વરાહપુરાણમ્

શ્રીવરાહ ઉવાચ રહસ્યં તે પ્રવક્ષ્યામિ લોકાનાં હિતકામ્યયા

શ્રીવરાહે કહ્યું: હું તને એક રહસ્ય કહું છું, જે લોકહિત માટે છે.

મહાપાતકયુક્તા યે નરાઃ સુકૃતવર્જિતાઃ

જે મનુષ્યો મહાપાપોમાં જોડાયેલા છે અને સારા કર્મોથી વંચિત છે,

યા સા વિષ્ણોઃ પરા શક્તિરવ્યક્તાનેકરૂપિણી 211.

એ જ શ્રીવિષ્ણુની પરમ, અવ્યક્ત અને અનેકરૂપ શક્તિ છે.

તામુપોષ્ય નરા ભદ્રે મહાપાપરતાશ્ચ યે

હે શુભે, જે મનુષ્યો મોટા પાપોમાં લિપ્ત છે, તેમણે આ વ્રત અવશ્ય પાલવું જોઈએ.

ઉપાયોઽતઃપરો નાન્યો વિદ્યતે હિ વસુન્ધરે

હે ધરા, આ સિવાય બીજો કોઈ ઉપાય નથી.

યથા શુક્લા તથા કૃષ્ણા હ્યુપોષ્યા સા પ્રયત્નતઃ

જેમ શુક્લ પક્ષનું વ્રત રાખવું જોઈએ, તેમ કૃષ્ણ પક્ષનું પણ પુરુષાર્થપૂર્વક પાલન કરવું જોઈએ.

તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન કર્ત્તવ્યા દ્વાદશી સદા

આથી, સર્વશક્તિથી હંમેશા દ્વાદશીનું વ્રત કરવું જોઈએ.

મનસા વચસા ચૈવ કર્મણા સમુપાર્જિતમ્

મન, વાણી અને કર્મથી જે પણ પ્રાપ્ત થાય છે—

દહન્તીહ પુરાણાનિ ભૂયોભૂયો વરાનને

હે સુંદર મુખવાળી, તે અહીં અનેકવાર જૂના પાપોને દહન કરી નાખે છે.

યદીચ્છથ નરા ગન્તું તદ્વિષ્ણોઃ પરમં પદમ્

જો તમે વિષ્ણુનું પરમ સ્થાન મેળવવા ઇચ્છો,

ઊર્ધ્વબાહુર્વિરૌમ્યેષ પ્રલાપં મે શૃણુષ્વ તમ્

હાથ ઉપર ઉંચા કરીને હું કહી રહ્યો છું—મારી આ today સુણો.

ન શંખેન પિબેત્તોયં ન હન્યાન્મત્સ્યસૂકરૌ

શંખમાં પાણી પીવું નહીં અને માછલી કે જંગલી શૂકરનું વધ પણ ન કરવું.

સ બ્રહ્મહા સુરાપશ્ચ સ સ્તેયી ગુરુતલ્પગઃ 211.

એવો મનુષ્ય બ્રાહ્મણહંત, દારૂ પીવનારો, ચોર અને ગુરુપત્ની સાથે સંબંધ રાખનાર ગણાય છે.

કિં તેન ન કૃતં પાપં દુર્વૃત્તેનાત્મઘાતિના

એવા દુષ્ટ અને પોતાનો વિનાશ કરનાર મનુષ્યે કયું પાપ નથી કર્યું?

એકાદશીં ચ યઃ શુક્લામસમર્થં ઉપોષિતુમ્

અને જે શુક્લ એકાદશીનું વ્રત રાખવામાં અસમર્થ છે—

એકભક્તેન દાનેન કર્ત્તવ્યં દ્વાદશીવ્રતમ્

દ્વાદશીનું વ્રત એકવાર ભોજન અને દાનથી કરવું જોઈએ.

મહાપાતકભાગી સ્યાત્સુગતિં નાપ્નુયાત્ક્વચિત્

એવો મનુષ્ય ભારે પાપનો ભાગી બને છે અને કયાંયે સુખદ ગતિ પામતો નથી.

એકા સા દ્વાદશી પુણ્યા ઉપોષ્યા સા પ્રબોધિની

એ એક દ્વાદશી પુણ્યદાયી છે; તેને પ્રબોધિની તરીકે પાલવી જોઈએ.

પ્રાપ્નોતિ સકલં ચૈતદ્દ્વાદશદ્વાદશીફલમ્

એ બધા બાર દ્વાદશીનું ફળ પ્રાપ્ત કરે છે.

અતીવ મહતી તસ્યાં સર્વં કૃતમિહાક્ષયમ્

એ દિવસે અહીં જે કંઈ કરવામાં આવે, તે અત્યંત મહાન અને અક્ષય બની જાય છે.

તદા કોટિગુણં પુણ્યં કેશવાલ્લભતે ફલમ્

ત્યારે એને કરોડગણું પુણ્ય અને કેશવને પ્રિય એવું ફળ મળે છે.

યથા પ્રબોધિની પુણ્યા તથા યસ્યાં સ્વપેદ્ધરિઃ

જે રીતે પ્રબોધિની એક પવિત્ર રાત્રિ છે, એ જ રીતે જે રાત્રિએ હરિ સુવે છે, તે પણ પવિત્ર ગણાય છે.

શયને બોધને ચૈવ હરેસ્તુ પરિવર્ત્તને 211.

હરિ જ્યારે સુવે, જાગે કે પલટાય, એ બધું હરિ સાથે જ જોડાયેલું છે.

તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન દ્વાદશીં સમુપોષયેત્

એથી, દરેક પ્રયત્નથી દ્વાદશીનું ઉપવાસ કરવું જોઈએ.

એકાદશી સોમયુતા કાર્ત્તિકે માસિ ભામિનિ

ભામિની, કાર્તિક મહિનામાં ચંદ્ર સાથે આવતી એકાદશી—

તસ્યાં યત્ક્રિયતે ભદ્રે તદનન્તગુણં સ્મૃતમ્

ભદ્રે, એ દિવસે જે કંઈ કરવામાં આવે છે, તેને અનંત ગુણોનું ફળ મળે છે એવું માનવામાં આવે છે.

સ્નાત્વા દેવે સમભ્યર્ચ્ય પ્રાપ્નોતિ પરમં ફલમ્

સ્નાન કરીને અને દેવની પૂજા કરીને, મનુષ્યને સર્વોચ્ચ ફળ મળે છે.

જલપૂર્ણં તથા કુંભં સ્થાપયિત્વા વિચક્ષણઃ

વિદ્વાન વ્યક્તિએ પાણીથી ભરેલો કુંભ રાખવો જોઈએ,

તસ્યોપરિ ન્યસેન્મત્સ્યસ્વરૂપં તુ જનાર્દનમ્

અને તેના ઉપર જનાર્દનને માછલીના સ્વરૂપમાં સ્થાપિત કરવો જોઈએ.