ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ಸರ್ವಸ್ಯ ಜಗತಃ ಸೃಷ್ಟಿರೇಷೈವ ಪ್ರಭುಧರ್ಮತಃ । ಏತನ್ಮೇ ಪ್ರಾಕೃತಂ ಜನ್ಮ ಯನ್ಮಾಂ ಪೃಚ್ಛಸಿ ಪಾರ್ಥಿವ ।। ೩.

ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿಯೆ ದೇವರ ನಿಯಮದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನೀನು ಕೇಳಿದ ನನ್ನ ಈ ಜನ್ಮ ಸಹ ಸಹಜವಾದದ್ದು, ರಾಜನೇ.

ತಸ್ಮಾನ್ನಾರಾಯಣಂ ಧ್ಯಾತ್ವಾ ಪ್ರಾಪ್ತೋಽಸ್ಮಿ ಪರತೋ ನೃಪ । ತಸ್ಮಾತ್ ತ್ವಮಪಿ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ಭವ ವಿಷ್ಣುಪರಾಯಣಃ ।। ೩.

ನಾನು ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನಪ್ಪಿದ್ದೇನೆ, ರಾಜನೇ. ನೀನು ಕೂಡ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಭಕ್ತನಾಗು.

ಧರಣ್ಯುವಾಚ । ಯೋಽಸೌ ನಾರಾಯಣೋ ದೇವಃ ಪರಮಾತ್ಮಾ ಸನಾತನಃ । ಭಗವನ್ ಸರ್ವಭಾವೇನ ಉತಾಹೋ ನೇತಿ ಶಂಸ ಮೇ ।। ೪.

ಧರಣಿಯು ಕೇಳಿತು: ಆ ನಾರಾಯಣನು, ಶಾಶ್ವತ ಪರಮಾತ್ಮನು—ಭಗವಂತಾ, ಅವನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಆರಾಧಿಸಬೇಕೆ, ಇಲ್ಲವೇ ಬೇಡವೇ ಎಂದು ನನಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳು.

ಶ್ರೀವರಾಹ ಉವಾಚ । ಮತ್ಸ್ಯಃ ಕೂರ್ಮೋ ವರಾಹಶ್ಚ ನರಸಿಂಹೋಽಥ ವಾಮನಃ । ರಾಮೋ ರಾಮಶ್ಚ ಕೃಷ್ಣಶ್ಚ ಬುದ್ಧಃ ಕಲ್ಕೀ ಚ ತೇ ದಶ ।। ೪.

ಶ್ರೀ ವರಾಹನು ಹೇಳಿದರು: ಮತ್ಸ್ಯ, ಕೂರ್ಮ, ವರಾಹ, ನರಸಿಂಹ, ವಾಮನ, ರಾಮ, ಪರಶುರಾಮ, ಕೃಷ್ಣ, ಬುದ್ಧ, ಕಲ್ಕಿ—ಇವು ಅವನ ಹತ್ತು ರೂಪಗಳು.

ಇತ್ಯೇತಾಃ ಕಥಿತಾಸ್ತಸ್ಯ ಮೂರ್ತ್ತಯೋ ಭೂತಧಾರಿಣಿ । ದರ್ಶನಂ ಪ್ರಾಪ್ತುಮಿಚ್ಛೂನಾಂ ಸೋಪಾನಾನೀವ ಶೋಭತೇ ।। ೪.

ಈ ಅವನ ರೂಪಗಳು, ಭೂಧಾರಿಣಿ, ಅವನನ್ನು ಕಾಣಲು ಇಚ್ಛಿಸುವವರಿಗೆ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತವೆ.

ಯತ್ ತಸ್ಯ ಪರಮಂ ರೂಪಂ ತನ್ನ ಪಶ್ಯನ್ತಿ ದೇವತಾಃ । ಅಸ್ಮದಾದಿಸ್ವರೂಪೇಣ ಪೂರಯನ್ತಿ ತತೋ ಧೃತಿಮ್ ।। ೪.

ಅವನ ಪರಮ ರೂಪವನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಕೂಡ ಕಾಣಲಾಗದು; ನಮ್ಮಂಥ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅವರು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಾ ಭಗವತೋ ಮೂರ್ತ್ಯಾ ರಜಸಸ್ತಮಸಸ್ತಥಾ । ಯಾಭಿಃ ಸಂಸ್ಥಾಪ್ಯತೇ ವಿಶ್ವಂ ಸ್ಥಿತೌ ಸಂಚಾಲ್ಯತೇ ಚ ಹ ।। ೪.

