ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ಏಕಾಮಿನ್ದ್ರಾಯ ಸ ಪ್ರಾದಾದಗ್ನಯೇಽನ್ಯಾಂ ಯಮಾಯ ಚ । ನಿರ್ಋತಾಯ ಚ ದೇವಾಯ ವರುಣಾಯ ಮಹಾತ್ಮನೇ ।। ೨೯.

ಅವರು ಒಬ್ಬಳನ್ನು ಇಂದ್ರನಿಗೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬಳನ್ನು ಅಗ್ನಿಗೆ, ಮತ್ತೊಬ್ಬಳನ್ನು ಯಮನಿಗೆ, ಮತ್ತೊಬ್ಬಳನ್ನು ನಿರೃತಿಗೆ, ಮತ್ತೊಬ್ಬಳನ್ನು ಮಹಾತ್ಮರಾದ ವರుణನಿಗೆ ನೀಡಿದರು.

ವಾಯವೇ ಧನದೇಶಾಯ ಈಶಾನಾಯ ಚ ಸುವ್ರತ । ಊರ್ದ್ಧ್ವಾಂ ಸ್ವಯಮಧಿಷ್ಠಾಯ ಶೇಷಾಯಾಧೋ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಾಮ್ ।। ೨೯.

ಮತ್ತೊಬ್ಬಳನ್ನು ವಾಯುವಿಗೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬಳನ್ನು ಕುಬೇರನಿಗೆ, ಮತ್ತೊಬ್ಬಳನ್ನು ಈಶಾನನಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಬ್ರಹ್ಮನು ತಾನೇ ಮೇಲಿನ ದಿಕ್ಕನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಕೆಳಗಿನ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಶೇಷನಿಗೆ ನೀಡಿದರು.

ಏವಂ ದತ್ತ್ವಾ ಪುನರ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ತಿಥಿಂ ಪ್ರಾದಾದ್ ದಿಶಾಂ ಪುನಃ । ದಶಮೀಂ ಭರ್ತೃನಾಮ್ನಸ್ತು ದಧ್ಯನ್ನಂ ಭೋಜನಂ ಪ್ರಭುಃ ।। ೨೯.

ಹೀಗೆ ಕೊಟ್ಟ ನಂತರ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಮತ್ತೆ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಒಂದು ತಿಥಿಯನ್ನು ನೀಡಿದರು—ಅದು ಭರ್ತೃಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ದಶಮಿಯಾಗಿದೆ. ಆ ದಿನದ ಆಹಾರವಾಗಿ ಮೊಸರನ್ನನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದರು.

ತತಃ ಪ್ರಭೃತಿ ತಾ ದೇವ್ಯಃ ಸೇನ್ದ್ರಾದ್ಯಾಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಾಃ । ದಶಮೀ ಚ ತಿಥಿಸ್ತಾಸಾಮತೀವ ದಯಿತಾಭವತ್ ।। ೨೯.

ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಇಂದ್ರನೂ ಇತರರೊಡನೆ ಆ ದೇವಿಯರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. ದಶಮಿ ತಿಥಿಯು ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದುದಾಯಿತು.

ತಸ್ಯಾಂ ದಧ್ಯಾಶನೋ ಯಸ್ತು ಸುವ್ರತೀ ಭವತೇ ನರಃ । ತಸ್ಯ ಪಾಪಕ್ಷಯಂ ತಾಸ್ತು ಕುರ್ವನ್ತ್ಯಹರಹರ್ನೃಪ ।। ೨೯.

ಯಾರು ಆ ದಿನ ವ್ರತದಿಂದ ಮೊಸರನ್ನನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೋ, ರಾಜನೇ, ಆ ದೇವಿಯರು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಅವರ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಯಶ್ಚೈತಚ್ಛೃಣುಯಾಜ್ಜನ್ಮ ದಿಶಾಂ ನಿಯತಮಾನಸಃ । ಸ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಮವಾಪ್ನೋತಿ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ನ ಸಂಶಯಃ ।। ೨೯.

