ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ಸ ತದಾ ಮನ್ದರೋಕ್ತಸ್ತು ಶಂಕರೋ ದ್ರುತಮಾಯಯೌ । ವಿಧಿನಾ ಸೋಮಯಾ ಪಾಣಿಂ ಜಗ್ರಾಹ ಪರಮೇಶ್ವರಃ ।। ೨೨.

ಮಂದರನು ತಿಳಿಸಿದಂತೆ ಶಂಕರನು ತಕ್ಷಣ ಬಂದನು ಮತ್ತು ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಸೋಮನನ್ನು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಪಾರ್ವತಿಯ ಕೈ ಹಿಡಿದನು.

ತತ್ರೋತ್ಸವೇ ಪರ್ವತನಾರದೌ ದ್ವೌ ಜಗುಶ್ಚ ಸಿದ್ಧಾ ನನೃತುರ್ವನಸ್ಪತೀಃ । ಪುಷ್ಪಾಣ್ಯನೇಕಾನಿ ವಿಚಿಕ್ಷಿಪುಃ ಶುಭಾಃ ನನರ್ತುರುಚ್ಚೈಃ ಸುರಯೋಷಿತೋ ಭೃಶಮ್ ।। ೨೨.

ಆ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪರ್ವತ ಮತ್ತು ನಾರದ ಹಾಡಿದರು, ಸಿದ್ಧರು ನೃತ್ಯ ಮಾಡಿದರು, ಮರಗಳು ಹಲವಾರು ಶುಭದ ಹೂಗಳನ್ನು ಚೆಲ್ಲಿದವು, ದೇವಯಾನಿಯರು ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕುಣಿದರು.

ತಸ್ಮಿನ್ ವಿವಾಹೇ ಸಲಿಲಪ್ರವಾಹೇ ಚತುರ್ಮುಖೋ ಲೋಕಪರಃ ಸ್ವಸಂಸ್ಥಃ । ಉವಾಚ ಕನ್ಯಾಂ ಭವ ಪುತ್ರಿ ಲೋಕೇ ನಾರೀ ಪ್ರಭರ್ತ್ತಾ ತವ ಚಾನ್ಯಪುಂಸಾಮ್ । ಇತ್ಯೇವಮುಕ್ತ್ವಾ ಸ ಉಮಾಂ ಸರುದ್ರಾಂ ಪಿತಾಮಹಃ ಸ್ವಂ ಪುರಮಾಜಗಾಮ ।। ೨೨.

ಆ ವಿವಾಹದ ವೇಳೆ, ನೀರು ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ನಾಲ್ಕುಮುಖದ ಲೋಕಪಿತಾಮಹನು ತನ್ನ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಂತೆ, ಆ कन್ಯೆಗೆ, 'ಮಗಳೆ, ನೀನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯಾಗು, ಇನ್ನುಳಿದ ಪುರುಷರಿಗೆ ಹೆಂಡತಿಯರು ನಿನ್ನಿಂದ ದೊರೆಯಲಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಪಿತಾಮಹನು ಉಮಾ ಮತ್ತು ರುದ್ರರೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಪುರಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು.

ಜಾಮಾತರಂ ಪರ್ವತರಾಟ್ ಸುಪೂಜ್ಯ ವಿಸರ್ಜಯಾಮಾಸ ವಿಭುಂ ಸ ಸೋಮಮ್ । ದೇವಾಂಶ್ಚ ದೈತ್ಯಾನ್ ವಿವಿಧಾನೃಷೀಂಶ್ಚ ಸಂಪೂಜ್ಯ ಸರ್ವಾನ್ ವಿವಿಧೈಸ್ತು ವಸ್ತುಭಿಃ । ವಿಭೂಷಣೈರ್ವಸ್ತ್ರವರಾನ್ನದಾನೈ - ರ್ವಿಸರ್ಜಯಾಮಾಸ ತದಾದ್ರಿಮುಖ್ಯಾನ್ ।।೨೨.

ಪರ್ವತರಾಜನು ತನ್ನ ಅಳಿಯ ಸೋಮನನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ ವಿದಾಯ ಮಾಡಿದರು. ದೇವತೆಗಳು, ವಿವಿಧ ಅಸುರರು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ವಸ್ತುಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ಉತ್ತಮ ಬಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಆಹಾರದಿಂದ ಸತ್ಕರಿಸಿ, ಆ ಪರ್ವತಪ್ರಮುಖರನ್ನು ವಿದಾಯ ಮಾಡಿದರು.

