ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ಧರಣ್ಯುವಾಚ । ನಾರದೇನೈವಮುಕ್ತಸ್ತು ತದಾ ರಾಜಾ ಪ್ರಿಯವ್ರತಃ । ಕೃತವಾನ್ ಕಿಂ ಮಮಾಚಕ್ಷ್ವ ಪ್ರಸಾದಾತ್ ಪರಮೇಶ್ವರ ।। ೪.

ಧರಣಿಯು ಕೇಳಿತು: ನಾರದನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ರಾಜ ಪ್ರಿಯವ್ರತನು ಏನು ಮಾಡಿದನು? ಪರಮೇಶ್ವರಾ, ದಯವಿಟ್ಟು ನನಗೆ ಹೇಳು.

ಶ್ರೀವರಾಹ ಉವಾಚ । ಭವತೀಂ ಸಪ್ತಧಾ ಕೃತ್ವಾ ಪುತ್ರಾಣಾಂ ಚ ಪ್ರದಾಯ ಸಃ । ಪ್ರಿಯವ್ರತಸ್ತಪಸ್ತೇಪೇ ನಾರದಾಚ್ಛ್ರುತವಿಸ್ಮಯಃ ।। ೪.

ಶ್ರೀ ವರಾಹನು ಹೇಳಿದರು: ನಿನ್ನನ್ನು ಏಳು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿ ತನ್ನ ಪುತ್ರರಿಗೆ ಹಂಚಿ, ನಾರದನ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡ ಪ್ರಿಯವ್ರತನು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.

ನಾರಾಯಣಾತ್ಮಕಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜಪ್ತ್ವಾ ಸ್ವಯಂಭುವಃ । ತತಸ್ತುಷ್ಟಮನಾಃ ಪಾರಂ ಪರಂ ನಿರ್ವಾಣಮಾಪ್ತವಾನ್ ।। ೪.

ನಾರಾಯಣನಾದ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಜಪಿಸಿ, ಸ್ವಯಂಭುವನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಪರಮ ಶಾಂತಿಯನ್ನು, ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು.

ಶ್ರೃಣು ಚಾನ್ಯದ್ ವರಾರೋಹೇ ಯದ್ ವೃತ್ತಂ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ । ಆರಾಧನಾಯ ಯತತಃ ಪುರಾಕಾಲೇ ನೃಪಸ್ಯ ಹ ।। ೪.

ಓ ಸುಂದರಿಯೇ, ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ರಾಜನು ಯತ್ನಿಸಿದ ಕಥೆಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ಕೇಳು.

ಆಸೀದಶ್ವಶಿರಾ ನಾಮ ರಾಜಾ ಪರಮಧಾರ್ಮಿಕಃ । ಸೋಽಶ್ವಮೇಧೇನ ಯಜ್ಞೇನ ಯಷ್ಟ್ವಾ ಸುಬಹುದಕ್ಷಿಣಃ ।। ೪.

ಅಶ್ವಶಿರಾ ಎಂಬ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ರಾಜನು ಇದ್ದನು. ಅವನು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಬಹಳ ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು.

ಸ್ನಾತಶ್ಚಾವಭೃಥೇ ಸೋಽಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೈಃ ಪರಿವಾರಿತಃ । ಯಾವದಾಸ್ತೇ ಸ ರಾಜರ್ಷಿಸ್ತಾವದ್ ಯೋಗಿವರೋ ಮುನಿಃ । ಆಯಯೌ ಕಪಿಲಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಜೈಗೀಷವ್ಯಶ್ಚ ಯೋಗಿರಾಟ್ ।। ೪.

ಯಜ್ಞದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು ಕುಳಿತಿದ್ದ ಆ ರಾಜರ್ಷಿಯನ್ನು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದ ಯೋಗಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಪಿಲನು ಮತ್ತು ಯೋಗಿಗಳ ರಾಜ ಜೈಗೀಷವ್ಯನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು.

ತತಸ್ತ್ವರಿತಮುತ್ಥಾಯ ಸ ರಾಜಾ ಸ್ವಾಗತಕ್ರಿಯಾಮ್ । ಚಕಾರ ಪರಯಾ ಯುಕ್ತಃ ಸ ಮುದಾ ರಾಜಸತ್ತಮಃ ।। ೪.

ಅವರನ್ನು ಕಂಡು, ಆ ರಾಜನು ತಕ್ಷಣ ಎದ್ದು, ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದನು.

ತಾವರ್ಚ್ಚಿತಾವಾಸನಗೌ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಾಜಾ ಮಹಾಬಲಃ । ಪಪ್ರಚ್ಛ ತೌ ತಿಗ್ಮಧಿಯೌ ಯೋಗಜ್ಞೌ ಸ್ವೇಚ್ಛಯಾಗತೌ ।। ೪.