ಯಾರು ಈ ದಿಕ್ಕುಗಳ ಹುಟ್ಟಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ಏಕಾಗ್ರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಮಹಾತಪಾ ಉವಾಚ । ಶ್ರೃಣು ಚಾನ್ಯಾಂ ವಸುಪತೇರುತ್ಪತ್ತಿಂ ಪಾಪನಾಶಿನೀಮ್ । ಯಥಾ ವಾಯುಃ ಶರೀರಸ್ಥೋ ಧನದಃ ಸಂಬಭೂವ ಹ ।। ೩೦.

ಮಹಾತಪಾ ಹೇಳಿದರು: ಪಾಪಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುವ, ಧನದಾಧಿಪತಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಹುಟ್ಟಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಕೇಳು. ಹೇಗೆ ದೇಹದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ವಾಯು ಧನವನ್ನು ನೀಡುವವನಾದನು ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಆದ್ಯಂ ಶರೀರಂ ಯತ್ ತಸ್ಮಿನ್ ವಾಯುರನ್ತಃ ಸ್ಥಿತೋಽಭವತ್ । ಪ್ರಯೋಜನಾನ್ಮೂರ್ತ್ತಿಮತ್ತ್ವಮಾದಿಷ್ಟಂ ಕ್ಷೇತ್ರದೇವತಾ ।। ೩೦.

ಆ ಮೊದಲ ದೇಹದಲ್ಲಿ ವಾಯು ಒಳಗೆ ಇದ್ದನು. ಒಂದು ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದನು ಮತ್ತು ಆ ದೇಹದ ದೇವತೆಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.

ತತ್ರ ಮೂರ್ತ್ತಸ್ಯ ವಾಯೋಸ್ತು ಉತ್ಪತ್ತಿಃ ಕೀರ್ತ್ತ್ಯಯೇ ಮಯಾ । ತಾಂ ಶ್ರೃಣುಷ್ವ ಮಹಾಭಾಗ ಕಥ್ಯಮಾನಾಂ ಮಯಾನಘ ।। ೩೦.

ಅಲ್ಲಿ ರೂಪ ಪಡೆದ ವಾಯುವಿನ ಹುಟ್ಟಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ಈಗ ನಾನು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಅದನ್ನು ನೀನು ಕೇಳು, ಮಹಾಭಾಗನೆ, ಪಾಪರಹಿತನೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸೃಷ್ಟಿಕಾಮಸ್ಯ ಮುಖಾದ್ ವಾಯುರ್ವಿನಿರ್ಯಯೌ । ಪ್ರಚಣ್ಡಶರ್ಕರಾವರ್ಷೀ ತಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಪ್ರತ್ಯಷೇಧಯತ್ । ಮೂರ್ತ್ತೋ ಭವಸ್ವ ಶಾನ್ತಶ್ಚ ತತ್ರೋಕ್ತೋ ಮೂರ್ತ್ತಿಮಾನ್ ಭವತ್ ।। ೩೦.

ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಬಯಸಿದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಾಯಿಂದ ವಾಯು ಹೊರಬಂದನು; ಅವನು ಉಗ್ರನಾಗಿ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಸುರಿದನು. ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವನನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಾ, 'ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದು ಶಾಂತನಾಗು' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಆಗ ಅವನು ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದನು.

ಸರ್ವೇಷಾಂ ಚೈವ ದೇವಾನಾಂ ಯದ್ ವಿತ್ತಂ ಫಲಮೇವ ಚ । ತತ್ಸರ್ವಂ ಪಾಹಿ ಯೇನೋಕ್ತಂ ತಸ್ಮಾದ್ ಧನಪತಿರ್ಭವತ್ ।। ೩೦.

ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಇರುವ ಧನ ಮತ್ತು ಫಲವನ್ನು ನೀನು ಕಾಯಬೇಕು ಎಂದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ನೀನು ಧನದಾಧಿಪತಿಯಾಗು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು.

ತಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಾ ದದೌ ತುಷ್ಟಸ್ತಿಥಿಮೇಕಾದಶೀಂ ಪ್ರಭುಃ । ತಸ್ಯಾಮನಗ್ನಿಪಕ್ವಾಶೀ ಯೋ ಭವೇನ್ನಿಯತಃ ಶುಚಿಃ ।। ೩೦.

ಬ್ರಹ್ಮನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಏಕಾದಶೀ ವ್ರತವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು. ಆ ದಿನ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಯದ ಆಹಾರವನ್ನು ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿಯಮದಿಂದ ತಿನ್ನುವವನು—

ತಸ್ಯಾಶು ಧನದೋ ದೇವಸ್ತುಷ್ಟಃ ಸರ್ವಂ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ । ಏಷಾ ಧನಪತೇರ್ಮೂರ್ತಿಃ ಸರ್ವಕಿಲ್ಬಿಷನಾಶಿನೀ ।। ೩೦.

ಅವನಿಗೆ ಧನದ ದೇವತೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಧನಪತಿಯ ರೂಪವು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಯ ಏತಾಂ ಶ್ರೃಣುಯಾದ್ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಪುರುಷಃ ಪಠತೇಽಪಿ ವಾ । ಸರ್ವಕಾಮಮವಾಪ್ನೋತಿ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಂ ಚ ಗಚ್ಛತಿ ।। ೩೦.

ಯಾರು ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಓದುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.

ಮಹಾತಪಾ ಉವಾಚ । ಮನೋರ್ನಾಮ ಮನುತ್ವಂ ಚ ಯದೇತತ್ ಪಠ್ಯತೇ ಕಿಲ । ಪ್ರಯೋಜನವಶಾದ್ ವಿಷ್ಣುರಸಾವೇವ ತು ಮೂರ್ತ್ತಿಮಾನ್ ।। ೩೧.

ಮಹಾತಪಾ ಹೇಳಿದರು: 'ಮನು' ಎಂಬುದು ಮತ್ತು 'ಮನುತ್ವ' ಎಂಬುದು ಯಾವುದು ಪಠಿಸಲಾಗುತ್ತದೆವೋ, ಅವುಗಳಿಗಾಗಿ ಅಗತ್ಯದಿಂದ ವಿಷ್ಣುವೇ ದೇಹವನ್ನು ಪಡೆದನು.

ಯೋಽಸೌ ನಾರಾಯಣೋ ದೇವಃ ಪರಾತ್ ಪರತರೋ ನೃಪ । ತಸ್ಯ ಚಿನ್ತಾ ಸಮುತ್ಪನ್ನಾ ಸೃಷ್ಟಿಂ ಪ್ರತಿ ನರೋತ್ತಮ ।। ೩೧.

ಅತಿ ಉನ್ನತ ದೇವರಾದ ನಾರಾಯಣನಿಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಕಲ್ಪನೆ ಉದಯಿಸಿತು, ರಾಜನೇ, ಮಾನ್ಯನಾದವನೇ.

ಸೃಷ್ಟಾ ಚೇಯಂ ಮಯಾ ಸೃಷ್ಟಿಃ ಪಾಲನೀಯಾ ಮಯೈವ ಹ । ಕರ್ಮಕಾಣ್ಡಂ ತ್ವಮೂರ್ತ್ತೇನ ಕರ್ತುಂ ನೈವೇಹ ಶಕ್ಯತೇ । ತಸ್ಮಾನ್ಮೂರ್ತ್ತಿಂ ಸೃಜಾಮ್ಯೇಕಾಂ ಯಯಾ ಪಾಲ್ಯಮಿದಂ ಜಗತ್ ।। ೩೧.

ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಾನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ; ಅದನ್ನು ನಾನು ಕಾಯಬೇಕು. ಆದರೆ ದೇಹವಿಲ್ಲದವನು ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗದು. ಆದ್ದರಿಂದ, ನಾನು ಒಂದು ದೇಹವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತೇನೆ, ಅದರ ಮೂಲಕ ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಕಾಯಬಹುದು.

ಏವಂ ಚಿನ್ತಯತಸ್ತಸ್ಯ ಸತ್ಯಾಭಿಧ್ಯಾಯಿನೋ ನೃಪ । ಪ್ರಾಕ್ಸೃಷ್ಟಿಜಾತಂ ರಾಜನ್ ವೈ ಮೂರ್ತ್ತಿಮತ್ ತತ್ಪುರೋ ಬಭೌ ।। ೩೧.

ಹೀಗೆ ಸತ್ಯಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ರಾಜನೇ, ಅವನ ಮುಂದೆ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಒಂದು ರೂಪವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.

ಪುರೋಭೂತೇ ತತಸ್ತಸ್ಮಿನ್ ದೇವೋ ನಾರಾಯಣಃ ಸ್ವಯಮ್ । ಪ್ರವಿಶನ್ತಂ ದದರ್ಶಾಥ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಂ ತಸ್ಯ ದೇಹತಃ ।। ೩೧.

ಆ ರೂಪವು ಅವನ ಮುಂದೆ ನಿಂತಾಗ, ನಾರಾಯಣ ದೇವರು ಸ್ವತಃ ಅವನ ದೇಹದಿಂದ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರು.

ತತಃ ಸಸ್ಮಾರ ಭಗವಾನ್ ವರದಾನಂ ಪುರಾತನಮ್ । ವಾಗಾದೀನಾಂ ತತಸ್ತುಷ್ಟಃ ಪ್ರಾದಾತ್ ತಸ್ಯ ಪುನರ್ವರಮ್ ।। ೩೧.

ಆಮೇಲೆ ಭಗವಂತನು ಹಳೆಯ ವರವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡನು; ಅವನ ಮಾತು ಮತ್ತು ಗುಣಗಳಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅವನಿಗೆ ವರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು.

ಸರ್ವಜ್ಞಃ ಸರ್ವಕರ್ತಾ ತ್ವಂ ಸರ್ವಲೋಕನಮಸ್ಕೃತಃ । ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವಿಶನಾಚ್ಚ ತ್ವಂ ಭವ ವಿಷ್ಣುಃ ಸನಾತನಃ ।। ೩೧.

ನೀನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದವನು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡುವವನು, ಮೂರು ಲೋಕಗಳೂ ಗೌರವಿಸುವವನು; ನೀನು ಮೂರು ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಶಾಶ್ವತ ವಿಷ್ಣುವಾಗು.

ದೇವಾನಾಂ ಸರ್ವದಾ ಕಾರ್ಯಂ ಕರ್ತ್ತವ್ಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ತಥಾ । ಸರ್ವಜ್ಞತ್ವಂ ಚ ಭವತು ತವ ದೇವ ನ ಸಂಶಯಃ ।। ೩೧.

ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನ ಕೆಲಸವನ್ನು ನೀನು ಯಾವಾಗಲೂ ಮಾಡಬೇಕು; ಮತ್ತು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಯುವ ಶಕ್ತಿ ನಿನಗೆ ಇರಲಿ, ದೇವಾ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ತತೋ ದೇವಃ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ಥೋ ಬಭೂವ ಹ । ವಿಷ್ಣುರಪ್ಯಧುನಾ ಪೂರ್ವಾಂ ಬುದ್ಧಿಂ ಸಸ್ಮಾರ ಚ ಪ್ರಭುಃ ।। ೩೧.

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ ದೇವರು ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾದರು; ವಿಷ್ಣುವೂ ಈಗ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡನು.

