ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ಪ್ರಾಗ್ವಿಜ್ಞಾನಂ ಗತಂ ನಾಶಮಿದಾನೀಂ ಶುದ್ಧಮಕ್ಷರಮ್ । ವಿದ್ಧಿ ತಂ ಶುದ್ಧಕಾಯೋಽಸಿ ತಥಾಽನ್ಯತ್ ತೇ ಶರೀರಕಮ್ । ತೇನ ವೇದಾಃ ಸಮಂ ಶಾಸ್ತ್ರೈಃ ಪ್ರತಿಭಾಸ್ಯನ್ತಿ ತೇ ಮುನೇ ।। ೩೮.

ನಿನ್ನ ಹಳೆಯ ಜ್ಞಾನವು ಈಗ ನಾಶವಾಗಿದೆ; ಈಗ ನೀನು ಶುದ್ಧನೂ, ಅಕ್ಷಯನೂ ಆಗಿದ್ದೀಯೆ. ನೀನು ಶುದ್ಧ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೀಯೆ, ನಿನ್ನ ಹಳೆಯ ದೇಹ ಬೇರೆ ಆಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವೇದಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ನಿನಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರುತ್ತವೆ, ಮಹರ್ಷಿಯೇ.

ಸತ್ಯತಪಾ ಉವಾಚ । ಭಗವನ್ ದ್ವೇ ಶರೀರೇ ತು ಇತಿ ಯತ್ಪರಿಕೀರ್ತ್ತಿತಮ್ । ತನ್ಮೇ ಕಥಯ ಭೇದಂ ವೈ ಕೇ ತೇ ಬ್ರಹ್ಮವಿದಾಂ ವರ ।। ೩೯.

ಸತ್ಯತಪನು ಹೇಳಿದರು: 'ಭಗವನೇ, ನೀವು ಎರಡು ದೇಹಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೀರಿ. ಅವುಗಳ ಭೇದವನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರಿಸಿ, ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ.'

ದುರ್ವಾಸಾ ಉವಾಚ । ನ ದ್ವೇ ತ್ರೀಣಿ ಶರೀರಾಣಿ ವಾಚ್ಯಂ ತದ್ವಿಪರೀತಕಮ್ । ವಿಭೋಗಾಯತನಂ ಚೈವ ತ್ರಿಶರೀರಾಣಿ ಪ್ರಾಣಿನಾಮ್ ।। ೩೯.

ದುರ್ವಾಸರು ಹೇಳಿದರು: 'ಎರಡಲ್ಲ, ಮೂರು ದೇಹಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು; ಅದು ಬೇರೆ ರೀತಿಯದು. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಮೂರು ದೇಹಗಳಿವೆ.'

ಪ್ರಾಗವಸ್ಥಮಧರ್ಮಾಖ್ಯಂ ಪರಿಜ್ಞಾನವಿವರ್ಜಿತಮ್ । ಅಪರಂ ಸವ್ರತಂ ತದ್ಧಿ ಜ್ಞೇಯಮತ್ಯನ್ತಧಾರ್ಮಿಕಮ್ ।। ೩೯.

ಮೊದಲನೆಯದು ಅಧರ್ಮದ ಸ್ಥಿತಿ, ಅದು ವಿವೇಕವಿಲ್ಲದದು; ಎರಡನೆಯದು ವ್ರತಪಾಲನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಧಾರ್ಮಿಕವಾದದು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಧರ್ಮಾಧರ್ಮೋಪಭೋಗಾಯ ಯತ್ ತೃತೀಯಮತೀನ್ದ್ರಿಯಮ್ । ತತ್ತ್ರಿಭೇದಂ ವಿನಿರ್ದಿಷ್ಟಂ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಭಿರ್ವಿಚಕ್ಷಣೈಃ । ಯಾತನಾ ಧರ್ಮಭೋಗಶ್ಚ ಭುಕ್ತಿಶ್ಚೇತಿ ತ್ರಿಭೇದಕಮ್ ।। ೩೯.

ಮೂರನೆಯದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಅತೀತವಾದದು, ಅದು ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅಧರ್ಮದ ಅನುಭವಕ್ಕಾಗಿ. ಈ ಮೂರು ವಿಧಗಳನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಯಾತನೆ, ಧರ್ಮಾನುಭವ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಭೋಗ — ಇವು ಮೂರು ಪ್ರಕಾರಗಳು.

