વરાહપુરાણમ્

તાં પ્રિયાં પ્રીતહૃદયાં શ્રાવયંસ્તસ્ય ભાષિતમ્ 208.

તેણે પોતાની પ્રિયાને, જેનું હૃદય આનંદિત થયું હતું, એ વાત કહી.

પ્રીત્યા પરમયા યુક્તા તસ્ય રાજ્ઞો મનઃપ્રિયા

પારમાર્થિક પ્રેમથી ભરેલી, એ રાજાને ખૂબ જ પ્રિય હતી.

ઇમૌ ચોપાનહૌ દત્ત્વા ચૌભૌ પાદસ્ય શઙ્કરૌ

આ બંને ચંપલ શંકરનાં પગ માટે આપી.

એવં પતિવ્રતાં વિપ્ર પૂજયામિ નમામિ ચ

હું એવી પતિવ્રતા સ્ત્રીનું પૂજન અને વંદન કરું છું, હે બ્રાહ્મણ.

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે સંસારચક્રે પતિવ્રતોપાખ્યાનં નામ અષ્ટાધિકદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહ પુરાણના સંસારચક્રમાં 'પતિવ્રતા ઉપાખ્યાન' નામે દ્વિશત આઠમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.

અથ પતિવ્રતામાહાત્મ્ય વર્ણનમ્ કર્મણા કેન રાજેન્દ્ર તપસા વા તપોધનાઃ

હવે પતિવ્રતાના મહિમાનું વર્ણન: હે રાજાધિરાજ, કયા કર્મથી કે કયા તપથી, હે તપસ્વીઓ?

એવમુક્તસ્તુ ધર્માત્મા નારદેનાબ્રવીત્તદા ન તસ્ય નિયમો વિપ્ર તપો નૈવ ચ સુવ્રત

આમ પૂછવામાં ધર્મનિષ્ઠએ નારદને કહ્યું: હે બ્રાહ્મણ, તેના માટે કોઈ નિયમ નથી, તપ નથી, કે કઠોર વ્રત નથી.

ઉપવાસો ન દાનં વા ન દેવો વા મહામુને

મહાન ઋષિ, ઉપવાસ, દાન કે દેવતાઓની પૂજા પણ નહીં—

પ્રસુપ્તે યા પ્રસ્વપિતિ જાગર્તિ વિબુધે સ્વયમ્

જે સ્ત્રી પતિ સુવે ત્યારે સુવે છે અને પતિ જાગે ત્યારે પોતે જાગે છે,

મૌને મૌના ભવેદ્યા તુ સ્થિતે તિષ્ઠતિ યા સ્વયમ્

પતિ મૌન રહે ત્યારે મૌન રહે છે અને પતિ ઊભો થાય ત્યારે પોતે ઊભી રહે છે,

એકદૃષ્ટિરેકમના ભર્ત્તુર્વચનકારિણી

જેની નજર માત્ર પતિ પર હોય, મન પણ પતિમાં જ લગાવેલું હોય અને પતિનું કહેલું કરે છે,

દેવાનામપિ સા સાધ્વી પૂજ્યા પરમશોભના

એવી સતી સ્ત્રી દેવતાઓ માટે પણ પૂજનીય અને અતિ તેજસ્વી છે.

વર્ત્તમાનાપિ વિપ્રેન્દ્ર પ્રત્યાખ્યાતાપિ વા સદા

હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, એ સ્ત્રી સુખી હોય કે ત્યજી દેવામાં આવી હોય, એ હંમેશા એવી જ રહે છે.

સા ન મૃત્યુમુખં યાતિ એવં યા સ્ત્રી પતિવ્રતા

એવી પતિવ્રતા સ્ત્રી ક્યારેય મૃત્યુના મુખમાં પડતી નથી.

અનુવેષ્ટનભાવેન ભર્ત્તારમનુગચ્છતિ 209.

એ પતિને સંપૂર્ણ ભક્તિભાવથી અનુસરે છે.

એષ માતા પિતા બન્ધુરેષ મે દૈવતં પરમ્

પતિ જ મારી માતા છે, પિતા છે, બંધુ છે અને પતિ જ મારું સર્વોચ્ચ દૈવ છે.

પતિવ્રતા તુ યા સાધ્વી તસ્યાં ચાહં કૃતાઞ્જલિઃ

એવી પતિવ્રતા અને સતી સ્ત્રીને હું વિનમ્ર વંદન કરું છું.

ભર્ત્તારમનુશોચન્તી મૃત્યુદ્વારં ન પશ્યતિ

જે સ્ત્રી પતિ માટે શોક કરે છે, તેને મૃત્યુનું દ્વાર દેખાતું નથી.

ન શૃણોતિ ન પશ્યેદ્યા મૃત્યુદ્વારં ન પશ્યતિ

જે બીજાનું સાંભળતી કે જુએ નહીં, તેને મૃત્યુનું દ્વાર દેખાતું નથી.

નાન્યં યા મનસા પશ્યેન્મૃત્યુદ્વારં ન પશ્યતિ

જે મનથી બીજાને જુએ નહીં, તેને મૃત્યુનું દ્વાર દેખાતું નથી.

પતિં ન ત્યજતે ચિત્તાન્મૃત્યુદ્વારં ન પશ્યતિ

જે મનથી પતિને ક્યારેય છોડતી નથી, તેને મૃત્યુનું દ્વાર દેખાતું નથી.

ગૃહં માર્જયતે નિત્યં મૃત્યુદ્વારં ન પશ્યતિ

જે ઘર હંમેશા સાફ રાખે છે, તેને મૃત્યુનું દ્વાર દેખાતું નથી.

શૌચાચારસમાયુક્તા સાપિ મૃત્યું ન પશ્યતિ

જે પવિત્રતા અને સારા આચરણથી યુક્ત છે, તેને મૃત્યુ દેખાતું નથી.

વર્ત્તતે ચ હિતે ભર્ત્તુર્મૃત્યુદ્વારં ન પશ્યતિ

જે પતિના હિતમાં વર્તે છે, તેને મૃત્યુનું દ્વાર દેખાતું નથી.

માનુષાણાં ચ ભાર્યા વૈ તત્ર દેશે તુ દૃશ્યતે 209.

માણસોમાં એવી પત્ની એ દેશમાં જોવા મળે છે.

મયા તસ્માત્તુ વિપ્રર્ષે યથાવૃત્તં યથાશ્રુતમ્

હે વિદ્વાન ઋષિ, મેં જે કંઈ બન્યું અને જે મેં સાંભળ્યું છે, તે બધું તને કહ્યું છે.

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે સંસારચક્રે પતિવ્રતામાહાત્મ્યંનામ નવાધિકદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીવરાહપુરાણના સંસારચક્રમાં પતિવ્રતા સ્ત્રીના મહિમાનું નવાં દસથી વધુ, બે સો નવમું અધ્યાય પૂર્ણ થયું.

પુનઃ પતિવ્રતામાહાત્મ્યવર્ણનમ્ રહસ્યં ધર્મમાખ્યાનં ત્વયોક્તં તુ મહાયશઃ

ફરી એકવાર પતિવ્રતા સ્ત્રીના મહિમાનું વર્ણન થયું; તું ગુપ્ત અને સારા ધર્મની વાત કરી છે, હે મહાન પ્રતિષ્ઠાવાળા.

ઇદં હિ સર્વભૂતેષુ પરં કૌતૂહલં મમ

આ વાત તો બધા જીવોમાંથી મને સૌથી વધુ જિજ્ઞાસા જગાડે છે.