વરાહપુરાણમ્

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે પાપનાશોપાયવર્ણનં નામૈકાદશાધિકદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહપુરાણમાં પાપનાશના ઉપાયનું વર્ણન કરતો એકસો એકાવનમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.

અથ સંસારચક્રોપાખ્યાને પ્રબોધનીયવર્ણનમ્ સાધુ સાધુ મહારાજ સર્વધર્મવિદાં વર

હવે સંસારચક્રના વર્ણનમાં જાગૃતિનું વર્ણન આવે છે. વાહ વાહ, હે મહારાજ, તમે સર્વધર્મ જાણનારા સર્વશ્રેષ્ઠ છો.

અતોઽહમપિ સુપ્રીતસ્તવ ધર્મપથે સ્થિતઃ

તેથી હું પણ ખૂબ પ્રસન્ન છું, કેમ કે તમે ધર્મના માર્ગે અડગ છો.

ત્વયાહં ચૈવ રાજેન્દ્ર પૂજિતશ્ચ વિશેષતઃ

હે રાજેન્દ્ર, તમે મને વિશેષ સન્માન આપ્યું છે.

સ્વસ્તિ તેઽસ્તુ મહારાજ ત્વકમ્પો ભવ સુવ્રત

હે મહારાજ, તમારે કલ્યાણ થાય. હે સુવ્રત, તમે અડગ રહો.

તેજસા દ્યોતયન્સર્વં ગગનં ભાસ્કરો યથા

સૂર્ય જેવો આકાશમાં તેજથી બધું પ્રકાશિત કરે છે, એ રીતે તે સર્વેને તેજથી ઉજ્જવળ બનાવે છે.

ગતે તસ્મિંસ્તુ સુચિરં સ રાજા ધર્મવત્સલઃ

પછી, લાંબા સમય પછી, ધર્મપ્રેમી એ રાજા ત્યાંથી વિદાય થયો.

કૃત્વા પૂજાં ચ મે યુક્તાં પ્રિયમુક્ત્વા ચ સુવ્રત

હે સુવ્રત, તેણે મારી યોગ્ય રીતે પૂજા કરી અને પ્રીતિપૂર્વક વચન પણ કહ્યું.

એતદ્વઃ કથિતં વિપ્રાસ્તસ્ય રાજ્ઞઃ પુરોત્તમે

હે વિદ્વાનો, એ શ્રેષ્ઠ રાજાની હાજરીમાં તમને આ બધું કહેલું છે.

વૈશંપાયન ઉવાચ કેચિદ્વૈખાનસાસ્તત્ર કેચિદાસન્નિરાસનાઃ

વૈશંપાયન કહે છે: ત્યાં કેટલાક વૈખાનસ મુનિ હતા, તો કેટલાક આસન અને નિરાસન સાધનામાં તત્પર હતા.

સાધુ સાધ્વિતિ ચૈવોક્ત્વા વિસ્મયોત્ફુલ્લલોચનાઃ 212.

તેઓએ 'વાહ વાહ' કહીને આશ્ચર્યથી આંખો પહોળી કરી દીધી.

શાલાનીશ્ચ તથા કેચિત્કાપોતીવૃત્તિમાસ્થિતાઃ

કેટલાક શાલાની મુનિ હતા, તો કેટલાક કબૂતર જેવી રીતે જીવન જીવતા હતા.

શિલોંચ્છાશ્ચ તથૈવાન્યે કાષ્ઠાન્તાશ્ચ મહૌજસઃ

કેટલાક અનાજ એકત્ર કરી જીવન ગુજારતા, તો કેટલાક મહાતેજસ્વી લાકડાં પર નિર્ભર હતા.

નાનાવિધિધરાઃ કેચિજ્જિતાત્માનસ્તુ કેચન

કેટલાક વિવિધ રીતના નિયમો પાળતા, તો કેટલાક આત્મસંયમી હતા.

તથોર્દ્ધ્વશાયિકાશ્ચાન્યે તથાન્યે મૃગચારિણઃ

તેમજ કેટલાક ઊભા રહીને સુતા, તો કેટલાક હરણની જેમ ફરતા.

