ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ಪ್ರಜಾಪಾಲ ಉವಾಚ । ಅಹಂಕಾರಾತ್ ಕಥಂ ಜಜ್ಞೇ ಕಾರ್ತ್ತಿಕೇಯೋ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ । ಏತನ್ಮೇ ಸಂಶಯಂ ಛಿನ್ಧಿ ಪೃಚ್ಛತೋ ವೈ ಮಹಾಮುನೇ ।। ೨೫.

ಪ್ರಜಾಪಾಲನು ಕೇಳಿದನು: ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಕಾರ್ತಿಕೇಯನು ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿದನು? ನನ್ನ ಈ ಸಂಶಯವನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ನಿವಾರಿಸಿ.

ಮಹಾತಪಾ ಉವಾಚ । ಸರ್ವೇಷಾಮೇವ ತತ್ತ್ವಾನಾಂ ಯಃ ಪರಃ ಪುರುಷಃ ಸ್ಮೃತಃ । ತಸ್ಮಾದವ್ಯಕ್ತಮುತ್ಪನ್ನಂ ತತ್ತ್ವಾದಿ ತ್ರಿವಿಧಂ ತು ತತ್ ।। ೨೫.

ಮಹಾತಪಸ್ವಿಯು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: ಎಲ್ಲಾ ತತ್ತ್ವಗಳ ಮೂಲವಾಗಿ ಪರಮ ಪುರುಷನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅವನಿಂದ ಅವ್ಯಕ್ತವು ಹುಟ್ಟಿತು, ಅದರಿಂದ ಮೂರು ವಿಧದ ತತ್ತ್ವಗಳು ಉತ್ಪನ್ನವಾದವು.

ಪುರುಷಾವ್ಯಕ್ತಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ ಮಹತ್ತ್ವಂ ಸಮಪದ್ಯತ । ಸ ಚಾಹಂಕಾರ ಇತ್ಯುಕ್ತೋ ಯೋ ಮಹಾನ್ ಸಮುದಾಹೃತಃ ।। ೨೫.

ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಕ್ತದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತತ್ವವು ಉದಯವಾಯಿತು; ಅದನ್ನೇ ಅಹಂಕಾರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅದೇ ಮಹಾನ್ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ಪುರುಷೋ ವಿಷ್ಣುರಿತ್ಯುಕ್ತಃ ಶಿವೋ ವಾ ನಾಮತಃ ಸ್ಮೃತಃ । ಅವ್ಯಕ್ತಂ ತು ಉಮಾ ದೇವೀ ಶ್ರೀರ್ವಾ ಪದ್ಮನಿಭೇಕ್ಷಣಾ ।। ೨೫.

ಪುರುಷನನ್ನು ವಿಷ್ಣು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅಥವಾ ಶಿವ ಎಂದು ಹೆಸರಿನಿಂದ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವ್ಯಕ್ತವಾದುದು ಉಮಾ ದೇವಿ, ಅಥವಾ ಕಮಲದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ಶ್ರೀ.

ತತ್ಸಂಯೋಗಾದಹಂಕಾರಃ ಸ ಚ ಸೇನಾಪತಿರ್ಗುಹಃ । ತಸ್ಯೋತ್ಪತ್ತಿಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಶ್ರೃಣು ರಾಜನ್ ಮಹಾಮತೇ ।। ೨೫.

ಅವರಿಬ್ಬರ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಅಹಂಕಾರ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಅವನೇ ಸೇನಾಪತಿ ಗುಹ. ಅವನ ಹುಟ್ಟಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ಈಗ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಮಹಾಮತಿ ರಾಜನೇ, ಕೇಳು.

ಆದ್ಯೋ ನಾರಾಯಣೋ ದೇವಸ್ತಸ್ಮಾದ್ ಬ್ರಹ್ಮಾ ತತೋಽಭವತ್ । ಅತಃ ಸ್ವಯಂಭುವಶ್ಚಾನ್ಯೇ ಮರೀಚ್ಯಾದ್ಯಾರ್ಕಸಂಭವಾಃ ।। ೨೫.

