ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ದ್ರವ್ಯಗುಣಕ್ರಿಯಾಜಾತಿಚತುಃಪಾದಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ । ಸಂಹಿತಾಪದಕ್ರಮಶ್ಚೈವ ತ್ರಿಶ್ರೃಙ್ಗೋಽಸೌ ಸ್ಮೃತೋ ಬುಧೈಃ ।। ೩೨.

ದ್ರವ್ಯ, ಗುಣ, ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಜಾತಿ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಅಂಶಗಳಿಂದ ಅವನು ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳವನು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಸಂಹಿತೆಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅವನು ಮೂವರು ಶೃಂಗಗಳವನು ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ.

ತಥಾ ಆದ್ಯನ್ತ ಓಙ್ಕಾರ ದ್ವಿಶಿರಾಃ ಸಪ್ತಹಸ್ತವಾನ್ । ತ್ರಿಬದ್ಧಬದ್ಧೋ ವಿಪ್ರಾಣಾಂ ಮುಖ್ಯಃ ಪಾಲಯತೇ ಜಗತ್ ।। ೩೨.

ಹೀಗಾಗಿ ಆದಿಯೂ ಅಂತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲದ ಓಂ ಎಂಬುದು ಎರಡು ತಲೆಯೂ ಏಳು ಕೈಗಳೂ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮೂರು ಬಗೆಯ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

ಸ ಧರ್ಮಃ ಪೀಡಿತಃ ಪೂರ್ವಂ ಸೋಮೇನಾದ್ಭುತಕರ್ಮಣ । ತಾರಾಂ ಜಿಘೃಕ್ಷತಾ ಪತ್ನೀಂ ಭ್ರಾತುರಾಙ್ಗಿರಸಸ್ಯ ಹ ।। ೩೨.

ಆ ಧರ್ಮನು ಹಿಂದೆ ಅದ್ಭುತ ಕಾರ್ಯಗಳಿರುವ ಸೋಮನು ತನ್ನ ಅಣ್ಣನಾದ ಅಂಗಿರಸನ ಪತ್ನಿಯಾದ ತಾರೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಬಾಧೆ ಅನುಭವಿಸಿದನು.

ಸೋಽಪಾಯಾದ್ ಭೀಷಿತಸ್ತೇನ ಬಲಿನಾ ಕ್ರೂರಕರ್ಮಣಾ । ಅರಣ್ಯಂ ಗಹನಂ ಘೋರಮಾವಿವೇಶ ತದಾ ಪ್ರಭುಃ ।। ೩೨.

ಆ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಕ್ರೂರ ಕಾರ್ಯವಂತನಿಂದ ಭಯಗೊಂಡ ಧರ್ಮನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟು, ಭಯಾನಕವಾದ ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

ತಸ್ಮಿನ್ ಗತೇ ಸುರಾಃ ಸರ್ವೇ ಅಸುರಾಣಾಂ ತು ಪತ್ನಯಃ । ಜಿಘೃಕ್ಷನ್ತಸ್ತದೌಕಾಂಸಿ ಬಭ್ರಮುರ್ಧರ್ಮವಞ್ಚಿತಾಃ । ಅಸುರಾ ಅಪಿ ತದ್ವಚ್ಚ ಸುರವೇಶ್ಮನಿ ಬಭ್ರಮುಃ ।। ೩೨.

ಅವನು ಹೋದ ಮೇಲೆ, ಧರ್ಮದಿಂದ ವಂಚಿತರಾದ ಅಸುರರ ಪತ್ನಿಯರು ದೇವತೆಗಳ ಮನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅಲೆದಾಡಿದರು. ಅಸುರರೂ ಸಹ ದೇವತೆಗಳ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.

ನಿರ್ಮರ್ಯಾದೇ ತಥಾ ಜಾತೇ ಧರ್ಮನಾಶೇ ಚ ಪಾರ್ಥಿವ । ದೇವಾಸುರಾ ಯುಯುಧಿರೇ ಸೋಮದೋಷೇಣ ಕೋಪಿತಾಃ । ಸ್ತ್ರೀಹೇತೋಶ್ಚ ಮಹಾಭಾಗ ವಿವಿಧಾಯುಧಪಾಣಯಃ ।। ೩೨.