ಸ ವೀತಶೋಕೋ ವಿರಜೋ ವಿಶುದ್ಧಃ ಶುಭಾನನಾಂ ದೇವವರಾಯ ದತ್ತ್ವಾ । ಉಮಾಂ ಮಹಾತ್ಮಾ ಹಿಮವಾನದ್ರಿರಾಜಃ ಪೈತಾಮಹೇ ಲೋಕ ಇವಾಧ್ವರೇ ಭಾತ್ ।। ೨೨.

ದುಃಖವಿಲ್ಲದೆ, ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಹಿಮವಂತನು ತನ್ನ ಶುಭಮುಖದ ಮಗಳು ಉಮಾವನ್ನು ದೇವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು, ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಪಿತಾಮಹನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದರು.

ಇತೀರಿತೇಯಂ ತವ ರಾಜಸತ್ತಮ ಪ್ರಸೂತಿರೇಷಾ ನ ವಿದುರ್ಯಾಂ ಸುರಾಸುರಾಃ । ಸ್ವಯಂಭುದಕ್ಷಾದಿರಾಜಃ ತ್ರಿಜನ್ಮಭಿ- ರ್ಗೌರೀವಿವಾಹೋಽಪಿ ಮಯಾ ಸುಕೀರ್ತಿತಃ ।। ೨೨.

ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಹೀಗೆ ನಿನ್ನ ವಂಶವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದೆನು, ಇದನ್ನು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಅಸುರರಿಗೂ ತಿಳಿಯದು. ಸ್ವಯಂಭುವಾದ ದಕ್ಷನು, ಲೋಕಪಾಲನು, ಮತ್ತು ಗೌರಿಯ ವಿವಾಹದ ಮೂರು ಜನ್ಮಗಳ ಕಥೆಯನ್ನು ನಾನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದೆನು.

ಶ್ರೀವರಾಹ ಉವಾಚ । ಏವಂ ಸಾ ಗೌರಿನಾಮ್ನಾ ತು ಕಾರಣಾನ್ಮೂರ್ತ್ತಿಮಾಗತಾ । ಸಂಬಭೂವ ಯಥಾ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಪ್ರಜಾಪಾಲಾಯ ಪೃಚ್ಛತೇ । ಋಷಿಣಾ ಮಹತಾ ಪೂರ್ವಂ ತಪಸಾ ಭಾವಿತಾತ್ಮನಾ ।। ೨೨.

ಶ್ರೀ ವರಾಹನು ಹೇಳಿದರು: ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಗೌರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಅವಳು ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದಳು, ಹೇಗೆಂದರೆ ಮಹಾತ್ಮ ಋಷಿಯು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧಗೊಂಡು ಪ್ರಜಾಪಾಲಕನನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಹೀಗೆ ಸಂಭವಿಸಿತು.

ಗೌರ್ಯಾ ಉತ್ಪತ್ತಿರೇಷಾ ವೈ ಕಥಿತಾ ಪರಮರ್ಷಿಣಾ । ವಿವಾಹಶ್ಚ ಯಥಾ ವೃತ್ತಸ್ತತ್ಸರ್ವಂ ಕಥಿತಂ ತವ ।। ೨೨.

ಗೌರಿಯ ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಮಹರ್ಷಿಯು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ, ಅವಳ ವಿವಾಹದ ಕಥೆಯನ್ನೂ ಹೇಗೆ ನಡೆದಿತ್ತೆಂದು ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಏತತ್ಸರ್ವಂ ತು ಗೌರ್ಯಾ ವೈ ಸಂಪನ್ನಂ ತು ತೃತೀಯಯಾ । ತಸ್ಯಾಂ ತಿಥೌ ತೃತೀಯಾಯಾಂ ಲವಣಂ ವರ್ಜಯೇನ್ನರಃ । ಯಶ್ಚೋಪೋಷ್ಯತಿ ನಾರೀ ವಾ ಸಾ ಸೌಭಾಗ್ಯಂ ತು ವಿನ್ದತಿ ।। ೨೨.

ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಗೌರಿಯ ಕುರಿತು ತೃತೀಯ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಆ ದಿನ ಉಪ್ಪನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ಯಾರು, ಪುರುಷ ಅಥವಾ ಮಹಿಳೆ, ಈ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಸೌಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ದುರ್ಭಗಾ ಯಾ ತು ನಾರೀ ಸ್ಯಾತ್ ಪುರುಷಶ್ಚಾತಿದುರ್ಭಗಃ । ಏತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ತೃತೀಯಾಯಾಂ ಲವಣಂ ತು ವಿವರ್ಜಯೇತ್ ।। ೨೨.