ಬ್ರಹ್ಮನು ಭಗವಂತನ ರೂಪದಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ರಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ತಮಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ, ವಿಶ್ವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅದರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಚಲನೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

ತ್ವಮೇಕಾ ತಸ್ಯ ದೇವಸ್ಯ ಮೂರ್ತಿರಾದ್ಯಾ ಧರಾಧರೇ । ದ್ವಿತೀಯಾ ಸಲಿಲಂ ಮೂರ್ತಿಸ್ತೃತೀಯಾ ತೈಜಸೀ ಸ್ಮೃತಾ ।। ೪.

ಪರ್ವತಧಾರಿಣಿ, ನೀನೇ ಆ ದೇವರ ಮೊದಲ ರೂಪ. ಎರಡನೆಯದು ನೀರು, ಮೂರನೆಯದು ಅಗ್ನಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಚತುರ್ಥೀ ವಾಯುಮೂರ್ತಿಃ ಸ್ಯಾದಾಕಾಶಾಖ್ಯಾ ತು ಪಞ್ಚಮೀ । ಏತಾಸ್ತು ಮೂರತ್ಯಸ್ತಸ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞತ್ವಂ ಹಿ ಮದ್ಧಿಯಾಮ್ । ಮೂರ್ತ್ತಿತ್ರಯಂ ತಥಾ ತಸ್ಯ ಇತ್ಯೇತಾಶ್ಚಾಷ್ಟಮೂರ್ತಯಃ ।। ೪.

ನಾಲ್ಕನೆಯದು ವಾಯುವಿನ ರೂಪ, ಐದನೆಯದು ಆಕಾಶ. ಇವು ಅವನ ರೂಪಗಳು, ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನೂ ಕೂಡ. ಹೀಗೆ ಮೂರು ರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಈ ಎಂಟು ರೂಪಗಳು ಅವನವು.

ಆಭಿವ್ಯಪ್ತಿಮಿದಂ ಸರ್ವಂ ಜಗನ್ನಾರಾಯಣೇನ ಹ । ಇತ್ಯೇತತ್ ಕಥಿತಂ ದೇವಿ ಕಿಮನ್ಯಚ್ಛ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಸಿ ।। ೪.

ಈ ಜಗತ್ತು ಎಲ್ಲವೂ ನಾರಾಯಣನಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ದೇವಿ, ನಾನು ಇದನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದೆ. ಇನ್ನೇನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೀಯೆ?

ಧರಣ್ಯುವಾಚ । ನಾರದೇನೈವಮುಕ್ತಸ್ತು ತದಾ ರಾಜಾ ಪ್ರಿಯವ್ರತಃ । ಕೃತವಾನ್ ಕಿಂ ಮಮಾಚಕ್ಷ್ವ ಪ್ರಸಾದಾತ್ ಪರಮೇಶ್ವರ ।। ೪.

ಧರಣಿಯು ಕೇಳಿತು: ನಾರದನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ರಾಜ ಪ್ರಿಯವ್ರತನು ಏನು ಮಾಡಿದನು? ಪರಮೇಶ್ವರಾ, ದಯವಿಟ್ಟು ನನಗೆ ಹೇಳು.

ಶ್ರೀವರಾಹ ಉವಾಚ । ಭವತೀಂ ಸಪ್ತಧಾ ಕೃತ್ವಾ ಪುತ್ರಾಣಾಂ ಚ ಪ್ರದಾಯ ಸಃ । ಪ್ರಿಯವ್ರತಸ್ತಪಸ್ತೇಪೇ ನಾರದಾಚ್ಛ್ರುತವಿಸ್ಮಯಃ ।। ೪.

ಶ್ರೀ ವರಾಹನು ಹೇಳಿದರು: ನಿನ್ನನ್ನು ಏಳು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿ ತನ್ನ ಪುತ್ರರಿಗೆ ಹಂಚಿ, ನಾರದನ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡ ಪ್ರಿಯವ್ರತನು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.

ನಾರಾಯಣಾತ್ಮಕಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜಪ್ತ್ವಾ ಸ್ವಯಂಭುವಃ । ತತಸ್ತುಷ್ಟಮನಾಃ ಪಾರಂ ಪರಂ ನಿರ್ವಾಣಮಾಪ್ತವಾನ್ ।। ೪.

ನಾರಾಯಣನಾದ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಜಪಿಸಿ, ಸ್ವಯಂಭುವನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಪರಮ ಶಾಂತಿಯನ್ನು, ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು.

ಶ್ರೃಣು ಚಾನ್ಯದ್ ವರಾರೋಹೇ ಯದ್ ವೃತ್ತಂ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ । ಆರಾಧನಾಯ ಯತತಃ ಪುರಾಕಾಲೇ ನೃಪಸ್ಯ ಹ ।। ೪.