ರಾಜನೆ, ಹೀಗೆ ಧರ್ಮ ನಾಶವಾದಾಗ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳು ಕಳೆದುಹೋದಾಗ, ಸೋಮನ ತಪ್ಪಿನಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸುರರು, ಸ್ತ್ರೀಯರ ಕಾರಣದಿಂದ ವಿವಿಧ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಇಳಿದರು.

ತಾನ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಯುಧ್ಯತೋ ದೇವಾನಸುರೈಃ ಸಹ ಕೋಪಿತಾನ್ । ನಾರದಃ ಪ್ರಾಹ ಸಂಗಮ್ಯ ಪಿತ್ರೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ಹರ್ಷಿತಃ ।। ೩೨.

ಅಂಗರಗೊಂಡ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸುರರು ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ನಾರದನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತನ್ನ ತಂದೆಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

ಸ ಹಂಸಯಾನಮಾರುಹ್ಯ ಸರ್ವಲೋಕಪಿತಾಮಹಃ । ನಿವಾರಯಾಮಾಸ ತದಾ ಕಸ್ಯಾರ್ಥೇ ಯುದ್ಧಮಬ್ರವೀತ್ ।। ೩೨.

ಅಪ್ಪಟ ಲೋಕಪಿತಾಮಹನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹಂಸ ವಾಹನವನ್ನು ಏರಿ, ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಬಂದನು ಮತ್ತು ಯಾರುಗಾಗಿ ಈ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.

ಸರ್ವೇ ಶಶಂಸುಃ ಸೋಮಂ ತು ಸ ತು ಬುದ್ಧ್ವಾ ಸ್ವಕಂ ಸುತಮ್ । ಪೀಡನಾದಪಯಾತಂ ತು ಗಹನಂ ವನಮಾಶ್ರಿತಮ್ ।। ೩೨.

ಎಲ್ಲರೂ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಸೋಮನೆಂದು ಹೇಳಿದರು. ಬ್ರಹ್ಮನು ತನ್ನ ಮಗನು ಬಾಧೆ ಅನುಭವಿಸಿ ದಟ್ಟವಾದ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡನು.

ತತೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಯಯೌ ತತ್ರ ದೇವಾಸುರಯುತಸ್ತ್ವರನ್ । ದದರ್ಶ ಚ ಸುರೈಃ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ಚತುಷ್ಪಾದಂ ವೃಷಾಕೃತಿಮ್ । ಚರನ್ತಂ ಶಶಿಸಙ್ಕಾಶಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ದೇವಾನುವಾಚ ಹ ।। ೩೨.

ಆಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸುರರೊಂದಿಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಹೋದನು. ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಂದಿರದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ, ಎತ್ತು ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳಿರುವ ಧರ್ಮನನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.

ಬ್ರಹ್ಮಾ ಉವಾಚ । ಅಯಂ ಮೇ ಪ್ರಥಮಃ ಪುತ್ರಃ ಪೀಡಿತಃ ಶಶಿನಾ ಭೃಶಮ್ । ಪತ್ನೀಂ ಜಿಘೃಕ್ಷತಾ ಭ್ರಾತುರ್ದ್ಧರ್ಮಸಂಜ್ಞೋ ಮಹಾಮುನಿಃ ।। ೩೨.

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: ಈ ಧರ್ಮನು ನನ್ನ ಮೊದಲ ಮಗನು. ಸೋಮನು ತನ್ನ ಅಣ್ಣನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಅವನಿಗೆ ತುಂಬಾ ತೊಂದರೆ ಕೊಟ್ಟನು.

ಇದಾನೀಂ ತೋಷಯಧ್ವಂ ವೈ ಸರ್ವ ಏವ ಸುರಾಸುರಾಃ । ಯೇನ ಸ್ಥಿತಿರ್ವೋ ಭವತಿ ಸಮಂ ದೇವಾಸುರಾ ಇತಿ ।। ೩೨.

ಈಗ ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸುರರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿ. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ನಿಮ್ಮ ಸ್ಥಿತಿ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ತತಃ ಸರ್ವೇ ಸ್ತುತಿಂ ಚಕ್ರುಸ್ತಸ್ಯ ದೇವಸ್ಯ ಹರ್ಷಿತಾಃ । ವಿದಿತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ವಾಕ್ಯಾತ್ ಸಂಪೂರ್ಣಶಶಿಸನ್ನಿಭಮ್ ।। ೩೨.