ಯಸ್ತು ಭಾವಃ ಪುರಾ ಹ್ಯಾಸೀತ್ ಪ್ರಾಣಿನೋ ನಿಘ್ನತಃ ಸ ವೈ । ತತ್ಪಾಪಾಖ್ಯಂ ಶರೀರಂ ತೇ ಪಾಪಸಂಜ್ಞಂ ತದುಚ್ಯತೇ ।। ೩೯.

ಹಿಂದೆ ಜೀವಿ ಕೊಲ್ಲುವವನಾಗಿದ್ದಾಗಿದ್ದ ಸ್ಥಿತಿಯ ದೇಹ ಪಾಪದೇಹವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಅದನ್ನು ಪಾಪದೇಹ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಇದಾನೀಂ ಶುಭವೃತ್ತಿಂ ತು ಕುರ್ವತಸ್ತಪ ಆರ್ಜವಮ್ । ಅಪರಂ ಧರ್ಮರೂಪಂ ತು ಶರೀರಂ ತೇ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಮ್ । ತೇನ ವೇದಪುರಾಣಾನಿ ಜ್ಞಾತುಮರ್ಹಸ್ಯಸಂಶಯಮ್ ।। ೩೯.

ಈಗ ನೀನು ಶುಭಕರ್ಮ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ನೇರತೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಮತ್ತೊಂದು ಧರ್ಮರೂಪದ ದೇಹ ನಿನಗೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಅದರಿಂದ ನೀನು ವೇದಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬಲ್ಲೆ.

ಯದಾಷ್ಟಾಕಂ ಸಂಪರಿವರ್ತ್ತತೇ ಪುಮಾಂ- ಸ್ತದಾ ತ್ರ್ಯವಸ್ಥಃ ಪರಿಕೀರ್ತ್ಯತೇ ತು ವೈ । ಗತಾಷ್ಟವರ್ಗಸ್ತ್ರಿಗತಃ ಸದಾ ಶುಭಃ ಸ್ಥಿರೋ ಭವೇದಾತ್ಮನಿ ನಿಶ್ಚಯಾತ್ಮವಾನ್ ।। ೩೯.

ಯಾವಾಗ ಒಂಬತ್ತು ಗುಣಗಳು ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆಯೋ, ಆಗ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮೂರು ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆ ಎಂಟು ಗುಣಗಳನ್ನು ಮೀರಿ, ಮೂರು ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ಶುಭನಾಗಿ, ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಯದಾ ಪಞ್ಚ ಪುನಃ ಪಞ್ಚ ಪಞ್ಚ ಪಞ್ಚಾಪಿ ಸಂತ್ಯಜೇತ್ । ಏಕಮಾರ್ಗಸ್ತದಾ ಬ್ರಹ್ಮ ಶಾಶ್ವತಂ ಲಭತೇ ನರಃ ।। ೩೯.

ಯಾವಾಗ ಐದು, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಐದು, ಮತ್ತು ಮತ್ತೂ ಐದುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದಾಗ, ಒಬ್ಬನು ಒಂದೇ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಶಾಶ್ವತ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಸತ್ಯತಪಾ ಉವಾಚ । ಭಗವನ್ ಯದಿ ವಿಜ್ಞಾನಂ ಶರೀರಂ ನೋಪಜಾಯತೇ । ತದಾ ಕೇನ ಪ್ರಕಾರೇಣ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮೋಪಲಭ್ಯತೇ ।। ೩೯.

ಸತ್ಯತಪನು ಹೇಳಿದನು: ಭಗವಂತನೇ, ಜ್ಞಾನವು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸದಿದ್ದರೆ, ಆಗ ಪರಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು?

ದುರ್ವಾಸಾ ಉವಾಚ । ಕರ್ಮಕಾಣ್ಡಂ ಜ್ಞಾನಮೂಲಂ ಜ್ಞಾನಂ ಕರ್ಮಾದಿಕಂ ತಥಾ । ಏತಯೋರನ್ತರಂ ನಾಸ್ತಿ ಯಥಾಽಶ್ಮಮೃದಯೋರ್ಮುನೇ ।। ೩೯.

ದುರ್ವಾಸನು ಹೇಳಿದನು: ಕರ್ಮಗಳು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿವೆ, ಜ್ಞಾನವೂ ಕರ್ಮಗಳಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಮುನಿಯೇ, ಈ ಎರಡರ ನಡುವೆ ಯಾವ ಭೇದವೂ ಇಲ್ಲ, ಎರಡು ಕಲ್ಲುಗಳಂತೆ.