ಯಾವ ಮಹಿಳೆ ದುರ್ಭಾಗವಳಾಗಿದ್ದಾಳೋ, ಅಥವಾ ಪುರುಷನು ಬಹಳ ದುರ್ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾನೋ, ಅವರು ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ ತೃತೀಯ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.

ಸರ್ವಕಾಮಾನವಾಪ್ನೋತಿ ಸೌಭಾಗ್ಯಂ ದ್ರವ್ಯಸಮ್ಪದಮ್ । ಆರೋಗ್ಯಂ ಚ ಸದಾ ಲೋಕೇ ಕಾನ್ತಿಂ ಪುಷ್ಟಿಂ ಚ ವಿನ್ದತಿ ।। ೨೨.

ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಎಲ್ಲ ಆಸೆಗಳೂ ಪೂರೈಸಲಾಗುತ್ತವೆ, ಸೌಭಾಗ್ಯ, ಧನಸಂಪತ್ತು, ಸದಾ ಆರೋಗ್ಯ, ಕಾಂತಿ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆಯೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಜಾಪಾಲ ಉವಾಚ । ಕಥಂ ಗಣಪತೇರ್ಜನ್ಮ ಮೂರ್ತಿಮನ್ತಂ ಚ ಸತ್ತಮ । ಏತನ್ಮೇ ಸಂಶಯಂ ಛಿನ್ಧಿ ಧೃತಿಕಷ್ಟಂ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಮ್ ।। ೨೩.

ಪ್ರಜಾಪಾಲನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದನು: ಮಹಾನ್, ಗಣಪತಿಯು ರೂಪದೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿದನು? ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಸಂಶಯವಿದೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ನನ್ನ ಈ ಗೊಂದಲವನ್ನು ನಿವಾರಿಸು.

ಮಹಾತಪಾ ಉವಾಚ । ಪೂರ್ವಂ ದೇವಗಣಾಃ ಸರ್ವೇ ಋಷಯಶ್ಚ ತಪೋಧನಾಃ । ಕಾರ್ಯಾರಮ್ಭಂ ತಥಾ ಚಕ್ರುಃ ಸಿಧ್ಯನ್ತೇ ಚ ನ ಸಂಶಯಃ ।। ೨೩.

ಮಹಾತಪಸ್ವಿಯು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಋಷಿಗಳು ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಕಾರ್ಯಗಳು ಯಾವ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲದೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾದವು.

ಸನ್ಮಾರ್ಗವರ್ತಿಷು ಯಥಾ ಸಿದ್ಧ್ಯನ್ತೇ ವಿಘ್ನತಃ ಕ್ರಿಯಾಃ । ಅಸತ್ಕಾರಿಷು ಸರ್ವೇಷು ತದ್ವದೇವಮವಿಘ್ನತಃ ।। ೨೩.

ಧರ್ಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವವರ ಕಾರ್ಯಗಳು ಯಾವುದೇ ಅಡಚಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ಸಫಲವಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅಧರ್ಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸಗಳು ತಪ್ಪದೇ ವಿಘ್ನಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ.

ತತೋ ದೇವಾಃ ಸಪಿತರಶ್ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸುರೋಜಸಾ । ಅಸತ್ಕಾರ್ಯೇಷು ವಿಘ್ನಾರ್ಥಂ ಸರ್ವ ಏವಾಭ್ಯಮನ್ತ್ರಯನ್ ।। ೨೩.

ಅನಂತರ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬಲದಿಂದ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡಿದರು: ಅಧರ್ಮಮಯ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದರು.

ತತಸ್ತೇಷಾಂ ತದಾ ಮನ್ತ್ರಂ ಕುರ್ವತಸ್ತ್ರಿದಿವೌಕಸಾಮ್ । ಬಭೂವ ಬುದ್ಧಿರ್ಗಮನೇ ರುದ್ರಂ ಪ್ರತಿ ಮಹಾಮತಿಮ್ ।। ೨೩.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿಗಳು ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ರುದ್ರನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂಬ ಆಲೋಚನೆ ಉದಯಿಸಿತು.

ತೇ ತತ್ರ ರುದ್ರಮಾಗಮ್ಯ ಕೈಲಾಸನಿಲಯಂ ಗುರುಮ್ । ಊಚುಃ ಸವಿನಯಂ ಸರ್ವೇ ಪ್ರಣಿಪಾತಪುರಃಸರಮ್ ।। ೨೩.

