વરાહપુરાણમ્

યત્કર્તવ્યં મયા વાપિ તન્મે બ્રૂહિ નરાધિપ

હે મનુષ્યોના રાજા, હવે મને શું કરવું તે કહો.

રાજોવાચ ન ચ પશ્યામ્યહં દેવિ તવ ચૈવ જનસ્ય ચ ।। 208.

રાજાએ કહ્યું: દેવી, હું તારા માટે કે પ્રજાજન માટે કંઈક પણ દેખાતું નથી.

તદ્બ્રવીમિ યથાશક્ત્યા યદિ મે મન્યસે પ્રિયે

તેથી, જો તને યોગ્ય લાગે તો, હું મારી શક્તિ પ્રમાણે કહું છું, પ્રિયે.

કુદ્દાલેન હિ કાષ્ઠેન ક્ષેત્રં વૈ કુર્મહે પ્રિયે

પ્રિયે, આપણે લાકડાની કૂદાળથી ખેતર તૈયાર કરીએ છીએ.

એવમુક્તા તતો રાજ્ઞી રાજાનમિદમબ્રવીત્

આ રીતે કહેતાં, પછી રાણી એ રાજાને આ રીતે કહ્યું.

દેવ્યુવાચ અશ્વાનાં ચ ગજાનાં ચ સૈરિભાનાં તથૈવ ચ

દેવી બોલી: ઘોડા, હાથી અને ઊંટ વિશે પણ,

ઉષ્ટ્રાણાં મહિષાણાં ચ ખરાણાં ચ મહાયશાઃ

ઊંટ, મહિષ અને ખચ્ચર વિશે પણ, હે મહાન યશસ્વી,

રાજોવાચ સર્વકર્માણિ કુર્વન્તિ યે ભૃત્યા મે વરાનને

રાજા બોલ્યા: હે સુંદર મુખવાળી, મારા બધા કામો તો દાસો કરે છે.

બલીવર્દાઃ ખરા અશ્વા ગજા ઉષ્ટ્રા હ્યનેકશઃ

બળદ, ખચ્ચર, ઘોડા, હાથી અને ઊંટ ઘણાં છે,

આયસં ત્રાપુષં તામ્રં રાજતં કાંચનં તથા

લોહ, ટાંસું, તાંબું, ચાંદી અને સોનાં પણ,

નનુ પશ્યામ્યહં દેવિ કિંચિદ્ધૈમં ન ચાયસમ્

હે દેવી, હું અહીં થોડું સોનાં તો જોઈ રહ્યો છું, પણ લોહ નથી.

એવમુક્તા મહાદેવી તેન રાજ્ઞા સુશોભના 208.

એ રાજાએ આ રીતે કહ્યાં પછી, મહાદેવી તેજસ્વી રાણી,

ગચ્છ રાજન્યથાકામમનુયાસ્યામિ પૃષ્ઠતઃ

હે રાજા, તમે જેમ ઈચ્છો તેમ જાઓ, હું પાછળથી આવીષ.

તતો રાજા ચ દેવી ચ ક્ષેત્રં મૃગયતસ્તદા

પછી રાજા અને રાણી એ સમયે ખેતર શોધવા ગયા.

ઇદં ભદ્રં મમ ક્ષેત્રમાસ્સ્વાત્ર વરવર્ણિનિ

હે સુંદર રંગવાળી, આ મારું શુભ ખેતર છે; અહીં બેઠી જા.

અહં છિનદ્મિ વૈ દેવિ ત્વમેતાઞ્છોધય પ્રિયે

હું કાપીશ, હે દેવી; તું આ બધું સાફ કર, પ્રિયે.

એવમુક્તા મહાદેવી તેન રાજ્ઞા તપોધન

એ રાજાએ આ રીતે કહ્યાં પછી, તેજસ્વી મહાદેવી,

વૃક્ષોઽત્ર દૃશ્યતે પાર્શ્વે સૌવર્ણો ગુલ્મ એવ ચ

અહીં બાજુએ સોનાનું વૃક્ષ અને સોનાની ઝાડી દેખાય છે.

કથં ક્ષેત્રં કરિષ્યાવો હૃદ્રોગસ્ય તુ કારકમ્

આવું ખેતર કેવી રીતે બનાવીએ, જે હૃદયને દુઃખ આપે છે?

અસ્મિન્વાપિ કૃતં કર્મ કથં ગુણકરં ભવેત્

અહીં કામ કર્યું હોય તો પણ, તે કેવી રીતે સારું પરિણામ આપશે?

શુભં સાનુનયં વાક્યં ભૂતાનાં ગુણવત્સલઃ

જે જીવજંતુઓને પ્રેમ કરે છે, શુભ અને નરમ વાણી બોલે છે.

પાનીયસ્ય તુ પાર્શ્વેન સન્નિકૃષ્ટેન સુન્દરિ 208.

પાણીના કિનારે, સુન્દરી,

અયં ગૃહો મહાદેવિ ન ચ બાધાઽત્ર કસ્યચિત્

આ ઘર છે, મહાદેવી, અહીં કોઈને કોઈ તકલીફ નથી.

વિયન્મધ્યે તથોગ્રશ્ચ સવિતા તપતે સદા

આકાશના મધ્યમાં, તીવ્ર સૂર્ય હંમેશા તેજ આપે છે.

પ્રવૃદ્ધો દારુણો ઘર્મઃ કાલશ્ચૈવાતિદારુણઃ

ઘર્મા વધતો જાય છે, અને ઋતુ પણ બહુ જ કઠોર છે.

સ્નિગ્ધૌ તામ્રતલૌ પાદૌ તસ્યાં સન્તાપમાગતૌ

ત્યાં તેના પગો, કોમળ અને તાંબાના રંગ જેવા, ગરમીથી દાઝી જાય છે.

સૂર્યસ્ય પાદા મધ્યાહ્ને તાપયન્ત્યગ્નિસન્નિભાઃ

મધ્યાહ્ને, સૂર્યના પગો અગ્નિ જેવો તેજ આપીને બળે છે.

તૃષિતાસ્મિ મહારાજ ભૃશમુષ્ણેન પીડિતા

હું તરસી ગઈ છું, મહારાજા, ભારે ઉષ્ણતાથી બહુ પીડાઈ છું.

ઇત્યુક્ત્વા પતિતા દેવી વિહ્વલા દુઃખપીડિતા

આવું કહીને, દેવી દુઃખથી વ્યાકુળ થઈ પડી ગઈ.