ಆಮೇಲೆ ಎಲ್ಲರೂ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಆ ದೇವರನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಂತೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಸ್ತುತಿಸಿದರು.

ದೇವಾ ಊಚುಃ । ನಮೋಽಸ್ತು ಶಶಿಸಙ್ಕಾಶ ನಮಸ್ತೇ ಜಗತಃ ಪತೇ । ನಮೋಽಸ್ತು ದೇವರೂಪಾಯ ಸ್ವರ್ಗಮಾರ್ಗಪ್ರದರ್ಶಕ । ಕರ್ಮಮಾರ್ಗಸ್ವರೂಪಾಯ ಸರ್ವಗಾಯ ನಮೋ ನಮಃ ।। ೩೨.

ದೇವತೆಗಳು ಹೇಳಿದರು: ಚಂದಿರದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವರೇ, ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯನೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ದೇವರೂಪಿಯಾದವರೇ, ಸ್ವರ್ಗದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೋರಿಸುವವರೇ, ಕರ್ಮಮಾರ್ಗದ ಸ್ವರೂಪವಾದವರೇ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವರೇ, ನಿಮಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ.

ತ್ವಯೇಯಂ ಪಾಲ್ಯತೇ ಪೃಥ್ವೀ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಂ ಚ ತ್ವಯೈವ ಹಿ । ಜನಸ್ತಪಸ್ತಥಾ ಸತ್ಯಂ ತ್ವಯಾ ಸರ್ವಂ ತು ಪಾಲ್ಯತೇ ।। ೩೨.

ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೀವು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೀರಿ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ನೀವು ಮಾತ್ರ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೀರಿ. ಜನಲೋಕ, ತಪೋಲೋಕ, ಸತ್ಯಲೋಕ ಎಲ್ಲವೂ ನಿಮ್ಮಿಂದಲೇ ರಕ್ಷಿತವಾಗಿವೆ.

ನ ತ್ವಯಾ ರಹಿತಂ ಕಿಂಚಿಜ್ಜಗತ್ಸ್ಥಾವರಜಙ್ಗಮಮ್ । ವಿದ್ಯತೇ ತ್ವದ್ವಿಹೀನಂ ತು ಸದ್ಯೋ ನಶ್ಯತಿ ವೈ ಜಗತ್ ।। ೩೨.

ನೀವು ಇಲ್ಲದೆ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವದಾಗಲಿ, ಸ್ಥಿರವಾಗಲಿ ಯಾವುದೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮಿಲ್ಲದೆ ಜಗತ್ತು ಕೂಡಲೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

ತ್ವಮಾತ್ಮಾ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಸತಾಂ ಸತ್ತ್ವಸ್ವರೂಪವಾನ್ । ರಾಜಸಾನಾಂ ರಜಸ್ತ್ವಂ ಚ ತಾಮಸಾನಾಂ ತಮ ಏವ ಚ ।। ೩೨.

ನೀವು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಆತ್ಮ, ಸಜ್ಜನರ ಗುಣಗಳ ಸ್ವರೂಪ. ರಾಜಸಿಕರಿಗೆ ರಾಜಸ್ಸು, ತಾಮಸಿಕರಿಗೆ ತಮಸ್ಸು ಕೂಡ ನೀವು.

ಚತುಷ್ಪಾದೋ ಭವಾನ್ ದೇವ ಚತುಶ್ಶ್ರೃಙ್ಗಸ್ತ್ರಿಲೋಚನಃ । ಸಪ್ತಹಸ್ತಸ್ತ್ರಿಬನ್ಧಶ್ಚ ವೃಷರೂಪ ನಮೋಽಸ್ತು ತೇ ।। ೩೨.

ನೀವು ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳಿರುವವರು, ನಾಲ್ಕು ಕೊಂಬುಗಳಿರುವವರು, ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವವರು, ಏಳು ಕೈಗಳಿರುವವರು, ಮೂರು ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಎತ್ತು ರೂಪದ ದೇವರೆ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ತ್ವಯಾ ಹೀನಾ ವಯಂ ದೇವ ಸರ್ವ ಉನ್ಮಾರ್ಗವರ್ತ್ತಿನಃ । ತನ್ಮಾರ್ಗಂ ಯಚ್ಛ ಮೂಢಾನಾಂ ತ್ವಂ ಹಿ ನಃ ಪರಮಾ ಗತಿಃ ।। ೩೨.

