વરાહપુરાણમ્

સ્વકર્મ ભુજ્યતે તાત સમ્ભૂતૈર્યત્કૃતં સ્વયમ્

દરેકે પોતે કરેલા કર્મોનું ફળ ભોગવે છે, હે પ્રિય, જે પોતે જ કર્યા છે.

વાયુના ભાવિતા સંજ્ઞા સંસારે સા દૃઢીકૃતા

પવનથી ઘડાયેલી ચેતના સંસારમાં મજબૂત રીતે સ્થિર થાય છે.

અભિઘાતાભિભૂતસ્તુ આત્મનાત્માનમુદ્ધરેત્

જ્યારે દુઃખથી ઘેરાઈ જાવ, ત્યારે પણ મનથી પોતાને ઉંચા ઉઠાવા જોઈએ.

બન્ધું બન્ધુપરિક્લેશં નિર્મિતં પૂર્વકર્મભિઃ

પહેલાંના કર્મો દ્વારા જ, સંબંધીઓ અને તેમના દુઃખનો કારણ બનેલા સંબંધીઓનું સર્જન થાય છે.

મિથ્યાપ્રવૃત્તઃ શબ્દોઽયં જગદ્ભ્રમતિ સર્વશઃ

આ ખોટી રીતે ચાલતો શબ્દ આખા જગતમાં ભ્રમણ કરાવે છે.

યથા યથા ક્ષયં યાતિ હ્યશુભં પુરુષસ્ય વૈ

જેમ જેમ માણસના અશુભ કર્મો ધીમે ધીમે ઓછા થાય છે,

સંસારે પ્રાપ્તદોષસ્ય જાયમાનસ્ય દેહિનઃ 210.

એમ જન્મેલા શરીરધારીને સંસારમાં અનેક દોષો મળે છે,

શુભાશુભકરીં બુદ્ધિં લભતે પૌર્વદૈહિકીમ્ ક્લેશક્ષયં પાપહરં શુભં કર્મ કરોત્યથ

એ પછી, પૂર્વજન્મના સંસ્કારથી મળેલી બુદ્ધિથી, માણસને શુભ અને અશુભ વિચાર મળે છે; જ્યારે દુઃખ ઓછું થાય છે ત્યારે તે પુણ્યકર્મો કરે છે, જે પાપને દૂર કરે છે.

શુભાશુભં નરઃ પ્રાપ્ય કર્માકર્મ તથૈવ ચ

માણસને જ્યારે શુભ-અશુભ મળે છે, ત્યારે તે કર્મ અને અકર્મ બંને કરે છે.

સ્વર્ગઃ શુભફલપ્રાપ્તિર્નિરયઃ પાપસંભવઃ

સ્વર્ગ એટલે શુભ ફળની પ્રાપ્તિ અને નરક પાપથી થાય છે.

નારદ ઉવાચ શુભસ્યેહ ભવેદવૃદ્ધિરશુભસ્ય ક્ષયોઽપિ વા

નારદે પૂછ્યું: શું આ દુનિયામાં પુણ્ય ઓછું થઈ શકે કે અશુભ નાશ પામે?

મનસા કર્મણા વાપિ તપસા ચરિતેન વા

મનથી, કર્મથી, તપથી કે વર્તનથી,

યમ ઉવાચ કીર્ત્તયિષ્યામિ તે સમ્યક્પાપદોષક્ષયં સદા

યમ કહે છે: હું તને પાપ અને દોષના નાશ વિશે સાચી રીતે હંમેશા કહું છું.

પ્રણમ્ય શિરસા સમ્યક્પાપપુણ્યકરાય ચ

જે પાપ અને પુણ્યનો કારણ છે, તેને હું મસ્તક નમાવી વંદન કરું છું.

યેન સૃષ્ટમિદં સર્વં ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્

જેને આ આખું ત્રિલોક, ચાલતું અને અચળ, બધું જ સર્જ્યું છે,

યઃ સમઃ સર્વભૂતેષુ જિતાત્મા શાન્તમાનસઃ

જે સર્વ પ્રાણીઓમાં સમાન છે, આત્મસંયમી છે અને મનથી શાંત છે,

તત્ત્વાર્થં વેત્તિ યઃ સમ્યક્પુરુષં પ્રકૃતિં તથા 210.

જે સત્યથી તત્વનું, પુરુષનું અને પ્રકૃતિનું જ્ઞાન ધરાવે છે,

ગુણાગુણપરિજ્ઞાતા હ્યક્ષયસ્ય ક્ષયસ્ય ચ

જે અવિનાશી અને વિનાશી બંનેના ગુણ અને અગુણને ઓળખે છે,

સ્વદેહે પરદેહે ચ સુખદુઃખેન નિત્યશઃ

જે પોતાના અને બીજાના શરીરમાં, સુખ-દુઃખમાં હંમેશા સમભાવ રાખે છે,

અહિંસ્રઃ સર્વભૂતેષુ તૃષ્ણાક્રોધવિવર્જિતઃ

જે સર્વ પ્રાણીઓમાં અહિંસક છે અને તૃષ્ણા-ક્રોધથી મુક્ત છે,

પ્રાણાયામૈશ્ચ નિર્ગૃહ્ય ત્વધઃ સન્ધારણાનિ ચ

જે પ્રાણાયામથી શ્વાસને અને નીચલા અવયવોને સંયમમાં રાખે છે,

નિરાશઃ સર્વતસ્તિષ્ઠેદિષ્ટાર્થેષુ ન લોલુપઃ

જેને ક્યાંયે પણ કોઈ વસ્તુની આશા નથી અને ઇચ્છિત વસ્તુઓ માટે લાલચ પણ નથી, એવો માણસ રહેવો જોઈએ.

શ્રદ્દધાનો જિતક્રોધઃ પરદ્રવ્યવિવર્જકઃ

જેમાં શ્રદ્ધા હોય, ક્રોધ પર જીત મેળવી હોય અને બીજાની મિલકતથી દૂર રહેતો હોય, એવો માણસ રહેવો જોઈએ.

ગુરુશુશ્રૂષયા યુક્તસ્ત્વહિંસાનિરતશ્ચ યઃ

જે ગુરુની સેવા કરવા માટે તત્પર રહે છે અને હંમેશા અહિંસા પર ચાલે છે, એ સાચો મનુષ્ય છે.

પ્રશસ્તાનિ ચ યઃ કુર્યાદપ્રશસ્તાનિ વર્જયેત્

જે સારું કહેવાય તે કરે અને જે નકામું કહેવાય તે ટાળી દે, એવો માણસ રહેવો જોઈએ.

યોઽભિગચ્છતિ તીર્થાનિ વિશુદ્ધેનાન્તરાત્મના

જે પવિત્ર મનથી તીર્થોમાં જાય છે, એ સાચો યાત્રિક કહેવાય.

ઉત્થાય બ્રાહ્મણં ગચ્છેન્નરો ભક્ત્યા સમન્વિતઃ 210.

ભક્તિથી ભરેલા મનથી, માણસે વહેલા ઉઠી બ્રાહ્મણ પાસે જવું જોઈએ.

નારદ ઉવાચ ઉપપન્નં ચ યુક્તં ચ તત્ત્વયા સમુદાહૃતમ્

નારદે કહ્યું: તમે જે કહ્યું તે યોગ્ય અને યોગ્ય જ છે.

વિવિધૈઃ કારણોપાયૈઃ સમ્યક્તત્ત્વાર્થદર્શિતૈઃ

વિવિધ કારણો અને રીતોથી, તમે સાચો અર્થ સારી રીતે સમજાવ્યો છે.