ಮೊದಲು ನಾರಾಯಣ ದೇವರು ಇದ್ದರು; ಅವರಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಹುಟ್ಟಿದರು; ಅವರಿಂದ ಸ್ವಯಂಭುವ ಮತ್ತು ಮರೀಚಿ ಮುಂತಾದವರು, ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಜನಿಸಿದವರು, ಬಂದರು.

ತೇಷ್ವಾರಭ್ಯ ಸುರಾ ದೈತ್ಯಾ ಗನ್ಧರ್ವಾ ಮಾನುಷಾಃ ಖಗಾಃ । ಪಶವಃ ಸರ್ವಭೂತಾನಿ ಸೃಷ್ಟಿರೇಷಾ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ ।। ೨೫.

ಅವರಿಂದ ದೇವತೆಗಳು, ದೈತ್ಯರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಮಾನವರು, ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಜಾನುವಾರುಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು—ಇದನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಸೃಷ್ಟ್ಯಾಂ ವಿಸ್ತಾರಿತಾಯಾಂ ತು ದೇವದೈತ್ಯಾ ಮಹಾಬಲಾಃ । ಸಾಪತ್ನ್ಯಂ ಭಾವಮಾಸ್ಥಾಯ ಯುಯುಧುರ್ವಿಜಿಗೀಷವಃ ।। ೨೫.

ಸೃಷ್ಟಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದಾಗ, ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದೈತ್ಯರು ಪರಸ್ಪರ ವೈರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಜಯ ಪಡೆಯಲು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದರು.

ದೈತ್ಯಾನಾಂ ಬಲಿನಃ ಸನ್ತಿ ನಾಯಕಾ ಯುದ್ಧದುರ್ಮದಾಃ । ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುಃ ಪೂರ್ವಂ ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷೋ ಮಹಾಬಲಃ । ವಿಪ್ರಚಿತ್ತಿರ್ವಿಚಿತ್ತಿಶ್ಚ ಭೀಮಾಕ್ಷಃ ಕ್ರೌಞ್ಚ ಏವ ಚ ।। ೨೫.

ದೈತ್ಯರಲ್ಲಿ ಬಲಿಷ್ಠ ನಾಯಕರು ಇದ್ದರು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೆಮ್ಮೆಯವರು: ಮೊದಲಿಗೆ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು, ನಂತರ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷ, ವಿಪ್ರಚಿತ್ತಿ, ವಿಚಿತ್ತಿ, ಭೀಮಾಕ್ಷ ಮತ್ತು ಕ್ರೌಂಚ ಕೂಡ.

ಏತೇಽತಿಬಲಿನಃ ಶೂರಾ ದೇವಸೈನ್ಯಂ ಮಹಾಮೃಧೇ । ಅನಾರತಂ ಸಿತೈರ್ಬಾಣೈರ್ಜಯನ್ತೇಽನುದಿನಂ ಮೃಧೇ ।। ೨೫.

ಈ ಬಹುಬಲಶಾಲಿ ವೀರರು, ಮಹಾ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ, ದೇವಸೈನ್ಯವನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸೋಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ತೇಷಾಂ ಪರಾಜಯಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ದೇವಾನಾಂ ತು ಬೃಹಸ್ಪತಿಃ । ಉವಾಚ ಹೀನಂ ವಃ ಸೈನ್ಯಂ ನಾಯಕೇನ ವಿನಾ ಸುರಾಃ ।। ೨೫.

ಅವರ ಸೋಲನ್ನು ನೋಡಿ, ಬೃಹಸ್ಪತಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದರು: 'ನಿಮ್ಮ ಸೇನೆ ನಾಯಕನಿಲ್ಲದೆ ದುರ್ಬಲವಾಗಿದೆ ದೇವತೆಗಳೇ.'