અબ્ભક્ષા વાયુભક્ષાશ્ચ તથાન્યે શાકભક્ષિણઃ

કેટલાંક લોકો માત્ર પાણી પી ને જીવતા હતા, કેટલાંક હવામાંથી જ જીવન યાપન કરતા હતા અને બીજા કેટલાક માત્ર શાકભાજી ખાઈને જીવન વિતાવતાં હતા.

તપસોઽન્યન્ન ચાસ્તીતિ ચિન્તયિત્વા પુનઃ પુનઃ

તેઓ વારંવાર વિચારતા કે તપશ્ચર્યા સિવાય બીજું કંઈ જ નથી.

ત્યક્ત્વા ધર્મમધર્મં ચ શાશ્વતીં ધિયમાસ્થિતાઃ

તેમણે ધર્મ અને અધર્મ બંનેને છોડી દીધા અને શાશ્વત ચિંતનમાં સ્થિર રહ્યા.

જગૃહુર્નિયમાંસ્તાંસ્તાન્ભયહેતોરનિન્દિતાઃ

તેઓ નિર્દોષ રહીને, ભયના કારણે વિવિધ નિયમો સ્વીકાર્યા.

પ્રીત્યા પરમયા યુક્તો ધર્મમેવાન્વચિન્તયત્

પરમ પ્રેમથી યુક્ત રહીને, તેણે માત્ર ધર્મનું જ મનન કર્યું.

ચિન્તયામાસ ધર્માત્મા તપઃ પરમમાસ્થિતઃ 212.

ઉચ્ચતમ તપમાં સ્થિર રહી, ધર્મમય મનુષ્યે વિચાર શરૂ કર્યો.

શૃણુયાચ્છ્રાવયેદ્વાપિ સર્વકામાનવાપ્નુયાત્

જે કોઈ આ સાંભળે અથવા બીજાને સાંભળાવે, તે સર્વે ઇચ્છાઓ પ્રાપ્ત કરે છે.

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે પ્રાગિતિહાસે સંસારચક્રોપાખ્યાને પ્રબોધનીયં નામ દ્વાદશાધિકદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહપુરાણમાં પ્રાચીન કથામાં સંસારચક્રના વર્ણનમાં 'પ્રબોધનિય' નામના બે સો બારમા અધ્યાયનો અંત આવે છે.

; અથ ગોકર્ણેશ્વરમાહાત્મ્યમ્ પુરા દેવૈર્વિનિહતે સંગ્રામે તારકામયે

હવે ગોકર્ણેશ્વરનું મહાત્મ્ય: એક સમયે દેવતાઓ તારકાસુર સાથેના યુદ્ધમાં હારી ગયા હતા.

સહસ્રાક્ષે લબ્ધપદે ક્ષીણશત્રૌ ગતાસ્પદે

જ્યારે ઇન્દ્રે પોતાનું સ્થાન ફરી મેળવ્યું અને શત્રુઓથી મુક્ત થયો ત્યારે,

શૃઙ્ગે ચૈવાચલેન્દ્રસ્ય મેરોઃ સર્વહિરણ્યયે

પર્વતોના રાજા મેરુના સુવર્ણ શિખરે,

સુખોપવિષ્ટમેકાગ્રં સ્થિરચિત્તં કૃતેક્ષણમ્

તેઓ આરામથી બેઠા હતા, મન એકાગ્ર અને દૃઢ નિશ્ચય સાથે, દૃષ્ટિ સ્થિર રાખી.

પ્રણમ્ય મૂર્ધ્ના ચરણાવુપગૃહ્ય સમાહિતઃ

મનથી એકાગ્ર રહી, તેણે માથું ઝુકાવી, પગ પકડી અને વંદન કર્યું.

સનત્કુમાર ઉવાચ પુરાણં તુ મહાભાગ ત્વત્તસ્તત્ત્વવિદાં વર

સનત્કુમારે કહ્યું: હે મહાભાગ્યશાળી, તત્વજ્ઞાનોમાં શ્રેષ્ઠ, પુરાણનું સાચું જ્ઞાન તો માત્ર તને જ છે.