ತದಾ ಸಂಚಿನ್ತ್ಯ ಭಗವಾನ್ ಯೋಗನಿದ್ರಾಂ ಮಹಾತಪಾಃ । ತಸ್ಯಾಂ ಸಂಸ್ಥಾಪ್ಯ ಭಗವಾನಿನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥೋದ್ಭವಾಃ ಪ್ರಜಾಃ । ಧ್ಯಾತ್ವಾ ಪರೇಣ ರೂಪೇಣ ತತಃ ಸುಷ್ವಾಪ ವೈ ಪ್ರಭುಃ ।। ೩೧.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಭಗವಂತನು ಯೋಗನಿದ್ರೆಯನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿ, ತನ್ನೊಳಗೆ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಆ ಯೋಗನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಪರಮ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಮಗ್ನನಾಗಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ಒಳಗಾದನು.

ತಸ್ಯ ಸುಪ್ತಸ್ಯ ಜಠರಾನ್ಮಹತ್ಪದ್ಮಂ ವಿವಿಃಸೃತಮ್ । ಸಪ್ತದ್ವೀಪವತೀ ಪೃಥ್ವೀ ಸಸಮುದ್ರಾ ಸಕಾನನಾ ।। ೩೧.

ಆ ಭಗವಂತನು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವನ ಹೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಕಮಲವು ಹೊರಬಂದಿತು; ಆ ಕಮಲದ ಮೇಲೆ ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳುಳ್ಳ ಭೂಮಿ, ಸಮುದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡುಗಳೊಡನೆ ಪ್ರಪಂಚವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.

ತಸ್ಯ ರೂಪಸ್ಯ ವಿಸ್ತಾರಂ ಪಾತಾಲಂ ನಾಲಸಂಸ್ಥಿತಮ್ । ಕರ್ಣಿಕಾಯಾಂ ತಥಾ ಮೇರುಸ್ತನ್ಮಧ್ಯೇ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಭವಃ ।। ೩೧.

ಆ ರೂಪದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಪಾತಾಳವರೆಗೆ ಹರಡಿತ್ತು; ಕಮಲದ ದಂಡವು ಆಧಾರವಾಗಿತ್ತು. ಕಮಲದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೇರುಪರ್ವತವೂ, ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ನಿವಾಸವೂ ಇದ್ದವು.

ಏವಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪರಂ ತಸ್ಯ ಶರೀರಸ್ಯ ತು ಸಂಭವಮ್ । ಮುಮುಚೇ ತಚ್ಛರೀರಸ್ಥೋ ವಾಯುರ್ವಾಯುಂ ಸಮಂ ಸೃಜತ್ ।। ೩೧.

ಈ ರೀತಿ ಆ ಪರಮ ದೇಹದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ದೇಹದಲ್ಲಿದ್ದ ವಾಯುವನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿ, ಸಮಾನವಾಗಿ ವಾಯುವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಅವಿದ್ಯಾವಿಜಯಂ ಚೇಮಂ ಶಙ್ಖರೂಪೇಣ ಧಾರಯ । ಅಜ್ಞಾನಚ್ಛೇದನಾರ್ಥಾಯ ಖಙ್ಗಂ ತೇಽಸ್ತು ಸದಾ ಕರೇ ।। ೩೧.

ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಜಯಿಸುವ ಸಂಕೇತವಾದ ಈ ಶಂಖವನ್ನು ನೀನು ಧರಿಸು; ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕಲು ಖಡ್ಗವು ಸದಾ ನಿನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿ.

ಕಾಲಚಕ್ರಮಿಮಂ ಘೋರಂ ಚಕ್ರಂ ತ್ವಂ ಧಾರಯಾಚ್ಯುತ । ಅಧರ್ಮಗಜಘಾತಾರ್ಥಂ ಗದಾಂ ಧಾರಯ ಕೇಶವ ।। ೩೧.

ಈ ಭಯಾನಕ ಕಾಲಚಕ್ರವನ್ನು ನೀನು ಧರಿಸು, ಅಚ್ಯುತ; ಅಧರ್ಮ ಎಂಬ ಗಜವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಗದೆಯನ್ನು ನೀನು ಧರಿಸು, ಕೇಶವ.