ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ಉದ್ಧೃತ್ಯ ಮಾಂ ಕಥಂ ಸೃಷ್ಟಿಂ ಸೃಜಸೇ ಕಿಂ ಚ ಸಾ ತ್ವಯಾ। ಸಕೃದ್ ಧ್ರಿಯೇತ ಕೃತ್ವಾ ಚ ಪಾಲ್ಯತೇ ಚಾಪಿ ಕೇನ ಚ ।। ೧.

ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಎತ್ತಿದ ಮೇಲೆ, ಹೇಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತೀಯೆ? ಆ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಯಾರು ಉಳಿಸುತ್ತಾರೆ, ಯಾರು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾರೆ, ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ?

ಕೇನ ವಾ ಸುಲಭೋ ದೇವ ಜಾಯಸೇ ಸತತಂ ವಿಭೋ । ಕಥಂ ಚ ಸೃಷ್ಟೇರಾದಿಃ ಸ್ಯಾದವಸಾನಂ ಕಥಂ ಭವೇತ್ ।। ೧.

ಯಾರು ದೇವಾ, ನಿನ್ನನ್ನು ಇಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತಾರೆ? ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭ ಹೇಗೆ, ಅಂತ್ಯ ಹೇಗೆ?

ಕಥಂ ಯುಗಸ್ಯ ಗಣನಾ ಸಂಖ್ಯಾಽಸ್ಯಾನುಚತುರ್ಯುಗಮ್ । ಕೇ ವಾ ವಿಶೇಷಾಸ್ತೇಷ್ವಸ್ಮಿನ್ ಕಾ ವಾಽವಸ್ಥಾ ಮಹೇಶ್ವರ ।। ೧.

ಯುಗಗಳ ಎಣಿಕೆ ಹೇಗೆ, ಚತುರ್ಯುಗದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಕಾಲ? ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ್ಯಾವ ವಿಶೇಷತೆಗಳಿವೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯುಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗೆ, ಮಹೇಶ್ವರ?

ಯಜ್ವಾನಃ ಕೇ ಚ ರಾಜಾನಃ ಕೇ ಚ ಸಿದ್ಧಿಂ ಪರಾಂ ಗತಾಃ । ಏತತ್ಸರ್ವಂ ಸಮಾಸೇನ ಕಥಯಸ್ವ ಪ್ರಸೀದ ಮೇ ।। ೧.

ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವವರು ಯಾರು, ಪರಮ ಸಾಧನೆ ಪಡೆದ ರಾಜರು ಯಾರು? ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ನನಗೆ ತಿಳಿಸು, ದಯಮಾಡು.

ಇತ್ಯುಕ್ತಃ ಕ್ರೋಡರೂಪೇಣ ಜಹಾಸ ಪರಮೇಶ್ವರಃ । ಹಸತಸ್ತಸ್ಯ ಕುಕ್ಷೌ ತು ಜಗದ್ಧಾತ್ರೀ ದದರ್ಶ ಹ ೧.

ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ವರಾಹ ರೂಪದ ಪರಮೇಶ್ವರನು ನಗಿದನು. ಅವನು ನಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಭೂಮಿಯು ಅವನ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ಧರಿಸುವವನು ಇರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದಳು.

ಸಚನ್ದ್ರಸೂರ್ಯಗ್ರಹಸಪ್ತಲೋಕಾ- ನನ್ತಃ ಸ್ಥಿತಾಂಸ್ತಾವದುಪಾತ್ತಧರ್ಮಾನ್ । ಇತೀದೃಶಂ ಪಶ್ಯತಿ ಸಾ ಸಮಸ್ತಂ ಯಾವತ್ಕ್ಷಿತಿರ್ವೇಪಿತಸರ್ವಗಾತ್ರಾ ।। ೧.

ಅವನೊಳಗೆ ಚಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ, ಗ್ರಹಗಳು, ಏಳು ಲೋಕಗಳು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಅವಳು ನೋಡಿದಳು. ಇದನ್ನು ನೋಡಿ ಭೂಮಿಯೆಲ್ಲ ಅಂಗಾಂಗಗಳು ಕಂಪಿಸಿದವು.

ಉನ್ಮೀಲಿತಾಸ್ಯಸ್ತು ಯದಾ ಮಹಾತ್ಮಾ ದೃಷ್ಟೋ ಧರಣ್ಯಾಽಮಲಸರ್ವಗಾತ್ರ್ಯಾ । ತಾವತ್ಸ್ವರೂಪೇಣ ಚತುರ್ಭುಜೇನ ಮಹೋದಧೌ ಸುಪ್ತಮಥೋಽನ್ವಪಶ್ಯತ್ ।। ೧.

ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಬಾಯನ್ನು ತೆರೆದಾಗ, ಪವಿತ್ರವಾದ ಭೂಮಿಯು ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದಳು. ನಂತರ ಅವನು ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿರುವುದನ್ನು ಅವಳು ಕಂಡಳು.

ಶೇಷಪರ್ಯಙ್ಕಶಯನೇ ಸುಪ್ತಂ ದೇವಂ ಜನಾರ್ದನಮ್ । ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತನ್ನಾಭಿಪಙ್ಕಸ್ಥಮನ್ತಃಸ್ಥಂ ಚ ಚತುರ್ಮುಖಮ್। ಕೃತಾಞ್ಜಲಿಪುಟಾ ದೇವೀ ಸ್ತುತಿಂ ಧಾತ್ರೀ ಜಗಾದ ಹ ।। ೧.

ಶೇಷನಾಗನ ಮೇಲೆ ಹಾಸಿಗೆಯಂತೆ ಮಲಗಿದ್ದ ಜನಾರ್ದನನನ್ನು, ಅವನ ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ ಅರಳಿದ ಕಮಲದೊಳಗೆ ಕುಳಿತಿರುವ ನಾಲ್ಕುಮುಖದ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ನೋಡಿ, ಭೂದೇವಿ ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಧಾತೃ ದೇವರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಿದಳು.

ಧರಣ್ಯುವಾಚ। ನಮಃ ಕಮಲಪತ್ರಾಕ್ಷ ನಮಸ್ತೇ ಪೀತವಾಸಸೇ। ನಮಃ ಸುರಾರಿವಿಧ್ವಂಸಕಾರಿಣೇ ಪರಮಾತ್ಮನೇ ।। ೧.

ಭೂದೇವಿ ಹೇಳಿದಳು: ಕಮಲದ ಹೂವಿನ ಹಾಳೆಯಂತಿರುವ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವವನೇ, ನಿನ್ನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಹಳದಿ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿದವನೇ, ನಿನ್ನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ದೇವತೆಗಳ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಪರಮಾತ್ಮನೇ, ನಿನ್ನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಶೇಷಪರ್ಯಙ್ಕಶಪನೇ ಧೃತವಕ್ಷಸ್ಥಲಶ್ರಿಯೇ । ನಮಸ್ತೇ ಸರ್ವದೇವೇಶ ನಮಸ್ತೇ ಮೋಕ್ಷಕಾರಿಣೇ ।। ೧.

ಶೇಷನಾಗದ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿರುವಾಗ ನಿನ್ನ ವಕ್ಷಸ್ಥಲವು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆ, ಆ ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲರ ಅಧಿಪತಿಯಾದವನೇ, ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುವವನೇ, ನಿನ್ನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ನಮಃ ಶಾರ್ಙ್ಗಾಸಿಚಕ್ರಾಯ ಜನ್ಮಮೃತ್ಯುವಿವರ್ಜಿತೇ। ನಮೋ ನಾಭ್ಯುತ್ಥಿತಮಹತ್ಕಮಲಾಸನಜನ್ಮನೇ ।। ೧.

ಬಿಲ್ಲು, ಖಡ್ಗ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿರುವವನೇ, ಜನನ ಮತ್ತು ಮರಣದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದವನೇ, ನಿನ್ನ ನಾಭಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಮಹಾಕಮಲದಿಂದ ಜನಿಸಿದವನೇ, ನಿನ್ನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ನಮೋ ವಿದ್ರುಮರಕ್ತಾಸ್ಯಪಾಣಿಪಲ್ಲವಶೋಭಿನೇ । ಶರಣಂ ತ್ವಾಂ ಪ್ರಸನ್ನಾಽಸ್ಮಿ ತ್ರಾಹಿ ನಾರೀಮನಾಗಸಮ್ ।। ೧.

ಪದ್ಮದಂತೆ ಕೆಂಪಾಗಿರುವ ತುಟಿಗಳೂ, ಮೊಗ್ಗಿನಂತಿರುವ ಕೈಗಳೂಳ್ಳವನೇ, ನಿನ್ನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ನಾನಿನ್ನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತೇನೆ, ದಯಮಾಡಿ ನನ್ನನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂಕಟದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸು.