ಏಕೇನೇನ್ದ್ರೇಣ ದಿವ್ಯಂ ತು ಸೈನ್ಯಂ ಪಾತುಂ ನ ಶಕ್ಯತೇ । ಅತಃ ಸೇನಾಪತಿಂ ಕಿಞ್ಚಿದನ್ವೇಷಯತ ಮಾಚಿರಮ್ ।। ೨೫.

ಇಂದ್ರನು ಒಬ್ಬನೇ ದಿವ್ಯಸೈನ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಬೇಗನೇ ಸೇನಾಪತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಿ.

ಏವಮುಕ್ತಾಸ್ತತೋ ದೇವಾ ಜಗ್ಮುರ್ಲೋಕಪಿತಾಮಹಮ್ । ಸೇನಾಪತಿಂ ಚ ನೋ ದೇಹಿ ವಾಕ್ಯಮೂಚುಃ ಸಸಂಭ್ರಮಮ್ ।। ೨೫.

ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ದೇವತೆಗಳು ಲೋಕಪಿತಾಮಹನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಆತುರದಿಂದ 'ನಮಗೆ ಸೇನಾಪತಿ ನೀಡಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ತತೋ ದಧ್ಯೌ ಚತುರ್ವಕ್ತ್ರಃ ಕಿಮೇಷಾಂ ಕ್ರಿಯತೇ ಮಯಾ । ಬ್ರಹ್ಮಾಽಥ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ರುದ್ರಂ ಪ್ರತಿ ಮನೋಗತಮ್ ।। ೨೫.

ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಯೋಚಿಸಿದರು: 'ನಾನು ಇವರಿಗಾಗಿ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?' ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರುದ್ರನನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿದರು.

ತತೋ ದೇವಾಃ ಸಗನ್ಧರ್ವಾ ಋಷಯಃ ಸಿದ್ಧಚಾರಣಾಃ । ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ಪುರತಃ ಕೃತ್ವಾ ಜಗ್ಮುಃ ಕೈಲಾಸಪರ್ವತಮ್ ।। ೨೫.

ಅನಂತರ ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಋಷಿಗಳು, ಸಿದ್ಧರು, ಚಾರಣರು ಸೇರಿ, ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಮುಂಚಿಟ್ಟು, ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋದರು.

ತತ್ರ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮಹಾದೇವಂ ಶಿವಂ ಪಶುಪತಿಂ ವಿಭುಮ್ । ತುಷ್ಟವುರ್ವಿವಿಧೈಸ್ತೋತ್ರೈಃ ಶಕ್ರಾದ್ಯಾಸ್ತ್ರಿದಿವೌಕಸಃ ।। ೨೫.

ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವನಾದ ಶಿವನನ್ನು, ಪಶುಪತಿಯನ್ನು, ಪರಮಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವತೆಗಳು ವಿವಿಧ ಸ್ತುತಿಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಿದರು.

ದೇವಾ ಊಚುಃ । ನಮಾಮ ಸರ್ವೇ ಶರಣಾರ್ಥಿನೋ ವಯಂ ಮಹೇಶ್ವರಂ ತ್ರ್ಯಮ್ಬಕಭೂತಭಾವನಮ್ । ಉಮಾಪತೇ ವಿಶ್ವಪತೇ ಮರುತ್ಪತೇ ಜಗತ್ಪತೇ ಶಂಕರ ಪಾಹಿ ನಃ ಸ್ವಯಮ್ ।। ೨೫.

ದೇವತೆಗಳು ಹೇಳಿದರು: 'ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಶರಣಾಗತರಾಗಿ ಮಹೇಶ್ವರ, ತ್ರ್ಯಂಬಕ, ಭೂತಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಉಮಾಪತಿ, ವಿಶ್ವಪತಿ, ಮರುತ್ಪತಿ, ಜಗತ್ಪತಿ ಶಂಕರ, ನೀನು ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.'

