વરાહપુરાણમ્

દેવ્યાઃ શિખરવાસિન્યા જ્ઞેયં પૂર્વોત્તરેણ વૈ

—તો શિખર પર વસતી દેવી પૂર્વોત્તર દિશામાં છે, એવું જાણવું જોઈએ.

તીર્થં બ્રહ્મોદયં નામ પુણ્યં પાપપ્રણાશનમ્

ત્યાં બ્રહ્મોદય નામનું પવિત્ર તીર્થ છે, જે પાપનો નાશ કરે છે.

મૃત્યુલોકં ન પશ્યેત્સ કૃચ્છ્રેષુ ચ ન સીદતિ

તે મરણના લોકને નથી જુએતો અને કઠિનાઈમાં પણ પડતો નથી.

તત્ર સ્નાત્વા ભવેત્તોયે રૂપવાનુત્તમદ્યુતિઃ

ત્યાં પાણીમાં સ્નાન કર્યા પછી મનુષ્ય સુંદર અને તેજસ્વી બને છે.

તત્ર સન્ધ્યામુપાસ્યાથ દ્વિજો મુચ્યેત કિલ્વિષાત્

ત્યાં સંધ્યાવંદન કર્યા પછી દ્વિજ પાપમાંથી મુક્ત થાય છે.

અહોરાત્રં વસેદ્યસ્તુ રુદ્રજાપો દ્વિજઃ શુચિઃ 215.

જે શુદ્ધ દ્વિજ ત્યાં એક દિવસ અને રાત રહે છે અને રુદ્રના જપ કરે છે,

તારિતં ચ કુલં તેન સર્વં ભવતિ સાધુના

એના કારણે આખું કુળ પવિત્ર અને ઉદ્ધરાય જાય છે.

યત્ર યત્ર ચ વાગ્મત્યાં સ્નાતિ વૈ માનવોત્તમઃ

જે શ્રેષ્ઠ મનુષ્ય વાગ્મતીમાં જ્યાં પણ સ્નાન કરે છે,

તિર્યગ્યોનિં ન ગચ્છેત્તુ સમૃદ્ધે જાયતે કુલે

એને નીચ જન્મ મળતો નથી; એ સમૃદ્ધ કુળમાં જન્મે છે.

ધીમાન્ગચ્છેત્તુ વિધિના કામક્રોધવિવર્જિતઃ

બુદ્ધિશાળી માણસે ઇચ્છા અને ક્રોધ છોડીને નિયમ પ્રમાણે ત્યાં જવું જોઈએ.

સ્નાનસ્ય તદ્દશગુણં ભવેદત્ર ન સંશયઃ

અહીં સ્નાનનું પુણ્ય દસગણું થાય છે; આમાં કોઈ શંકા નથી.

તદક્ષયં ભવેદ્દાતુર્દાનપુણ્યફલં મહત્

અહીં આપેલું દાન ક્યારેય નાશ પામતું નથી; દાતા મહાન પુણ્ય મેળવે છે.

વરિષ્ઠં ક્ષેત્રમેતસ્માન્નાન્યદેવ હિ વિદ્યતે

આથી શ્રેષ્ઠ તીર્થ બીજું ક્યાંય નથી; ખરેખર બીજું કોઈ જાણીતું નથી.

યત્ર યત્ર મયા દેવાશ્ચરતા મૃગરૂપિણા

જ્યાં ક્યાં હું મૃગરૂપે દેવતાઓમાં ફર્યો હતો,

તત્ર તત્રાભવત્સર્વં પુણ્યક્ષેત્રં ચ સર્વશઃ 215.

ત્યાં બધે બધું પવિત્ર તીર્થ બની ગયું.

ગોકર્ણેશ્વર ઇત્યેતત્પૃથિવ્યાં ખ્યાતિમેષ્યતિ

આ સ્થાન પૃથ્વી પર ગોકર્ણેશ્વર નામે પ્રસિદ્ધ થશે.

અદૃશ્ય એવ વિબુધૈઃ પ્રયયાવુત્તરાં દિશમ્

દેવતાઓને દેખાય નહીં એમ કરીને એ ઉત્તર દિશામાં ચાલ્યો ગયો.

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે ભગવચ્છાસ્ત્રે ભગવદ્ગોકર્ણેશ્વરમાહાત્મ્યે જલેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનં નામ પંચદશાધિકદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહપુરાણના ભગવાન ગોકર્ણેશ્વર મહાત્મ્યના જલેશ્વર મહાત્મ્ય વર્ણન નામના બે સો પંદરમા અધ્યાયનો અંત આવે છે.

; અથ ગોકર્ણશૃંગેશ્વરાદિમાહાત્મ્યમ્ તસ્માત્સ્થાનાદપક્રાન્તે ત્ર્યમ્બકે મૃગરૂપિણિ

હવે ગોકર્ણ, શ્રૃંગેશ્વર વગેરેના મહિમાની વાત આવે છે. ત્યાંથી ત્ર્યંબક નામના સ્થાનેથી મૃગરૂપે ભગવાન દૂર ગયા ત્યારે,

ત્રિધાવિભક્તં તચ્છૃઙ્ગં પૃથક્પૃથગવસ્થિતમ્

એ શૃંગ ત્રણ ભાગમાં વહેંચાઈને અલગ અલગ સ્થાને પડ્યું હતું.

સ્થાપિતં દેવિ નીત્વા વૈ શૃંગાગ્રં વજ્રપાણિના

હે દેવી, વજ્રપાણીએ એ શૃંગનો અગ્રભાગ લઈ જઈને સ્થાપિત કર્યો.

દેવૈર્દેવર્ષિભિશ્ચૈવ સિદ્ધૈર્બ્રહ્મર્ષિભિસ્તથા

દેવો, દેવર્ષિઓ, સિદ્ધો અને બ્રહ્મર્ષિઓએ પણ

વિષ્ણુના દેવતીર્થેન તન્મૂલં સ્થાપિતં તતઃ

પછી ભગવાન વિષ્ણુએ દેવોના પવિત્ર જળથી એ મૂળને સ્થાપિત કર્યું.

thumb|Gokarna Atmalinga તત્ર તત્રૈવ ભગવાંસ્તસ્મિન્શૃંગે ત્રિધા સ્થિતે

ત્યાં, એ જ શિખરે, ભગવાન ત્રણ રૂપે સ્થિર રહ્યા.

શતં તેન તુ ભાગાનામાત્મનો નિહિતં મૃગે

તેમણે પોતાની જાતિના સો ભાગ મૃગમાં મૂકી દીધા.

માર્ગેણ તચ્છરીરેણ નિર્યયૌ ભગવાન્વિભુઃ

એ માર્ગે, એ શરીરથી, સર્વવ્યાપી ભગવાન બહાર નીકળી ગયા.

શતસંખ્યા સ્મૃતા વ્યુષ્ટિસ્તસ્મિઞ્છૈલેશ્વરે વિભોઃ

એ પર્વતના સ્વામી પાસે એ વિભાજન સો ભાગનું કહેવાય છે.

તતઃ સુરાસુરગુરુર્દેવં ભૂતમહેશ્વરમ્ 216.

પછી દેવો અને અસુરોના ગુરુએ ભૂતોના મહેશ્વર ભગવાનની પૂજા કરી.

દેવદાનવગન્ધર્વાઃ સિદ્ધયક્ષમહોરગાઃ

દેવો, દાનવો, ગંધર્વો, સિદ્ધો, યક્ષો અને મહાન સાપો,