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಗುರು ರುದ್ರನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ವಿನಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಗೌರವದಿಂದ ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

ದೇವಾ ಊಚುಃ । ದೇವದೇವ ಮಹಾದೇವ ಶೂಲಪಾಣೇ ತ್ರಿಲೋಚನ । ವಿಘ್ನಾರ್ಥಮವಿಶಿಷ್ಟಾನಾಮುತ್ಪಾದಯಿತುಮರ್ಹಸಿ ।। ೨೩.

ದೇವತೆಗಳು ಹೇಳಿದರು: ದೇವದೇವ, ಮಹಾದೇವ, ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ, ಮೂವರು ಕಣ್ಣುಗಳವನು, ನೀನು ಧರ್ಮವಿಲ್ಲದವರ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬೇಕು.

ಏವಮುಕ್ತರಸ್ತದಾ ದೇವೈರ್ಭವಃ ಪರಮಯಾ ಮುದಾ । ಉಮಾಂ ನಿರೀಕ್ಷಯಾಮಾಸ ಚಕ್ಷುಷಾಽನಿಮಿಷೇಣ ಹ ।। ೨೩.

ದೇವತೆಗಳು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ ಭವನು ಪರಮ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಉಮೆಯನ್ನು ಕಣ್ಣು ಹಿಂಡದೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದನು.

ದೇವಾನಾಂ ಸನ್ನಿಧೌ ತಸ್ಯ ಪಶ್ಯತೋಮಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಃ । ಚಿನ್ತಾಽಭೂದ್ ವ್ಯೋಮ್ನಿ ಮೂರ್ತಿಭ್ಯೋ ದೃಶ್ಯತೇ ಕೇನ ಹೇತುನಾ ।। ೨೩.

ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ದೇವತೆಗಳ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಉಮೆಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, 'ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ರೂಪಗಳು ಹೇಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ?' ಎಂಬ ಆಲೋಚನೆ ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸಿತು.

ಪೃಥಿವ್ಯಾ ವಿದ್ಯತೇ ಮೂರ್ತ್ತಿರಪಾಂ ಮೂರ್ತ್ತಿಸ್ತಥೈವ ಚ । ತೇಜಸಃ ಶ್ವಸನಸ್ಯಾಪಿ ಮೂರ್ತ್ತಿರೇಷಾ ತು ದೃಶ್ಯತೇ । ಆಕಾಶಂ ಚ ಕಥಂ ನೇತಿ ಮತ್ವಾ ದೇವೋ ಜಹಾಸ ಚ ।। ೨೩.

ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪ ಇದೆ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕೂಡ ರೂಪ ಇದೆ, ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿಯೂ, ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿಯೂ ರೂಪ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ರೂಪವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಗೆ ಹೇಳಬಹುದು ಎಂದು ದೇವರು ಚಿಂತಿಸಿ ನಗಿದನು.

ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿಮುಮಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಯದ್ ದೃಷ್ಟಂ ವ್ಯೋಮ್ನಿ ಶಂಭುನಾ । ಯಚ್ಚೋಕ್ತಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಪೂರ್ವಂ ಶರೀರಂ ತು ಶರೀರಿಣಾಮ್ ।। ೨೩.

ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ರೂಪವಾದ ಉಮೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಶಂಭುವು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡದ್ದು, ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದಂತೆ, ದೇಹವು ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವನು ಮನನ ಮಾಡಿದರು.

ಯಚ್ಚಾಪಿ ಹಸಿತಂ ತೇನ ದೇವೇನ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಾ । ಏತತ್ಕಾರ್ಯಚತುಷ್ಕೇಣ ಪೃಥಿವ್ಯಾದಿಚತುರ್ಷ್ವಪಿ ।। ೨೩.

ಪರಮೇಶ್ವರನು ನಗಿದದ್ದು ಮತ್ತು ಅವನು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ಮಾತು, ಈ ನಾಲ್ಕು ಕಾರಣಗಳು ಭೂಮಿ ಮೊದಲಾದ ನಾಲ್ಕು ಮೂಲಭೂತಗಳಿಗೂ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿವೆ.

ಮೂರ್ತ್ತಿಮಾನತಿತೇಜಸ್ವೀ ಹಸತಃ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ । ಪ್ರದೀಪ್ತಾಸ್ಯೋ ಮಹಾದೀಪ್ತಃ ಕುಮಾರೋ ಭಾಸಯನ್ ದಿಶಃ । ಪರಮೇಷ್ಠಿಗುಣೈರ್ಯುಕ್ತಃ ಸಾಕ್ಷಾದ್ ರುದ್ರ ಇವಾಪರಃ ।। ೨೩.

ಪರಮೇಶ್ವರನ ನಗೆಯಿಂದ, ಅಪಾರ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಮುಖವು ಜ್ವಲಿಸುವ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಬೆಳಗುವ, ಪರಮೇಶ್ವರನ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಮತ್ತೊಬ್ಬ ರುದ್ರನಂತೆ ಕಾಣುವ ಒಂದು ಬಾಲಕನು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಉತ್ಪನ್ನಮಾತ್ರೋ ದೇವಾನಾಂ ಯೋಷಿತಃ ಸಪ್ರಮೋಹಯನ್ । ಕಾನ್ತ್ಯಾ ದೀಪ್ತ್ಯಾ ತಥಾ ಮೂರ್ತ್ಯಾ ರೂಪೇಣ ಚ ಮಹಾತ್ಮವಾನ್ ।। ೨೩.

ಆ ಬಾಲಕನು ಹುಟ್ಟಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ, ಅವನ ಕಾಂತಿ, ಪ್ರಕಾಶ, ರೂಪ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ದೇವಿಯರ ಮನಸ್ಸುಗಳು ಗೊಂದಲಕ್ಕೊಳಗಾದವು. ಅವನು ಮಹಾತ್ಮನಾಗಿದ್ದನು.

ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪರಮಂ ರೂಪಂ ಕುಮಾರಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ । ಉಮಾಽನಿಮೇಷನೇತ್ರಾಭ್ಯಾಂ ತಮಪಶ್ಯತ ಭಾಮಿನೀ ।। ೨೩.

ಆ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಬಾಲಕನ ಪರಮ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಯಿಯಾದ ಉಮೆ ತನ್ನ ಕಣ್ಣು ಹಿಂಡದೆ ಅವನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಳು.

ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕುಪಿತೋ ದೇವಃ ಸ್ತ್ರೀಭಾವಂ ಚಞ್ಚಲಂ ತಥಾ । ಮತ್ವಾ ಕುಮಾರರೂಪಂ ತು ಶೋಭನಂ ಮೋಹನಂ ದೃಶಾಮ್ । ತತಃ ಶಶಾಪ ತಂ ದೇವಃ ಸ್ತ್ರೀಶಙ್ಕಾಂ ಪರಮೇಶ್ವರಃ ।। ೨೩.

ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ, ದೇವರು ಕೋಪಗೊಂಡನು. ಮಹಿಳೆಯರ ಚಂಚಲ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಮತ್ತು ಬಾಲಕನ ಆಕರ್ಷಕ ರೂಪವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಪರಮೇಶ್ವರನು ಅವನಿಗೆ ಸ್ತ್ರೀ ಸಂಶಯ ಎಂಬ ಶಾಪವನ್ನು ನೀಡಿದನು.

ಕುಮಾರ ಗಜವಕ್ತ್ರಸ್ತ್ವಂ ಪ್ರಲಮ್ಬಜಠರಸ್ತಥಾ । ಭವಿಷ್ಯಸಿ ತಥಾ ಸರ್ಪೈರುಪವೀತಗತಿರ್ಧ್ರುವಮ್ । ಏವಂ ಶಶಾಪ ತಂ ದೇವಸ್ತೀವ್ರಕೋಪಸಮನ್ವಿತಃ ।। ೨೩.

ಬಾಲಕಾ, ನೀನು ಗಜಮುಖಿಯಾಗುವೆ, ದೊಡ್ಡ ಹೊಟ್ಟೆಯವನು ಆಗುವೆ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಯಜ್ಞೋಪವೀತ ಮತ್ತು ಕಟಿಬಂಧನವಾಗಿ ಧರಿಸುವೆ ಎಂದು ದೇವರು ತೀವ್ರ ಕೋಪದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಶಾಪ ನೀಡಿದನು.

ಅರ್ದ್ಧಕೋಟ್ಯಾ ಚ ರೋಮಾಣಾಮಾತ್ಮನೋಽಙ್ಗೇ ತ್ರಿಲೋಚನಃ । ಕೂಪಕಾಸ್ವೇದಸಲಿಲಪೂರ್ಣಶೂಲಧರಸ್ತಥಾ । ಧುನ್ವನ್ ಶರೀರಮುತ್ಥಾಯ ತತೋ ದೇವೋ ರುಷಾನ್ವಿತಃ ।। ೨೩.

ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳವನು, ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ, ತನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಕೋಟಿ ಕೂದಲುಗಳಿಂದ, ರೋಮಕೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಬೆವರು ತುಂಬಿಕೊಂಡು, ದೇಹವನ್ನು ಕಂಪಿಸುತ್ತಾ, ಕೋಪದಿಂದ ಎದ್ದನು.