ಜಟಾಕಲಾಪಾಗ್ರಶಶಾಙ್ಕದೀಧಿತಿ- ಪ್ರಕಾಶಿತಾಶೇಷಜಗತ್ತ್ರಯಾಮಲ । ತ್ರಿಶೂಲಪಾಣೇ ಪುರುಷೋತ್ತಮಾಚ್ಯುತ ಪ್ರಪಾಹಿ ದೈತ್ಯಾಚ್ಚ ಜಗತ್ತ್ರಯೋದರೇ ।। ೨೫.

'ಜಟೆಯ ಮೇಲೆ ಚಂದ್ರಕಲೆಯ ಕಿರಣದಿಂದ ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಕಾಶಮಾಡುವವನು, ತ್ರಿಶೂಲ ಹಿಡಿದ ಪರಮಪುರುಷ, ಅಚ್ಯುತ, ದೈತ್ಯರಿಂದ ಜಗತ್ತನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.'

ತ್ವಮಾದಿದೇವಃ ಪುರುಷೋತ್ತಮೋ ಹರಿ- ರ್ಭವೋ ಮಹೇಶಸ್ತ್ರಿಪುರಾನ್ತಕೋ ವಿಭುಃ । ಭಗಾಕ್ಷಿಹಾ ದೈತ್ಯರಿಪುಃ ಪುರಾತನೋ ವೃಷಧ್ವಜಃ ಪಾಹಿ ಸುರೋತ್ತಮೋತ್ತಮ ।। ೨೫.

'ನೀನು ಆದಿದೇವ, ಪರಮಪುರುಷ, ಹರಿಯೂ ಹೌದು, ಭವ, ಮಹೇಶ, ತ್ರಿಪುರವಿನಾಶಕ, ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ, ಭಗನ ಕಣ್ಣನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿದವನು, ಪುರಾತನ ದೈತ್ಯಶತ್ರು, ವೃಷಧ್ವಜ, ದೇವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನು, ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.'

ಗಿರೀಶಜಾನಾಥ ಗಿರಿಪ್ರಿಯಾಪ್ರಿಯ ಪ್ರಭೋ ಸಮಸ್ತಾಮರಲೋಕಪೂಜಿತ । ಗಣೇಶ ಭೂತೇಶ ಶಿವಾಕ್ಷಯಾವ್ಯಯ ಪ್ರಪಾಹಿ ನೋ ದೈತ್ಯವರಾನ್ತಕಾಚ್ಯುತ ।। ೨೫.

'ಪರ್ವತದ ಪುತ್ರನಾದ ಸ್ವಾಮಿ, ಪರ್ವತಕನ್ಯೆಯ ಪ್ರಿಯ, ಎಲ್ಲ ಅಮರ ಲೋಕಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವವನು, ಗಣಪತಿ, ಭೂತಪತಿ, ಶಾಶ್ವತ, ಅವಿನಾಶಿ ಶಿವ, ದೈತ್ಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಅಚ್ಯುತ, ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.'

ಪೃಥ್ವ್ಯಾದಿತತ್ತ್ವೇಷು ಭವಾನ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತೋ ಧ್ವನಿಸ್ವರೂಪೋ ಗಗನೇ ವಿಶೇಷತಃ । ವಾಯೌ ದ್ವಿಧಾ ತೇಜಸಿ ಚ ತ್ರಿಧಾ ಜಲೇ ಚತುಃ ಕ್ಷಿತೌ ಪಞ್ಚಗುಣಃ ಪ್ರಪಾಹಿ ನಃ ।। ೨೫.

'ನೀನು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಎಲ್ಲಾ ತತ್ತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುವೆ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿರೂಪ, ವಾಯುವಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ರೂಪ, ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ರೂಪ, ಜಲದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ರೂಪ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಐದು ಗುಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರುವೆ—ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.'