ಅವರಿಬ್ಬರನ್ನು ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ, ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ರಾಜನು, ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದ, ತೀಕ್ಷ್ಣಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಅವರಿಬ್ಬರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನೆಮಾಡಿದನು.

ಭವನ್ತೌ ಸಂಶಯಂ ವಿಪ್ರೌ ಪೃಚ್ಛಾಮಿ ಪುರುಷೋತ್ತಮೌ । ಕಥಮಾರಾಧಯೇದ್ ದೇವಂ ಹರಿಂ ನಾರಾಯಣಂ ಪರಮ್ ।। ೪.

ಮಹಾನुभಾವರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ, ನಾನು ನಿಮಗೆ ಒಂದು ಸಂಶಯವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ. ಪರಮನಾದ ಹರಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿ.

ವಿಪ್ರಾವೂಚತುಃ । ಕ ಏಷ ಪ್ರೋಚ್ಯತೇ ರಾಜಂಸ್ತ್ವಯಾ ನಾರಾಯಣೋ ಗುರುಃ । ಆವಾಂ ನಾರಾಯಣೌ ದ್ವೌ ತು ತ್ವತ್ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಗತೌ ನೃಪ ।। ೪.

ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಉತ್ತರಿಸಿದರು: ರಾಜನೇ, ನೀನು ಗುರುನಾದ ನಾರಾಯಣನೆಂದು ಯಾರನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತೀಯೋ, ನಾವು ಇಬ್ಬರೂ ನಾರಾಯಣರೂ, ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ.

ಅಶ್ವಶಿರಾ ಉವಾಚ । ಭವನ್ತೌ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೌ ಸಿದ್ಧೌ ತಪಸಾ ದಗ್ಧಕಿಲ್ಬಿಷೌ । ಕಥಂ ನಾರಾಯಣಾವಾವಾಮಿತಿ ವಾಕ್ಯಮಥೇರಿತಮ್ ।। ೪.

ಅಶ್ವಶಿರಾ ಹೇಳಿದನು: ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪವಿತ್ರರಾದ, ಪಾಪವಿಲ್ಲದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು. ಹೇಗೆ ನೀವು ನಿಮ್ಮನ್ನು ನಾರಾಯಣರೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು? ಈ ಮಾತು ನನಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಶಙ್ಖಚಕ್ರಗದಾಪಾಣಿಃ ಪೀತವಾಸಾ ಜನಾರ್ದನಃ । ಗರುಡಸ್ಥೋ ಮಹಾದೇವಃ ಕಸ್ತಸ್ಯ ಸದೃಶೋ ಭುವಿ ।। ೪.

ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದ, ಹಳದಿ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ, ಗರುಡನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತ ಮಹಾದೇವನಾದ ಜನಾರ್ದನನಿಗೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನರು ಯಾರಿದ್ದಾರೆ?

ತಸ್ಯ ರಾಜ್ಞೋ ವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ತೌ ವಿಪ್ರೌ ಸಂಶಿತವ್ರತೌ । ಜಹಸತುಃ ಪಶ್ಯ ವಿಷ್ಣುಂ ರಾಜನ್ನಿತಿ ಜಜಲ್ಪತುಃ ।। ೪.

ಆ ರಾಜನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆ ವ್ರತಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ನಗಿದರು ಮತ್ತು 'ರಾಜನೇ, ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ನೋಡು' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಸ ಕಪಿಲಃ ಸ್ವಯಂ ವಿಷ್ಣುರ್ಬಭೂವ ಹ । ಜೈಗೀಷವ್ಯಶ್ಚ ಗರುಡಸ್ತತ್ಕ್ಷಣಾತ್ ಸಮಜಾಯತ ।। ೪.

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಕಪಿಲನು ತಾನೇ ವಿಷ್ಣುವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನಗೊಂಡನು. ಜೈಗೀಷವ್ಯನು ಕೂಡ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಗರುಡನಾಗಿ ಬದಲಾದನು.

ತತೋ ಹಾಹಾಕೃತಂ ತ್ವಾಸೀತ್ ತತ್ಕ್ಷಣಾದ್ ರಾಜಮಣ್ಡಲಮ್ । ದೃಷ್ಟ್ವಾ ನಾರಾಯಣಂ ದೇವಂ ಗರುಡಸ್ಥಂ ಸನಾತನಮ್ ।। ೪.

ಅಂದೇ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ಗರುಡನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತ ಶಾಶ್ವತನಾದ ದೇವರಾದ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾಜಸಭೆ ಯಾವುದೂ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಕೂಗಿತು.

ಕೃತಾಞ್ಜಲಿಪುಟೋ ಭೂತ್ವಾ ತತೋ ರಾಜಾ ಮಹಾಯಶಾಃ । ಉವಾಚ ಶಾಮ್ಯತಾಂ ವಿಪ್ರೌ ನಾಯಂ ವಿಷ್ಣುರಥೇದೃಶಃ ।। ೪.

