಮ್ ।। ೪೯.

ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು: 'ಅಯ್ಯೋ, ನೀನು ಮೂರ್ಖ ರಾಜನು! ನಿನ್ನ ಅನುಯಾಯಿಗಳೂ ಮೂರ್ಖರು! ಈ ಪೂಜಾರಿಗಳೂ ಮೂರ್ಖರು, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ!'

ಏವಮುಕ್ತೇ ತತೋ ರಾಜಾ ಕೃತಾಞ್ಜಲಿರಭಾಷತ । ನ ಜಾನೀಮೋ ವಯಂ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಪ್ರಶ್ನಮೇತತ್ ತ್ವಯೇರಿತಮ್ । ಕಥಯಸ್ವ ಮಹಾಭಾಗ ಯದ್ಯನುಗ್ರಹಕೃದ್ ಭವಾನ್ ।। ೪೯.

ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ರಾಜನು ಕೈಮುಗಿದು ಹೇಳಿದನು: 'ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ನೀವು ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ನಾವು ಉತ್ತರವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಮಹಾಭಾಗ, ನೀವು ಅನುಗ್ರಹಿಸಬೇಕೆಂದಿದ್ದರೆ ದಯವಿಟ್ಟು ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.'

ಅಗಸ್ತ್ಯ ಉವಾಚ । ಇಯಂ ರಾಜ್ಞೀ ತ್ವಯಾ ಯಾಽಭೂದ್ ದಾಸೀ ವೈಶ್ಯಸ್ಯ ವೈದಿಶೇ । ನಗರೇ ಹರಿದತ್ತಸ್ಯ ತ್ವಮಸ್ಯಾಃ ಪತಿರೇವ ಚ । ತಸ್ಯೈವ ಕರ್ಮಕಾರೋಽಭೂಚ್ಛೂದ್ರಃ ಸೇವನತತ್ಪರಃ ।। ೪೯.

ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು: 'ಈ ರಾಜಮಹಿಷಿ ಹಿಂದೆ ವೈದಿಶ ನಗರದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವೈಶ್ಯನ ದಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ನೀನು ಅವಳ ಗಂಡನಾಗಿದ್ದೆ. ಆ ವೈಶ್ಯನ ಸೇವೆಗೆ ನಿರತರಾಗಿದ್ದ ಶೂದ್ರನು ಅವನ ಕೆಲಸಗಾರನಾಗಿದ್ದ.'