ಕರ್ಮಕಾಣ್ಡಂ ಚತುರ್ಭೇದಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಿಷು ಕೀರ್ತಿತಮ್ । ತತ್ರ ವೇದೋಕ್ತಕರ್ಮಾಣಿ ತ್ರಯಃ ಕುರ್ವನ್ತಿ ನಿತ್ಯಶಃ । ತ್ರಿಶುಶ್ರೂಷಾಮಥೈಕಸ್ತು ಏಷಾ ವೇದೋದಿತಾ ಕ್ರಿಯಾ ।। ೩೯.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಇತರರಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವಿಧವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂವರು ವೇದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ನಾಲ್ಕನೆಯವನು ಆ ಮೂವರಿಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ—ಇದು ವೇದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಕ್ರಮ.

ಏತಾನ್ ಧರ್ಮಾನವಸ್ಥಾಯ ಬ್ರಹ್ಮಣೋಪಾಸ್ತಿಂ ರೋಚತೇ । ತಸ್ಯ ಮುಕ್ತಿರ್ಭವೇನ್ನೂನಂ ವೇದವಾದರತಸ್ಯ ಚ ।। ೩೯.

ಈ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಪಾಲಿಸಿದರೆ ಬ್ರಹ್ಮನ ಭಕ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ವೇದೋಪದೇಶದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವನಿಗೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಮುಕ್ತಿಯು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ಸತ್ಯತಪಾ ಉವಾಚ । ಯದೇತತ್ ಪರಮಂ ಬ್ರಹ್ಮ ತ್ವಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಮಹಾಮುನೇ । ತಸ್ಯ ರೂಪಂ ನ ಜಾನನ್ತಿ ಯೋಗಿನೋಽಪಿ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।। ೩೯.

ಸತ್ಯತಪನು ಹೇಳಿದನು: ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ನೀವು ಹೇಳಿದ ಈ ಪರಬ್ರಹ್ಮನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮಹಾಯೋಗಿಗಳೂ ಕೂಡ ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಅನಾಮಮಸಗೋತ್ರಂ ಚ ಅಮೂರ್ತ್ತಂ ಮೂರ್ತ್ತಿವರ್ಜಿತಮ್ । ಕಥಂ ಸ ಜ್ಞಾಯತೇ ಬ್ರಹ್ಮ ಸಂಜ್ಞಾನಾಮವಿವರ್ಜಿತಮ್ । ತಸ್ಯ ಸಂಜ್ಞಾಂ ಕಥಯ ಮೇ ವೇದಮಾರ್ಗವ್ಯವಸ್ಥಿತಾಮ್ ।। ೩೯.

ಹೆಸರಿಲ್ಲದ, ವಂಶವಿಲ್ಲದ, ರೂಪವಿಲ್ಲದ, ರೂಪಕ್ಕೂ ಅತೀತವಾದ ಆ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯಬಹುದು? ಎಲ್ಲ ಹೆಸರುಗಳಿಗೂ ಅತೀತನಾದ ಆತನಿಗೆ ವೇದಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಏನೆಂದು ಹೆಸರು ಇದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ಹೇಳಿ.

ದುರ್ವಾಸಾ ಉವಾಚ । ಯದೇತತ್ ಪರಮಂ ಬ್ರಹ್ಮ ವೇದವ್ಯಾಸೇಷು ಪಠ್ಯತೇ । ಸ ದೇವಃ ಪುಣ್ಡರೀಕಾಕ್ಷಃ ಸ್ವಯಂ ನಾರಾಯಣಃ ಪರಃ ।। ೩೯.

ದುರ್ವಾಸನು ಹೇಳಿದನು: ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿರುವ ಆ ಪರಬ್ರಹ್ಮನೇ ಕಮಲನಯನನಾದ ದೇವರು, ಸ್ವಯಂ ನಾರಾಯಣನು, ಪರಮಾತ್ಮನು.

ಸ ಯಜ್ಞೈರ್ವಿವಿಧೈರಿಷ್ಟೈರ್ದಾನೈರ್ದತ್ತೈಶ್ಚ ಸತ್ತಮ । ಪ್ರಾಪ್ಯತೇ ಪರಮೋ ದೇವಃ ಸ್ವಯಂ ನಾರಾಯಣೋ ಹರಿಃ ।। ೩೯.

ಅವನನ್ನು ವಿವಿಧ ಯಜ್ಞಗಳು, ಹೋಮಗಳು ಮತ್ತು ದಾನಗಳ ಮೂಲಕ, ಒಳ್ಳೆಯವರೇ, ಪರಮ ದೇವರಾದ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.

ಸತ್ಯತಪಾ ಉವಾಚ । ಭಗವನ್ ಬಹುವಿತ್ತೇನ ಋತ್ವಿಗ್ಭಿರ್ವೇದಪಾರಗೈಃ । ಪ್ರಾಪ್ಯತೇ ಪುಣ್ಯಕೃದ್ಭಿರ್ಹಿ ಕ್ವಚಿದ್ ಯಜ್ಞಃ ಕಥಂಚನ । ತೇನ ಪ್ರಾಪ್ತೇನ ಭಗವಾನ್ ಲಭ್ಯತೇ ದುಃಖತೋ ಹರಿಃ ।। ೩೯.

ಸತ್ಯತಪನು ಹೇಳಿದನು: ಭಗವಂತನೇ, ಬಹಳ ಧನವನ್ನು ಖರ್ಚುಮಾಡಿ ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತರಾದ ಋತ್ವಿಜರು ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯವಂತರಿಂದ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಯಜ್ಞಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಆದರೂ, ಹರಿ ಅವರನ್ನು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟದಿಂದ ಮಾತ್ರ ದೊರೆಯುತ್ತಾನೆ.

ವಿತ್ತೇನ ಚ ವಿನಾ ದಾನಂ ದಾತುಂ ವಿಪ್ರ ನ ಶಕ್ಯತೇ । ವಿದ್ಯಮಾನೇಽಪಿ ನ ಮತಿಃ ಕುಟುಮ್ಬಾಸಕ್ತಚೇತಸಃ । ತಸ್ಯ ಮೋಕ್ಷಃ ಕಥಂ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಸರ್ವಥಾ ದುರ್ಲಭೋ ಹರಿಃ ।। ೩೯.

ಧನವಿಲ್ಲದೆ ದಾನವನ್ನು ಕೊಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ; ಧನ ಇದ್ದರೂ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಅಂಟಿಕೊಂಡವರಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡಲು ಮನಸ್ಸೇ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವರಿಗೆ ಮುಕ್ತಿಯು ಹೇಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ? ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಹರಿ ದೊರೆಯುವುದು ದುಷ್ಟ.

ಅಲ್ಪಾಯಾಸೇನ ಲಭ್ಯೇತ ಯೇನ ದೇವಃ ಸನಾತನಃ । ತನ್ಮೇ ಸಾಮಾನ್ಯತೋ ಬ್ರೂಹಿ ಸರ್ವವರ್ಣೇಷು ಯದ್ ಭವೇತ್ ।। ೩೯.

ಅಲ್ಪ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಶಾಶ್ವತ ದೇವರನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆಯಬಹುದು? ಎಲ್ಲ ವರ್ಣಗಳಿಗೂ ಸರಿಹೊಂದುವಂತಹ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನನಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಿ.

ದುರ್ವಾಸಾ ಉವಾಚ । ಕಥಯಾಮಿ ಪರಂ ಗುಹ್ಯಂ ರಹಸ್ಯಂ ದೇವನಿರ್ಮಿತಮ್ । ಧರಣ್ಯಾ ಯತ್ಕೃತಂ ಪೂರ್ವಂ ಮಜ್ಜನ್ತ್ಯಾ ತು ರಸಾತಲೇ ।। ೩೯.

ದುರ್ವಾಸನು ಹೇಳಿದನು: ದೇವತೆಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಗುಪ್ತವಾದ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಭೂಮಿ ರಸಾತಳದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವಳು ಮಾಡಿದ ಉಪವಾಸವಿದು.

ಪೃಥಿವ್ಯಾಃ ಪಾರ್ಥಿವೋ ಭಾವಃ ಸಲಿಲೇ ನಾತಿರೇಚಿತಃ । ತಸ್ಮಿನ್ ಸಲಿಲಮಗ್ನೇ ತು ಪೃಥ್ವೀ ಪ್ರಾಯಾದ್ ರಸಾತಲಮ್ ।। ೩೯.

ಭೂಮಿಯ ಭೌತಿಕ ಸ್ವಭಾವವು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಆ ಭೂಮಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದಾಗ ರಸಾತಳಕ್ಕೆ ಹೋದಳು.

ಸಾ ಭೂತಧಾರಿಣೀ ದೇವೀ ರಸಾತಲಗತಾ ಶುಭಾ । ಆರಾಧಯಾಮಾಸ ವಿಭುಂ ದೇವಂ ನಾರಾಯಣಂ ಪರಮ್ । ಉಪವಾಸವ್ರತೈರ್ದೇವೀ ನಿಯಮೈಶ್ಚ ಪೃಥಗ್ವಿಧೈಃ ।। ೩೯.

