વરાહપુરાણમ્

પતિં ન ત્યજતે ચિત્તાન્મૃત્યુદ્વારં ન પશ્યતિ

જે મનથી પતિને ક્યારેય છોડતી નથી, તેને મૃત્યુનું દ્વાર દેખાતું નથી.

ગૃહં માર્જયતે નિત્યં મૃત્યુદ્વારં ન પશ્યતિ

જે ઘર હંમેશા સાફ રાખે છે, તેને મૃત્યુનું દ્વાર દેખાતું નથી.

શૌચાચારસમાયુક્તા સાપિ મૃત્યું ન પશ્યતિ

જે પવિત્રતા અને સારા આચરણથી યુક્ત છે, તેને મૃત્યુ દેખાતું નથી.

વર્ત્તતે ચ હિતે ભર્ત્તુર્મૃત્યુદ્વારં ન પશ્યતિ

જે પતિના હિતમાં વર્તે છે, તેને મૃત્યુનું દ્વાર દેખાતું નથી.

માનુષાણાં ચ ભાર્યા વૈ તત્ર દેશે તુ દૃશ્યતે 209.

માણસોમાં એવી પત્ની એ દેશમાં જોવા મળે છે.

મયા તસ્માત્તુ વિપ્રર્ષે યથાવૃત્તં યથાશ્રુતમ્

હે વિદ્વાન ઋષિ, મેં જે કંઈ બન્યું અને જે મેં સાંભળ્યું છે, તે બધું તને કહ્યું છે.

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે સંસારચક્રે પતિવ્રતામાહાત્મ્યંનામ નવાધિકદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહપુરાણના સંસારચક્રમાં પતિવ્રતા સ્ત્રીના મહિમાનું નવાં દસથી વધુ, બે સો નવમું અધ્યાય પૂર્ણ થયું.

પુનઃ પતિવ્રતામાહાત્મ્યવર્ણનમ્ રહસ્યં ધર્મમાખ્યાનં ત્વયોક્તં તુ મહાયશઃ

ફરી એકવાર પતિવ્રતા સ્ત્રીના મહિમાનું વર્ણન થયું; તું ગુપ્ત અને સારા ધર્મની વાત કરી છે, હે મહાન પ્રતિષ્ઠાવાળા.

ઇદં હિ સર્વભૂતેષુ પરં કૌતૂહલં મમ

આ વાત તો બધા જીવોમાંથી મને સૌથી વધુ જિજ્ઞાસા જગાડે છે.

યે નરા દુઃખસન્તપ્તાસ્તપસ્તીવ્રં સમાશ્રિતાઃ

જે પુરુષો દુઃખથી પીડાય છે અને કઠિન તપસ્યા કરે છે,

મનસા નિશ્ચિતાત્માનસ્ત્યક્ત્વા સર્વપ્રિયાપ્રિયમ્

એમણે મનથી નક્કી કરી, બધું પ્રિય કે અપ્રિય છોડીને,

શ્રુતા લોકે શ્રુતિસ્તાત શ્રેયોધર્મા હિ નિત્યશઃ

હે પ્રિય, દુનિયામાં આ પરંપરા સાંભળવામાં આવી છે; સાચો ધર્મ હંમેશા શ્રેષ્ઠ છે.

કસ્યૈતચ્ચેષ્ટિતં તાત કર્ત્તા કારયિતાપિ વા

આ કૃત્ય કોણે કર્યું, હે પ્રિય? કોણ કરનાર છે કે કરાવનાર છે?

કં વા દ્વેષં પુરસ્કૃત્ય મતિસ્તસ્ય પ્રવર્ત્તતે

કોઈ ક્યા દ્વેષને લીધે આવું કરે છે? કઈ ઈર્ષાથી એનું મન આવું ચાલે છે?

યદ્યેવં તુ મયા ગુહ્યં દુર્વિજ્ઞેયં સુરૈરપિ

જો આવું હોય, તો હું એવી ગુપ્ત વાત પૂછું છું, જે દેવતાઓ માટે પણ સમજવી મુશ્કેલ છે.

નારદેનૈવમુક્તસ્તુ ધર્મરાજો મહામનાઃ

નારદે આવું પૂછતાં ધર્મરાજાએ, મહાન મનવાળા, ઉત્તર આપ્યો.

યમ ઉવાચ ત્વદુક્ત્યા મે કથયતઃ શૃણુષ્વાવહિતોઽનઘ ।। 210.

યમ બોલ્યા: તારા પ્રશ્ન પ્રમાણે હું કહું છું; તું ધ્યાનથી સાંભળ, હે પાપરહિત.

ન કશ્ચિદ્દૃશ્યતે લોકે કર્ત્તા કારયિતાપિ વા

આ જગતમાં કોઈ કરનાર કે કરાવનાર દેખાતો નથી.

યસ્ય વૈ કીર્ત્ત્યતે નામ યેન ચાજ્ઞાપ્યતે જગત્

જેનું નામ વખાણાય છે, જેની આજ્ઞાથી જગત ચાલે છે,

દિવ્યેઽસ્મિન્ સદસિ બ્રહ્મન્ બ્રહ્મર્ષિગણસંવૃતે

આ દિવ્ય સભામાં, હે બ્રાહ્મણ, જ્યાં અનેક બ્રહ્મર્ષિઓ હાજર છે,

સ્વકર્મ ભુજ્યતે તાત સમ્ભૂતૈર્યત્કૃતં સ્વયમ્

દરેકે પોતે કરેલા કર્મોનું ફળ ભોગવે છે, હે પ્રિય, જે પોતે જ કર્યા છે.

વાયુના ભાવિતા સંજ્ઞા સંસારે સા દૃઢીકૃતા

પવનથી ઘડાયેલી ચેતના સંસારમાં મજબૂત રીતે સ્થિર થાય છે.

અભિઘાતાભિભૂતસ્તુ આત્મનાત્માનમુદ્ધરેત્

જ્યારે દુઃખથી ઘેરાઈ જાવ, ત્યારે પણ મનથી પોતાને ઉંચા ઉઠાવા જોઈએ.

બન્ધું બન્ધુપરિક્લેશં નિર્મિતં પૂર્વકર્મભિઃ

પહેલાંના કર્મો દ્વારા જ, સંબંધીઓ અને તેમના દુઃખનો કારણ બનેલા સંબંધીઓનું સર્જન થાય છે.

મિથ્યાપ્રવૃત્તઃ શબ્દોઽયં જગદ્ભ્રમતિ સર્વશઃ

આ ખોટી રીતે ચાલતો શબ્દ આખા જગતમાં ભ્રમણ કરાવે છે.

યથા યથા ક્ષયં યાતિ હ્યશુભં પુરુષસ્ય વૈ

જેમ જેમ માણસના અશુભ કર્મો ધીમે ધીમે ઓછા થાય છે,

સંસારે પ્રાપ્તદોષસ્ય જાયમાનસ્ય દેહિનઃ 210.

એમ જન્મેલા શરીરધારીને સંસારમાં અનેક દોષો મળે છે,

શુભાશુભકરીં બુદ્ધિં લભતે પૌર્વદૈહિકીમ્ ક્લેશક્ષયં પાપહરં શુભં કર્મ કરોત્યથ

એ પછી, પૂર્વજન્મના સંસ્કારથી મળેલી બુદ્ધિથી, માણસને શુભ અને અશુભ વિચાર મળે છે; જ્યારે દુઃખ ઓછું થાય છે ત્યારે તે પુણ્યકર્મો કરે છે, જે પાપને દૂર કરે છે.

શુભાશુભં નરઃ પ્રાપ્ય કર્માકર્મ તથૈવ ચ

માણસને જ્યારે શુભ-અશુભ મળે છે, ત્યારે તે કર્મ અને અકર્મ બંને કરે છે.