ಆ ಮಹಾಪ್ರಖ್ಯಾತ ರಾಜನು ಕೈಮುಗಿದು, 'ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ, ಶಾಂತವಾಗಿರಿ; ಇದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗಿತ್ತಿರುವಂತೆ ವಿಷ್ಣುವಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಯಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸಮುತ್ಪನ್ನೋ ನಾಭಿಪಙ್ಕಜಮಧ್ಯತಃ । ತಸ್ಮಾಚ್ಚ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ರುದ್ರಃ ಸ ವಿಷ್ಣುಃ ಪರಮೇಶ್ವರಃ ।। ೪.

ಯಾವನ ನಾಭಿಕಮಲದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹುಟ್ಟಿದನು, ಆ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ರುದ್ರನು ಉದ್ಭವಿಸಿದನು, ಆ ವಿಷ್ಣುವೇ ಪರಮೇಶ್ವರನು.

ಇತಿ ರಾಜವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ತದಾ ತೌ ಮುನಿಪುಂಗವೌ । ಚಕ್ರತುಃ ಪರಮಾಂ ಮಾಯಾಂ ಯೋಗಮಾಯಾಂ ವಿಶೇಷತಃ ।। ೪.

ರಾಜನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆ ಇಬ್ಬರು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಅದ್ಭುತವಾದ ಯೋಗಮಾಯೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.

ಕಪಿಲಃ ಪದ್ಮನಾಭಸ್ತು ಜೈಗೀಷವ್ಯಃ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ । ಕಮಲಸ್ಥೋ ಬಭೌ ಹ್ರಸ್ವಸ್ತಸ್ಯ ಚಾಙ್ಕೇ ಕುಮಾರಕಃ ।। ೪.

ಕಪಿಲನು ಪದ್ಮನಾಭನಾಗಿ, ಜೈಗೀಷವ್ಯನು ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನಗೊಂಡರು. ಕಮಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು, ಅವನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು; ಅವನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಮಗುವೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.

ದದರ್ಶ ರಾಜಾ ರಕ್ತಾಕ್ಷಂ ಕಾಲಾನಲಸಮದ್ಯುತಿಮ್ । ನೇತ್ಥಂ ಭವತಿ ವಿಶ್ವೇಶೋ ಮಾಯೈಷಾ ಯೋಗಿನಾಂ ಸದಾ । ಸರ್ವವ್ಯಾಪೀ ಹರಿಃ ಶ್ರೀಮಾನಿತಿ ರಾಜಾ ಜಗಾದ ಹ ।। ೪.

ರಾಜನು ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣಿನ, ಕಾಲಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನನ್ನು ನೋಡಿದನು. ಯೋಗಿಗಳ ಮಾಯೆಯಿಂದ ವಿಶ್ವನಾಥನು ಹೀಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಶ್ರೀಮಂತನಾದ ಹರಿಯು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವವನೆಂದು ರಾಜನು ಘೋಷಿಸಿದನು.

ತತೋ ವಾಕ್ಯಾವಸಾನೇ ತು ತಸ್ಯ ರಾಜ್ಞೋ ಹಿ ಸಂಸದಿ । ಮಶಕಾ ಮತ್ಕುಣಾ ಯೂಕಾ ಭ್ರಮರಾಃ ಪಕ್ಷಿಣೋರಗಾಃ ।। ೪.

ಆ ರಾಜನ ಮಾತು ಮುಗಿದ ಕೂಡಲೆ, ಆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸೊಳ್ಳೆಗಳು, ಹಲ್ಲುಹುಳುಗಳು, ಜೇನುಹುಳುಗಳು, ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಾವುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು.

ಅಶ್ವಾ ಗಾವೋ ದ್ವಿಪಾಃ ಸಿಂಹಾ ವ್ಯಾಘ್ರಾ ಗೋಮಾಯವೋ ಮೃಗಾಃ । ಅನ್ಯೇಽಪಿ ಪಶವಃ ಕೀಟಾ ಗ್ರಾಮ್ಯಾರಣ್ಯಾಶ್ಚ ಸರ್ವಶಃ । ದೃಶ್ಯನ್ತೇ ರಾಜಭವನೇ ಕೋಟಿಶೋ ಭೂತಧಾರಿಣಿ ।। ೪.

ಅಶ್ವಗಳು, ಹಸುಗಳು, ಆನೆಗಳು, ಸಿಂಹಗಳು, ಹುಲಿಗಳು, ನರಿ, ಜಿಂಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕೀಟಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ಜೀವಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅರಮನೆಯೊಳಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು.

ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಭೂತಸಂಘಾತಂ ರಾಜಾ ವಿಸ್ಮಿತಮಾನಸಃ । ಯಾವಚ್ಚಿನ್ತಯತೇ ಕಿಂ ಸ್ಯಾದೇತದಿತ್ಯವಗಮ್ಯ ಚ । ಜೈಗೀಷವ್ಯಸ್ಯ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ಕಪಿಲಸ್ಯ ಚ ಧೀಮತಃ ।। ೪.

ಆ ಅನೇಕ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ರಾಜನು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿದನು. ಇದೇನು ಎಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಜೈಗೀಷವ್ಯ ಮತ್ತು ಧೀಮಂತನಾದ ಕಪಿಲರ ಮಹಿಮೆ ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿಯಿತು.

ಕೃತಾಞ್ಜಲಿಪುಟೋ ಭೂತ್ವಾ ಸ ರಾಜಾಽಶ್ವಶಿರಾಸ್ತದಾ । ಪಪ್ರಚ್ಛ ತಾವೃಷೀ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಕಿಮಿದಂ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮೌ ।। ೪.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಶ್ವಶಿರಾ ರಾಜನು ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆ ಇಬ್ಬರು ಮಹರ್ಷಿಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದನು: 'ಇದು ಏನು, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೆ?' ಎಂದು.

ದ್ವಿಜಾವೂಚತುಃ । ಆವಾಂ ಪೃಷ್ಟೌ ತ್ವಯಾ ರಾಜನ್ ಕಥಂ ವಿಷ್ಣುರಿಹೇಜ್ಯತೇ । ಪ್ರಾಪ್ಯತೇ ವಾ ಮಹಾರಾಜ ತೇನೇದಂ ದರ್ಶಿತಂ ತವ ।। ೪.

ಆ ಇಬ್ಬರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹೇಳಿದರು: 'ರಾಜನೆ, ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು, ಹೇಗೆ ಅವನನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂದು ನಮ್ಮನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನಿನಗೆ ಇದನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮಹಾರಾಜನೇ.'

ಸರ್ವಜ್ಞಸ್ಯ ಗುಣಾ ಹ್ಯೇತೇ ಯೇ ರಾಜಂಸ್ತವ ದರ್ಶಿತಾಃ । ಸ ಚ ನಾರಾಯಣೋ ದೇವಃ ಸರ್ವಜ್ಞಃ ಕಾಮರೂಪವಾನ್ ।। ೪.

ರಾಜನೇ, ನಿನಗೆ ತೋರಿಸಿದವು ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಸರ್ವಜ್ಞನಾದ ದೇವರ ಗುಣಗಳು. ಆ ನಾರಾಯಣನು ಸರ್ವಜ್ಞನು, ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಯಾವ ರೂಪವನ್ನಾದರೂ ತಾಳಬಲ್ಲನು.

ಸೌಮ್ಯಸ್ತು ಸಂಸ್ಥಿತಃ ಕ್ವಾಪಿ ಪ್ರಾಪ್ಯತೇ ಮನುಜೈಃ ಕಿಲ । ಆರಾಧನೇನ ಚೈತಸ್ಯ ವಾಕ್ಯಮರ್ಥವದಿಷ್ಯತೇ ।। ೪.

ಅವನು ಮೃದುವಾದ ಸ್ವಭಾವದವನು, ಎಲ್ಲೋ ನಿರಂತರ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನನ್ನು ಮಾನವರು ಪೂಜೆಯಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅವನ ಮಾತುಗಳು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿವೆ.

ಕಿನ್ತು ಸರ್ವಶರೀರಸ್ಥಃ ಪರಮಾತ್ಮಾ ಜಗತ್ಪತಿಃ । ಸ್ವದೇಹೇ ದೃಶ್ಯತೇ ಭಕ್ತ್ಯಾ ನೈಕಸ್ಥಾನಗತಸ್ತು ಸಃ ।। ೪.

ಆದರೆ, ಪರಮಾತ್ಮನು, ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯನು, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವನು. ಅವನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ವಂತ ದೇಹದಲ್ಲೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತನಲ್ಲ.

ಅತೋಽರ್ಥಂ ದರ್ಶಿತಂ ರೂಪಂ ದೇವಸ್ಯ ಪರಮಾತ್ಮನಃ । ಆವಯೋಸ್ತವ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ಪ್ರತೀತಿಃ ಸ್ಯಾದ್ ಯಥಾ ತವ । ಏವಂ ಸರ್ವಗತೋ ವಿಷ್ಣುಸ್ತವ ದೇಹೇ ಜನೇಶ್ವರ ।। ೪.

ಆದ್ದರಿಂದ, ರಾಜಾಧಿರಾಜನೇ, ನಿನಗೆ ನಂಬಿಕೆ ಬರುವಂತೆ ಪರಮಾತ್ಮನ ರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ವಿಷ್ಣುವು ನಿನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ, ಜನರ ಒಡೆಯನೇ.