ದೇವರೆ, ನೀವು ಇಲ್ಲದೆ ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ತಪ್ಪು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತೇವೆ. ಈ ಮೋಹಿತರನ್ನು ಸರಿಯಾದ ದಾರಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಿರಿ, ಏಕೆಂದರೆ ನೀವು ನಮಗೆ ಪರಮ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದೀರಿ.

ಏವಂ ಸ್ತುತಸ್ತದಾ ದೇವೈರ್ವೃಷರೂಪೀ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ । ತುಷ್ಟಃ ಪ್ರಸನ್ನಮನಸಾ ಶಾನ್ತಚಕ್ಷುರಪಶ್ಯತ ।। ೩೨.

ಅವರೆಲ್ಲರು ದೇವತೆಗಳು ಹೊಗಳಿದಾಗ, ಎತ್ತು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಶಾಂತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಮೃದು ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವರೆಡೆಗೆ ನೋಡಿದರು.

ದೃಷ್ಟಮಾತ್ರಾಸ್ತು ತೇ ದೇವಾಃ ಸ್ವಯಂ ಧರ್ಮೇಣ ಚಕ್ಷುಷಾ । ಕ್ಷಣೇನ ಗತಸಂಮೋಹಾಃ ಸಮ್ಯಕ್ಸದ್ಧರ್ಮಸಂಹಿತಾಃ ।। ೩೨.

ಅವರನ್ನು ನೋಡಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ದೇವತೆಗಳು ಧರ್ಮದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕಂಡು ತಕ್ಷಣ ಗೊಂದಲದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ, ನಿಜವಾದ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾದರು.

ಅಸುರಾ ಅಪಿ ತದ್ವಚ್ಚ ತತೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಉವಾಚ ತಮ್ । ಅದ್ಯಪ್ರಭೃತಿ ತೇ ಧರ್ಮ ತಿಥಿರಸ್ತು ತ್ರಯೋದಶೀ ।। ೩೨.

ಅದೇ ರೀತಿ ಅಸುರರೂ ಕೂಡ. ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು: 'ಇಂದಿನಿಂದ ನಿನ್ನಿಗೆTrayodashi ಎಂಬ ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಪವಿತ್ರವಾಗಿರಲಿ ಧರ್ಮಾ.'

ಯಸ್ತಾಮುಪೋಷ್ಯ ಪುರುಷೋ ಭವನ್ತಂ ಸಮುಪಾರ್ಜಯೇತ್ । ಕೃತ್ವಾ ಪಾಪಸಮಾಹಾರಂ ತಸ್ಮಾನ್ಮುಞ್ಚತಿ ಮಾನವಃ ।। ೩೨.

ಯಾರು ಆ ದಿನವನ್ನು ಉಪವಾಸದಿಂದ ಆಚರಿಸಿ, ನಿನ್ನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಪಾಪಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಅವರಿಂದ ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ.

ಯಚ್ಚಾರಣ್ಯಮಿದಂ ಧರ್ಮ್ಮ ತ್ವಯಾ ವ್ಯಾಪ್ತಂ ಚಿರಂ ಪ್ರಭೋ । ತತೋ ನಾಮ್ನಾ ಭವಿಷ್ಯೇ ತದ್ಧರ್ಮಾರಣ್ಯಮಿತಿ ಪ್ರಭೋ ।। ೩೨.

ಈ ಧರ್ಮದ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ನೀನು ಬಹುಕಾಲ ತುಂಬಿರುವುದರಿಂದ, ಇದನ್ನು ಇನ್ನುಮುಂದೆ 'ಧರ್ಮಾರಣ್ಯ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು.

ಚತುಸ್ತ್ರಿಪಾದ್ ದ್ವ್ಯೇಕಪಾಚ್ಚ ಪ್ರಭೋ ತ್ವಂ ಕೃತಾದಿಭಿರ್ಲ್ಲಕ್ಷ್ಯಸೇ ಯೇನ ಲೋಕೈಃ । ತಥಾ ತಥಾ ಕರ್ಮಭೂಮೌ ನಭಶ್ಚ ಪ್ರಾಯೋಯುಕ್ತಃ ಸ್ವಗೃಹಂ ಪಾಹಿ ವಿಶ್ವಮ್ ।। ೩೨.