ಅಗ್ನಿಸ್ವರೂಪೋಽಸಿ ತರೌ ತಥೋಪಲೇ ಸತ್ತ್ವಸ್ವರೂಪೋಽಸಿ ತಥಾ ಜಲೇಷ್ವಪಿ । ತೇಜಃಸ್ವರೂಪೋ ಭಗವಾನ್ ಮಹೇಶ್ವರಃ ಪ್ರಪಾಹಿ ನೋ ದೈತ್ಯಗಣಾರ್ದಿತಾನ್ ಹರ ।। ೨೫.

ನೀನು ಬೆಂಕಿಯ ಸ್ವರೂಪ, ಮರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವೆ. ನೀನು ಸತ್ವಸ್ವರೂಪಿ, ನೀರಿನಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವೆ. ಮಹೇಶ್ವರನು ಪ್ರಕಾಶಸ್ವರೂಪ; ದೈತ್ಯರ ಬಳಗದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು ಹರಾ.

ನಾಸೀದ್ಯದಾಽಕಾಣ್ಡಮಿದಂ ತ್ರಿಲೋಚನ ಪ್ರಭಾಕರೇನ್ದ್ರದ್ರವಿಣಾಧಿಪಾಃ ಕುತಃ । ತದಾ ಭವಾನೇವ ವಿರುದ್ಧಲೋಚನ ಪ್ರಮಾಣಬಾಧಾದಿವಿವರ್ಜಿತಃ ಸ್ಥಿತಃ ।। ೨೫.

ಈ ಜಗತ್ತು ಇಲ್ಲದಾಗ, ಮೂವತ್ತು ಕಣ್ಣುಗಳ ದೇವಾ, ಆಗ ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ಧನದೇವರು ಎಲ್ಲರು ಹೇಗೆ ಇರಬಹುದು? ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀನೇ ಎಲ್ಲದರ ಮೀರಿದವನು, ಯಾವ ಅಳತೆಗೂ ಒಳಪಡದವನು ಇದ್ದೆ.

ಕಪಾಲಮಾಲಿನ್ ಶಶಿಖಣ್ಡಶೇಖರ ಶ್ಮಶಾನವಾಸಿನ್ ಸಿತಭಸ್ಮಗುಣ್ಠಿತ । ಫಣೀನ್ದ್ರಸಂವೀತತನೋಽನ್ತಕಾಪಹ ಪ್ರಪಾಹಿ ನೋ ದಕ್ಷಧಿಯಾ ಸುರೇಶ್ವರ ।। ೨೫.

ಕಪಾಲಗಳ ಹಾರದೊಡನೆ ಅಲಂಕರಿಸಿದವ, ಚಂದ್ರಕಾಂತಿಯನ್ನು ಮುಡಿಗೊತ್ತಿದವ, ಶ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವ, ಬಿಳಿ ಭಸ್ಮದಿಂದ ಆವೃತನಾದವ, ನಾಗರಾಜನಿಂದ ಸುತ್ತಲ್ಪಟ್ಟವ, ಮರಣವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವವ, ದೇವತೆಗಳ ಒಡೆಯಾ, ನಿನ್ನ ವಿವೇಕದಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.

ಭವಾನ್ ಪುಮಾನ್ ಶಕ್ತಿರಿಯಂ ಗಿರೇಃ ಸುತಾ ಸರ್ವಾಙ್ಗರೂಪಾ ಭಗವಂಸ್ತಥಾ ತ್ವಯಿ । ತ್ರಿಶೂಲರೂಪೇಣ ಜಗತ್ತ್ರಯಂ ಕರೇ ಸ್ಥಿತಂ ತ್ರಿನೇತ್ರೇಷು ಮಖಾಗ್ನಯಸ್ತ್ರಯಃ ।। ೨೫.