ಓ ಸುಂದರಿಯೇ, ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ರಾಜನು ಯತ್ನಿಸಿದ ಕಥೆಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ಕೇಳು.

ಆಸೀದಶ್ವಶಿರಾ ನಾಮ ರಾಜಾ ಪರಮಧಾರ್ಮಿಕಃ । ಸೋಽಶ್ವಮೇಧೇನ ಯಜ್ಞೇನ ಯಷ್ಟ್ವಾ ಸುಬಹುದಕ್ಷಿಣಃ ।। ೪.

ಅಶ್ವಶಿರಾ ಎಂಬ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ರಾಜನು ಇದ್ದನು. ಅವನು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಬಹಳ ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು.

ಸ್ನಾತಶ್ಚಾವಭೃಥೇ ಸೋಽಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೈಃ ಪರಿವಾರಿತಃ । ಯಾವದಾಸ್ತೇ ಸ ರಾಜರ್ಷಿಸ್ತಾವದ್ ಯೋಗಿವರೋ ಮುನಿಃ । ಆಯಯೌ ಕಪಿಲಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಜೈಗೀಷವ್ಯಶ್ಚ ಯೋಗಿರಾಟ್ ।। ೪.

ಯಜ್ಞದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು ಕುಳಿತಿದ್ದ ಆ ರಾಜರ್ಷಿಯನ್ನು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದ ಯೋಗಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಪಿಲನು ಮತ್ತು ಯೋಗಿಗಳ ರಾಜ ಜೈಗೀಷವ್ಯನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು.

ತತಸ್ತ್ವರಿತಮುತ್ಥಾಯ ಸ ರಾಜಾ ಸ್ವಾಗತಕ್ರಿಯಾಮ್ । ಚಕಾರ ಪರಯಾ ಯುಕ್ತಃ ಸ ಮುದಾ ರಾಜಸತ್ತಮಃ ।। ೪.

ಅವರನ್ನು ಕಂಡು, ಆ ರಾಜನು ತಕ್ಷಣ ಎದ್ದು, ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದನು.

ತಾವರ್ಚ್ಚಿತಾವಾಸನಗೌ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಾಜಾ ಮಹಾಬಲಃ । ಪಪ್ರಚ್ಛ ತೌ ತಿಗ್ಮಧಿಯೌ ಯೋಗಜ್ಞೌ ಸ್ವೇಚ್ಛಯಾಗತೌ ।। ೪.

ಅವರಿಬ್ಬರನ್ನು ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ, ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ರಾಜನು, ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದ, ತೀಕ್ಷ್ಣಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಅವರಿಬ್ಬರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನೆಮಾಡಿದನು.

ಭವನ್ತೌ ಸಂಶಯಂ ವಿಪ್ರೌ ಪೃಚ್ಛಾಮಿ ಪುರುಷೋತ್ತಮೌ । ಕಥಮಾರಾಧಯೇದ್ ದೇವಂ ಹರಿಂ ನಾರಾಯಣಂ ಪರಮ್ ।। ೪.

ಮಹಾನुभಾವರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ, ನಾನು ನಿಮಗೆ ಒಂದು ಸಂಶಯವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ. ಪರಮನಾದ ಹರಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿ.

ವಿಪ್ರಾವೂಚತುಃ । ಕ ಏಷ ಪ್ರೋಚ್ಯತೇ ರಾಜಂಸ್ತ್ವಯಾ ನಾರಾಯಣೋ ಗುರುಃ । ಆವಾಂ ನಾರಾಯಣೌ ದ್ವೌ ತು ತ್ವತ್ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಗತೌ ನೃಪ ।। ೪.

ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಉತ್ತರಿಸಿದರು: ರಾಜನೇ, ನೀನು ಗುರುನಾದ ನಾರಾಯಣನೆಂದು ಯಾರನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತೀಯೋ, ನಾವು ಇಬ್ಬರೂ ನಾರಾಯಣರೂ, ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ.

ಅಶ್ವಶಿರಾ ಉವಾಚ । ಭವನ್ತೌ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೌ ಸಿದ್ಧೌ ತಪಸಾ ದಗ್ಧಕಿಲ್ಬಿಷೌ । ಕಥಂ ನಾರಾಯಣಾವಾವಾಮಿತಿ ವಾಕ್ಯಮಥೇರಿತಮ್ ।। ೪.

ಅಶ್ವಶಿರಾ ಹೇಳಿದನು: ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪವಿತ್ರರಾದ, ಪಾಪವಿಲ್ಲದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು. ಹೇಗೆ ನೀವು ನಿಮ್ಮನ್ನು ನಾರಾಯಣರೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು? ಈ ಮಾತು ನನಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಶಙ್ಖಚಕ್ರಗದಾಪಾಣಿಃ ಪೀತವಾಸಾ ಜನಾರ್ದನಃ । ಗರುಡಸ್ಥೋ ಮಹಾದೇವಃ ಕಸ್ತಸ್ಯ ಸದೃಶೋ ಭುವಿ ।। ೪.

ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದ, ಹಳದಿ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ, ಗರುಡನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತ ಮಹಾದೇವನಾದ ಜನಾರ್ದನನಿಗೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನರು ಯಾರಿದ್ದಾರೆ?

ತಸ್ಯ ರಾಜ್ಞೋ ವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ತೌ ವಿಪ್ರೌ ಸಂಶಿತವ್ರತೌ । ಜಹಸತುಃ ಪಶ್ಯ ವಿಷ್ಣುಂ ರಾಜನ್ನಿತಿ ಜಜಲ್ಪತುಃ ।। ೪.

ಆ ರಾಜನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆ ವ್ರತಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ನಗಿದರು ಮತ್ತು 'ರಾಜನೇ, ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ನೋಡು' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಸ ಕಪಿಲಃ ಸ್ವಯಂ ವಿಷ್ಣುರ್ಬಭೂವ ಹ । ಜೈಗೀಷವ್ಯಶ್ಚ ಗರುಡಸ್ತತ್ಕ್ಷಣಾತ್ ಸಮಜಾಯತ ।। ೪.

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಕಪಿಲನು ತಾನೇ ವಿಷ್ಣುವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನಗೊಂಡನು. ಜೈಗೀಷವ್ಯನು ಕೂಡ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಗರುಡನಾಗಿ ಬದಲಾದನು.

ತತೋ ಹಾಹಾಕೃತಂ ತ್ವಾಸೀತ್ ತತ್ಕ್ಷಣಾದ್ ರಾಜಮಣ್ಡಲಮ್ । ದೃಷ್ಟ್ವಾ ನಾರಾಯಣಂ ದೇವಂ ಗರುಡಸ್ಥಂ ಸನಾತನಮ್ ।। ೪.

ಅಂದೇ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ಗರುಡನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತ ಶಾಶ್ವತನಾದ ದೇವರಾದ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾಜಸಭೆ ಯಾವುದೂ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಕೂಗಿತು.

ಕೃತಾಞ್ಜಲಿಪುಟೋ ಭೂತ್ವಾ ತತೋ ರಾಜಾ ಮಹಾಯಶಾಃ । ಉವಾಚ ಶಾಮ್ಯತಾಂ ವಿಪ್ರೌ ನಾಯಂ ವಿಷ್ಣುರಥೇದೃಶಃ ।। ೪.

ಆ ಮಹಾಪ್ರಖ್ಯಾತ ರಾಜನು ಕೈಮುಗಿದು, 'ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ, ಶಾಂತವಾಗಿರಿ; ಇದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗಿತ್ತಿರುವಂತೆ ವಿಷ್ಣುವಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಯಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸಮುತ್ಪನ್ನೋ ನಾಭಿಪಙ್ಕಜಮಧ್ಯತಃ । ತಸ್ಮಾಚ್ಚ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ರುದ್ರಃ ಸ ವಿಷ್ಣುಃ ಪರಮೇಶ್ವರಃ ।। ೪.

ಯಾವನ ನಾಭಿಕಮಲದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹುಟ್ಟಿದನು, ಆ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ರುದ್ರನು ಉದ್ಭವಿಸಿದನು, ಆ ವಿಷ್ಣುವೇ ಪರಮೇಶ್ವರನು.

ಇತಿ ರಾಜವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ತದಾ ತೌ ಮುನಿಪುಂಗವೌ । ಚಕ್ರತುಃ ಪರಮಾಂ ಮಾಯಾಂ ಯೋಗಮಾಯಾಂ ವಿಶೇಷತಃ ।। ೪.

ರಾಜನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆ ಇಬ್ಬರು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಅದ್ಭುತವಾದ ಯೋಗಮಾಯೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.

ಕಪಿಲಃ ಪದ್ಮನಾಭಸ್ತು ಜೈಗೀಷವ್ಯಃ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ । ಕಮಲಸ್ಥೋ ಬಭೌ ಹ್ರಸ್ವಸ್ತಸ್ಯ ಚಾಙ್ಕೇ ಕುಮಾರಕಃ ।। ೪.

ಕಪಿಲನು ಪದ್ಮನಾಭನಾಗಿ, ಜೈಗೀಷವ್ಯನು ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನಗೊಂಡರು. ಕಮಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು, ಅವನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು; ಅವನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಮಗುವೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.