ಪ್ರಭುವೇ, ನೀನು ನಾಲ್ಕು, ಮೂರು, ಎರಡು ಅಥವಾ ಒಂದು ಕಾಲುಗಳಿರುವವನು ಎಂದು ಯುಗಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಲೋಕಗಳು ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆ, ಕರ್ಮಭೂಮಿಯಲ್ಲೂ ಆಕಾಶದಲ್ಲೂ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ನಡೆದು, ನಿನ್ನ ಮನೆ ಮತ್ತು ಈ ವಿಶ್ವವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.

ಇತ್ಯುಕ್ತಮಾತ್ರಃ ಪ್ರಪಿತಾಮಹೋಽಧುನಾ ಸುರಾಸುರಾಣಾಮಥ ಪಶ್ಯತಾಂ ನೃಪ । ಅದೃಶ್ಯತಾಮಗಮತ್ ಸ್ವಾಲಯಾಂಶ್ಚ ಜಗ್ಮುಃ ಸುರಾಃ ಸವೃಷಾ ವೀತಶೋಕಾಃ ।। ೩೨.

ಇದು ಹೇಳಿದ ಕೂಡಲೇ, ಪಿತಾಮಹನು ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸುರರು ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಅದೃಶ್ಯನಾದರು. ದೇವತೆಗಳು ಎತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ದುಃಖವಿಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಹೋದರು.

ಧರ್ಮೋತ್ಪತ್ತಿಂ ಯ ಇಮಾಂ ಶ್ರಾವಯೀತ ತದಾ ಶ್ರಾದ್ಧೇ ತರ್ಪಯೇತ ಪಿತೄಂಶ್ಚ । ತ್ರಯೋದಶ್ಯಾಂ ಪಾಯಸೇನ ಸ್ವಶಕ್ತ್ಯಾ ಸ ಸ್ವರ್ಗಗಾಮೀ ತು ಸುರಾನುಪೇಯಾತ್ ।। ೩೨.

ಯಾರು ಈ ಧರ್ಮೋದ್ಭವದ ಕಥೆಯನ್ನು ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಓದಿ,Trayodashi ದಿನ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪಾಯಸದಿಂದ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆದು ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ರೀವರಾಹ ಉವಾಚ । ಅಥಾಪರಾಂ ರುದ್ರಸಂಭೂತಿಮಾದ್ಯಾಂ ಶ್ರೃಣುಷ್ವ ರಾಜನ್ನಿತಿ ಸೋಽಭ್ಯುವಾಚ । ಮಹಾತಪಾಃ ಪ್ರೀತಿತೋ ಧರ್ಮ್ಮದಕ್ಷಃ ಕ್ಷಮಾಸ್ತ್ರಧಾರೀ ಋಷಿರುಗ್ರತೇಜಾಃ ।। ೩೩.

ಶ್ರೀ ವರಾಹನು ಹೇಳಿದರು: 'ರಾಜನೇ, ಈಗ ರುದ್ರನ ಮೊದಲ ಜನ್ಮದ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳು.' ಹೀಗೆ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದ, ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಹಾನ್, ಕ್ಷಮಾಶೀಲ, ಉಗ್ರ ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳ ಋಷಿಯು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಹೇಳಿದರು.

ಜಾತಃ ಪ್ರಜಾನಾಂ ಪತಿರುಗ್ರತೇಜಾ ಜ್ಞಾನಂ ಪರಂ ತತ್ತ್ವಭಾವಂ ವಿದಿತ್ವಾ । ಸೃಷ್ಟಿಂ ಸಿಸೃಕ್ಷುಃ ಕ್ಷುಭಿತೋಽತಿಕೋಪಾದ ವೃದ್ಧಿಕಾಲೇ ಜಗತಃ ಪ್ರಕಾಮಮ್ ।। ೩೩.

ಅವನು ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾಗಿ ಉಗ್ರ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದರು. ಪರಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು, ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಬಯಸಿ, ಜಗತ್ತಿನ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕೋಪದಿಂದ ಕಳವಳಗೊಂಡನು.