વરાહપુરાણમ્

એકદૃષ્ટિરેકમના ભર્ત્તુર્વચનકારિણી

જેની નજર માત્ર પતિ પર હોય, મન પણ પતિમાં જ લગાવેલું હોય અને પતિનું કહેલું કરે છે,

દેવાનામપિ સા સાધ્વી પૂજ્યા પરમશોભના

એવી સતી સ્ત્રી દેવતાઓ માટે પણ પૂજનીય અને અતિ તેજસ્વી છે.

વર્ત્તમાનાપિ વિપ્રેન્દ્ર પ્રત્યાખ્યાતાપિ વા સદા

હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, એ સ્ત્રી સુખી હોય કે ત્યજી દેવામાં આવી હોય, એ હંમેશા એવી જ રહે છે.

સા ન મૃત્યુમુખં યાતિ એવં યા સ્ત્રી પતિવ્રતા

એવી પતિવ્રતા સ્ત્રી ક્યારેય મૃત્યુના મુખમાં પડતી નથી.

અનુવેષ્ટનભાવેન ભર્ત્તારમનુગચ્છતિ 209.

એ પતિને સંપૂર્ણ ભક્તિભાવથી અનુસરે છે.

એષ માતા પિતા બન્ધુરેષ મે દૈવતં પરમ્

પતિ જ મારી માતા છે, પિતા છે, બંધુ છે અને પતિ જ મારું સર્વોચ્ચ દૈવ છે.

પતિવ્રતા તુ યા સાધ્વી તસ્યાં ચાહં કૃતાઞ્જલિઃ

એવી પતિવ્રતા અને સતી સ્ત્રીને હું વિનમ્ર વંદન કરું છું.

ભર્ત્તારમનુશોચન્તી મૃત્યુદ્વારં ન પશ્યતિ

જે સ્ત્રી પતિ માટે શોક કરે છે, તેને મૃત્યુનું દ્વાર દેખાતું નથી.

ન શૃણોતિ ન પશ્યેદ્યા મૃત્યુદ્વારં ન પશ્યતિ

જે બીજાનું સાંભળતી કે જુએ નહીં, તેને મૃત્યુનું દ્વાર દેખાતું નથી.

નાન્યં યા મનસા પશ્યેન્મૃત્યુદ્વારં ન પશ્યતિ

જે મનથી બીજાને જુએ નહીં, તેને મૃત્યુનું દ્વાર દેખાતું નથી.

પતિં ન ત્યજતે ચિત્તાન્મૃત્યુદ્વારં ન પશ્યતિ

જે મનથી પતિને ક્યારેય છોડતી નથી, તેને મૃત્યુનું દ્વાર દેખાતું નથી.

ગૃહં માર્જયતે નિત્યં મૃત્યુદ્વારં ન પશ્યતિ

જે ઘર હંમેશા સાફ રાખે છે, તેને મૃત્યુનું દ્વાર દેખાતું નથી.

શૌચાચારસમાયુક્તા સાપિ મૃત્યું ન પશ્યતિ

જે પવિત્રતા અને સારા આચરણથી યુક્ત છે, તેને મૃત્યુ દેખાતું નથી.

વર્ત્તતે ચ હિતે ભર્ત્તુર્મૃત્યુદ્વારં ન પશ્યતિ

જે પતિના હિતમાં વર્તે છે, તેને મૃત્યુનું દ્વાર દેખાતું નથી.

માનુષાણાં ચ ભાર્યા વૈ તત્ર દેશે તુ દૃશ્યતે 209.

માણસોમાં એવી પત્ની એ દેશમાં જોવા મળે છે.

મયા તસ્માત્તુ વિપ્રર્ષે યથાવૃત્તં યથાશ્રુતમ્

હે વિદ્વાન ઋષિ, મેં જે કંઈ બન્યું અને જે મેં સાંભળ્યું છે, તે બધું તને કહ્યું છે.

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે સંસારચક્રે પતિવ્રતામાહાત્મ્યંનામ નવાધિકદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહપુરાણના સંસારચક્રમાં પતિવ્રતા સ્ત્રીના મહિમાનું નવાં દસથી વધુ, બે સો નવમું અધ્યાય પૂર્ણ થયું.

પુનઃ પતિવ્રતામાહાત્મ્યવર્ણનમ્ રહસ્યં ધર્મમાખ્યાનં ત્વયોક્તં તુ મહાયશઃ

ફરી એકવાર પતિવ્રતા સ્ત્રીના મહિમાનું વર્ણન થયું; તું ગુપ્ત અને સારા ધર્મની વાત કરી છે, હે મહાન પ્રતિષ્ઠાવાળા.

ઇદં હિ સર્વભૂતેષુ પરં કૌતૂહલં મમ

આ વાત તો બધા જીવોમાંથી મને સૌથી વધુ જિજ્ઞાસા જગાડે છે.

યે નરા દુઃખસન્તપ્તાસ્તપસ્તીવ્રં સમાશ્રિતાઃ

જે પુરુષો દુઃખથી પીડાય છે અને કઠિન તપસ્યા કરે છે,

મનસા નિશ્ચિતાત્માનસ્ત્યક્ત્વા સર્વપ્રિયાપ્રિયમ્

એમણે મનથી નક્કી કરી, બધું પ્રિય કે અપ્રિય છોડીને,

શ્રુતા લોકે શ્રુતિસ્તાત શ્રેયોધર્મા હિ નિત્યશઃ

હે પ્રિય, દુનિયામાં આ પરંપરા સાંભળવામાં આવી છે; સાચો ધર્મ હંમેશા શ્રેષ્ઠ છે.

કસ્યૈતચ્ચેષ્ટિતં તાત કર્ત્તા કારયિતાપિ વા

આ કૃત્ય કોણે કર્યું, હે પ્રિય? કોણ કરનાર છે કે કરાવનાર છે?

કં વા દ્વેષં પુરસ્કૃત્ય મતિસ્તસ્ય પ્રવર્ત્તતે

કોઈ ક્યા દ્વેષને લીધે આવું કરે છે? કઈ ઈર્ષાથી એનું મન આવું ચાલે છે?

યદ્યેવં તુ મયા ગુહ્યં દુર્વિજ્ઞેયં સુરૈરપિ

જો આવું હોય, તો હું એવી ગુપ્ત વાત પૂછું છું, જે દેવતાઓ માટે પણ સમજવી મુશ્કેલ છે.

નારદેનૈવમુક્તસ્તુ ધર્મરાજો મહામનાઃ

નારદે આવું પૂછતાં ધર્મરાજાએ, મહાન મનવાળા, ઉત્તર આપ્યો.

યમ ઉવાચ ત્વદુક્ત્યા મે કથયતઃ શૃણુષ્વાવહિતોઽનઘ ।। 210.

યમ બોલ્યા: તારા પ્રશ્ન પ્રમાણે હું કહું છું; તું ધ્યાનથી સાંભળ, હે પાપરહિત.

ન કશ્ચિદ્દૃશ્યતે લોકે કર્ત્તા કારયિતાપિ વા

આ જગતમાં કોઈ કરનાર કે કરાવનાર દેખાતો નથી.

યસ્ય વૈ કીર્ત્ત્યતે નામ યેન ચાજ્ઞાપ્યતે જગત્

જેનું નામ વખાણાય છે, જેની આજ્ઞાથી જગત ચાલે છે,