વરાહપુરાણમ્

નારદ ઉવાચ શુભસ્યેહ ભવેદવૃદ્ધિરશુભસ્ય ક્ષયોઽપિ વા

નારદે પૂછ્યું: શું આ દુનિયામાં પુણ્ય ઓછું થઈ શકે કે અશુભ નાશ પામે?

મનસા કર્મણા વાપિ તપસા ચરિતેન વા

મનથી, કર્મથી, તપથી કે વર્તનથી,

યમ ઉવાચ કીર્ત્તયિષ્યામિ તે સમ્યક્પાપદોષક્ષયં સદા

યમ કહે છે: હું તને પાપ અને દોષના નાશ વિશે સાચી રીતે હંમેશા કહું છું.

પ્રણમ્ય શિરસા સમ્યક્પાપપુણ્યકરાય ચ

જે પાપ અને પુણ્યનો કારણ છે, તેને હું મસ્તક નમાવી વંદન કરું છું.

યેન સૃષ્ટમિદં સર્વં ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્

જેને આ આખું ત્રિલોક, ચાલતું અને અચળ, બધું જ સર્જ્યું છે,

યઃ સમઃ સર્વભૂતેષુ જિતાત્મા શાન્તમાનસઃ

જે સર્વ પ્રાણીઓમાં સમાન છે, આત્મસંયમી છે અને મનથી શાંત છે,

તત્ત્વાર્થં વેત્તિ યઃ સમ્યક્પુરુષં પ્રકૃતિં તથા 210.

જે સત્યથી તત્વનું, પુરુષનું અને પ્રકૃતિનું જ્ઞાન ધરાવે છે,

ગુણાગુણપરિજ્ઞાતા હ્યક્ષયસ્ય ક્ષયસ્ય ચ

જે અવિનાશી અને વિનાશી બંનેના ગુણ અને અગુણને ઓળખે છે,

સ્વદેહે પરદેહે ચ સુખદુઃખેન નિત્યશઃ

જે પોતાના અને બીજાના શરીરમાં, સુખ-દુઃખમાં હંમેશા સમભાવ રાખે છે,

અહિંસ્રઃ સર્વભૂતેષુ તૃષ્ણાક્રોધવિવર્જિતઃ

જે સર્વ પ્રાણીઓમાં અહિંસક છે અને તૃષ્ણા-ક્રોધથી મુક્ત છે,

પ્રાણાયામૈશ્ચ નિર્ગૃહ્ય ત્વધઃ સન્ધારણાનિ ચ

જે પ્રાણાયામથી શ્વાસને અને નીચલા અવયવોને સંયમમાં રાખે છે,

નિરાશઃ સર્વતસ્તિષ્ઠેદિષ્ટાર્થેષુ ન લોલુપઃ

જેને ક્યાંયે પણ કોઈ વસ્તુની આશા નથી અને ઇચ્છિત વસ્તુઓ માટે લાલચ પણ નથી, એવો માણસ રહેવો જોઈએ.

શ્રદ્દધાનો જિતક્રોધઃ પરદ્રવ્યવિવર્જકઃ

જેમાં શ્રદ્ધા હોય, ક્રોધ પર જીત મેળવી હોય અને બીજાની મિલકતથી દૂર રહેતો હોય, એવો માણસ રહેવો જોઈએ.

ગુરુશુશ્રૂષયા યુક્તસ્ત્વહિંસાનિરતશ્ચ યઃ

જે ગુરુની સેવા કરવા માટે તત્પર રહે છે અને હંમેશા અહિંસા પર ચાલે છે, એ સાચો મનુષ્ય છે.

પ્રશસ્તાનિ ચ યઃ કુર્યાદપ્રશસ્તાનિ વર્જયેત્

જે સારું કહેવાય તે કરે અને જે નકામું કહેવાય તે ટાળી દે, એવો માણસ રહેવો જોઈએ.

યોઽભિગચ્છતિ તીર્થાનિ વિશુદ્ધેનાન્તરાત્મના

જે પવિત્ર મનથી તીર્થોમાં જાય છે, એ સાચો યાત્રિક કહેવાય.

ઉત્થાય બ્રાહ્મણં ગચ્છેન્નરો ભક્ત્યા સમન્વિતઃ 210.

ભક્તિથી ભરેલા મનથી, માણસે વહેલા ઉઠી બ્રાહ્મણ પાસે જવું જોઈએ.

નારદ ઉવાચ ઉપપન્નં ચ યુક્તં ચ તત્ત્વયા સમુદાહૃતમ્

નારદે કહ્યું: તમે જે કહ્યું તે યોગ્ય અને યોગ્ય જ છે.

વિવિધૈઃ કારણોપાયૈઃ સમ્યક્તત્ત્વાર્થદર્શિતૈઃ

વિવિધ કારણો અને રીતોથી, તમે સાચો અર્થ સારી રીતે સમજાવ્યો છે.

તતોઽપ્યલ્પતરશ્ચેત્સ્યાદુપાયો યોગવિત્તમ

હે યોગવિદ્યા જાણનારા, જો આથી પણ સરળ કોઈ ઉપાય હોય—

દુષ્કરં પૂર્વમુક્તં હિ યોગધર્મસ્ય સાધનમ્

કારણ કે, અગાઉ કહેલા યોગધર્મના સાધન તો ખરેખર મુશ્કેલ છે.

અલ્પોપાયકરં ચૈવ સુખોપાયં ચ સર્વશઃ

અને એવો ઉપાય પણ છે, જે સહેલો અને સર્વ રીતે સુખદાયક છે.

આત્માયત્તાશ્ચ યે નિત્યં ન ચ વિસ્તારવિસ્તરઃ

જે ઉપાય હંમેશા પોતાનાથી જ શક્ય છે અને જેમાં વધારે વિસતાર નથી.

કર્મણામશુભાનાં ચ વિવિધોત્પત્તિજન્મનામ્

અને જે અનેક પ્રકારના અશુભ કર્મો વિવિધ રીતે થાય છે.

યમ ઉવાચ તદહં ભાવયિષ્યામિ નમસ્કૃત્ય સ્વયમ્ભુવમ્

યમ કહે છે: તેથી, હું સ્વયંભૂને નમન કરીને આ વિષય પર વિચાર કરીશ.

લોકાનાં શ્રેયસોઽર્થં તુ પાપાનાં તુ વિનાશનમ્

લોકોના કલ્યાણ માટે અને પાપીઓના વિનાશ માટે.

કૈવલ્યમભિસમ્પન્ને શ્રદ્દધાનો ભવેન્નરઃ 210.

જ્યારે મોક્ષ પ્રાપ્ત થાય ત્યારે મનુષ્યે શ્રદ્ધાવાન રહેવું જોઈએ.

પ્રાપ્નુયાદીપ્સિતાન્કામાન્પાપૈર્મુક્તો યથાસુખમ્

પાપોથી મુક્ત થઈ, મનુષ્ય ઇચ્છિત ફળ પામે છે અને આનંદથી જીવશે.

યસ્તુ કારયતે રૂપં શિશુમારં પ્રજાપતિમ્

પણ જે મનુષ્ય શિશુમાર નામના પ્રજાપતિનું રૂપ બનાવે છે—