વરાહપુરાણમ્

પતિવ્રતોવાચ મૈવમીર્ષાં કુરુષ્વ ત્વં બ્રાહ્મણેષુ તપસ્વિસુ અચિન્ત્યાઃ સર્વભૂતાનાં બ્રાહ્મણા વેદપારગાઃ

પતિવ્રતા સ્ત્રીએ કહ્યું: તપસ્વી બ્રાહ્મણો પ્રત્યે તમે ઈર્ષ્યા ન કરો; વેદપારંગત બ્રાહ્મણો બધાં જીવોથી પર છે, તેમને સમજવું અશક્ય છે.

બ્રાહ્મણાઃ સતતં પૂજ્યા બ્રાહ્મણાઃ સર્વદેવતાઃ 208.

બ્રાહ્મણો હંમેશા પૂજનીય છે; બ્રાહ્મણો સર્વ દેવતાઓ સમાન છે.

ત્વયા શુભાશુભં કર્મ નિત્યં પૂજા મનસ્વિનામ્

તમારા દ્વારા સદાય સારા કે ખરાબ કર્મો વિદ્વાનોને અર્પણ થાય છે.

પ્રયાતા ગગને દૃષ્ટા વિદ્યુત્સૌદામિની યથા

એ સ્ત્રી આકાશમાં વીજળીની ચમક જેવી દૃશ્યમાન થઇને દૂર જતી રહી.

અબ્રવીન્નારદસ્તત્ર ધર્મરાજં તથાગતમ્

ત્યાં નારદજીએ આવેલા ધર્મરાજાને કહ્યું.

નારદ ઉવાચ યા ત્વયા પૂજિતા રાજન્ હિતમુક્ત્વા ગતા પુનઃ

નારદએ કહ્યું: રાજા, જેને તમે પૂજી હતી, જે લાભદાયક વાત કહીને પછી ચાલ્યા ગઈ—

એતદિચ્છામ્યહં જ્ઞાતું પરં કૌતૂહલં હિ મે

આ વિશે મને જાણવાની ઇચ્છા છે; મારું મન ખૂબ જ ઉત્સુક છે.

યમ ઉવાચ એષા મયા યથા તાત પૂજિતાપિ ચ કૃત્સ્નશઃ

યમરાજએ કહ્યું: બેટા, મેં તેને પૂરેપૂરી રીતે પૂજ્યા છતાં—

પુરા કૃતયુગે તાત નિમિર્નામ મહાયશાઃ

પહેલા કૃતયુગમાં નિમી નામે એક મહાન પ્રતિષ્ઠિત રાજા હતો.

તસ્ય પુત્રો મિથિર્નામ જનનાજ્જનકોઽભવત્

તેને મિથી નામનો દીકરો થયો અને તેની પત્નીમાંથી જનક જન્મ્યા.

સા ચાપ શુભકર્માણિ પતિભક્તા પતિવ્રતા

તે રાણી પતિપ્રેમી, સારા કર્મોમાં નિષ્ણાત અને પતિવ્રતા હતી.

સોઽપિ રાજા મહાભાગઃ સર્વભૂતહિતે રતઃ 208.

એ રાજા પણ ખૂબ ભાગ્યશાળી અને બધા જીવોના કલ્યાણમાં તત્પર હતો.

ય ઇમાં પૃથિવીં સર્વાં ધર્મેણ પરિપાલયન્

એ રાજાએ આખી ધરતીને ધર્મથી સંભાળી હતી.

વવર્ષ સતતં દેવસ્તસ્ય રાષ્ટ્રે મહાદ્યુતેઃ

એ મહાન રાજાના રાજ્યમાં દેવો સતત વરસાદ વરસાવતા.

ન કશ્ચિદ્ દૃશ્યતે મર્ત્યો રુજાર્ત્તો દુઃખિતોઽપિ વા

ત્યાં કોઈ પણ માનવી બીમાર, દુઃખી કે પીડિત દેખાતો નહોતો.

ઉવાચ રાજ્ઞી વિપ્રેન્દ્ર વિનયાત્પ્રશ્રિતં વચઃ

એ રાણીએ, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, વિનમ્રતાથી અને આદરપૂર્વક વાત કરી.

રાજ્ઞ્યુવાચ યદસ્તિ દ્રવિણં કિંચિત્પૃથિવ્યાં યદ્ગૃહે ચ તે

રાણીએ કહ્યું: પૃથ્વી પર કે તમારા ઘરમાં જે કંઈ ધન છે—

વિનિયુક્તં તુ તત્સર્વં સાન્નિધ્યં તુ તથા ત્વયા

એ બધું વહેંચાઈ ગયું છે અને તમે પણ એમાં હાજર રહ્યા છો.

નાસ્તિ તન્નિયમઃ કશ્ચિત્પુષ્પમૂલ્યં ચ નાસ્તિ નઃ

હમણાં અમારે માટે કોઈ નિયમ નથી, અને ફૂલના મૂલ્ય જેટલું પણ અમારે નથી.

ન ચૈવ વાર્ષિકઃ કશ્ચિદ્વિદ્યતે ભાજનસ્ય ચ

કોઈ વાર્ષિક આવક પણ નથી અને વાસણ પણ નથી.

યત્કર્તવ્યં મયા વાપિ તન્મે બ્રૂહિ નરાધિપ

હે મનુષ્યોના રાજા, હવે મને શું કરવું તે કહો.

રાજોવાચ ન ચ પશ્યામ્યહં દેવિ તવ ચૈવ જનસ્ય ચ ।। 208.

રાજાએ કહ્યું: દેવી, હું તારા માટે કે પ્રજાજન માટે કંઈક પણ દેખાતું નથી.

તદ્બ્રવીમિ યથાશક્ત્યા યદિ મે મન્યસે પ્રિયે

તેથી, જો તને યોગ્ય લાગે તો, હું મારી શક્તિ પ્રમાણે કહું છું, પ્રિયે.

કુદ્દાલેન હિ કાષ્ઠેન ક્ષેત્રં વૈ કુર્મહે પ્રિયે

પ્રિયે, આપણે લાકડાની કૂદાળથી ખેતર તૈયાર કરીએ છીએ.

એવમુક્તા તતો રાજ્ઞી રાજાનમિદમબ્રવીત્

આ રીતે કહેતાં, પછી રાણી એ રાજાને આ રીતે કહ્યું.

દેવ્યુવાચ અશ્વાનાં ચ ગજાનાં ચ સૈરિભાનાં તથૈવ ચ

દેવી બોલી: ઘોડા, હાથી અને ઊંટ વિશે પણ,

ઉષ્ટ્રાણાં મહિષાણાં ચ ખરાણાં ચ મહાયશાઃ

ઊંટ, મહિષ અને ખચ્ચર વિશે પણ, હે મહાન યશસ્વી,

રાજોવાચ સર્વકર્માણિ કુર્વન્તિ યે ભૃત્યા મે વરાનને

રાજા બોલ્યા: હે સુંદર મુખવાળી, મારા બધા કામો તો દાસો કરે છે.

બલીવર્દાઃ ખરા અશ્વા ગજા ઉષ્ટ્રા હ્યનેકશઃ

બળદ, ખચ્ચર, ઘોડા, હાથી અને ઊંટ ઘણાં છે,