ಪೂರ್ಣನೀಲಾಞ್ಜನಾಕಾರಂ ವಾರಾಹಂ ತೇ ಜನಾರ್ದನ। ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಭೀತಾಽಸ್ಮಿ ಭೂಯೋಽಪಿ ಜಗತ್ ತ್ವದ್ದೇಹಗೋಚರಮ್। ಇದಾನೀಂ ಕುರು ಮೇ ನಾಥ ದಯಾಂ ತ್ರಾಹಿ ಮಹಾಭಯಾತ್।। ೧.

ಪೂರ್ಣ ನೀಲದಂತೆ ಕಪ್ಪಾಗಿರುವ ನಿನ್ನ ವಾರಾಹ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡಿ, ಜನಾರ್ದನನೇ, ನಾನು ಮತ್ತೆ ಭಯಪಟ್ಟುಹೋಗಿದ್ದೇನೆ; ನಿನ್ನ ದೇಹದಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತು ತುಂಬಿದೆ; ಈಗ ದಯಮಾಡಿ, ಮಹಾಭಯದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.

ಕೇಶವಃ ಪಾತು ಮೇ ಪಾದೌ ಜಙ್ಘೇ ನಾರಾಯಣೋ ಮಮ । ಮಾಧವೋ ಮೇ ಕಟಿಂ ಪಾತು ಗೋವಿನ್ದೋ ಗುಹ್ಯಮೇವ ಚ ।। ೧.

ನನ್ನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಕೇಶವನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ, ಜಂಘೆಗಳನ್ನು ನಾರಾಯಣನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ, ಕಟಿಯನ್ನು ಮಾಧವನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ, ಗುಪ್ತಾಂಗವನ್ನು ಗೋವಿಂದನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ.

ನಾಭಿಂ ವಿಷ್ಣುಸ್ತು ಮೇ ಪಾತು ಉದರಂ ಮಧುಸೂದನಃ । ಊರುಂ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮಃ ಪಾತು ಹೃದಯಂ ಪಾತು ವಾಮನಃ ।। ೧.

ನನ್ನ ನಾಭಿಯನ್ನು ವಿಷ್ಣುವು ರಕ್ಷಿಸಲಿ, ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಮಧುಸೂದನನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ, ತೊಡೆಯನ್ನು ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ, ಹೃದಯವನ್ನು ವಾಮನನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ.

ಶ್ರೀಧರಃ ಪಾತು ಮೇ ಕಣ್ಠಂ ಹೃಷೀಕೇಶೋ ಮುಖಂ ಮಮ । ಪದ್ಮನಾಭಸ್ತು ನಯನೇ ಶಿರೋ ದಾಮೋದರೋ ಮಮ ।। ೧.

ನನ್ನ ಕಂಠವನ್ನು ಶ್ರೀಧರನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ, ಬಾಯಿಯನ್ನು ಹೃಷೀಕೇಶನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ, ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಪದ್ಮನಾಭನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ, ತಲೆಯನ್ನು ದಾಮೋದರನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ.

ಏವಂ ನ್ಯಸ್ಯ ಹರೇರ್ನ್ಯಾಸಮಾಮಾನಿ ಜಗತೀ ತದಾ । ನಮಸ್ತೇ ಭಗವನ್ ವಿಷ್ಣೋ ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ವಿರರಾಮ ಹ ।। ೧.

ಹರಿಯ ರಕ್ಷಾಕವಚವನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದ ಭೂದೇವಿ, 'ನಮಸ್ಕಾರ ಭಗವಂತ ವಿಷ್ಣುವೇ' ಎಂದು ಹೇಳಿ ಮೌನವಾಗಿದಳು.

ಸೂತ ಉವಾಚ । ತತಸ್ತುಷ್ಟೋ ಹರಿರ್ಭಕ್ತ್ಯಾ ಧರಣ್ಯಾತ್ಮಶರೀರಗಾಮ್ । ಮಾಯಾಂ ಪ್ರಕಾಶ್ಯ ತೇನೈವ ಸ್ಥಿತೋ ವಾರಾಹಮೂರ್ತ್ತಿನಾ ।। ೨.

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಭೂದೇವಿಯ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಹರಿಯು ತನ್ನ ಮಾಯೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ವಾರಾಹ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಉಳಿದನು.

ಜಗಾದ ಕಿಂ ತೇ ಸುಶ್ರೋಣಿ ಪ್ರಶ್ನಮೇನಂ ಸುದುರ್ಲಭಮ್ । ಕಥಯಾಮಿ ಪುರಾಣಸ್ಯ ವಿಷಯಂ ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರತಃ ।। ೨.

