ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ವಿಷ್ಣು ಎಂಬ ಮೂಲಪದದಲ್ಲಿ ‘ಷ್ಣು’ ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಾಗ, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳೊಳಗೆ ವಿಷ್ಣುವೇ ಶಾಶ್ವತ ಪರಾತ್ಮನೆಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಹತ್ತು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಒಂದು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಪ್ರಸಂಸಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ; ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಯೋಗಬಲ ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಕೀರ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಆದಿತ್ಯನು. ಅವನು, ಪರಮೇಶ್ವರನು, ಸದಾ ದೈವಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾನವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರತಿಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಜಗತ್ತಿನ ಧರ್ಮಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಹಾಗೂ ದೈವಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ನನ್ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಅವನಿಗೆ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು ನಾನು, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ. ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಶ್ವೇತದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ನಾನು ಸದಾ ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ. ಸೃಷ್ಟಿಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನಾನು ಚತುರ್ಮುಖ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ಕಾಲರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಬ್ರಹ್ಮ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದೈತ್ಯರು ಸದಾ ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ; ಭೋಗವನ್ನು ಬಯಸುವ ದೇವತೆಗಳು ಲಿಂಗರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಆಶಿಸುವವರು ಸಹಸ್ರಶಿರೋವಂತನಾದ ಭಗವಂತನನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನ ಮೂಲಕ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವನೇ ಎಲ್ಲರ ಆತ್ಮರೂಪಿಯಾದ ನಾರಾಯಣ. ಯಾರು ಸದಾ ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞದ ಮೂಲಕ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೋ ಆ ಉತ್ತಮ ದ್ವಿಜರು ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ; ವೇದವೇ ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಾರಾಯಣ, ಶಿವ, ವಿಷ್ಣು, ಶಂಕರ, ಪುರುಷೋತ್ತಮ—ಈ ಹೆಸರಗಳಿಂದ ಪರಮ, ಶಾಶ್ವತ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅದನ್ನು ಚಿಂತನೆಯ ಯೋಗ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಪಶುಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಹೋಮದ ಕ್ರಿಯೆ ‘ಓಂ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ನಾನು ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಮಹೇಶ್ವರರು ಕರ್ಮವೇದದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ; ನಾವು ಮೂವರೂ ಮಂತ್ರರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ನಾನು ವಿಷ್ಣು, ಹಾಗೆಯೇ ವೇದಗಳು, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳೂ ಸಹ, ಸ್ಥಿರಮನಸ್ಸಿನವನೇ; ಈ ಮೂವುವು ಒಂದೇ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ವಿಭಿನ್ನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು. ಯಾರು ಇದನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಎಂದು, ಪಕ್ಷಪಾತದಿಂದ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೋ, ಆ ಪಾಪಿಗಳು ಭಯಾನಕವಾದ ರೌರವ ನರ್ಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಹಾಗೆಯೇ ಋಗ್ವೇದ, ಯಜುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ಸಾಮವೇದರೂ ಸಹ; ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಭಜನೆ ಇಲ್ಲ, ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನೇ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇದು ಒಂದೇ. ಅದಾದಮೇಲೆ, ರುದ್ರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: “ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಕುತೂಹಲದಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ನೀನು ಇನ್ನೂ ಕೇಳು, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾಗ ಸಂಭವಿಸಿದ ಅದ್ಭುತ ಘಟನೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಮಹರ್ಷಿಯೇ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಗೊಂಡೆನು ಮತ್ತು ಅವನು ನನಗೆ ‘ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸು’ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು; ಆದರೆ ಸಮ್ಯಕ್ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದೆ ನಾನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದೆನು, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ. ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಾನು ಏಕಾಗ್ರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು, ಅಂಗುಷ್ಠಮಾತ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದೆನು. ಆಗ ನೀರಿನಿಂದ ಹತ್ತು ಜನರು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬನು, ಪ್ರಳಯಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನರಾಗಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ನೀರನ್ನು ಉರಿಯುತ್ತಾ ಹೊರಬಂದರು. ನಾನು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಿದೆ: ‘ನೀವು ಯಾರು? ಈ ನೀರಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನದೊಂದಿಗೆ ಹೊರಬಂದು ಈ ನೀರನ್ನು ಉರಿಯುತ್ತಿರುವುದು ಯಾಕೆ? ನೀವು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೀರಿ, ಹೇಳಿ?’ ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಆ ಉತ್ತಮ ಪುರುಷರು ಏನೂ ಹೇಳದೆ ಮೌನದಿಂದ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟುಹೋದರು, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ. ಅವರ ನಂತರ, ಒಂದು ಮಹಾಪುರುಷನು ಭಾರೀ ಕಿರಣದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತ, ಮೇಘದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ, ಕಮಲದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿದ್ದವನಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು. ನಾನು ಅವನನ್ನು ಕೇಳಿದೆ: ‘ನೀನು ಯಾರು? ಈ ಹಿಂದೆ ಹೋದವರು ಯಾರು? ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಉದ್ದೇಶವೇನು? ಹೇಳು, ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ.’ ಆ ಮಹಾಪುರುಷನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: ‘ಈ ಹಿಂದೆ ಹೋದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಪುರುಷರು ಆದಿತ್ಯರು; ಬ್ರಹ್ಮನ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಅವರು ಹೊರಟಿದ್ದಾರೆ, ಭವನೇ. ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಪುರುಷರು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ, ದೇವಾ.’ ಆಗ ಶಂಭುವು ಕೇಳಿದನು: ‘ಹೇ ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯೇ, ನೀನು ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ತಿಳಿದೆ? ಮಹಾಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಯಾವ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ? ನನಗೆ ತಿಳಿಸು, ನಾನು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.’ ಹೀಗೆ ರುದ್ರನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಆ ಪುರುಷನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: ‘ನಾನು ನಾರಾಯಣ, ಶಾಶ್ವತ ದೇವತೆ, ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡುತ್ತಿರುವವನು.’ ‘ನೀನು ದಿವ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪಡೆಯು; ನನ್ನನ್ನು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ನೋಡು’ ಎಂದು ಅವನು ಹೇಳಿದನು. ಆಗ ನಾನು ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದೆ. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ನಾನು ಅವನನ್ನು ಅಂಗುಷ್ಠಮಾತ್ರನಾಗಿ, ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿರುವವನಾಗಿ ಕಂಡೆನು; ಅವನ ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ ಕಮಲವಿತ್ತು. ಆ ಕಮಲದಲ್ಲಿ ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ನೋಡಿದೆ, ನನ್ನನ್ನೂ ಅವನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡೆನು. ಆ ಮಹಾತ್ಮನನ್ನು ಕಂಡು ನನಗೆ ಅಪಾರ ಸಂತೋಷವಾಯಿತು; ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಅವನನ್ನು ಭಜಿಸುವುದಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿತು, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ. ಅಂತಹ ರೂಪವು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದಾಗ, ನಾನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಅವನ previous ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ವಿಶ್ವಾತ್ಮನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದೆ. ‘ಅನಂತನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಶುಭಚೇತನ, ಅನೇಕ ರೂಪಗಳನು ಧರಿಸಿದವನಿಗೆ, ಸಾವಿರ ಕೈಗಳವನಿಗೆ; ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಿಗೆ, ಸಾವಿರ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನಿಗೆ, ವಿಶಾಲದೇಹಿಯು, ಶುದ್ಧಕರ್ಮಗಳನು ಮಾಡುವವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಶಂಭುವಿಗೆ, ಲೋಕದ ದುಃಖವನ್ನು ನೀಗಿಸುವವನಿಗೆ, ಸಾವಿರ ಸೂರ್ಯ-ಮಾರುತಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾದ ಪ್ರಕಾಶವಿರುವವನಿಗೆ; ಚಕ್ರಧಾರಿಯು, ಎಲ್ಲ ಜ್ಞಾನಗಳ ಆಧಾರವಾದವನಿಗೆ, ಪಾಪರಹಿತನಿಗೆ, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಸದಾ ಸ್ತುತಿಸುವವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಆದಿಮೂಲ ದೇವನಿಗೆ, ಅಚ್ಯುತನಿಗೆ, ಶೇಷನನ್ನು ಕಿರೀಟವನ್ನಾಗಿ ಧರಿಸಿದವನಿಗೆ; ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕನಿಗೆ, ಭೂತಾಧಿಪತಿಗೆ, ಮಹಾದೇವನಿಗೆ; ವಾಯುಗಳ ಅಧಿಪತಿಗೆ, ಸರ್ವಾಧಿಪತಿಗೆ, ಲೋಕನಾಥನಿಗೆ, ಭೂಮಿಯ ನಾಥನಿಗೆ, ವಿಶ್ವನಾಥನಿಗೆ ಸದಾ ನಮಸ್ಕಾರ. ಜಲನಾಥನಿಗೆ, ನಾರಾಯಣನಿಗೆ, ವಿಶ್ವದ ಹಿತಕರನಿಗೆ, ಭೂಮಿಯ ಸ್ವಾಮಿಗೆ, ಸರ್ವಾಧಿಪತಿಗೆ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕನಿಗೆ; ಚಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ, ಅಚ್ಯುತ, ವೀರ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವನಿಗೆ, ಅವ್ಯಕ್ತರೂಪಿಯು, ಅಮೃತನಿಗೆ, ಅವಿನಾಶಿಯು ನಮಸ್ಕಾರ. ನಾರಾಯಣ, ನೀನು ಅಗ್ನಿಯ ಜ್ವಾಲೆಗೆ ಎದುರಾಗುವ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನು, ರಕ್ಷಕ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮುಖವಿರುವವನು; ದೇವತೆಗಳ ದುಃಖವನ್ನು ನೀಗಿಸುವವನಿಗೆ, ಅಮೃತನಿಗೆ, ಅವಿನಾಶಿಯು; ನಾನು ನಿನ್ನ ಶರಣಾಗತನೆ, ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು, ಅಚ್ಯುತ. ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕ, ನಾನಿನ್ನ ಅನೇಕ ಮುಖಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇನೆ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ಬ್ರಹ್ಮನಿರುವನು; ಲೋಕಗಳ ಮೂಲವಾದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಪಿತಾಮಹನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಅನೇಕ ಜನ್ಮಮರಣ ಚಕ್ರಗಳ ಮೂಲಕ, ದೇವದೇವಾ, ಯಾರು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶುದ್ಧಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಸತ್ಯಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾರೆ, ಅವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನೀನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗುತ್ತೀಯೆ—ಹೀಗಿರುವಾಗ ನಾನು ಹೇಗೆ ನಿನ್ನನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಿ? ಯಾರು ನಿನ್ನನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಅತೀತನಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದ ಜ್ಞಾನಿಗಳು; ನಿನ್ನ ಗುಣಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗದು, ಏಕೆಂದರೆ ನಿನ್ನ ವಿಶಾಲರೂಪವು ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವೂ ಹೌದು. ನೀನು ವಾಣಿಗೂ, ಮನಸ್ಸಿಗೂ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೂ ಅತೀತನು; ನೀನು ಕರ್ಮದಿಂದ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನಲ್ಲ, ಒಂದೇ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತನೂ ಅಲ್ಲ; ಸಂಸಾರದ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುವವನೂ ಅಲ್ಲ—ಹಾಗಿದ್ದಾಗ ದೇವದೇವಾ, ನಿನ್ನನ್ನು ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯಬಹುದು? ನಿನ್ನ ರೂಪವು, ವ್ಯಕ್ತ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಕ್ತ, ಸಮಾನವಿಲ್ಲದದು, ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವರು, ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಸಂಸಾರಬಂಧನವನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕುವವರು ಅದನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಆಗ ನೀನು ನಾಲ್ಕು ಭುಜಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗುತ್ತೀಯೆ. ನಿನ್ನ ಪರಮ ರೂಪವು, ಆಶ್ಚರ್ಯಕಾರಿಯದು, ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ತಿಳಿಯಲಾಗದು; ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳು ನಿನ್ನ ಪುರಾತನ ರೂಪವನ್ನು, ಅವತಾರಗಳ ಕಥನದಂತೆ, ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.’ ಹೀಗೆ ರುದ್ರನು ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿದನು.