વરાહપુરાણમ્

સા ચાપ શુભકર્માણિ પતિભક્તા પતિવ્રતા

તે રાણી પતિપ્રેમી, સારા કર્મોમાં નિષ્ણાત અને પતિવ્રતા હતી.

સોઽપિ રાજા મહાભાગઃ સર્વભૂતહિતે રતઃ 208.

એ રાજા પણ ખૂબ ભાગ્યશાળી અને બધા જીવોના કલ્યાણમાં તત્પર હતો.

ય ઇમાં પૃથિવીં સર્વાં ધર્મેણ પરિપાલયન્

એ રાજાએ આખી ધરતીને ધર્મથી સંભાળી હતી.

વવર્ષ સતતં દેવસ્તસ્ય રાષ્ટ્રે મહાદ્યુતેઃ

એ મહાન રાજાના રાજ્યમાં દેવો સતત વરસાદ વરસાવતા.

ન કશ્ચિદ્ દૃશ્યતે મર્ત્યો રુજાર્ત્તો દુઃખિતોઽપિ વા

ત્યાં કોઈ પણ માનવી બીમાર, દુઃખી કે પીડિત દેખાતો નહોતો.

ઉવાચ રાજ્ઞી વિપ્રેન્દ્ર વિનયાત્પ્રશ્રિતં વચઃ

એ રાણીએ, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, વિનમ્રતાથી અને આદરપૂર્વક વાત કરી.

રાજ્ઞ્યુવાચ યદસ્તિ દ્રવિણં કિંચિત્પૃથિવ્યાં યદ્ગૃહે ચ તે

રાણીએ કહ્યું: પૃથ્વી પર કે તમારા ઘરમાં જે કંઈ ધન છે—

વિનિયુક્તં તુ તત્સર્વં સાન્નિધ્યં તુ તથા ત્વયા

એ બધું વહેંચાઈ ગયું છે અને તમે પણ એમાં હાજર રહ્યા છો.

નાસ્તિ તન્નિયમઃ કશ્ચિત્પુષ્પમૂલ્યં ચ નાસ્તિ નઃ

હમણાં અમારે માટે કોઈ નિયમ નથી, અને ફૂલના મૂલ્ય જેટલું પણ અમારે નથી.

ન ચૈવ વાર્ષિકઃ કશ્ચિદ્વિદ્યતે ભાજનસ્ય ચ

કોઈ વાર્ષિક આવક પણ નથી અને વાસણ પણ નથી.

યત્કર્તવ્યં મયા વાપિ તન્મે બ્રૂહિ નરાધિપ

હે મનુષ્યોના રાજા, હવે મને શું કરવું તે કહો.

રાજોવાચ ન ચ પશ્યામ્યહં દેવિ તવ ચૈવ જનસ્ય ચ ।। 208.

રાજાએ કહ્યું: દેવી, હું તારા માટે કે પ્રજાજન માટે કંઈક પણ દેખાતું નથી.

તદ્બ્રવીમિ યથાશક્ત્યા યદિ મે મન્યસે પ્રિયે

તેથી, જો તને યોગ્ય લાગે તો, હું મારી શક્તિ પ્રમાણે કહું છું, પ્રિયે.

કુદ્દાલેન હિ કાષ્ઠેન ક્ષેત્રં વૈ કુર્મહે પ્રિયે

પ્રિયે, આપણે લાકડાની કૂદાળથી ખેતર તૈયાર કરીએ છીએ.

એવમુક્તા તતો રાજ્ઞી રાજાનમિદમબ્રવીત્

આ રીતે કહેતાં, પછી રાણી એ રાજાને આ રીતે કહ્યું.

દેવ્યુવાચ અશ્વાનાં ચ ગજાનાં ચ સૈરિભાનાં તથૈવ ચ

દેવી બોલી: ઘોડા, હાથી અને ઊંટ વિશે પણ,

ઉષ્ટ્રાણાં મહિષાણાં ચ ખરાણાં ચ મહાયશાઃ

ઊંટ, મહિષ અને ખચ્ચર વિશે પણ, હે મહાન યશસ્વી,

રાજોવાચ સર્વકર્માણિ કુર્વન્તિ યે ભૃત્યા મે વરાનને

રાજા બોલ્યા: હે સુંદર મુખવાળી, મારા બધા કામો તો દાસો કરે છે.

બલીવર્દાઃ ખરા અશ્વા ગજા ઉષ્ટ્રા હ્યનેકશઃ

બળદ, ખચ્ચર, ઘોડા, હાથી અને ઊંટ ઘણાં છે,

આયસં ત્રાપુષં તામ્રં રાજતં કાંચનં તથા

લોહ, ટાંસું, તાંબું, ચાંદી અને સોનાં પણ,

નનુ પશ્યામ્યહં દેવિ કિંચિદ્ધૈમં ન ચાયસમ્

હે દેવી, હું અહીં થોડું સોનાં તો જોઈ રહ્યો છું, પણ લોહ નથી.

એવમુક્તા મહાદેવી તેન રાજ્ઞા સુશોભના 208.

એ રાજાએ આ રીતે કહ્યાં પછી, મહાદેવી તેજસ્વી રાણી,

ગચ્છ રાજન્યથાકામમનુયાસ્યામિ પૃષ્ઠતઃ

હે રાજા, તમે જેમ ઈચ્છો તેમ જાઓ, હું પાછળથી આવીષ.

તતો રાજા ચ દેવી ચ ક્ષેત્રં મૃગયતસ્તદા

પછી રાજા અને રાણી એ સમયે ખેતર શોધવા ગયા.

ઇદં ભદ્રં મમ ક્ષેત્રમાસ્સ્વાત્ર વરવર્ણિનિ

હે સુંદર રંગવાળી, આ મારું શુભ ખેતર છે; અહીં બેઠી જા.

અહં છિનદ્મિ વૈ દેવિ ત્વમેતાઞ્છોધય પ્રિયે

હું કાપીશ, હે દેવી; તું આ બધું સાફ કર, પ્રિયે.

એવમુક્તા મહાદેવી તેન રાજ્ઞા તપોધન

એ રાજાએ આ રીતે કહ્યાં પછી, તેજસ્વી મહાદેવી,

વૃક્ષોઽત્ર દૃશ્યતે પાર્શ્વે સૌવર્ણો ગુલ્મ એવ ચ

અહીં બાજુએ સોનાનું વૃક્ષ અને સોનાની ઝાડી દેખાય છે.

કથં ક્ષેત્રં કરિષ્યાવો હૃદ્રોગસ્ય તુ કારકમ્

આવું ખેતર કેવી રીતે બનાવીએ, જે હૃદયને દુઃખ આપે છે?