ನೀನು ಪರಮಪುರುಷ, ಈ ಶಕ್ತಿ ಪರ್ವತಕುಮಾರಿಯೆ; ಭಗವಂತಾ, ಅವಳು ನಿನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವಳು. ನಿನ್ನ ತ್ರಿಶೂಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಲೋಕಗಳು ನಿನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿವೆ, ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞದ ಮೂರು ಅಗ್ನಿಗಳು ನೆಲೆಸಿವೆ.

ಜಟಾಸ್ವರೂಪೇಣ ಸಮಸ್ತಸಾಗರಾಃ ಕುಲಾಚಲಾಃ ಸಿನ್ಧುವಹಾಶ್ಚ ಸರ್ವಶಃ । ಶಶೀ ಪರಂ ಜ್ಞಾನಮಿದಂ ತವ ಸ್ಥಿತಂ ನ ದೇವ ಪಶ್ಯನ್ತಿ ಕುದೃಷ್ಟಯೋ ಜನಾಃ ।। ೨೫.

ನಿನ್ನ ಜಟೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಗರಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು, ನದಿಗಳು ಇದ್ದಂತೆ. ಚಂದ್ರನು, ಪರಮಜ್ಞಾನವೂ ನಿನ್ನಲ್ಲಿದೆ. ದೇವಾ, ತಪ್ಪಾದ ದೃಷ್ಟಿಯವರು ಇದನ್ನು ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ನಾರಾಯಣಸ್ತ್ವಂ ಜಗತಾಂ ಸಮುದ್ಭವ- ಸ್ತಥಾ ಭವಃ ಸೈವ ಚತುರ್ಮುಖೋ ಭವಾನ್ । ಸತ್ತ್ವಾದಿಭೇದೇನ ತಥಾಗ್ನಿಭೇದತೋ ಯುಗಾದಿಭೇದೇನ ಚ ಸಂಸ್ಥಿತಸ್ತ್ರಿಧಾ ।। ೨೫.

ನೀನೇ ನಾರಾಯಣ, ಜಗತ್ತಿನ ಮೂಲ; ನೀನೇ ಭವ, ನೀನೇ ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳವನು. ಸತ್ವ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯ ವಿಭೇದದಿಂದ, ಯುಗಗಳ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ನೀನು ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವೆ.

ಭವನ್ತಮೇತೇ ಸುರನಾಯಕಾಃ ಪ್ರಭೋ ಭವಾರ್ಥಿನೋಽನ್ಯಸ್ಯ ವದನ್ತಿ ತೋಷಯನ್ । ಯತಸ್ತತೋ ನೋ ಭವ ಭೂತಿಭೂಷಣ ಪ್ರಪಾಹಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ರುದ್ರ ತೇ ನಮಃ ।। ೨೫.

ಈ ದೇವತೆಗಳ ನಾಯಕರು, ಪ್ರಭೋ, ತಮ್ಮ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನಿನ್ನನ್ನೇ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ, ಬೇರೆ ಯಾರನ್ನೂ ಅಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಭಸ್ಮದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದವ, ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಅನುಗ್ರಹವಿರಲಿ. ವಿಶ್ವದ ಒಡೆಯಾ, ರುದ್ರಾ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.

ಮಹಾತಪಾ ಉವಾಚ । ಏವಂ ಸ್ತುತಸ್ತದಾ ದೇವೋ ರುದ್ರಃ ಪಶುಪತಿಃ ಸುರೈಃ । ಉವಾಚ ದೇವಾನವ್ಯಗ್ರಃ ಕಿಂ ಕಾರ್ಯಂ ಬ್ರೂತ ಮಾ ಚಿರಮ್ ।। ೨೫.

ಮಹಾತಪಸ್ವಿಯು ಹೇಳಿದನು: ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಹೀಗೆ ಸ್ತುತಿಸಿದಾಗ, ರುದ್ರನು, ಪಶುಪತಿಯಾದ ದೇವರು, ಚಿಂತೆ ಇಲ್ಲದೆ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: 'ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಬೇಗ ಹೇಳಿ.'