ಅವನು ಹೇಳಿದನು: ಸುಂದರ ನಡಿಗೆ ಹೊಂದಿದವಳೇ, ನಿನ್ನ ಪ್ರಶ್ನೆ ಏನು? ಇದು ಅಪರೂಪದ ವಿಚಾರ; ನಾನು ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಪುರಾಣದ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಪುರಾಣಾನಾಂ ಹಿ ಸರ್ವೇಷಾಮಯಂ ಸಾಧಾರಣಃ ಸ್ಮೃತಃ । ಶ್ಲೋಕಂ ಧರಣಿ ನಿಶ್ಚಿತ್ಯ ನಿಃಶೇಷಂ ತ್ವಂ ಪುನಃ ಶ್ರೃಣು ।। ೨.

ಎಲ್ಲ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು, ಭೂದೇವಿಯೇ, ನೀನು ಮತ್ತೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಳು.

ಶ್ರೀವರಾಹ ಉವಾಚ । ಸರ್ಗಶ್ಚ ಪ್ರತಿಸರ್ಗಶ್ಚ ವಂಶೋ ಮನ್ವನ್ತರಾಣಿ ಚ । ವಂಶಾನುಚರಿತಂ ಚೈವ ಪುರಾಣಂ ಪಞ್ಚಲಕ್ಷಣಮ್ ।। ೨.

ಶ್ರೀ ವಾರಾಹನು ಹೇಳಿದನು: ಸೃಷ್ಟಿ, ಪ್ರತಿ ಸೃಷ್ಟಿ, ವಂಶಗಳು, ಮನ್ವಂತರಗಳು ಮತ್ತು ವಂಶಗಳ ಕಥೆಗಳು—ಈ ಐದು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಪುರಾಣಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯವಾದವು.

ಆದಿಸರ್ಗಮಹಂ ತಾವತ್ ಕಥಯಾಮಿ ವರಾನನೇ । ಯಸ್ಮಾದಾರಭ್ಯ ದೇವಾನಾಂ ರಾಜ್ಞಾಂ ಚರಿತಮೇವ ಚ । ಜ್ಞಾಯತೇ ಚತುರಂಶಶ್ಚ ಪರಮಾತ್ಮಾ ಸನಾತನಃ ।। ೨.

ಚೆನ್ನಮುಖವಳೇ, ಮೊದಲು ಆದಿ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅದರಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜರ ಚರಿತ್ರೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಚತುರ್ವಿಧ ಪರಮಾತ್ಮನ ಸ್ವರೂಪವೂ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.

ಆದಾವಹಂ ವ್ಯೋಮ ಮಹತ್ ತತೋಽಣುಂ- ರೇಕೈವ ಮತ್ತಃ ಪ್ರಬಭೂವ ಬುದ್ಧಿಃ । ತ್ರಿಧಾ ತು ಸಾ ಸತ್ತ್ವರಜಸ್ತಮೋಭಿಃ ಪೃಥಕ್ಪೃಥಕ್ತತ್ತ್ವರೂಪೈರುಪೇತಾ ।। ೨.

ಆದಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಆಕಾಶವಾಗಿದ್ದೆನು; ನಂತರ ನನ್ನಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಅಂಶವು ಹುಟ್ಟಿತು; ಅದರಿಂದ ಬುದ್ಧಿ ಏಕರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಬಲವಾಯಿತು; ಆ ಬುದ್ಧಿ ಸತ್ತ್ವ, ರಜ, ತಮಸ್ಸು ಎಂಬ ಮೂರು ಗುಣಗಳಿಂದ ವಿಭಜನೆಗೊಂಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ತತ್ತ್ವಗಳ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದಿತು.

ತಸ್ಮಿಂಸ್ತ್ರಿಕೇಽಹಂ ತಮಸೋ ಮಹಾನ್ ಸ ಸದೋಚ್ಯತೇ ಸರ್ವವಿದಾಂ ಪ್ರಧಾನಃ । ಉತಸ್ಮಾದಪಿ ಕ್ಷೇತ್ರವಿದೂರ್ಜಿತೋಽಭೂದ್ ಬಭೂವ ವುದ್ಧಿಸ್ತು ತತೋ ಬಭೂವ ।। ೨.

ಆ ಮೂರುಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಮಹತ್ತತ್ವ ಎಂಬ ಅಂಧಕಾರವಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದವರು ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅದರಿಂದ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನು ಹುಟ್ಟಿದನು, ನಂತರ ಬುದ್ಧಿಯು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದದು.

ತಸ್ಮಾತ್ತು ತೇಭ್ಯೋ ಶ್ರವಣಾದಿಹೇತವಸ್ ತತೋಽಕ್ಷಮಾಲಾ ಜಗತೋ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಾ । ಭೂತೈರ್ಗತೈರೇವ ಚ ಪಿಣ್ಡಮೂರ್ತಿ- ರ್ಮಯಾ ಭದ್ರೇ ವಿಹಿತಾ ತ್ವಾತ್ಮನೈವ ।। ೨.

ಆವುಗಳಿಂದ ಕೇಳುವಿಕೆ ಮೊದಲಾದ ಕಾರಣಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು; ನಂತರ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸರಮಾಲೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು; ಆ ಭೂತಗಳಿಂದ, ಭದ್ರೆಯೇ, ನಾನು ನನ್ನಿಂದಲೇ ದೇಹವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದೆನು.

ಶೂನ್ಯಂ ತ್ವಾಸೀತ್ ತತ್ರ ಶಬ್ದಸ್ತು ಖಂ ಚ ತಸ್ಮಾದ್ ವಾಯುಸ್ತತ ಏವಾನು ತೇಜಃ । ತಸ್ಮಾದಾಪಸ್ತತ ಏವಾನು ದೇವಿ ಮಯಾ ಸೃಷ್ಟಾ ಭವತೀ ಭೂತಧಾತ್ರೀ ।। ೨.

ಆಗ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಖಾಲಿತನ, ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಆಕಾಶ ಮಾತ್ರ ಇತ್ತು. ಅದರಿಂದ ಗಾಳಿ ಹುಟ್ಟಿತು, ಆಮೇಲೆ ಬೆಳಕು, ನಂತರ ನೀರು. ಆ ನೀರಿನಿಂದ, ದೇವಿ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಧಾರಕಿಯಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆನು.

ಯೋಗೇ ಪೃಥಿವ್ಯಾ ಜಲವತ್ ತತೋಽಪಿ ಸಬುದ್ಬುದಂ ಕಲಲಂ ತ್ವಣ್ಡಮೇವ । ತಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರವೃತ್ತೇ ದ್ವಿಗತೇಽಹಮಾಸೀ- ದಾಪೋಮಯಶ್ಚಾತ್ಮನಾತ್ಮಾನಮಾದೌ ।। ೨.

ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವಂತೆ, ಮೊದಲು ನೊರೆ, ನಂತರ ಗುಂಡು, ನಂತರ ಮೊಟ್ಟೆ ಹುಟ್ಟಿತು. ಅದು ರೂಪುಗೊಂಡು ವಿಭಜನೆಯಾದಾಗ, ನಾನು ಅದರೊಳಗೆ ನೀರಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತನಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದೆನು.

ಸೃಷ್ಟ್ವಾ ನಾರಾಸ್ತಾ ಅಥೋ ತತ್ರ ಚಾಹಂ ಯೇನ ಸ್ಯಾನ್ಮೇ ನಾಮ ನಾರಾಯಣೇತಿ । ಕಲ್ಪೇ ಕಲ್ಪೇ ತತ್ರ ಸಂಯಾಮಿ ಭೂಯಃ ಸುಪ್ತಸ್ಯ ಮೇ ನಾಭಿಜಃ ಸ್ಯಾದ್ ಯಥಾದ್ಯಃ ।। ೨.

ನಾನು ಆ ನೀರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದೆನು. ಅದರಿಂದ ನನ್ನ ಹೆಸರು ನಾರಾಯಣ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೂ ನಾನು ಮತ್ತೆ ಅಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತೇನೆ. ನಾನು ನಿದ್ರಿಸುವಾಗ, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹೀಗೆಯೇ ನನ್ನ ನಾಭಿಯಿಂದ ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.

ಏವಂಭೂತಸ್ಯ ಮೇ ದೇವಿ ನಾಭಿಪದ್ಮೇ ಚತುರ್ಮುಖಃ । ಉತ್ತಸ್ಥೌ ಸ ಮಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಪ್ರಜಾಃ ಸೃಜ ಮಹಾಮತೇ ।। ೨.

ಹೀಗೆ ಇದ್ದಾಗ, ದೇವಿ, ನನ್ನ ನಾಭಿಯ ಕಮಲದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳಿದ್ದವನು ಹೊರಬಂದನು. ಅವನಿಗೆ ನಾನು ಹೇಳಿದೆನು: 'ಮಹಾಜ್ಞಾನಿ, ನೀನು ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸು.'