ಆ ಶುಭಕರಿಯಾದ ಭೂಮಿದೇವಿ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವವಳು, ರಸಾತಳಕ್ಕೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ, ಉಪವಾಸ, ವ್ರತ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಮ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದಳು.

ಕಾಲೇನ ಮಹತಾ ತಸ್ಯಾಃ ಪ್ರಸನ್ನೋ ಗರುಡಧ್ವಜಃ । ಉಜ್ಜಹಾರ ಸ್ಥಿತೌ ಚೇಮಾಂ ಸ್ಥಾಪಯಾಮಾಸ ಸೋಽವ್ಯಯಃ ।। ೩೯.

ಬಹುಕಾಲದ ನಂತರ ಗರುಡಧ್ವಜಿಯಾದ ಭಗವಂತನು ಆಕೆಯ ಆರಾಧನೆಯಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು, ಆಕೆಯನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ, ತನ್ನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು; ಅವನು ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಅಚಲನು.

ಸತ್ಯತಪಾ ಉವಾಚ । ಕೋಽಸೌ ಧರಣ್ಯಾ ಸಂಚೀರ್ಣ ಉಪವಾಸೋ ಮಹಾಮುನೇ । ಕಾನಿ ವ್ರತಾನಿ ಚ ತಥಾ ಏತನ್ಮೇ ವಕ್ತುಮರ್ಹಸಿ ।। ೩೯.

ಸತ್ಯತಪನು ಹೇಳಿದನು: ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ಭೂಮಿದೇವಿಯು ಮಾಡಿದ ಉಪವಾಸ ಯಾವುದು? ಅವಳು ಯಾವ ವ್ರತಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಿದಳು? ದಯಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರಿಸಿ.

ದುರ್ವಾಸಾ ಉವಾಚ । ಯದಾ ಮಾರ್ಗಶಿರೇ ಮಾಸಿ ದಶಮ್ಯಾಂ ನಿಯತಾತ್ಮವಾನ್ । ಕೃತ್ವಾ ದೇವಾರ್ಚನಂ ಧೀಮಾನಗ್ನಿಕಾರ್ಯಂ ಯಥಾವಿಧಿ ।। ೩೯.

ದುರ್ವಾಸನು ಹೇಳಿದನು: ಮಾರ್ಗಶಿರ ಮಾಸದ ಹತ್ತನೇ ದಿನ, ನಿಯಮಿತ ಮನಸ್ಸಿನವನು ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯವನ್ನು ವಿಧಿಯಂತೆ ಮಾಡಿದಾಗ—

ಶುಚಿವಾಸಾಃ ಪ್ರಸನ್ನಾತ್ಮಾ ಹವ್ಯಮನ್ನಂ ಸುಸಂಸ್ಕೃತಮ್ । ಭುಕ್ತ್ವಾ ಪಞ್ಚಪದಂ ಗತ್ವಾ ಪುನಃ ಶೌಚಂ ತು ಪಾದಯೋಃ ।। ೩೯.

ಶುದ್ಧವಾದ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ, ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಗಿರಿಸಿ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಹವನಾನ್ನವನ್ನು ಸೇವಿಸಿ, ಐದು ಹೆಜ್ಜೆ ನಡೆಯಬೇಕು; ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಕೃತ್ವಾಽಷ್ಟಾಙ್ಗುಲಮಾತ್ರಂ ತು ಕ್ಷೀರವೃಕ್ಷಸಮುದ್ಭವಮ್ । ಭಕ್ಷಯೇದ್ ದನ್ತಕಾಷ್ಠಂ ತು ತತ ಆಚಮ್ಯ ಯತ್ನತಃ ।। ೩೯.

ಹಾಲು ಕೊಡುವ ಮರದಿಂದ ಎಂಟು ಬೆರಳಷ್ಟು ಉದ್ದದ ದಂತಕಷ್ಟವನ್ನು ತೆಗೆದು, ಅದನ್ನು ಬಳಸಿ ಹಲ್ಲು ತೊಳೆದು, ಆಮೇಲೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಆಚಮನ ಮಾಡಬೇಕು.

ಸ್ಪೃಷ್ಟ್ವಾ ದ್ವಾರಾಣಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಚಿರಂ ಧ್ಯಾತ್ವಾ ಜನಾರ್ದನಮ್ । ಶಙ್ಖಚಕ್ರಗದಾಪಾಣಿಂ ಕಿರೀಟಿಂ ಪೀತವಾಸಸಮ್ ।। ೩೯.

ಮನೆಗಲಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ, ಚಿರಕಾಲ ಜನಾರ್ದನನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ, ಕಿರೀಟ ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿದ ದೇವರನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಬೇಕು.